حافظ نامه

حافظ‌نامه #1-2

by Hafez, بهاء‌الدین خرمشاهی (Annotation)

شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ.
(دوره دوجلدی)

Genres: Poetry, Literature, Classics, Literary Criticism

1540 pages

First published January 1, 1987

About the author

Hāfez (حافظ) (Khwāja Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfeẓ-e Shīrāzī) was a Persian poet whose collected works (The Divan) are regarded as a pinnacle of Persian literature and are to be found in the homes of most people in Iran, who learn his poems by heart and still use them as proverbs and sayings.

His life and poems have been the subject of much analysis, commentary and interpretation, influencing post-14th century Persian writing more than any other author

Themes of his ghazals are the beloved, faith, and exposing hypocrisy. His influence in the lives of Persian speakers can be found in "Hafez readings" (fāl-e hāfez, Persian: فال حافظ‎‎) and the frequent use of his poems in Persian traditional music, visual art, and Persian calligraphy. His tomb is visited often. Adaptations, imitations and translations of his poems exist in all major languages.

Though Hafez is well known for his poetry, he is less commonly recognized for his intellectual and political contributions. A defining feature of Hafez' poetry is its ironic tone and the theme of hypocrisy, widely believed to be a critique of the religious and ruling establishments of the time. Persian satire developed during the 14th century, within the courts of the Mongol Period. In this period, Hafez and other notable early satirists, such as Ubayd Zakani, produced a body of work that has since become a template for the use of satire as a political device. Many of his critiques are believed to be targeted at the rule of Amir Mobarez Al-Din Mohammad, specifically, towards the disintegration of important public and private institutions. He was a Sufi Muslim.

His work, particularly his imaginative references to monasteries, convents, Shahneh, and muhtasib, ignored the religious taboos of his period, and he found humor in some of his society's religious doctrines. Employing humor polemically has since become a common practice in Iranian public discourse and persian satire is now perhaps the de facto language of Iranian social commentary.


شمس الدین محمد، حافظ شیرازی، ملقب به حافظ و لسان الغیب
مشهورترین و محبوبترین شاعر تاریخ زبان فارسی و ادبیات ایران
حوالی سال ۷۲۶ هجری قمری در شیراز متولد شد. علوم و فنون را در محفل درس برترین استادان زمان فراگرفت و در علوم ادبی عصر پایه‌ای رفیع یافت. خاصه در علوم فقهی و الهی تأمل بسیار کرد و قرآن را با چهارده روایت مختلف از برداشت. پژوهشگران احتمال می‌دهند همین دلیل باعث شده لقب او حافظ شود. حافظ مسلمان و شیعه مذهب بود و در وادی سلوک و طریقت، عرفان خاص خود را داشت. دیوان اشعار او شامل غزلیات، چند قصیده، چند مثنوی، قطعات و رباعیات است. اما در شعر آنچه بیش از همه او را دست نیافتنی کرده است غزل‌های حافظ است. حافظ در سال ۷۹۲ هجری قمری در شیراز درگذشت. آرامگاه او در حافظیهٔ شیراز زیارتگاه صاحبنظران و عاشقان شعر و ادب پارسی است. او همواره و
همچنان برای ادبیات پس از خود الهام‌بخش و تاثیرگذار بوده است

شعرِ حافظ در زمان آدم اندر باغ خُلد
دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود

Reviews

[Sajede · Rating 5 out of 5]

لذت بردم.
برای افرادی که آشنایی با شعر فارسی دارند بسیار مفید و کاربردی است.
حیف که به اندازه ارزشش دیده و خوانده نشده.

[amin akbari · Rating 5 out of 5]

به نام او

استاد بهاءالدین خرمشاهی – ادیب، حافظپژوه و قرآنپژوه پرآوازه- یکی از مهمترین و پرکارترین حافظپژوهان معاصر هستند که از ایشان تالیفات بسیار
زیادی در مورد شعر حافظ منتشر شده است. که در این بین میتوان به کتابهایِ «حافظنامه» ، «ذهن و زبان حافظ» (مجموعه مقالات) و «دانشنامه حافظ و حافظپژوهی» اشاره کرد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و ادب دوستان حافظ-نامه نه تنها مهمترین اثر خرمشاهی در این زمینه، بلکه یکی از مهمترین و کاربردیترین شروح شعر حافظ است. خرمشاهی در این اثر با مبنا قرار دادن 250 غزل از تصحیح غنی- قزوینیِ دیوان حافظ به شرح مشکلات و پیچیدگیها، تفسیر نمادها و در کل ترسیم بوطیقای شعر حافظ پرداخته است. یک از بهترین قسمتهای کتاب مقدمه مفصل و در عین حال خواندنی کتاب است که بیشتر به تاثیرپذیری حافظ از گذشتگان می پردازد و خرمشاهی برای هرکدام مصداق و نمونه آورده است. به همین سبب است که اگر کسی شعر حافظ را خوب بفهمد شعر یک دوره ادبی (سبک عراقی) را بهتر متوجه میشود و با ظرایف آن آشنا میگردد که این امر با خواندن کتاب «حافظنامه» تا حدود بسیار خوبی حاصل میشود، «حافظنامه» هم اکنون توسط انتشارات علمی فرهنگی چاپ و عرضه میگردد. در آخر گفتنیست که در سالهای اخیر شرح مهم دیگری بر شعرهای حافظ نوشته شده است که اشاره به آن خالی از لطف نیست دکتر سعید حمیدیان در «شرح شوق» به شرح تمام غزلیات حافظ مبادرت ورزیده‌اند که البته حجم بالای آن (4400 صفحه در پنج جلد) چندان مورد کاربرد مخاطب عادی شعر حافظ نیست.

[Sousan Raie · Rating 4 out of 5]

شرح بیست غزل از غزلیات حافظ رو از این کتاب خوندم.
سعی شده بدون هیچ تعصب و پیشداوری حافظ رو شرح بده.
اصولا شرح فقط به توضیحات ادبی مثل معنی کلمات و عبارات و اصطلاخات و کنایات و اشارات پرداخته و بعضی جاها هم کلمات کلیدی شعر حافظ رو توضیح داده.

[Ro Dia · Rating 4 out of 5]

http://tarahiyefaza.blogspot.com/2015...
نکته اولی که میتونم در مورد این کتاب بگم مربوط میشه به آفتی که فکر میکنم دامنگیر زبان فارسیست. من تخصصی در مورد زبانشناسی و ادبیات ندارم اما به غیر از فارسی دو زبان دیگه رو حرف میزنم و میفهمم و وقتی این دو زبان دیگه رو با فارسی مقایسسه میکنم, میبینم که اونها حتی در گفتگوهای روزمره و عادیشون از تعداد بسیار بسیار بیشتری واژه نسبت به ما استفاده میکنند. به عبارت دیگه, نه تنها تعداد واژه های "زنده" اشون از ما خیلی بیشتره بلکه به طور کلی نامگذاری اشیاء , اجسام , پدیده ها , افعال و صفتهاشون خیلی دقیقتره. به هر حال این موضوع باعث شده که در سالهای اخیر تشنه شنیدن و خوندن واژه های فارسی نا آشنا و کم آشنایی باشم که در دایره بسیار تنگ فارسی روزمره و محاوره ای به ندرت ازشون استفاده میشه و یا اصلا از وجودشون خبری نیست. سخن کوتاه, با خوندن کتاب حافظ نامه در حال لذت بردن و بلعیدن کلمات و عبارتهای نایاب و نابی هستم که آقای خرمشاهی در نثر این کتاب به کار برده اند. مثلا: "... آدمهای عادی که صرافت طبعشان بر اثر روشنفکری دستکاری نشده..." یا "... به این بحث شیرین نه به سائقه شیدایی صرف بلکه.." و الی آخر.

ویژگی دیگر اینکه, نثر این کتاب دلنشین است. همونطور که مجسمه ساز از گل و سنگ و فلز, اثری هنری خلق میکنه که دیگر شباهتی با آنچه که از گل و سنگ و فلز میشناسیم نداره, شاعرهم با واژه ها طرح میزنه, اثر هنری خلق میکنه و به واژه های معمول و روزمره ای که میشناسیم هویت جدید و ارزش بیشتری میده. به نظرم اگر در مورد شعر مینویسی, باید فرم و ساختار نوشته ات هم رنگ و بویی از ذات شعر که همان "طراحی زبان" و ساختن اثری هنری با واژه ها ست داشته باشه؛ جمله هایی مثل: "[دیوان حافظ]... نامه زندگی است, زندگی نامه ماست." یا " [دیوان حافظ]... آئینه جان بینی و جهان بینی ایرانی است. حافظ حافظه ماست." یا ".. آنچه که دیرپاست اندیشه های ظریف و ظرافت اندیشه و جهان فکری و فکر جهانی اوست."

نویسنده برای اثبات برتری حافظ بر دیگر غزلسرایان و شاعران, 12 ویژگی شعر حافظ رو بر میشمره که همه جالب و قابل تامل هستند ولی ویژگی بسیار هوشمندانه و عمیق, "اسطوره سازی حافظ" است که از حافظ فراتر از یک شاعر, یک "کارگردان/ طراح" میسازه؛ به مثابه کسی که برای "دیوان/فیلم/ اثر" اش یک طرح کلی داره و به یکسری از افراد و اشیاء و مکانها نقش داده و براشون "شخصیت" ساخته و پرداخته تا در دنیای یگانه ای که خلق کرده, نقش بازی کنند. نظریه ای هست که معمولا در طراحی نمایشگاه و موزه مطرح میشه به نام "social systems" و به معنی مجموعه هاییست که درون خودشون دنیای جدیدی رو خلق میکنند با قواعد و قوانین جدیدی که خودشون وضع میکنند و فقط هم در درون همون دنیا/مجموعه مفهوم و کارکرد داره. مثلا ممکنه کسی نمایشگاهی رو طراحی کنه که در اون قواعد فیزیک نقض بشن. مثالش میتونه مجموعه و فیلمهای علمی تخیلی هم باشه که نویسنده دنیای نا متعارفی خلق میکنه با تاریخ , جغرافیا و زبانی که وجود خارجی ندارن و براشون دیکشنری و نقشه و دایرة المعارف مخصوص هم به بازار میاد. در کتاب حافظ نامه, نویسنده به این نکته بسیار جالب اشاره میکنه که حافظ شخصیتهای معمولی و بی اهمیتی مثل رند یا مکانهایی مثل میخانه و غیره رو به فرا-انسان و یا فرا-مکان تبدیل میکنه.

[Soheil Khishkar · Rating 5 out of 5]

فوق العاده

[Ali · Rating 4 out of 5]

عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت
که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت
من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باش
هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت

[Omama. · Rating 4 out of 5]

If that Bold One of Shiraz gain our heart,
For His dark mole, I will give Samarkand and Bukhara.
Said! give the wine remaining; for, in Paradise, thou wilt not have
The bank of the water of the Ruknabad nor the rose of the garden of Musalla.
Alas! These saucy dainty ones sweet of work, the torment of the city,
Take patience from the heart even as the men of Turkistan the tray of plunder.
The beauty of the Beloved is in no need of our imperfect love:
Of lustre, and color, and mole and tricked line, what need hath the lovely face?
By reason of that beauty, daily increasing that Yusof had, I know
That Love for Him would bring Zulaikha forth from the screen of chastity.
Thou spakest ill of me; and I am happy. God Most High forgive thee thou spakest well:
The bitter reply suiteth the ruby lip, sugar-eating.
O Soul! Hear the counsel, for, dearer than the soul,
Hold happy youths the counsel of the wise old man.
The tale of minstrel and of wine utter; little seek the mystery of time;
For this mystery, none solved by skill; and shall not solve.
Thou utteredest a ghazal; and threadedest pearls. Hafez! come and sweetly sing
That, on thy verse, the sky may scatter the cluster of the Pleiades.

[Yazdanpanah Askari · Rating 1 out of 5]

آن می که داد حسن و لطافت به ارغوان - بیرون فکند لطف مزاج از رخش به خوی
: مراد از
«آن می»
چیزی جز می عشق یا به تعبیر حکما " نیروی حیاتی " نیست. نیروئی که آفرینش طفیل هستی اوست و حرکت و حیات موجودات بستگی به وجود آن دارد. اوست که به ارغوان حسن و لطافت بخشیده و لطف مزاج را به صورت دانه های شبنم از چهره اش بیرون ریخته است
حافظ نامه ، شرح الفاظ ،اعلام ،مفاهيم كليدی و ابيات دشوار حافظ بخش دوم ، بهاءالدين خرمشاهی – تهران : علمی وفرهنگی / سروش ، - 1371
ص 1464

[Sajede · Rating 5 out of 5]

لذت بردم.
برای افرادی که آشنایی با شعرفارسی دارند بسیار مفید و کاربردی است.
حیف که به انداره ارزشش دیده و خوانده نشده.

[Amir]

This so good ♥

[Abbas]

ائات