Yeryuzu Ayetleri

by Furuğ Ferruhzad

Furûg Ferruhzd, 4 Ocak 1935'te Tahran'da, burjuva bir ailenin kizi olarak dunyaya geldi. 16 yasinda lise ogrencisi iken Pervîz Spur ile evlendi. Bir erkek cocuk sahibi oldugu bu evlilik hayati fazla surmedi ve kocasindan ayrilarak 32 yil suren kisa omrunun sonuna dek yalniz yasadi. 13 Subat 1967 tarihinde bir trafik kazasi sonucu yasamini yitirdi. Esîr (Tutsak) adindaki ilk siir kitabi basildiginda henuz 18 yasindaydi. Daha sonra Dîvr (Duvar) ve Isyn (Baskaldiri) adli kitaplari yayinlandi. 1963 yilinda yayinlanan Tevellodî Dîger (Bir Baska Dogus) adini verdigi siir kitabinda farkli bir ruha sahip toplumsal ve elestirel siirlerine yer vermistir. Burada anlattigi "ask", cinsel ve bedensel bir temeli ve kaynagi olan "ask"tan tamamen farklidir. Mizah ve bir dereceye kadar da mistik yonu olan bu askta yasam kani akmaktadir. Dogayi betimleyen ve guzellikleri oven siirleri de bizi yeni dunyalara goturmektedir. Îmn Beyverîm be Âgz-i Fasl-i Serd (Inanalim Soguk Mevsimin Baslangicina) adli siir kitabi ile bazi secme siirlerinden olusan eserleri olumunden sonra yayinlandi. Elinizdeki kitapta, son iki eseri olan Tevellodî Dîger (Bir Baska Dogus) ile Îmn Beyverîm be Âgz-i Fasl-i Serd (Inanalim Soguk Mevsimin Baslangicina) adli eserlerinden secmeler yapilmis ve siirler Turkceye cevrilirken ozgunlugunun bozulmamasina ozen gosterilerek Farsca metinleri ile birlikte verilmistir. (Tanitim Bulteninden)

Genres: Poetry, 20th Century

104 pages, Paperback

First published January 1, 2008

Reviews

[Caterina · Rating 4 out of 5]

Siiri yasam sekli bilen essiz kadın... Son sayfayı da okuduğumda sessizce mırıldandım: Keşke daha çok yaşasaydın...

Ardında yarınlara daha çok şiir bıraksaydın...

[booksofAhu · Rating 4 out of 5]

Furuğ benim varlığından yakın zamanda haberdar olduğum ve ilk defa okuduğum bir şair.
Benim gibi ilk defa okuyacaklar için bu seçki iyi mi bilemiyorum ama Asuman Susam'ın yazdığı önsözü çok beğendim. Şairi tanıma ve anlama adına ne çok yüzeysel ne de bunaltıcı olan bir yazı olmuş. Şairin hayatı sanıyorum şiirlerinden etkilenmemi arttırdı.
5 kitabından seçkiler var, bu kitapları da zamanla alıp okurum.

[Flybyreader · Rating 5 out of 5]

“Kuş ölür, sen uçuşu hatırla…”

Her okuduğumda farklı hisler yaratmayı başarıyor Füruğ bende. Pek şiirsever ya da şiirden anlayan biri olmamama rağmen bana rengarenk duygular yaşatıyor. Ferruhzad’ın satırlarında aşk, özgürlük ve doğa var. Hüznü, acıyı ve kaybı o kadar güzel ifade ediyor ki azıcık kelimeyle hayret içinde kalıyorum. İran edebiyatının en güçlü kalemlerinden, ilham kaynağı bir şair ve şiir seviyorum diyen herkesin mutlaka okuması gereken bir kitap.

“Bırakacağım çizgileri
Ve sayıları saymayı da bırakacağım
Ve sınırlı geometrik şekillerin arasından
Ölçünün duygusal genişliklerine sığınacağım
Çıplağım ben, çıplağım çıplak
Sevgi sözlerinin arasındaki sessizlikler kadar çıplağım
Ve aşktandır benim bütün yaralarım.”

[Kam Sova · Rating 4 out of 5]

Füruğ Ferruhzad uzun zamandır okunacaklar listemde olan bir şairdi. Kendisi hakkında birkaç yıl önce bir yazı okumuştum. Şiirlerini de sonunda okuma fırsatı buldum ve oldukça beğendim. Kalemi çok hisli ve büyüleyici.

[Berfin Kanat · Rating 4 out of 5]

"ben, ben ki hiçbir zaman
gökyüzünün sisli çatılarında
başıboş ve hafif bir uçurtmadan başka
bir şey değildim"

[Tuğcan Taşlı · Rating 5 out of 5]

Hayatımda okuduğum en dokunaklı,en gerçekçi,en aşk dolu,en isyan dolu şiir kitaplarındandı. Hiç bitmesin istedim.

[Meltem · Rating 5 out of 5]

Furuğ çok özel bir insan. Her dizesinde hikayesini, anlam dünyasını, duygularını hissettiğiniz biri. Benim masabaşı kitaplarımdan. Baştan sona bir kez daha okumak istedim. Kendi öyküsünü şiirleri ile ilmek ilmek işlemiş bir şair.

[Özlem Güzelharcan · Rating 3 out of 5]

le vent nous portera ~ rüzgar bizi alıp götürecek

2001 yılında bestelenen kült Noir Desir şarkısının bu ünlü dizesinin 1967'de ölen İranlı şair Ferruhzad'a ait olduğunu okurken anlamam şoku kalp ben.

[Meltem17 · Rating 5 out of 5]

Kadın gözünden bu kadar güzel anlatabilir hayat. Beni yazarın hayatı çok etkilemişti,eseriyle de yakından tanımak istedim. Şiir severlerin kesinlikle okuması gereken eser.

[Xapînokan · Rating 4 out of 5]

Ne zamana kadar gitmek gerek
Bir diyardan başka bir diyara?
Arayamam, arayamam ben
Her zaman bir başka aşk, bir başka yâr
Keşke o iki kırlangıç olsaydık
Ömür boyu seyahat ederdik
Bir bahardan başka bir bahara... (s.11)

Titriyor tüm hayatım
Sana bakınca... (s.11)

Nesin sen, bir lahzadan, gözlerimi
Idrâk sahrasında açan bir lahzadan başka?

Bırak
Unutayım. (s.13)

Sen doğuyorsun ve güneş doğuyor... (s.19)

Alışmışım ben kendi ümitsizliğime... (s.21)

Yaşam belki
Bir kadının, her gün küçük sepetiyle geçtiği uzun bir caddedir.
Yaşam belki
Bir adamın kendisini dala astığı bir iptir,
Yaşam belki okuldan dönen bir çocuktur
Yaşam belki iki sevgilinin uyuşukluk molasında yaktıkları bir sigaradır... (s.67)

Ve aşktandır benim bütün yaralarım
Aşktan, aşktan, aşktan. (s.83)

[Özlem Güzelharcan · Rating 3 out of 5]

"İnanalım soğuk mevsimin başlangıcına.."

Bir yanda Farsça, diğer yanda Türkçeleri ile Ferruhzad şiirleri.. Güzel bir baskı.

[Hakan · Rating 4 out of 5]

Genç yaşta ve yaklaşık 50 yıl önce ölen İranlı kadın şair Furuğ'un seçme şiirleri. Yaptığı cesur seçimler karşısında özellikle bir kadın olarak uğradığı haksızlıklara şiir yoluyla tepkisini gösteren bu değerli şairi okumak biraz iç karartıcı olsa da çok etkileyicii. Dönemini aşmış bir şahsiyet olduğunu anlıyoruz. İyi edebiyat meraklılarına. Bu arada çevirmen Makbule Aras'ı da tebrik etmek lazım, öyle akıcı bir dil kullanmış ki şiirler sanki Türkçe yazılmış hissi uyandırıyor.

[Maviucurum · Rating 5 out of 5]

Nasıl da büyüdü
Kalbimin yarımlığı
Ve hiçbir yarı, tamamlayamadı bu yarımı

[Burchino · Rating 5 out of 5]

En çok sonbahar yakışırdı Furuğ'a.. Sarı yazı yaşamadan gelen sonbahar...

[Nazlınur Karaağaçlı · Rating 4 out of 5]

"ve bahçenin kalbi güneşin altında iltihaplanmakta
hafızası yeşil hatıralardan usul usul boşalmakta"

[Damla · Rating 3 out of 5]

DUVAR
soğuk anların çarçabuk geçişinde
yaban gözlerin senin kendi sessizliğinde
duvar örüyor çevreme
kaçıyorum senden yol sapaklarında

kırları yıldız tozunda görebileyim diye
ışık pınarlarının suyunda yıkanayım diye
sıcak yaz günlerinin ebruli sisinde
eteğimi yabani zambaklarla doldurayım diye

köy evlerinin damından horoz seslerini duyayım diye
kaçıyorum senden kırların eteğinde
yeşilliklere ayağımı sağlam basayım diye
ya da çimenlerin soğuk çiğini içeyim diye

kaçıyorum senden, terk edilmiş bir sahilde
kayıp kırların göğündeki karanlık buluttan
denizdeki fırtınaların baş döndüren dansını göreyim diye

uzak bir günbatımında
yabani güvercinler gibi kanatlarımın altına alayım diye
çölleri, dağları, gökyüzünü
kuru çalıların arasından
kırlardaki kuşların mutluluk şarkılarını duyayım diye

kaçıyorum senden, senden uzakta açayım diye
arzu şehrinin yolunu
ve şehrin derinliklerinde...
düş sarayının ağır, altından kilidini

lakin gözlerin, sessiz çığlıklarıyla
yolları karartıyor
sırrının karanlığında yeknesak
çevremde duvar örüyor

elbet bir gün
tereddüt gözünün büyüsünden kaçarım
saçılırım, rengarenk düş çiçeklerinden saçılan koku gibi
gece rüzgarının saçlarındaki dalgadan akar
güneşin kıyısına dek giderim
sonsuz dinginliğinde uyumakta olan bir dünyada

altın renkli bir bulutun yatağına kayarım yumuşacık
ışık huzmeleri dökülür mutluluğun göğüne
küme küme ahenk tarhları

ben oradan özgürlük ve sarhoşlukla
bakarım büyülü gözlerinle
yollarını kararttığın dünyaya
bakarım, büyülü gözlerinin
sırların karanlığında yeknesak
ördüğü duvara

[NAMIK SOMEL · Rating 5 out of 5]

Öyle güzel, öyle güzel ki, yıldızlı beş olsa verirdim. Özellikle "Yeniden Doğuş" seçkileri muhteşem. Farklı bir duygu, bir felsefe var şiirlerde. Bejan Matur, Birhan Keskin, Oya Uysal şiirleri Furuğ'dan esinlenmiş gibi. Bu arada şiirleri Farsça aslından çeviren Makbule Aras'ı da tebrik etmek gerekiyor. Bu denli başarılı şiir çevirisi çok azdır. Güzel bir kitap okudum ve belli ki uzun süre başucumda, tekrar tekrar okunacak şiirler..

"...
karanlıktaki ürkek fısıltıdan değil gündüzden ve açık pencerelerden söz ediyorum
ve tertemiz havadan
ve gereksiz her şeyin yanıp durduğu ocaktan
ve her türlü ekinden daha verimli bir topraktan
ve doğumdan, olgunluktan, gururdan söz ediyorum
ve gecelerin üstüne
korkunun ışığını meltemin mesajıyla
bir köprü kuran
sevdalı ellerimizden söz ediyorum .. "

"...
yeniden merhaba diyeceğim güneşe
gövdemde akan ırmaklara
uzayıp giden düşüncelerime benzeyen bulutlara
bahçemde benimle birlikte kurak mevsimlerden geçen
akkavakların badireli büyümesine
gece tarlalarının kokusunu
bana armağan getiren
karga sürülerine
yaşlanmış halim olan ve
aynada yaşayan anneme
yinelenen şehvetimin
yanıp tutuşan derinliklerini
yemyeşil tanelerle doldurduğu yeryüzüne
yeniden merhaba diyeceğim ..."
Furuğ / Yeryüzü Ayetleri

[Burak Taşcı · Rating 5 out of 5]

Avuç içinde çırpınan bir serçe gibi Füruğ..

"Sessizlik nedir, nedir ey eşsiz sevgilim?
Sessizlik nedir, söylenmemiş sözler dışında?
Aciz kalıyorum söylemekten ama serçelerin dili
Doğa eğlencesinin akan cümlelerinin hayat dilidir
Serçelerin dili, yani: Bahar. Yaprak. Bahar.
Serçelerin dili: Esinti. Koku. Esinti.
Fabrikalarda ölüyor serçelerin dili"

ve karanlığın doğurganlığına inanan bir alev gibi Füruğ..

"Merhaba ey yalnızlık tuhaflığı
Sana bırakıyorum odayı
Çünkü kara bulutlar, her zaman
Arınmanın yeni ayetlerinin elçisidirler
Ve bir mumun şehit düşmesinde
Parlak bir sır vardır
O en son ve en uzun alev iyi biliyor onu"

[Joseph alan morgan · Rating 4 out of 5]

-Güzelliği avuçlarımın arasına aldım, acıydı...-

"Kaçıyorum senden, senden uzakta açayım diye..." diyen Furuğ Ferruhzad ile bu kitap ile tanıştım. İyi ki de tanıdım. Bu dizeyi ilk okuduğumda çok etkilemiştim çünkü sevdiğim insanın yanında var olamamaya başlamıştım. Anlaşılmamıştım ve ortada bırakılmıştım. Bu dize ile o zaman karşılaşınca orda açamıyorsam ondan uzakta açmalıyım diye düşünmüştüm. O beni görmüyor, anlamıyor diye ben niye açmayayım ki? Özellikle açmak İçin yaratıldıysam.

Bu duygularla okumaya başladığım bu eseri çok sevdim. Çok güzel şiirlerden oluşuyor.

Nilgün Marmara gibi beni melankolinin mor renkli dalgalarıyla yüzleştirirken; şiirin eşsiz ritmiyle içimi burkan ama bir yandan da var olduğumu hissettiren bir duygu haline bürünüyorumdum eseri okurken. Kitabın önsözü de çok güzel ve kitabın anlaşılması için kıymetli bir anahtar işlevi görüyor. Ben çok sevdim, şiir severlere öneririm ....

[Simge · Rating 4 out of 5]

Kelimelerinin ruhunun en derin yerinden döküldüğü belli olan kadın..."Deneyimlediğin o katlanılması zor acıya rağmen, iyi ki bu dünyaya gelmişsin." desem bencillik etmiş olur muyum acaba? Şiirinin güzelliğinden, sözcüklerinin derinliğinden bu düşüncem, bağışla. Bende yerin, yaşadıklarınla da sanatınla da ayrı.

[Alphan Lodi · Rating 5 out of 5]

Furuğ Ferruhzâd, şiirlerinde genellikle hayat, ölüm, mutluluk, keder, toplumsal baskı, umut gibi bildik temaların dışında ataerkilliğe karşıtlığı anlatmıştır. Bu seçki de benzer bir yapıda hazırlanmış. Asuman Susam’ın harika önsözü ve Makbule Aras’ın muazzam çevirisi ile muhakkak okunmalı. “ o günler geçip gitti / o günler, kirpiklerimin arasından...”

[İlhanCa · Rating 3 out of 5]

Furuğ Ferruhzad'ın okuduğum ilk eseri oodu ve doğru bir seçim olmamış sanırım. Diğer eserlerine de bakacam mutlaka..

Çeviri şiirlerini sevemedim hiç..belki o yüzden bu kitap da beni çok etkilemedi..

İran'da müthiş bir yeri olan Furuğ hanımı öğrenince okumak istemiştim bir eserini. Diğer kitabını okuyunca bakalım ne düşüneceğim.

[Büşra · Rating 5 out of 5]

"haklısınız
ben ölümümden sonra
aynaya bakmaya yeltenmedim hiçbir zaman
ve o kadar ölüyüm ki
ölümden başka hiçbir şey
kanıtlayamaz varlığımı

[EGe · Rating 5 out of 5]

“Düşler ne kadar safsalar o kadar yükseklikten düşer ve ölürler” diyor Füruğ... Ataerkilliğe baş kaldıran yapısı ile toplumda huzursuzluk yaratan kadınlar kategorisinde olan bir kadın...
http://egecita.com/furug-ferruhzad/

[raShit · Rating 4 out of 5]

"belki inleyen bir kuştu
ya da rüzgar, ağaçların arasında
ya da bendim, kendi yüreğimin çıkmazında"

[Esra Tasdelen · Rating 5 out of 5]

Mükemmel..insanın yüreğini yakarak geçen, ama ataerkil bir coğrafyada büyümüş olan her kadının kendinden bir şeyler bulabileceği, derin, acı bir çığlık gibi..

[Defne · Rating 5 out of 5]

Arsızlıkla damgalanan boş kinayelere/gülen bendim kendi varlığımın sesi/olayım istedim yazık ki “kadın”dım, demiş Furuğ Ferruhzad. Kadın olmanın adeta doğuştan bir ceza olduğu İran’da 16 yaşında evlendirilmiş. Bir oğlu olmuş, Kamyar. Birkaç yıl sonra boşanmak istediğindeyse oğlunu ondan zorla almışlar.
İntihar girişimlerinde bulunmuş ama şiiriymiş onu hayata bağlayan. Bir çocuk evlat edinmiş. Kamyar’a yapamadığı anneliği ona yapmış böylece.
32 yaşında bir kazada hayata gözlerini yummuş Furuğ. Öz oğlu ise, sağken tanımayamadığı annesini öldüğünde şiirlerinden tanımış ve resmetmiş, hayallerince.
Furuğ tüm bu zorlu yaşamın gölgesini ne güzel yansıtmıştı şiirlerine. Hüznü her dizede hissedebileceğiniz kadar duygu yüklü bir eser.
“Bu gece gözlerinin göğünden,
Şiirime yıldız yağıyor.”

[Cihat Deveci · Rating 4 out of 5]

Seçki şiir kitabı teoride kulağa hoş gelse de pratikte yapay bir tat bırakıyor. Şairin tek bir şiir kitabını okuduğumda yazarın o dönemini onunla beraber yaşıyorum. Biraz zaman alsa da empati yapmaya başlıyorum. Ancak seçki kitaplarda bu yoğunlaşma deneyimi ortadan kalkıyor. Şairin 20 yaşında körkütük aşıkken yazdığı bir şiiri okuduktan sonra başka bir sayfayı açtığımda yaşama veda ederken bıraktığı bir şiiri okumak deneyimi allak bullak ediyor. Bu yüzden çok keyifle okuduğumu söyleyemem. Tabii ki bunun Furuğ ve onun şiiriyle bir ilgisi yok. Ara ara açıp rastgele şiirlerini okumaya devam edeceğim.

[Elif · Rating 5 out of 5]

Türkçe çevirisi ile bu kadar etkileyici olan şiirler, kendi dili Farsça ile kim bilir nasıldır... Farsça bilip okuyabilmeyi çok isterdim. Tekrar tekrar okumalık bir şiir kitabı. Furuğ'un acı ve mücadele dolu hayat hikayesini şiirlerinin hepsinde görmek mümkün. Kalemi, hissiyatı Didem Madak'ı anımsattı. Her iki şairin de genç yaşta ölmesi üzücü. Keşke daha çok yazabilselerdi de ve biz de okuyabilseydik diyor insan...

[Kafamdaki Makine · Rating 4 out of 5]

Furuğ bir Kadın hemde şair hemde İranda yaşıyor. Bütün bunlar onu yüreklendirmiş olacak ki dünyanın en özgün en mazbut şiirlerinin yazmış. Her söyleyecek sözü olan Kadın gibi.