What do you think?
Rate this book
ابن بطوطه
سفرنامه ابن بطوطه، سیاح مراکشی گویاترین و زنده ترین سند فرهنگی جهان اسلام است که از قرن هشتم هجری (چهاردهم میلادی) به دست ما رسیده است. سفرنامه وی، آئینه ای است که زیر و روی جوامع اسلامی روزگار در آن منعکس است. نه تنها سیره و عملکرد طبقات حاکم و نگرش و روش پادشاهان و دیوانیان که راه و رسم عالمان و فقیهان، مراسم و آداب تشریفات جاری، چگونگی گذران مردم، مدرسه ها و خانقاه ها، شادی ها و ماتم ها و در یک کلمه احوال و اوضاع اجتماعی و سیاسی و فرهنگی؛ این همه را از خلال سفرنامه ابن بطوطه توان دید. دکتر محمد علی موحد که پیشتر در ترجمه سفرنامه ابن بطوطه به فارسی همت گماشته بود با تالیف کتاب پیش رو جذاب ترین و تکان دهنده ترین بخش های کتاب سفرنامه را بازسازی و برجسته کرده است. مولف مسائل مهمی از قبیل نقش فردی و اجتماعی زنان، قدرت سیاسی، دین و دولت، آموزش و فرهنگ و بسیاری موضوعات مهم دیگر را با تحقیق در سفرنامه ابن بطوطه و منابع دیگر آن روزگار به نحوی خواندنی حتی برای خواننده غیر متخصص ترسیم کرده است. کتاب با طرح پرسشهایی درباره علل عقب ماندگی و انحطاط جوامع اسلامی ذهن خواننده را برای تعمق و بحث و گفت و گو درباره مواجهه سنت و مدرنیته برمی انگیزد.
[از سایت ۳۰بوک]
[از سایت ۳۰بوک]
408 pages, Hardcover
First published April 1, 1997
6 people are currently reading
131 people want to read
About the author
محمدعلی موحد
42 books98 followersمحمدعلی موحد در سال ۱۳۰۲ در شهر تبریز دیده به جهان گشود. تحصیل را در مدارس تدین و اتحادنوی همین شهر آغاز نمود و در سال ۱۳۱۹ پس از اخذ دیپلم متوسطه در رشتهٔ ادبی به تهران آمد. اما به واسطهٔ فوت پدر (در سال ۱۳۱۷) به تبریز بازگشت و سرپرستی خانواده را برعهده گرفت و به مدت ده سال در تبریز و تهران رحل اقامت افکند.
در سال ۱۳۲۹ به شرکت نفت آبادان رفته و پس از خلع ید انگلیسیها در سال ۱۳۳۲ سردبیری روزنامهٔ شرکت نفت را به عهده گرفت و در همین سال به تهران انتقال یافت. وی در سال ۱۳۳۲ کار بر روی ترجمهٔ رحله این بطوطه را انجام داد که در سال ۱۳۳۶ منتشر و به واسطهٔ قدرت قلم و شیوایی ترجمه، مورد توجه ارباب فضل قرار گرفت و نام موحد بر سر زبانها افتاد. چنانکه استادانی چون مجتبی مینویی و محمدعلی جمالزاده او را مورد تشویق و تفقد قرار دادند.
دکتر موحد تحصیلات خود را در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ادامه داد و موفق به اخذ مدرک دکترای حقوق خصوصی از این دانشگاه شد و در سال ۱۳۳۸ پس از فراغت از تحصیل برای آشنایی بیشتر با مباحث حقوق بینالملل به انگلستان رفته و مطالعات خود را زیر نظر پرفسور جنینگز در کمبریج و پروفسور شوارتزنبرگ در لندن ادامه داد.
همچنین در این دوران با ایرانشناسی چون آربری، مینورسکی و لاکهات مجالست کرده و به تحقیق بر روی نسخههای خطی موجود در موزهٔ بریتانیا پرداخت و از این میان نسخهٔ سلوکالملوک تالیف فضلالله روزبهان خنجی متخلص به امین را برای تصحیح انتخاب کرد.
وی علاوه بر وکالت پایه یک دادگستری، از آغاز تاسیس شرکت ملی نفت ایران در کادر حقوقی شرکت نفت وارد شد و تا بالاترین درجات (مشاور عالی رئیس هیئت مدیره، مشاور ارشد و عضو اصلی هیئت مدیره) انجام وظیفه کرده و در ابتدای تاسیس اوپک به مدت شش ماه معاونت اجرایی آن سازمان در ژنو را عهدهدار بوده است.
دکتر موحد در کنار مشاغل رسمی به تدریس حقوق مدنی و حقوق نفت در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران و دانشکدهٔ علوم مالی و حسابداری پرداخته است.
وی در طول زندگی خویش همواره مشغول به تحقیق، تالیف و ترجمه بوده و آثار بزرگی از خود به یادگار گذاشته است که بیشک، بزرگترین آنها تحقیق در متون عرفانی، به ویژه چاپ انتقادی مقالات شمس تبریزی است.
در سال ۱۳۲۹ به شرکت نفت آبادان رفته و پس از خلع ید انگلیسیها در سال ۱۳۳۲ سردبیری روزنامهٔ شرکت نفت را به عهده گرفت و در همین سال به تهران انتقال یافت. وی در سال ۱۳۳۲ کار بر روی ترجمهٔ رحله این بطوطه را انجام داد که در سال ۱۳۳۶ منتشر و به واسطهٔ قدرت قلم و شیوایی ترجمه، مورد توجه ارباب فضل قرار گرفت و نام موحد بر سر زبانها افتاد. چنانکه استادانی چون مجتبی مینویی و محمدعلی جمالزاده او را مورد تشویق و تفقد قرار دادند.
دکتر موحد تحصیلات خود را در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ادامه داد و موفق به اخذ مدرک دکترای حقوق خصوصی از این دانشگاه شد و در سال ۱۳۳۸ پس از فراغت از تحصیل برای آشنایی بیشتر با مباحث حقوق بینالملل به انگلستان رفته و مطالعات خود را زیر نظر پرفسور جنینگز در کمبریج و پروفسور شوارتزنبرگ در لندن ادامه داد.
همچنین در این دوران با ایرانشناسی چون آربری، مینورسکی و لاکهات مجالست کرده و به تحقیق بر روی نسخههای خطی موجود در موزهٔ بریتانیا پرداخت و از این میان نسخهٔ سلوکالملوک تالیف فضلالله روزبهان خنجی متخلص به امین را برای تصحیح انتخاب کرد.
وی علاوه بر وکالت پایه یک دادگستری، از آغاز تاسیس شرکت ملی نفت ایران در کادر حقوقی شرکت نفت وارد شد و تا بالاترین درجات (مشاور عالی رئیس هیئت مدیره، مشاور ارشد و عضو اصلی هیئت مدیره) انجام وظیفه کرده و در ابتدای تاسیس اوپک به مدت شش ماه معاونت اجرایی آن سازمان در ژنو را عهدهدار بوده است.
دکتر موحد در کنار مشاغل رسمی به تدریس حقوق مدنی و حقوق نفت در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران و دانشکدهٔ علوم مالی و حسابداری پرداخته است.
وی در طول زندگی خویش همواره مشغول به تحقیق، تالیف و ترجمه بوده و آثار بزرگی از خود به یادگار گذاشته است که بیشک، بزرگترین آنها تحقیق در متون عرفانی، به ویژه چاپ انتقادی مقالات شمس تبریزی است.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
July 4, 2018
محمد علی موحد در مقدمه می گوید که قصدش از این کتاب، خلاصه نوشتن نبوده، بلکه خواسته بخش های جذاب سفرنامه را جمع کند تا «جوانان» با خواندن این متن کوتاه، ترغیب شوند تا متن اصلی را هم بخوانند.
فصل اول: خلاصه ای از سفرنامه
اما در عمل، کتاب در فصل اول، چیزی نیست جز خلاصه ای از سفرنامه، خلاصه ای که در بسیاری جاها بد هم تهیه شده و دقیقاً همان ماجراهای جذاب را که قرار بود «جوانان» را جذب کند، به دست قیچی سپرده، و در عوض صفحات متوالی را به ذکر مسیری که ابن بطوطه طی کرده اختصاص داده: از شهر الف به شهر ب رفت، از آن جا از طریق دریا به شهر ج رفت، یک ماه در آن جا ماند و سپس به شهر ب برگشت و از طریق خشکی به شهر د رفت و...
فصل دوم: نکات سیاسی و اجتماعی سفرنامه
فصل دوم قرار است نکات برجسته ای را که سفرنامه به صورت پراکنده از وضعیت سیاسی و اجتماعی آن دوران به دست می دهد جمع کند، و تصویری از اوضاع آن برهه از تاریخ ترسیم کند، اما باز در عمل ناکام می ماند، و بسیاری از این نکات اجتماعی و سیاسی برجسته را خواننده از قبل می داند، مثل این که زنان در سرزمین های اسلامی محدود بوده اند و گاه اجازهٔ سواد آموختن هم نداشتند، یا این که عالمان مذهبی از ابزار تکفیر علیه مخالفانشان استفاده می کردند. این ها مطالبی نیست که من خواننده از آن بی خبر باشم و فقط از طریق ابن بطوطه بتوانم از آن مطلع شوم.
تصور من قبل از خواندن کتاب این بود که مؤلف (محمد علی موحد) کاری شبیه به کار ابن خلدون در مقدمه انجام داده، و از دل جزئیات فراوان سفرنامۀ ابن بطوطه، خطوط کلی و بنیادی سازمان اجتماعی و سیاسی آن عصر را کشف کرده، اما اشتباه می کردم. شاید کس دیگری که در جامعه شناسی و تاریخ تخصص بیشتری داشت، می توانست چنین کاری را انجام دهد و نکات پنهان تر و با اهمیت تری را کشف و جمع کند.
چرا، بعضی از نکات فصل دوم، اینجا و آنجا، جدید و قابل توجه است، اما این تعداد نکات برای کتابی به این حجم، بسیار ناچیز می نماید. از جمله این که زنان و دختران ترک با آن که اسلام آورده بودند، اما بدون حجاب می گشتند و تنها نوعی کلاه زینتی بر سر می گذاشتند، یا این که فتی ها پیشه ورانی بودند که به صورت اشتراکی در فتوت خانه زندگی می کردند و مسافران را هم اطعام می کردند، یا این که ممالیک مصر برای مشروعیت خود یکی از باقیمانده های خاندان عباسی را به شکل صوری به خلافت گماشتند و از او اجازه برای حکومت گرفتند، و کم کم این کار رایج شد و شاهان ایران و هند هم به این خلیفهٔ بدون تاج و تخت نامه می نوشتند و از او اجازهٔ حکومت می گرفتند تا خود را مشروع جلوه دهند، یا این که تا قبل از مغولان پادشاهان بیشتر به علوم زینتی مثل نحو و شعر و تاریخ می پرداختند، اما پادشاهان مغول علوم کاربردی تری مثل سیاست و ریاضیات را بین درباریان رایج ساختند.
فصل اول: خلاصه ای از سفرنامه
اما در عمل، کتاب در فصل اول، چیزی نیست جز خلاصه ای از سفرنامه، خلاصه ای که در بسیاری جاها بد هم تهیه شده و دقیقاً همان ماجراهای جذاب را که قرار بود «جوانان» را جذب کند، به دست قیچی سپرده، و در عوض صفحات متوالی را به ذکر مسیری که ابن بطوطه طی کرده اختصاص داده: از شهر الف به شهر ب رفت، از آن جا از طریق دریا به شهر ج رفت، یک ماه در آن جا ماند و سپس به شهر ب برگشت و از طریق خشکی به شهر د رفت و...
فصل دوم: نکات سیاسی و اجتماعی سفرنامه
فصل دوم قرار است نکات برجسته ای را که سفرنامه به صورت پراکنده از وضعیت سیاسی و اجتماعی آن دوران به دست می دهد جمع کند، و تصویری از اوضاع آن برهه از تاریخ ترسیم کند، اما باز در عمل ناکام می ماند، و بسیاری از این نکات اجتماعی و سیاسی برجسته را خواننده از قبل می داند، مثل این که زنان در سرزمین های اسلامی محدود بوده اند و گاه اجازهٔ سواد آموختن هم نداشتند، یا این که عالمان مذهبی از ابزار تکفیر علیه مخالفانشان استفاده می کردند. این ها مطالبی نیست که من خواننده از آن بی خبر باشم و فقط از طریق ابن بطوطه بتوانم از آن مطلع شوم.
تصور من قبل از خواندن کتاب این بود که مؤلف (محمد علی موحد) کاری شبیه به کار ابن خلدون در مقدمه انجام داده، و از دل جزئیات فراوان سفرنامۀ ابن بطوطه، خطوط کلی و بنیادی سازمان اجتماعی و سیاسی آن عصر را کشف کرده، اما اشتباه می کردم. شاید کس دیگری که در جامعه شناسی و تاریخ تخصص بیشتری داشت، می توانست چنین کاری را انجام دهد و نکات پنهان تر و با اهمیت تری را کشف و جمع کند.
چرا، بعضی از نکات فصل دوم، اینجا و آنجا، جدید و قابل توجه است، اما این تعداد نکات برای کتابی به این حجم، بسیار ناچیز می نماید. از جمله این که زنان و دختران ترک با آن که اسلام آورده بودند، اما بدون حجاب می گشتند و تنها نوعی کلاه زینتی بر سر می گذاشتند، یا این که فتی ها پیشه ورانی بودند که به صورت اشتراکی در فتوت خانه زندگی می کردند و مسافران را هم اطعام می کردند، یا این که ممالیک مصر برای مشروعیت خود یکی از باقیمانده های خاندان عباسی را به شکل صوری به خلافت گماشتند و از او اجازه برای حکومت گرفتند، و کم کم این کار رایج شد و شاهان ایران و هند هم به این خلیفهٔ بدون تاج و تخت نامه می نوشتند و از او اجازهٔ حکومت می گرفتند تا خود را مشروع جلوه دهند، یا این که تا قبل از مغولان پادشاهان بیشتر به علوم زینتی مثل نحو و شعر و تاریخ می پرداختند، اما پادشاهان مغول علوم کاربردی تری مثل سیاست و ریاضیات را بین درباریان رایج ساختند.
Read
May 15, 2018یکی از بهترین کتابهایی که خواندم کتاب ابن بطوطه نوشته محمدعلی موحد بوده است
ابن بطوطه اسم یک مورخ نامدارمراکشی است.معروف ترین کارش سفر بوده است.
استاد محمدعلی موحد تاریخدان و حقوقدان نامی کشور در کتابی بنام ابن بطوطه، کار فوق العاده ای کرده است.
سفرنامه را به ۶ فصل تقسیم کرده است.
فصل اول به معرفی شخصیت این سیاح قصه گو می پردازد. وی را مردی خونسرد،دل بسته به مشایخ و اولیا، دارای وسوسه نام و کام و نوطلبی و ماجرا جویی، و عشقِ سفر داشتن معرفی می کند.
در فصل دوم کتاب به شگفتی های سفربیست و هفت ساله او می پردازد. دنیای زنان فصل سوم کتابش هست.قابل توجه است.
فصل چهارم و پنجم درگیرمقایسه خانقاه و مدرسه به عنوان دو مرکز اثر گزار در سیاست و دین شده است.
آخرین فصل کتاب ابن بطوطه ی نوشته دکتر محمدعلی موحد مهمترین فصل آن است. به موضوع حکومت و دولت در همه جاهایی که در طول ۲۷ سال سفر ابن بطوطه به آنجا ها رفته است پرداخته و آنها راتحلیل کرده است..
پایان سفر ابن بطوطه مصادف است با رنسانس و اخراج مسلمانان از غرب و اسپانیا وپس لرزه های جنگ صلیبی و پرسش های بی پاسخ در این مورد
این کتاب در ۴۰۸ صفحه توسط نشرنی به بازار آمده وچاپ سوم آن در سال ۱۳۹۶منتشر شده است.
کتاب بخوانیم و به دیگران هم توصیه کنیم بخوانند.
ابن بطوطه اسم یک مورخ نامدارمراکشی است.معروف ترین کارش سفر بوده است.
استاد محمدعلی موحد تاریخدان و حقوقدان نامی کشور در کتابی بنام ابن بطوطه، کار فوق العاده ای کرده است.
سفرنامه را به ۶ فصل تقسیم کرده است.
فصل اول به معرفی شخصیت این سیاح قصه گو می پردازد. وی را مردی خونسرد،دل بسته به مشایخ و اولیا، دارای وسوسه نام و کام و نوطلبی و ماجرا جویی، و عشقِ سفر داشتن معرفی می کند.
در فصل دوم کتاب به شگفتی های سفربیست و هفت ساله او می پردازد. دنیای زنان فصل سوم کتابش هست.قابل توجه است.
فصل چهارم و پنجم درگیرمقایسه خانقاه و مدرسه به عنوان دو مرکز اثر گزار در سیاست و دین شده است.
آخرین فصل کتاب ابن بطوطه ی نوشته دکتر محمدعلی موحد مهمترین فصل آن است. به موضوع حکومت و دولت در همه جاهایی که در طول ۲۷ سال سفر ابن بطوطه به آنجا ها رفته است پرداخته و آنها راتحلیل کرده است..
پایان سفر ابن بطوطه مصادف است با رنسانس و اخراج مسلمانان از غرب و اسپانیا وپس لرزه های جنگ صلیبی و پرسش های بی پاسخ در این مورد
این کتاب در ۴۰۸ صفحه توسط نشرنی به بازار آمده وچاپ سوم آن در سال ۱۳۹۶منتشر شده است.
کتاب بخوانیم و به دیگران هم توصیه کنیم بخوانند.
September 20, 2019
از اون دست کتاب هایی که باید آرام آرام مزه مزه کنید تا شیرینی اش به دلتان بنشیند. هول هولکی خواندنش طعم و مزه اش را از بین میبرد و فراموشش میکنید.
در بخشی از کتاب میخوانیم که ابوسعید بهادر خان آخرین پادشاه ایلخانی از بغداد خاتون همسر زیبای شیخ حسن ایلکانی که از امرای ابوسعید بود خوشش می اید(شیخ حسن پسر عمه ابوسعیدنیز است) و به رسم آن زمان چشم خان به هر زنی می افتاد و او را پسند میکرد شوهر زن مکلف بود اورا تقدیم خان کند. آتش عشق بهادر خان در فراق بغداد تیزتر و سرکش تر گشت و راز از پرده برافتاد. تا جایی که به غزلسرایی در عشق بغداد روی می آورد:
بیا به مصر دلم تا دمشق جان بینی
که آرزوی دلم در هوای بغداد است
بغداد خاتون همسر سلطان میشود و بر دل سلطان حکومت می کند اما چندی برنیامد که دل سلطان هوای دیگری کرد.
دلشاد دختر برادر بغداد خاتون
در بخشی از کتاب میخوانیم که ابوسعید بهادر خان آخرین پادشاه ایلخانی از بغداد خاتون همسر زیبای شیخ حسن ایلکانی که از امرای ابوسعید بود خوشش می اید(شیخ حسن پسر عمه ابوسعیدنیز است) و به رسم آن زمان چشم خان به هر زنی می افتاد و او را پسند میکرد شوهر زن مکلف بود اورا تقدیم خان کند. آتش عشق بهادر خان در فراق بغداد تیزتر و سرکش تر گشت و راز از پرده برافتاد. تا جایی که به غزلسرایی در عشق بغداد روی می آورد:
بیا به مصر دلم تا دمشق جان بینی
که آرزوی دلم در هوای بغداد است
بغداد خاتون همسر سلطان میشود و بر دل سلطان حکومت می کند اما چندی برنیامد که دل سلطان هوای دیگری کرد.
دلشاد دختر برادر بغداد خاتون
April 16, 2025
✨من یه آدم فرهیختهم که کتابای غیرداستانی میخونم و ازشون لذت هم میبرم، برید کنار شاخی نشید.✨
ولی گذشته از حقیقت بسیار خفن بودن من. این خیلی کتاب خوبی بود. ابن بطوطه یه قاضی مراکشی قرن هشتمیای بوده که مسافرت زیاد میرفته از قرار معلوم، اونقدر که بهش میگن مارکوپولوی جهان اسلام. حجاز و عراق و ایران و چین و هند و دول آفریقایی رو دیده و با مردم به شکلهای مختلف دمخور شده و جاهای مختلف مناصب حکومتی داشته. آدم بامزهای به نظر میآد که به جزئیات توجه میکنه و میدونه چطور قصه بگه. این کتاب یه خلاصه است از بخشهای مهم سفرهاش، و سه فصل دیگه که وضعیت زنان، مدارس و خانقاهها، و حکومت در جهان اسلام قرن هشتم رو طبق سفرنامهی ابن بطوطه بررسی میکنن. کار تحقیقی ترتمیز و خوبیه؛ برای داستانهای ابن بطوطه یه چارچوب تاریخی میسازه از منابع دیگه، گفتههای ابن بطوطه رو با تاریخ چک میکنه و سرآغاز و سرانجام آدمها و جاهایی رو که ابن بطوطه باهاشون روبهرو میشه تعریف میکنه.
توی اینترنت این کتاب مال نشر نیه، ولی این نسخهای که من از کتابخونه گرفتم رو طرح نو درآورده. و روش نوشته کتاب بیست و ششم از مجموعهی بنیانگذاران فرهنگ امروز، ویژهی فرهنگ اسلام و ایران. و من خیلی دلم میخواد بیشتر از این مجموعه بخونم چون چسمثقال هم در مورد فرهنگ و تاریخ جهان اسلام نمیدونم و «چسمثقال» خیلی خیلی کمتر از اون مقداریه که دلم میخواد بدونم. و این کتاب واقعاً خوبی بود. ولی سایت طرح نو باز نمیشه و جای دیگه هم اسم این مجموعه رو پیدا نکردم. امیدوارم به بقیهی کتابهاش هم اتفاقی بربخورم و برم بخونمشون.
پینوشت: الان به ذهنم رسید که شاید مسخره است که با خودم حال کنم که مثلاً فرهیختهم چون اینجا همه واقعاً فرهیختهن. ولی هرچی. بقیه هم به خودشون افتخار کنن خب، وا.
ولی گذشته از حقیقت بسیار خفن بودن من. این خیلی کتاب خوبی بود. ابن بطوطه یه قاضی مراکشی قرن هشتمیای بوده که مسافرت زیاد میرفته از قرار معلوم، اونقدر که بهش میگن مارکوپولوی جهان اسلام. حجاز و عراق و ایران و چین و هند و دول آفریقایی رو دیده و با مردم به شکلهای مختلف دمخور شده و جاهای مختلف مناصب حکومتی داشته. آدم بامزهای به نظر میآد که به جزئیات توجه میکنه و میدونه چطور قصه بگه. این کتاب یه خلاصه است از بخشهای مهم سفرهاش، و سه فصل دیگه که وضعیت زنان، مدارس و خانقاهها، و حکومت در جهان اسلام قرن هشتم رو طبق سفرنامهی ابن بطوطه بررسی میکنن. کار تحقیقی ترتمیز و خوبیه؛ برای داستانهای ابن بطوطه یه چارچوب تاریخی میسازه از منابع دیگه، گفتههای ابن بطوطه رو با تاریخ چک میکنه و سرآغاز و سرانجام آدمها و جاهایی رو که ابن بطوطه باهاشون روبهرو میشه تعریف میکنه.
توی اینترنت این کتاب مال نشر نیه، ولی این نسخهای که من از کتابخونه گرفتم رو طرح نو درآورده. و روش نوشته کتاب بیست و ششم از مجموعهی بنیانگذاران فرهنگ امروز، ویژهی فرهنگ اسلام و ایران. و من خیلی دلم میخواد بیشتر از این مجموعه بخونم چون چسمثقال هم در مورد فرهنگ و تاریخ جهان اسلام نمیدونم و «چسمثقال» خیلی خیلی کمتر از اون مقداریه که دلم میخواد بدونم. و این کتاب واقعاً خوبی بود. ولی سایت طرح نو باز نمیشه و جای دیگه هم اسم این مجموعه رو پیدا نکردم. امیدوارم به بقیهی کتابهاش هم اتفاقی بربخورم و برم بخونمشون.
پینوشت: الان به ذهنم رسید که شاید مسخره است که با خودم حال کنم که مثلاً فرهیختهم چون اینجا همه واقعاً فرهیختهن. ولی هرچی. بقیه هم به خودشون افتخار کنن خب، وا.
July 5, 2018
http://delsharm.blog.ir/1397/04/14/ib...
ابن بطوطه در جوانی، در قرن هشتم هجری قمری، کشورش مراکش را به قصد حج ترک میکند ولی آنقدر شوق جهانگردی در او میپاید که بعد از نزدیک به سی سال به کشورش بازمیگردد. او کشورهای بسیاری را از نزدیک دیده است که با توجه به جغرافیای اکنون شامل چین، مالدیو، ایران، افغانستان، بنگلادش، هند و پاکستان، کشورهای شمالی آفریقا، اسپانیا، ترکیه، روسیه، اوکراین، کشورهای عربی غرب آسیا و احتمالاً چند کشور دیگری که از قلم انداختهام میشود. او که قدرت عجیبی در جا کردن خودش در ارکان فرهنگی حکومتها داشته هر جایی رفته خاطرات خود را صادقانه و صریح ثبت کرده است و به همین جهت شاید در کنار ابن خلدون جزء بهترین سندهای اجتماعی-تاریخی جهان اسلام در قرن هشتم باشد. جهانِ اسلامی که ابن بطوطه دیده جهانی است که تازه صد سال از حملهٔ تاتارها، قوم مغول، گذشته است. فساد در تمام ارکان حکومتها جاری است. کنیز و غلام مثل نقل و نبات در تمام بلاد اسلامی به فروش میرسد و البته ابن بطوطه خودش هم خوشاشتها بوده و هر جا رفته چهار زن و چندین کنیز از آن خود کرده است و بعد از پایان سفر به آن منطقه زنها را طلاق میداده. البته این خوشاشتها بودن ابن بطوطه از جهت ثبت احوال زنان در آن زمان بسیار جالب است؛ مثلاً آن که زنان ترک روباز بودند، زنان برخی از بلاد در حکومت نقش داشتند، کنیزان مالدیوی لخت و عور توی خیابان راه میرفتند، در ممالک عربی زنان از یاد گرفتن هر چیزی بیش از خواندن قرآن منع میشدند مبادا که چموشی کنند، زنان مدرسه آن قدر در علم غوطهور بودند که چندین مجتهد زن در آن زمان وجود داشته است و قص علی هذا. در آن زمان، مردم در برابر عالمان فاسدی که مشروعیتبخشی حاکمان سفاک را بر عهده داشتند رو به صوفیان آوردند، دورهای که صوفیانی چون اهل فتوت و قلندرها نیز به جمع باقی صوفیان قدیم اضافه شدهاند. در این دوران، اختلافات مذهبی مخصوصاً در عراق بسیار بالاست. سنیها شیعهها را از گزند تعصبات دینی مصون نمیدارند. در بخش ایران و به خاطر بیتعصب بودن بازماندههای مغول، ایلخانان که تازه از دین شمنی خودشان به اسلام روی آوردند، عالمان شیعهای مانند خواجه نصیرالدین طوسی و بعدتر شاگردش علامه حلی فرصت برای بروز و نمود داشتهاند. شیعه، یا به قول ابن بطوطهٔ مالکیمذهب رافضی، سر ناسازگاری با حکومتها دارد و قیام سربداران خراسان از جملهٔ این خیزشهاست. ضعف حکومت به حدی است که خلیفهٔ عباسی مانند عروسک خیمهشببازی در میدان سیاست صرفاً نقش مشروعیتبخشی به حاکمان را دارد، آن هم حاکمانی که به قول حافظ همهشان دولت مستعجلاند. حاکمانی که شاه شجاعش، که مورد مدح حافظ و شعرای دیگر بوده، شاید تنها حسنش احترام به ادیبان و علما بوده وگرنه در خونریزی و بیرحمی دست کمی از پدرش امیر مبارزالدین نداشته است. در خونریزی او همین بس که چشمهای پدرش و فرزندش را از ترس به خطر افتادن قدرت به میل کشیده است.
همهٔ این حرفها خلاصهای بسیار ناقص بود از خلاصهٔ محمدعلی موحد از رسالهٔ «رحله» ابن بطوطه. سفرنامهٔ ابن بطوطه از این جهت بسیار مهم است که در دورهای بسیار راهبردی نوشته شده است؛ دورهای که فاصلهٔ حاکمان با آرمانشهر اسلامی بسیار زیاد است ولی در عین حال، مدرسهها و ادبیات در اوج خودش قرار دارند، نشان به نشان آن که در چین پادشاه چین شعر سعدی میخواند حال آن که فارسی نمیفهمد، حافظ در شیراز گرد و خاک به پا کرده و مولانا در قونیه برای خودش در قلهٔ ادبیات صوفیانه است، و ابن عربی در اندلس مفاهیم عرفانی را به قلهٔ مفاهیم رسانده است. درست در همین زمان است که تکاپویی در جاهایی مثل ایتالیا شکل گرفته است در جهت تأسیس مدارس، و این نکته با آن که از دید ابن بطوطه پنهان مانده، ابن خلدون اما به آن اشاره کرده است. با وجود همهٔ پیشرفتهای غربیها، هنوز کپرنیکی که روی به استفاده از رصدخانه آورده سیصد سال از خواجه نصیرالدین طوسی که در آذربایجان رصدخانه راه انداخته بوده فاصله داشته است.
به نظرم نتیجهگیری نویسنده بسیار جالب است؛ درست همان سؤالهایی که در ذهنم شکل گرفت در ذهن نویسنده شکل گرفته است: آیا باید همهگیر شدن تصوف را مقصر سقوط تمدن اسلامی بدانیم، یا سیاستی که دیگر کاملاً از دین جدا شده و بی هیچ نگاهی به شرعِ اصیل برای خودش خونریزی و مالاندوزی میکند، یا مسائلی مثل تکبعدی شدن مدارس (صرفاً پرداختن به شرع و فقه) و تجرید خانقاه از همهٔ روشهای تجربی؟ در مجموع این کتاب برای خواندن بسیار جالب است. البته باید اعتراف کنم که این کتاب را به کیفیت مطلوب نخواندهام و بعضی جاها را به خاطر جزئی شدن روایات تاریخی خیلی سرسری مطالعه کردم.
ابن بطوطه در جوانی، در قرن هشتم هجری قمری، کشورش مراکش را به قصد حج ترک میکند ولی آنقدر شوق جهانگردی در او میپاید که بعد از نزدیک به سی سال به کشورش بازمیگردد. او کشورهای بسیاری را از نزدیک دیده است که با توجه به جغرافیای اکنون شامل چین، مالدیو، ایران، افغانستان، بنگلادش، هند و پاکستان، کشورهای شمالی آفریقا، اسپانیا، ترکیه، روسیه، اوکراین، کشورهای عربی غرب آسیا و احتمالاً چند کشور دیگری که از قلم انداختهام میشود. او که قدرت عجیبی در جا کردن خودش در ارکان فرهنگی حکومتها داشته هر جایی رفته خاطرات خود را صادقانه و صریح ثبت کرده است و به همین جهت شاید در کنار ابن خلدون جزء بهترین سندهای اجتماعی-تاریخی جهان اسلام در قرن هشتم باشد. جهانِ اسلامی که ابن بطوطه دیده جهانی است که تازه صد سال از حملهٔ تاتارها، قوم مغول، گذشته است. فساد در تمام ارکان حکومتها جاری است. کنیز و غلام مثل نقل و نبات در تمام بلاد اسلامی به فروش میرسد و البته ابن بطوطه خودش هم خوشاشتها بوده و هر جا رفته چهار زن و چندین کنیز از آن خود کرده است و بعد از پایان سفر به آن منطقه زنها را طلاق میداده. البته این خوشاشتها بودن ابن بطوطه از جهت ثبت احوال زنان در آن زمان بسیار جالب است؛ مثلاً آن که زنان ترک روباز بودند، زنان برخی از بلاد در حکومت نقش داشتند، کنیزان مالدیوی لخت و عور توی خیابان راه میرفتند، در ممالک عربی زنان از یاد گرفتن هر چیزی بیش از خواندن قرآن منع میشدند مبادا که چموشی کنند، زنان مدرسه آن قدر در علم غوطهور بودند که چندین مجتهد زن در آن زمان وجود داشته است و قص علی هذا. در آن زمان، مردم در برابر عالمان فاسدی که مشروعیتبخشی حاکمان سفاک را بر عهده داشتند رو به صوفیان آوردند، دورهای که صوفیانی چون اهل فتوت و قلندرها نیز به جمع باقی صوفیان قدیم اضافه شدهاند. در این دوران، اختلافات مذهبی مخصوصاً در عراق بسیار بالاست. سنیها شیعهها را از گزند تعصبات دینی مصون نمیدارند. در بخش ایران و به خاطر بیتعصب بودن بازماندههای مغول، ایلخانان که تازه از دین شمنی خودشان به اسلام روی آوردند، عالمان شیعهای مانند خواجه نصیرالدین طوسی و بعدتر شاگردش علامه حلی فرصت برای بروز و نمود داشتهاند. شیعه، یا به قول ابن بطوطهٔ مالکیمذهب رافضی، سر ناسازگاری با حکومتها دارد و قیام سربداران خراسان از جملهٔ این خیزشهاست. ضعف حکومت به حدی است که خلیفهٔ عباسی مانند عروسک خیمهشببازی در میدان سیاست صرفاً نقش مشروعیتبخشی به حاکمان را دارد، آن هم حاکمانی که به قول حافظ همهشان دولت مستعجلاند. حاکمانی که شاه شجاعش، که مورد مدح حافظ و شعرای دیگر بوده، شاید تنها حسنش احترام به ادیبان و علما بوده وگرنه در خونریزی و بیرحمی دست کمی از پدرش امیر مبارزالدین نداشته است. در خونریزی او همین بس که چشمهای پدرش و فرزندش را از ترس به خطر افتادن قدرت به میل کشیده است.
همهٔ این حرفها خلاصهای بسیار ناقص بود از خلاصهٔ محمدعلی موحد از رسالهٔ «رحله» ابن بطوطه. سفرنامهٔ ابن بطوطه از این جهت بسیار مهم است که در دورهای بسیار راهبردی نوشته شده است؛ دورهای که فاصلهٔ حاکمان با آرمانشهر اسلامی بسیار زیاد است ولی در عین حال، مدرسهها و ادبیات در اوج خودش قرار دارند، نشان به نشان آن که در چین پادشاه چین شعر سعدی میخواند حال آن که فارسی نمیفهمد، حافظ در شیراز گرد و خاک به پا کرده و مولانا در قونیه برای خودش در قلهٔ ادبیات صوفیانه است، و ابن عربی در اندلس مفاهیم عرفانی را به قلهٔ مفاهیم رسانده است. درست در همین زمان است که تکاپویی در جاهایی مثل ایتالیا شکل گرفته است در جهت تأسیس مدارس، و این نکته با آن که از دید ابن بطوطه پنهان مانده، ابن خلدون اما به آن اشاره کرده است. با وجود همهٔ پیشرفتهای غربیها، هنوز کپرنیکی که روی به استفاده از رصدخانه آورده سیصد سال از خواجه نصیرالدین طوسی که در آذربایجان رصدخانه راه انداخته بوده فاصله داشته است.
به نظرم نتیجهگیری نویسنده بسیار جالب است؛ درست همان سؤالهایی که در ذهنم شکل گرفت در ذهن نویسنده شکل گرفته است: آیا باید همهگیر شدن تصوف را مقصر سقوط تمدن اسلامی بدانیم، یا سیاستی که دیگر کاملاً از دین جدا شده و بی هیچ نگاهی به شرعِ اصیل برای خودش خونریزی و مالاندوزی میکند، یا مسائلی مثل تکبعدی شدن مدارس (صرفاً پرداختن به شرع و فقه) و تجرید خانقاه از همهٔ روشهای تجربی؟ در مجموع این کتاب برای خواندن بسیار جالب است. البته باید اعتراف کنم که این کتاب را به کیفیت مطلوب نخواندهام و بعضی جاها را به خاطر جزئی شدن روایات تاریخی خیلی سرسری مطالعه کردم.
August 31, 2020
کتابی بسیار خوب و آگاهی بخش از دورهای مهم. از موحد بیشتر خوشم آمد و از ابن بطوطه کمتر. لایهی زیرین کتاب و گفتههای زیرپوستی آن دربارهی جهان اسلام و فرهنگ و مردم بسیار باارزش است.
October 20, 2018
کتاب اطلاعات تاریخی مفید و جالبی راجع به آن برهه زمانی(قرن هفتم هجری) میده
ولی خلاصه کردن ترجمه توسط آقای موحد به نظر میرسه خواننده را از دریافت جزییات مفید محروم کرده است
ولی خلاصه کردن ترجمه توسط آقای موحد به نظر میرسه خواننده را از دریافت جزییات مفید محروم کرده است
July 17, 2020
کتابی ارزشمند است،شاید اگر رحله ابن بطوطه را میخواندم انرژی بیشتری صرف میکردم و دریافت کمتری میکردم.،فصل بندی های موضوعی که توسط اقای موحد صورت گرفته بسیار اساسی میباشد ،سفر نامه گزارشی از زندگانی انسان ها در مدت محدودی از تاریخ است و میتوان دید که چه سرنوشت های شومی بر انسان ها حاکم بوده و چگونه جبر زمان و مکان و حکومت انرژی ها و ارزش های انسان ها را هدر میداده و جلوی رشد و خلاقیت و شکوفایی انسان ها را میگرفته،بعنوان مثال داستان شوم زندگانی زن ها در مالدیو بسیار دردناک است ،تصور کنیم سفر نامه ای از سرنوشت انسان ها از ابتدای خلقت تاکنون نوشته میشد ،انوقت به سیر و تفاوت های سرنوشت انسان ها بیشر اگاه میشدیم.بنظر من خواندن این کتاب عمق نگاه انسان را بسرنوشت انسان بطور اعم گسترش میدهد.
November 6, 2023
دلیل مطالعه کتاب ، نام دکتر محمدعلی موحّد بود بعنوان خلاصه نویس سفرنامه ابن بطوطه مراکشی بود. ازاواسط کتاب به دلیل تعدد اسامی و عدم جذابیت موضوع به کارم سرعت بخشیدم. جوان بوده که ازمراکش خارج شده و سالیان طولانی جهان را درمیزان ممکن گشته ، زنان بسیاراختیارکرده و مثلا" زمانی به سوریه برای دیدن پسرش برگشته که پسر رخت ازجهان بسته بوده و...
رسوم ترکها و هندوها در رفتاربازنان ، به گورسپاری زنان با شوی مرده درهند و عدم رعایت حجاب توسط زنان ترک ، کثرت فرقه های صوفیانه در جای جای ایران و مناسک دراویش که امروزنیز وجود دارد ، برده و کنیزداری و..هرچه بتوان درآن قرون انتظارداشت . احتمالا" اصل کتاب برای محققان آن دوران جالب است ولی برای من بسیارطولانی بود.
رسوم ترکها و هندوها در رفتاربازنان ، به گورسپاری زنان با شوی مرده درهند و عدم رعایت حجاب توسط زنان ترک ، کثرت فرقه های صوفیانه در جای جای ایران و مناسک دراویش که امروزنیز وجود دارد ، برده و کنیزداری و..هرچه بتوان درآن قرون انتظارداشت . احتمالا" اصل کتاب برای محققان آن دوران جالب است ولی برای من بسیارطولانی بود.
September 15, 2020
در مورد استاد محمدعلی موحد نوشتن واقعا لازم نیست، آنقدر کارهای بزرگ و خوب دارند که این کتاب هم مستثنی نیست. متن بسیار عالی و خلاصه ای موجز و در عین حال جامع از سفرهای طولانی ابن بطوطه؛ خوندن این کتاب هرچند شاید به شیرینی خوندن خود سفرنامه ها نیست اما اطلاعات فوق العاده ای از دوران زندگی ابن بطوطه در اختیار میگذارد. حتما توصیه میکنم.
January 10, 2022
کتاب «ابن بطوطه» روایت محققانه استاد محمدعلی موحد از سفرنامهی عجیب و غریب گردشگر مراکشی قرن هشتم هجری است. ترکیب قلم سحرانگیز استاد با اطلاعات تاریخی جذاب و قصهی پُر کشش ابن بطوطه از گردش در کل قلمرو ممالک اسلامی آن عصر (از اندلس تا چین و مالدیو!) واقعا کتاب را دلانگیز کرده. ۵ ستاره.
March 9, 2016
كتاب رائع يسرد فيه قصة حياة الرحالة الاسلام ابن بطوطة بطريقة جيدة جدا .. انصح اي شخص بقرائته
Displaying 1 - 12 of 12 reviews