Huishoudkunde

by Max Temmerman

In een wereld die meer dan ooit aan verandering onderhevig is, laat Max Temmerman in troostrijke en hoopvolle gedichten zien dat er talloze schuilplekken bestaan tegen de ongenadig voortsnellende tijd: in deze bundel worden tuinen evengoed bewoond als huizen, afzonderlijke kamers evenals hele straten, de minieme oppervlakte van een auto tot en met het karkas van een ganse stad. Immers, wie gelooft in de poëzie van kamers, meubels en gereedschappen vindt zowel beschutting in de beslotenheid van een besteklade als in een eindeloze sterrenhemel.

Genres: Poetry

56 pages, Paperback

Published May 1, 2018

Reviews

[Cathérine]

Mooi, zacht, hoopvol. Max Temmerman wikkelt je in een zacht deken van voorzichtig positieve emoties.

[Nathalie]

Max Temmerman (1975) uit Brasschaat is een dichter, producent, regisseur en organisator. In 2011 schreef hij zijn debuutbundel Vaderland, direct goed voor een nominatie voor de C.Buddingh-prijs in 2012. In 2013 verscheen zijn succesvolle tweede bundel Bijna een Amerika, een bundeling van gelegenheidsgedichten en nieuwe gedichten, die de Herman de Coninck-Prijs 2014 wegkaapte. Temmerman schreef nog een derde bundel in 2015, namelijk Zondag acht dagen, waarmee hij een drieluik afsloot over de voorbijsnellende tijd. De luisterbundel De meeste mensen die ik ooit ben geweest bevat zo’n 50 gedichten uit dit drieluik en worden bijna allemaal voorgelezen door de Vlaamse acteur Gène Bervoets.

Deze laatste bundel van zijn hand verscheen in mei 2018 bij Uitgeverij Vrijdag en oogt en voelt fris, ook in de gedichten, die opnieuw knappe observaties bevatten over de huidige tijd. Temmerman biedt tegelijkertijd emmers van troost en hoop in gloedvolle gedichten waarin men zich kan verschuilen. Het gedicht 'Sterrenbeelden van aanwezigheid' bijvoorbeeld wijst duidelijk naar een richting waarin je geluk kan zoeken en bescherming:


“De oppervlakte van geluk blijkt
een verduisterde kamer vol opgloeiende lampjes.
[…]
De afstandsbedieningen, laptops en printers,
de wasmachines en televisies
zijn stelsels van bescherming,
een doolhof van elektronica dat troost.”

In zijn bundel bezoekt hij huizen, aparte kamers maar ook tuinen en steden. Zijn 37 gedichten vormen daardoor één geheel. Of hij nu in verzen onder de rubriek Gevonden gedichten praktische zaken beschrijft als ‘De deur’, ‘Tafelschikking’ en ‘Verlichting’, of in zijn Antwerpse gedichten bepaalde straten en wijken heel herkenbaar weergeeft voor de lezer uit de buurt, ze raken een snaar. Hoewel deze stukken af en toe wel te prozaïsch zijn om helemaal in vervoering te komen.

Messcherp uithalen doen de meeste gedichten ook niet. De bundel bevat wel adviezen die de lezer een leidraad kunnen meegeven om het huidige leven vorm te geven. Enkele voorbeelden:

“Het zijn de stenen waarlangs we de weg hervinden.
Het laatste briefpapier. De laatste onzevader.
De allerlaatste wereldatlas. Heilige Antonius,
leid ons langs de laatste begaanbare paden.”

Uit 'De preek tot de vissen'

“hoe ze goed te maken, goed fout. Met je misstappen in de vingers
het klavier van een piano aftasten.
Leven is blind een sonate spelen.”

Uit 'Wie het laatst lacht, is voorzichtig'

Van Temmermans warme woorden kan je een fort bouwen waarin je weg kan kruipen als je het nodig hebt. Wees verwonderd, en bewonder zijn toegankelijk gemaakte gedachtewereld door zijn vloeiende woordkunst. Je zal er geen spijt van krijgen.

Deze recensie verscheen ook als Hebban-recensie, zie https://www.hebban.nl/recensies/natha...

[Philippe]

Recently I spent an afternoon with three books: A Feeling of History, a conversation between Swiss architect Peter Zumthor and historian Mari Lending; Instant Light, a photo book that collects the polaroids of the Russian director Andrey Tarkovsky, and Huishoudkunde (‘Domestic Science’), a poetry collection by Flemish author Max Temmerman. Delightful how these books, completely unexpectedly, resonated with each other.

The Zumthor book deals primarily with two Norwegian projects conceived around an explicitly historical datum: the Allmanajuvet Zinc Mine Museum and the Steilneset Memorial (in memory of those perished as a result of 17th century witchcraft trials). There are also more peripheral reflections on the never-executed design for the Berlin-based Topographie des Terrors, the Kolumba Museum in Cologne and on the projected Los Angeles County Museum of Art (LACMA). With his buildings and installations, Zumthor wants to spur visitors’ capacity for ‘emotional learning’, to bring back feelings of a lost time, to entice them to not just look at a place but into it. “I believe it is more about creating a feeling for things that are absent than about creating a feeling of presence for things lost.”

Cut to the Temmerman’s poetry collection that revolves around mysterious and mundane images of domesticity and how they connect us back to historical presences. One of the poems - Constellations of proximity - runs as follows (in my own translation):

The surface of happiness seems
a darkened room full of glowing lamplets.
The dumb devices
consolidate constellations of presence.
The remote controls, laptops and printers,
the washing machines and televisions
form galaxies of protection,
an electronic labyrinth that soothes.
A past glimmers in proximity.
Someone was here before.
I can read his traces.

Back to Zumthor who describes one of the buildings that are part of the Allmanajuvet project as a more traditional museum: “The gallery shows objects found in the mine, such as buckets, cubes of dynamite, and mining tools. The display is reminiscent of a nineteenth-century museum with small glass showcases - a kind of history museum in situ. The objects are illuminated by the daylight that trickles into the black boxes through narrow shafts from above. It is the light that once fell on this modest mining equipment.”



So lovely to find architect and poet to stumble into one another, searching for the reassuring traces of departed others, in a room in which the darkness is punctuated by tiny islands of illuminated peace.

Onwards to Tarkovsky, who later in life was a great amateur of the Polaroid instant camera. The pictures are gorgeous, evanescent, chimerical, saturated with pronounced greenish, blueish and yellowish casts.



Also Tarkovsky sees himself as a successor, as someone who belongs to and sustains a particular tradition. The act of remembrance then becomes an essential part of the creative act. It ties a potentially painful past to the fundamental affirmation that is embedded in an artistic image. For Tarkovsky, “remembering is a choice of love and mercy, a gamble of faith and hope that liberates the heart from the pain of events that are now over, dead and finished, towards the openness of a new and different way of life that is still connected to the present.”

I am leaning back into Temmerman’s universe with his poem ‘The nobility of generations’:

Our garden hosts the trees of yore.
In my bedroom slept the fathers
of my father. Phrases that I never
would utter, roll with foolish aplomb
over my lips as if from the mouth
of a ventriloquist. When high summer
and the hours linger, then this question
rises straight into heaven: whose lives are we living?
In winter there is no time for these concerns.
During the days of cold confined we think
hopefully like a patient about what has been
prescribed to us. Nothing is ever finished
and so we move on, with the
resignation of a typesetter. From generation to generation
to generation: we pass on knowledge, and on.

Tarkovsky: “The true artist always serves immortality, striving to immortalize the world and man within the world.”

Zumthor: “Essential to the notion of emotional reconstruction, as I use the term, is that it has the quality of a shared experience. I can compose a piece of architecture with materials, light, shadow and sound, and give it a presence most people would be able to associate with something in their personal landscape of emotions. We are all come from somewhere, we are all full of highly personal images that are dear to us; we are all full of history.”

And so we find three artists working in different media - the still and moving image, the written word, space materialised - to establish bridges between the past and the present and the future, between the idiosyncratic and the universal, between protection and exposure, fate and contingency.

I’m giving the final word to Max:

Futurism

There’s poetry involved, rectilinear
and inflexible as a schema.
But there is also a small sorrow, almost invisible.
Barely larger than the word.
And we keep on careening. Nothing will be
as it never was.
It starts now. And now. And now.
Everyone is a remembrance.
And every remembrance
is a landscape within a landscape.

Note: I posted an identical review for each of the three books mentioned.

[Sandra Van den Bosch]

zacht wonen
Zoals een huis een toeval is van kamers en gangen,
een samenloop van ademende omstandigheden.
in, in en uit-zo krimpt het en zet het uit.
Een raam in het dag laat wolken zien, witregels:

Zoals een huis een gedicht is met membranen
van baksteen, zo is een gedicht een plek om zacht
in te wonen. Een oord van woorden om te schuilen
tegen regen, wilde beesten, het kleine leven.