Απόψε δεν έχουμε φίλους

by Sophia Nikolaidou, Σοφία Νικολαΐδου

Δεκέμβριος 2008: Πορείες και συνθήματα. Μια μεγάλη φωτιά σε μια μεγάλη σχολή. Και μια φράση που εκτοξεύεται με δύναμη: Απόψε δεν έχουμε φίλους. Οκτώβριος 1981-1989: Ένας ανυποψίαστος -μα αποφασισμένος- ιστορικός ερευνά το απαγορευμένο θέμα των δωσίλογων και τις γερμανοφασιστικές οργανώσεις στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Από παντού, πέφτουν να τον φάνε. 1934-1944: Ναζιστική Γερμανία, κατεχόμενη Θεσσαλονίκη. Εβραίοι, Έλληνες, Γερμανοί. Μαυραγορίτες, κατηχητικά, φυλακές και συσσίτια. Προδότες και πατριώτες. Ένα μυθιστόρημα για τρεις γενιές Ελλήνων που προσπαθούν να ζήσουν τη ζωή τους, την ώρα που η Ιστορία δείχνει τα δόντια της. Γονείς και παιδιά, φοιτητές, μαθητές, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μπακάληδες και αλάνια, γιαγιάδες και υπάλληλοι, συνδικαλιστές και ουδετερόφιλοι μαθαίνουν μια και καλή πως πρώτα κοιτάς πού χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά. Ποια είναι η σωστή και ποια η λάθος απόφαση, όταν ο κόσμος γύρω καίγεται; Πώς τσακίζεται η θεωρία στην πράξη; Και ποιος μας βεβαίωσε, παρακαλώ, πως αυτή η χώρα ποτέ δεν πεθαίνει;

Genres: Historical Fiction, Fiction, Greece, 21st Century

256 pages, Mass Market Paperback

First published March 10, 2010

About the author

See also: Σοφία Νικολαΐδου

Reviews

[Natalie · Rating 4 out of 5]

Τελικά αυτό το βιβλίο αποτέλεσε τεράστια έκπληξη! Ομολογώ ότι στις πρώτες σελίδες μπήκα στον πειρασμό να το παρατήσω αλλά χαίρομαι πολύ που δεν το έκανα τελικά. Είναι καλογραμμένο, με στοιχεία από αρκετές ιστορικές περιόδους της χώρας και με βασικό αξονα του βιβλίου την πανεπιστημιακή ζωή της Ελλάδας ανά τις ιστορικές εθνικές περιόδους, στοιχείο που δεν το συναντάς συχνά στα σύγχρονα Ελληνικά αναγνώσματα. Τελειώνοντας, δε μπορώ να κρύψω ότι με άγγιξε η αναφορά στην πανεπιστημιακή ζωή γιατί μου ξύπνησε νοσταλγία για τα φοιτητικά μου χρόνια.

[Sotiris Karaiskos · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο για την ιστορία, τον τρόπο που μας επηρεάζει και κυρίως τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε. Στις αρχές της πολιτικά ενδιαφέρουσας δεκαετίας του '80 μία διατριβή για τους δοσίλογους της κατοχής στη Θεσσαλονίκη γίνεται αφορμή για μία έρευνα στο παρελθόν σε θέματα που οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι έπρεπε να την αφήνουμε στην ησυχία της. Ο συγγραφέας της διατριβής έχει σκοπό να γράψει όσο πιο απόμακρα, αντικειμενικά και αποστασιοποιημένα γίνεται, όπως ακριβώς επιβάλλει η επιστημονική πρακτική, είναι άραγε, όμως, αυτός ο σωστός τρόπος αντίληψης της σύγχρονης ιστορίας; Η συγγραφέας του βιβλίου παράλληλα μας μεταφέρει σε αυτή την εποχή της κατοχής, δείχνοντάς μας τις ιστορίες των ανθρώπων που είτε αντιστάθηκαν, είτε συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, είτε απλά έκαναν ότι μπορούσαν για την επιβίωση. Οπότε από τη μία έχουμε την ψυχρή ακαδημαϊκή ματιά και από την άλλη την οπτική γωνία αυτών που έζησαν τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα και μέσα από αυτά διαμόρφωσαν τις αντιλήψεις τους που επηρέασαν τις επόμενες γενιές. Αυτή η αντίθεση μοιάζει να είναι ο πυρήνας αυτού του βιβλίου και έχω την εντύπωση ότι η συγγραφέας χειρίζεται αυτό το θέμα με άριστο τρόπο, δείχνοντας μας ότι δεν είναι απλά ένα τεχνικό θέμα των ιστορικών αλλά κάτι πολύ βαθύτερο καθώς πίσω από το αίτημα για αντικειμενική καταγραφή του παρελθόντος μπορούν να κρύβονται πολλά.

Ένα βιβλίο που περιέχει πολλά πράγματα παρά το μικρό του όγκο και βάζει τον αναγνώστη σε σκέψεις, οπότε στον... λογικό τομέα είναι κάτι το εξαιρετικό, το μόνο πρόβλημα είναι ότι στον αισθητικό τομέα δεν μου προσφέρει κάτι ιδιαίτερο. Είναι σίγουρα πολύ καλογραμμένο και είναι σίγουρο ότι η συγγραφέας ξέρει να χειρίζεται επαρκώς το λόγο, στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, όμως, ακόμα και στα σημεία που υπάρχει κάποια ένταση δείχνει μία μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση που οδηγεί σε μία αποστασιοποίηση που έκανε δύσκολη τη συναισθηματική εμπλοκή με αυτά που διάβαζα. Ο μικρός όγκος του βιβλίου που είναι αποτέλεσμα των σύντομων περιγραφών που δεν περιέχουν πολλές λεπτομέρειες ενίσχυσαν αυτή την αίσθηση. Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θεωρώ καλό το βιβλίο, αντιθέτως το θεωρώ εξαιρετικό και το λογικό μέρος του εγκεφάλου μου το εκτίμησε ιδιαίτερα και αυτό αντισταθμίζει σε μεγάλο βαθμό οτιδήποτε άλλο.

[Agapi]

DNF κάπου στη μέση. Δεν ξέρω αν φταίει η γρήγορη εναλλαγή ανάμεσα στους χαρακτήρες - πόσα ονόματα να θυμάμαι πια - ή ότι δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη υπόθεση, αλλά δε μπορώ άλλο.
Ίσως το συνεχίσω κάποια στιγμή. Κατά πάσα πιθανότητα όμως, όχι.

[Ourania Topa · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο που μετά βίας συγκρατήθηκα να μην το διαβάσω μονορούφι (το "έσπασα" σε δύο μέρες), καθότι μεγάλη λάτρης του campus novel (πανεπιστημιακό μυθιστόρημα) και λίαν συγκινημένη από την -έστω νοερή - επιστροφή μου στα έδρανα των αμφιθεάτρων της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ, στα οποία αφιέρωσα κάποια σημαντικά χρόνια της ζωής μου. Κι αν το campus novel είναι αγγλοσαξωνικό δημιούργημα (D. Lodge, M. Bradbury, αλλά και P. Roth - όλοι αγαπημένοι), εδώ έχουμε ένα ελληνικότατο δείγμα του είδους, διότι του λείπει μεν το ιδιαίτερο εκείνο φλέγμα, βρίθει δε ελληνικής παθογένειας, ιστορίας Νεότερης και Σύγχρονης, με την πρώτη ως βιωμένη να βαραίνει πάνω στη δεύτερη, η οποία προσπαθεί μέσω κάποιων αφανών θεραπόντων της να τη δαμάσει μέσω της έρευνας και της αφήγησής της. Είναι λοιπόν και ένα βιβλίο με άποψη για την Ιστορία με Ι κεφαλαίο. Δραματικός χώρο της ιστορίας αλλά και της Ιστορίας, η Θεσσαλονίκη του '40 και του '80, τα αμφιθέατρα, τα γραφεία των καθηγητών, το κυλικείο και οι σκάλες της Νέας Φιλοσοφικής και εξεχόντως της Παλαιάς, εκείνης με την επιγραφή ΜΟΥΣΑΙΣ ΧΑΡΙΣΙ ΘΥΕ, που για κάποιους σημαίνει πολλά και βαραίνει στη συνείδησή τους, έστω κι αν ο χαρακτήρας τους δεν τους επέτρεψε να διαχειριστούν την είσοδό τους κατάλληλα ώστε να αποκτήσουν έδρες. Δωσίλογοι υπάρχουν πάντα. Παλιά ιστορία, θα μου πείτε... (Οι αναφορές στην Θεσσαλονίκη της Κατοχής με οδηγούν προς το ΟΥΖΕΡΙ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ του Σκαμπαρδώνη.)

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Ο λόγος ρέει και φτύνει (ανάλογα). Πρώτα βλέπεις πού χύθηκε το αίμα σου και μετά διαλέγεις μεριά. Αυτή είναι η απάντηση για όσα δεινά τράβηξε αυτή η χώρα όλον τον καιρό. Μπράβο στη συγγραφέα που μας έφερε αντιμέτωπους με τη σκοτεινή πλευρά του εγώ μας. Στη δεκαετία του 1980 φοιτητές αγωνίζονται, καθηγητές διεκδικούν μια θέση υποψήφιου διδάκτορος (μα με θέμα σχετικό με τους δοσίλογους θα βρεις έδρα, καημένε;), οι τελευταίοι δοσίλογοι της πόλης απεκδύονται του παρελθόντος τους (έντιμου ή άτιμου ο λαός ξέρει) εν όψει του θανάτου. Ένας από τους τελευταίους αυτούς κάνει το παν για να πεθάνει με καρφιτσωμένο το παράσημο του γερμανικού στρατού στην πιτζάμα του μόνο και μόνο για να πεταχτεί αυτό στα σκουπίδια στο τέλος. Παράλληλα γυρνάμε στη δεκαετία του 1940 για να ζήσουμε την ταπείνωση για λίγη ζάχαρη, τα ψεύτικα μεγαλεία των επισχέσεων, τους διωγμούς των αντιφρονούντων, ακόμη και (λίγο από δεκαετία του 1960) τις υπόνοιες για τη δολοφονία του Λαμπράκη (αναφέρεται με το ψευδώνυμο Ζ μόνο). Καλογραμμένο και λυπάμαι πραγματικά που ούτε τη Θεσσαλονίκη ζω ούτε τα πρόσωπα γνωρίζω. Έχω την αίσθηση ότι η συγγραφέας μιλά για πραγματικά πρόσωπα κι ήθελα πάρα πολύ να ξέρω Ιστορία για να εντρυφήσω ακόμη περισσότερο στο κείμενο και να το απολαύσω περισσότερο. Δυστυχώς το πρώτο μέρος το ξαναδιάβασα γιατί μπλέχτηκα με τα πρόσωπα τα οποία εμφανίζονται και εξαφανίζονται σχεδόν αμέσως. Αυτό είναι και το πλην του βιβλίου. Το θεώρησα "σύντομο", "μικρό", ήθελα κάτι πιο εκτεταμένο, να ζήσω περισσότερο τους ήρωες και τους αντιήρωες.

[Lazaros Karavasilis · Rating 3 out of 5]

Έχοντας ακούσει μια προσωπική και αρνητική ιστορία για την συγγραφέα, πιθανότατα να επηρεάστηκα και από αυτό στη βαθμολογία μου. Κακά τα ψέμματα δεν μπορείς να αποκόψεις τον συγγραφέα από το έργο του. Ωστόσο, το ίδιο το έργο μιλάει από μόνο του. Η θεματολογία του καλή, αλλά όχι αρκετά δυνατή, έλειπε το punch, αυτό που θα δημιουργήσει αποτύπωμα στον αναγνώστη και θα πει "ναι, αυτό ήταν ωραίο βιβλίο". Το πίσω- μπρος και η εναλλαγή μεταξύ προσώπων αφήγησης δεν βγαίνει τόσο όμαλα, όπως έχω δει σε άλλα έργα, με δυσκολότερη δομή. Συμπαθητικό, αλλά όχι αυτό που διαφημίζουνε.

[Elisso]

"Ότι κι αν πει η ιστορία ο κόσμος δεν θα αλλάξει."

Ένα τραγούδι των αδελφών Κατσιμίχα λέει πως τίποτα δεν έχει αλλάξει και τίποτα δεν είναι όπως παλιά και κατά κάποιο τρόπο ταιριάζει με το βιβλίο της Σοφίας Νικολαΐδου "Απόψε δεν έχουμε φίλους". Ένα βιβλίο που παρακολουθεί τρεις γενιές ανθρώπων και τις αλληλένδετες ζωές τους σε τρεις διαφορετικές εποχές.

2008... Πορείες και συνθήματα... Μια φωτιά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
1981-1989... Ένας ιστορικός γράφει τη διατριβή του και αγγίζει ένα απαγορευμένο θέμα. Αυτό των δωσίλογων και των γερμανοφασιστικών οργανώσεων στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Όλοι πέφτουν να τον φάνε και τότε συνειδητοποιεί ότι καλύτερα είναι να πηγαίνεις με τα νερά του συστήματος.
1934-1944... Γερμανική κατοχή στη Θεσσαλονίκη. Έλληνες, Γερμανοί, Εβραίοι,  μαυραγορίτες, προδό��ες και πατριώτες. Φυλακές και συσσίτια...
Η ιστορία δείχνει τα δόντια της...

Η ιστορία που πέφτει πάνω στη ζωή και την πλακώνει. Την πλακώνει και δεν σηκώνεται εύκολα από πάνω της. Η Ελλάδα του 2008, της δεκαετίας του ΄80, της Κατοχής. Η Ελλάδα που τρώει τα παιδιά της. Που δεν τα αφήνει να ανθίσουν, να διαπρέψουν, που τους κόβει τα φτερά πριν καν τα ανοίξουν. Η Ελλάδα της ιδεολογίας και της αυτοσυντήρησης. Πάντα έτσι ήταν και πάντα έτσι θα είναι...

Η Θεσσαλονίκη του τότε και του σήμερα. Η Θεσσαλονίκη της Κατοχής και του Γερμανικού φασισμού. Των δωσίλογων και των μαυραγοριτών. Της φτώχιας, της πείνας και της κακουχίας. Ιδανικά και αξιοπρέπεια ξεπουλιούνται για μια χούφτα ζάχαρη. Κουβέντες της οκάς και λόγια που ξεστόμιζαν χορτασμένα στομάχια. Η Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του '80. Η εποχή μετά την πτώση της δικτατορίας. Φοιτητές και καθηγητές, μαθήματα στα αμφιθέατρα, μεταπτυχιακά και διατριβές, διδακτορικές έδρες και οι σοφές κεφαλές. Άνθρωποι που τους τρέφει η εξουσία, το ναι και το όχι στις ζωές των άλλων. Η Θεσσαλονίκη του 2008. Των διαδηλώσεων και των συνθημάτων. Των μολότοφ και των δακρυγόνων. Των εξεγερμένων φοιτητών και των βιβλίων που καίγονται... 

Δημοκράτες και φασίστες, ευφυείς ή βλάκες, μορφωμένοι, αμόρφωτοι, όλοι παίζουν το παιχνίδι της εξουσίας. Οι κανόνες είναι κοινοί. Πρώτα θα σε πατήσουν. Αν αντέξεις, μετά θα πατήσεις κι εσύ κάποιους. Δεν γλιτώνει κανείς... Ένας καλοδαδωμένος τροχός βοηθάει τη μηχανή να λειτουργήσει. Εδώ είναι Ελλάδα...

Ιδεολόγοι και συνδικαλιστές, γονείς και παιδιά, γιαγιάδες και εγγόνια, έμποροι και υπάλληλοι, φοιτητές και μαθητές, πανεπιστημιακοί και δάσκαλοι. Όλοι θα νιώσουν πως είναι να παίρνεις αποφάσεις όταν ο κόσμος γύρω σου καίγεται. Όταν όλα μοιάζουν ότι θα καταρρεύσουν ανά πάσα στιγμή.  

Το κακό μοιάζει να εξαφανίζεται για λίγο, όμως μετά επανέρχεται. Φυσικός νόμος. Η ιστορία κύκλους κάνει... Η ιστορία που δεν φοράει αίσθητα και δάφνινο στεφάνι, ούτε γράφει με φτερό από αγριόχηνα. Η ιστορία που φαντάζει πιο πολύ σαν μια γιαγιά με ρόμπα και στραβοπατημένες παντόφλες, που έλεγε ιστορίες στα εγγόνια της, την ώρα που τηγάνιζε πατάτες.

Η ιστορία που είναι πια προσωπική υπόθεση. Γιατί πρώτα θα κοιτάξεις που χύθηκε το αίμα σου και ύστερα θα διαλέξεις πλευρά. Τελικά η Ελλάδα όντως ποτέ δεν πεθαίνει;

"Στης ψυχής σου το μπουρδέλο θα ανατέλλω"

[ΠανωςΚ · Rating 3 out of 5]

Οι καλές (συγγραφικές) προθέσεις δεν οδηγούν πάντα στην κόλαση -ούτε όμως και στον παράδεισο.
Σημαντικό (υποθέτω) έργο, δεν το αγάπησα όμως.
Ε, αυτά.

[Βρόσγος Άντυ · Rating 5 out of 5]

«Όπως καταλαβαίνεις, παιδί μου, η Ιστορία είναι υπόθεση προσωπική. Πρώτα κοιτάς πού χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά».

Η γνωριμία μου με την κυρία Νικολαίδου ήταν μια μεγάλη και ευχάριστη έκπληξη.
Ξεκινώ από τον τίτλο που μου φάνηκε πολύ ευρηματικός αν και η ίδια στις ευχαριστίες της, μας πληροφορεί ότι δεν είναι δικός της.
Έχουμε να κάνουμε με ένα πολυπρόσωπο από πλευράς χαρακτήρων και πολυεπίπεδο από πλευράς νοημάτων αφήγημα γραμμένο με αριστοτεχνικό τρόπο. Η συγγραφέας δε λέει πολλά. Λέει όσα χρειάζονται και αφήνει τον αναγνώστη να σχηματίσει μόνος του εικόνες και συμπεράσματα. Γνωρίζω αρκετούς συγγραφείς που θα χρειάζονταν 500+ σελίδες για να πετύχουν το ίδιο αποτέλεσμα, η Νικολαίδου χρειάστηκε λιγοστές για τη δική της υπέροχη ιστορία.
Μπροστά μας, μέσα από την αφήγηση των ζωών ανθρώπων από 3 διαφορετικές γενιές, ξεπηδούν εικόνες της Ελληνικής Ιστορίας από το 1934 έως το 2008. Για τη συγγραφέα η ιστορία είναι μια σύνθεση προσωπικών γεγονότων και βιωμάτων τα οποία ορίζουν και το στρατόπεδο που θα βρεθούμε.
Γονείς και παιδιά, φοιτητές, μαθητές, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μπακάληδες και αλάνια, γιαγιάδες και υπάλληλοι, συνδικαλιστές και ουδετερόφιλοι, δωσίλογοι, παρελαύνουν από τις σελίδες του βιβλίου ζωντανοί και απόλυτα ρεαλιστικοί. Οι δωσίλογοι εξάλλου, αποτελούν κομβικό στοιχείο του βιβλίου αφού ή έρευνα της δράσης τους κατά την περίοδο της Κατοχής, είναι η σπίθα που θα καταλήξει τελικά σε μια υπέροχη εξαγνιστική φωτιά.
Είναι αλήθεια ότι το βιβλίο με κέρδισε από την αρχή. Όταν κάποιος σε παίρνει από το χεράκι και σε μεταφέρει πίσω στα 11 ή στα 15 σου χρόνια έ όσο να ναι μια γλυκιά μελαγχολία σε πιάνει …

[George K. · Rating 4 out of 5]

Θέλοντας να διαβάσω περισσότερη νεοελληνική λογοτεχνία (και κλασική βέβαια), είπα να πιάσω το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, που είναι από τα "σίγουρα", με τόσες καλές κριτικές στο ίντερνετ και ικανοποιητικότατη αξιολόγηση στο Goodreads. Άλλωστε μου φάνηκε ενδιαφέρουσα η υπόθεση και το βρήκα και πάμφθηνα. Λοιπόν, το βιβλίο μου άρεσε.

Το θέμα που πραγματεύεται είναι σίγουρα ενδιαφέρον, αν και βαδίζει σε επικίνδυνα μονοπάτια κατά μια άποψη. Ασχολείται με την ζωή και την αξιοκρατία στα ελληνικά πανεπιστήμια της δεκαετίας του '80, παράλληλα όμως και με την ελληνική κοινωνία την μαύρη περίοδο της Κατοχής, αλλά και την περίοδο της δεκαετίας του '80. Μου άρεσε ο τρόπος που η συγγραφέας παρουσίασε τους χαρακτήρες και πως αυτοί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, συνδέονταν μεταξύ τους. Πως επηρεάστηκε η ζωή τους από την πολιτική αλλά και την Κατοχή. Επίσης μου φάνηκε ότι σαν βιβλίο δεν πήρε κάποια θέση, υπέρ ή κατά, αλλά κράτησε μια ουδέτερη στάση, περιγράφοντας αντικειμενικά γεγονότα και καταστάσεις, αφήνοντας στον αναγνώστη τα όποια συμπεράσματα. Από την άλλη, το βιβλίο κλείνει ίσως κάπως βιαστικά και γρήγορα, θα ήθελα σαν μυθιστόρημα να ήταν λιγάκι πιο εκτεταμένο. Όσον αφορά την γραφή, μου φάνηκε εξαιρετική, όμορφη, με ωραίες περιγραφές καταστάσεων και προσώπων, με αρκετό χιούμορ και υπόγεια ειρωνεία.

Γενικά πρόκειται για ένα ιδιαίτερα καλογραμμένο και ξεχωριστό μυθιστόρημα, που θίγει κάποια ενδιαφέροντα και κρίσιμα κομμάτια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καταφέρνοντας όμως να μην γίνεται βαρύ για τον αναγνώστη και να παραμένει αντικειμενικό. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα διαβάσω και το "Χορεύουν οι ελέφαντες".

[Antonis · Rating 4 out of 5]

Διάβασα το βιβλίο αυτό μετά το ΧΟΡΕΥΟΥΝ ΟΙ ΕΛΕΦΑΝΤΕΣ από την ίδια συγγραφέα. Τοποθετείται χρονικά πριν από όσα διαδραματίζονται στους ΕΛΕΦΑΝΤΕΣ. Εξηγούνται εδώ πολλά σχετικά με πρόσωπα κ συμπεριφορές κ στα δυο βιβλία. Το μοτίβο το ίδιο κ δω. Παράλληλες ιστορίες που εξελίσσονται σε δυο χρονικά επίπεδα. Το θέμα: η στάση των ελλήνων αστών απέναντι στη γερμανική κατοχή κ ιδιαίτερα απέναντι στα ιδεώδη που πίστευαν οι Ελληνες (γερμανοτραφείς κ μη) ότι αντιπροσωπεύει η Γερμανία. Ο κεντρικός ήρωας υιοθετεί μια πολύ ενδιαφέρουσα στάση, η οποία εστιάζει στα προσωπικά χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου κ στην ατομική του ευθύνη κ επιλογές παρά στα γενικά χαρακτηριστικά της τάξης ή της κομματικής παράταξης που ανήκει. Δηλαδή υποστηρίζει ότι οι ήρωες κ οι προδότες ανευρίσκονται σε όλα τα στρώματα κ κόμματα της χώρας. Πράγμα αυτονόητο σχεδόν, το οποίο όμως οι νεότερες γενιές ξεχνάνε μέσα στην ευκολία των γενικεύσεων για ανθρώπους κ παρατάξεις εκείνης της εποχής. Το θέμα έχει ειδικό ενδιαφέρον μιας κ είναι οχι μονο πρόσφατο αλλά κ συνδεδεμένο με τον κατοπινό καταστροφικό για τη χώρα εμφύλιο πόλεμο.

Καλογραμμένο, ρέει πολύ άνετα κ κρατάει το ενδιαφέρον του μέχρι το τέλος. Σε κάποια σημεία, κυρίως προς το τέλος, γίνεται ασαφές κ αφήνει ερωτηματικά όσον αφορά την εξέλιξη της πλοκής. " Υπόγειος" πρωταγωνιστής κ δω η πόλη της Θεσσαλονίκης κ οι απλοί άνθρωποι της.

Στο επόμενο βιβλίο της θα περίμενα κάποια άλλη προσέγγιση στο είδος του ιστορικού μυθιστορήματος.

[Nantia PapiMaf · Rating 3 out of 5]

3,5 *

[Panagiotis · Rating 5 out of 5]

Το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς μέχρι στιγμής, αν και δύσκολα θα επισκιαστεί από κάποιο άλλο, όσο ζω όμως ελπίζω. Λοιπόν στο προκείμενο, ρέουσα γραφή, καταπληκτικό ταξίδι μπ��ος πίσω στο χρόνο χαρακτήρες με ουσία και ένα θέμα που κάνει τζιζ. Το βιβλίο προκάλεσε σκάνδαλο στη συμπρωτεύουσα στους κοσμικούς και στους πανεπιστημιακούς κύκλους, μια και όλοι αναρωτιόντουσαν ποιοι κρυβόνται πίσω από τα ονόματα Αστερίου και Εξάγγελος. Όμως για μένα το κατώρθωμα του βιβλίου είναι η μη θέση που παίρνει η συγγραφέας στα τεκτενόμενα αποδίδωντας, τα του καίσαρος του καίσαρι, δεξιά και αριστερά. Οι λίγες σελίδες του βιβλίου προφύλαξαν την πλοκή από άσκοπο ξεχείλωμα και τον αναγώστη από τη βαρεμάρα μις παράθεσης ιστορικών γεγονότων, που μπορεί να μην τον ενδιέφεραν καθόλου. Τέλος περιμένω με ανυπομονισία το επόμενο ,γιατί ο πύχης είναι ήδη πολύ ψηλά

[TsabikosB · Rating 5 out of 5]

Μου το είχε προτείνει μία καθηγήτριά μου στο πανεπιστήμιο... Δεν είχε άδικο!
Η εναλλαγή του χρόνου, από τα χρόνια του Πολέμου στη μεταδικτατορική εποχή, καθιστούν το ανάγνωσμα ως μία ενιαία ιστορία που ολοένα εξελίσσεται.
Η προδοσία κυριαρχεί, αλλά υπομένει την κατάλληλη στιγμή για να εμφανιστεί. Τα συμφέροντα του Αστερίου έναντι της καριέρας του Σουκιούρογλου. Η στάση του Εξάγγελου έναντι του τότε ταπεινού Αστερίου. Και φυσικά, η ίδια η ζωή απέναντι στη Φανή.

[Daphne · Rating 5 out of 5]

Emergency re-read το ΣΚ. Το αγαπώ (ακόμα) σφόδρα.

[Daphne · Rating 3 out of 5]

Would have wanted a bit more detail as a lot of things were assumed to be very well known but I really liked that the characters were present during 3 different decades, following the political changes of the country. Some things were insinuated rather than spoken openly about .

[Anastasia Kay · Rating 1 out of 5]

Δεν κατάφερα να το ακούσω όλο, με μπερδεύει.... Ποιος είναι ποιός;;
Επιπλέον η συγγραφέας πολύ κακή ήως αφηγήτρια

[Nectar Terzian · Rating 3 out of 5]

Απόψε δεν έχουμε φίλους

[Aggeliki Daskalopoulou · Rating 3 out of 5]

Η Νικολαΐδου μας παρουσιάζει τρία διαφορετικά χρονολογικά πλαίσια με απόλυτη λεπτομέρεια αποδεικνύοντας πόση έρευνα πραγματοποίησε η ίδια πριν την συγγραφή του βίβλιου. Respect

[ΔουΨου · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο. Θα το εκτιμήσουν κυρίως οι σχετικοί με τον ακαδημαϊκό χώρο, και οι αντιπαθούντες της γερμανικής νοοτροπίας.
Το βιβλίο περιγράφει το χάος που επικρατούσε στη Κατοχή, όπου εκείνοι που ευδοκίμησαν ήσαν μάλλον τα λαμόγια. Έχει σημασία και για τη σημερινή εποχή με την οποία εναλλάσσεται διαρκώς το κείμενο. Είναι πολύ καλά γραμμένο - μόνο στις τελευταίες 30 σελίδες περίπου βιαστικά και λίγο ψεύτικα τακτοποιούνται τα πάντα αλλά αυτό δεν με απασχόλησε και πολύ.
Θεωρώ πως η συγγραφέας έχει μεγάλο ταλέντο στις τοποθετήσεις της και στην ενσάρκωση των χαρακτήρων και της προσώπικότητάς τους· δεν εντόπισα κάποια αστοχία ή παραφωνία. Πολλούς από τους χαρακτήρες τους ακολουθεί πριν από τη γέννησή τους ακόμα - μέχρι τα γεράματα - ίσως προσπαθώντας να εξηγήσει τη διαμόρφωση του χαρακτήρα τους και την εξέλιξή τους σχετικά με τις πολιτικές συνθήκες που βίωσαν εκείνοι ή η οικογένειά τους. Μου άρεσε. Το βιβλίο αυτό σε κάνει να σκέφτεσαι για πολύ καιρό αφού το τελειώσεις.

[Maria Thomarey · Rating 5 out of 5]

Μου ρεσε ιδιαίτερος για την πανεπιστημιακή ίντριγκα και την ιστορική του αξία

[Μαρία Ντάμπου · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετικό!

[Antonio Papadourakis · Rating 4 out of 5]

Θεσσαλονίκη 1934-2008, 75 χρόνια ιστορία, και οι ήρωες του βιβλίου ή συμμετέχουν ενεργά ή κρίνουν τα συμβάντα και τελικά η ζωή είναι ένα ατέλειωτο κουβάρι. Πιστεύω ότι αν ήταν πιο εκτενές και με μεγαλύτερη ανάλυση των χαρακτήρων και αλληλεπιδράσεων τους θα ήταν αριστουργηματικό.
"... η λέξη πολιτική τους ξεσήκωσε χειρότερα, γιατί η λέξη πολιτική σημαίνει ιδεολογία, κι αυτοί ήταν άνθρωποι σοβαροί και επιστήμονες. Πίστευαν στην άσπιλη επιστήμη. Αν τους το επέτρεπε η αγωγή και η γλώσσα τους, θα έλεγαν καθαρά και ξάστερα πως η ιδεολογία είναι σύφιλη. Κολλάει στην επιστήμη. Τη σαπίζει.
Μπαρμπούτσαλα, αντέκρουε από μέσα του ο Σουκιούρογλου. Πίστευε πως η απουσία ιδεολογίας είναι μπανανόφλουδα. Καταλάβαινε αυτό που αρνούνταν να εννοήσουν πολλοί υψηλόβαθμοι, ότι η άμωμη ιστορία είναι χυδαίο επιστημονικό ψέμα. Όσοι το προφασίζονται έχουν να κουκουλώσουν αμαρτίες. Η απουσία ιδεολογίας είναι η πιο ισχυρή, η πιο αδίστακτη ιδεολογία."
"Τον απασχολούσε αυτή η διάσταση της Ιστορίας, η ζυγαριά ανάμεσα στο συμβαίνει τώρα και στο κατόπιν εορτής. Πίστευε ότι εκεί κρύβεται το μέτρο της ηθικής των ανθρώπων"
"...άτιμο πράγμα η Ιστορία. Πέφτει πάνω στη ζωή και την πλακώνει."
"Όπως καταλαβαίνεις παιδί μου, η Ιστορία είναι υπόθεση προσωπική. Πρώτα κοιτάς που χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά."

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 3 out of 5]

Η συγγραφέας στο βιβλίο της παρουσιάζει την ιστορία της Ελλάδας σε τρεις χρονικές περιόδους. Κατοχή, δεκαετία του 80 και την χρονιά του 2008. Στο σήμερα ο Σουκιούρογλου αποφασίζει να εντρυφήσει σε μία παλιά ερεύνα για τους δοσίλογους της Κατοχής. Ο μέντορας του είναι ο καθηγητής Αστερίου. Τα δύο πρόσωπα της ιστορίας αντιπροσωπεύουν το κοινωνικό γίγνεσθαι της κοινωνίας. Υπάρχει η μερίδα των πολιτών που αγωνίζεται να λέει την αλήθεια με όποιο κόστος και αν έχει αυτή και υπάρχουν και τα άτομα που αποφασίζουν να σωπάσουν καθώς τα αιτήματα τους έχουν γίνει με πλάγιους και όχι πάντα νόμιμους τρόπους.

Η ιστορία από όποια πλευρά και αν την δούμε πάντα θα υπάρχει ένα μικρό κενό που θα πρέπει να καλύπτετε από την δική μας γνώμη και άποψη. Το βιβλίο στο σύνολο του είναι καλό αν και σε πολλά σημεία γίνεται δυσανάγνωστο από τις συνεχείς εναλλαγές, τα πολλά ονόματα και την υπερβολική πληροφορία που κουράζει.

[Paola · Rating 4 out of 5]

Πάρα πολύ δυνατό βιβλίο. Το πώς χτίζονται οι πανεπιστημιακές καριέρες, πώς εκμεταλλεύονται οι καθηγητές τους υποψήφιους διδάκτορες, πώς ανελίσσονται οι φοιτητοπατέρες, η ιδεολογική υποκειμενικότητα ή αντικειμενικότητα της επιστήμης της Ιστορίας, η κατοχική Θεσσαλονίκη, η δράση των δωσίλογων, τα τραύματα που άφησαν οι γερμανοτσολιάδες στην ελληνική κοινωνία τα οποία έμειναν ανεπούλωτα, καθώς αρκετοί από αυτούς ουδέποτε τιμωρήθηκαν ούτε καν λογοδότησαν για τις πράξεις τους είναι τα βασικά θέματα που θίγει η συγγραφέας. Οι προβληματισμοί της είναι άκρως ενδιαφέροντες. Το διανοητικό αυτό πλαίσιο ντύνεται με μυθιστορηματικές ανθρώπινες ιστορίες τόσο γνήσιες που συνδέεσαι άμεσα με τους ήρωες και συμπάσχεις μαζί τους. Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα πιο πλήρη δικαίωση για κάποιους βασικούς ήρωες (τον Σουκιούρογλου και τον Ντόκο) και γι' αυτό το φινάλε μού φάνηκε κάπως πικρό. Ανεξάρτητα από αυτό, το βιβλίο σίγουρα αξίζει να το διαβάσει κανείς.

[Ελένη Καραχανίδη · Rating 4 out of 5]

4,5

Μπορεί να θεωρηθεί παρακινδυνευμενο να γράφεις για την ιστορία πριν ακόμα γίνει ιστορία. Όσο οι μνήμες είναι καυτές, όσο οι πρωταγωνιστές κ πρωταγωνιστριες ζουν ανάμεσά μας ή κοντά μας. Ή όταν δεν ζουν κ αυτό τους - τις κάνει ακόμα πιο ζωντανούς - ες.
Κι όμως ίσως τότε να έχει κ περισσότερη αξία να μαθευτεί η ιστορία. Τότε έχει νόημα.
Δοσίλογος. Μια λέξη, πολλές καταστάσεις, αμέτρητες μνήμες κ ακόμα τόσα δακρυα...πονος...
Μέσα από το πλέξιμο κ μπλέξιμο ζωών τότε κ τώρα η συγγραφέας τολμά να προσεγγίσει ένα θέμα που είναι, κ θα παραμείνει καυτή πατάτα. Κ μιλώ για τόλμη καθώς η νεότερη ελληνική ιστορία παρελαύνει αναπόφευκτα στις σελίδες του κ αυτό, από μόνο του, είναι θαρρώ τολμηρό.
Με τρόπο που δείχνει να μη χαρίζεται, με λόγο που είναι χαρισματικός, με ματια που δν κάνει ιστορική καταγραφή αλλά κρατιέται στο γκρι της ιστορία, που έτσι κι αλλιώς - συμφωνώ με το κείμενο - δεν είναι άσπρο κ μαύρο.
Βιβλίο δυνατό. Πολυ.

[Natasha Anastasiou · Rating 4 out of 5]

Η Σοφία Νικολαΐδου, για μια ακόμη φορά, με άγγιξε βαθιά. Με τη γνωστή της ευαισθησία και διεισδυτική ματιά, κατορθώνει να μιλήσει για την Ιστορία όχι ως κάτι μακρινό και ψυχρό, αλλά ως κάτι ζωντανό, ανθρώπινο, γεμάτο φωνές και σιωπές. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της ένιωσα πως η μνήμη, η αλήθεια και η ανάγκη μας να κατανοήσουμε το παρελθόν δεν είναι ποτέ εύκολες υπόθεσεις — είναι πληγές, αλλά και γέφυρες που μας συνδέουν με το ποιοι είμαστε.
Η γραφή της είναι λιτή και ουσιαστική, χωρίς περιττά στολίδια, και γι’ αυτό τόσο δυνατή. Υπάρχουν στιγμές που σταματάς να διαβάζεις απλώς για να σκεφτείς, να ανασάνεις, να αφήσεις όσα μόλις διάβασες να καθίσουν μέσα σου. Είναι από τα βιβλία που δεν τελειώνουν στην τελευταία σελίδα, αλλά συνεχίζουν να σε συντροφεύουν — σαν μια ήσυχη, αλλά σταθερή φωνή μέσα σου.

[Sofia Pi · Rating 3 out of 5]

Είναι ενδιαφέρον και συνάμα γοητευτικό που η συγγραφέας καταπιάνεται με ένα αντικείμενο ευαίσθητο και με εποχές που σημάδεψαν ολόκληρες γενιές Ελλήνων. Απολαμβάνω ιδιαίτερα τα διηγήματα της αλλά το μυθιστορήμα της μου άφησε μια γεύση βιασύνης. Οι ιστορίες είναι δυνατές αλλά οι περιγραφές σε κάποια σημεία αδύναμες που δεν βοηθούν την αναγνώστρια να σχηματίσει μια νοητή εικόνα καθώς διαβάζει. Σε πολλές περιγραφές μου θύμιζε αποσπάσματα από τα βιβλία του Ζουργού, τα οποία θεωρω άρτια και εξαιρετικό δείγμα γραφής, αλλά της Νικολαΐδου μοιάζουν λιγότερο επιδέξιες.

[Angeliki Yiakoumaki · Rating 3 out of 5]

Όπως καταλαβαίνεις, παιδί μου, η Ιστορία είναι υπόθεση προσωπική. Πρώτα κοιτάς πού χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά.
Mια από τις ενδιαφέρουσες απόψεις που ξεδιπλώνονται στο βιβλίο η ιστορία του οποίου εκτείνεται από την κατοχή μέχρι τη δεκαετία του 80 στο πολιτικό και πανεπιστημιακό περιβάλλον αυτής της περιόδου. Πολυπρόσωπο μιθυστόρημα που θέλει την προσοχή του αναγνώστη για να μην μπερδευτεί παρακολουθώντας την εναλλαγή των ιστοριών και των περιόδων.

[Voula Gk · Rating 4 out of 5]

Γραμμένο με κριτική παρρησία και δυναμισμό αναδεικνύει σκοτεινές πλευρές του πολύπλοκου ιστορικού υφαντού που απλώνεται στη Θεσσαλονίκη επικεντρώνοντας στον ακαδημαϊκό (υπο)κόσμο της Φιλοσοφικής σχολής.
Οι χαρακτήρες είναι δομημένοι προσεκτικά κερδίζοντας αυθεντικότητα ενώ βασίζονται σε πραγματικά πρόσωπα.
Όταν διάβασα το προτελευταίο κεφαλαίο για τις τύχες των δωσίλογων και των τέως ταγματασφαλιτών αισθάνθηκα βαθύτατη απογοήτευση (και) από το σύγχρονο πολιτικό σύστημα.