Anja's account is a very detailed one, emotional. As always when reading about Nazist's atrocious deeds, I was wandering: how is this possible that a human being can do that to another human being. The best answer was in the scene depicted by Anja: A Nazi teenager, something around 18 years ols, was cruelly beating a Jewish girl, around her age. One of the prisoners asked, why is she beatting a girl like herself. A Nazi torturer was astonished. "This is not a girl", she anwered and the prisoner could tell that she really believed that.
To jest w pewnym sensie niesamowite, że w nazistowskim systemie uporządkowanego okrucieństwa, ocalenie jest zawsze kwestią przypadku. "Wrota piekieł" to wyjątkowe, bo bardzo pięknie napisane wspomnienia. Opowieść więźniarki politycznej, która nie boi się porzucić bezosobową perspektywę, charakterystyczą dla sprawozdań z obozów, by przybliżyć nam realia Ravensbruck: ciężkiej pracy, eksperymentów i "raju" w fabryce Siemensa. Jej historia jest zatem wyjątkowa, bo nie tylko sprawozdawcza, ale autoironiczna, pełna emocji, rozmyślań, często też głębokiej, egzystencjalnej obojętności. Zwykle skupiałam się na czytaniu o losach byłych więźniów i więźniarek Auschwitz-Birkenau i Treblinki. Żyłam mitem, że w Niemczech obozy zapewne miały lepsze warunki, m.in. z uwagi na niewolniczą pracę w takich miejscach jak fabryki Siemensa. Dobrze nadrobić braki w wiedzy, choć przebrnięcie przez tę książkę nie było łatwe... jej literacki kunszt bardzo mocno rozbudza wyobraźnię i empatię, a holocaustu ani rozumem, ani emocją nie da się ogarnąć. Koniecznie przeczytajcie, nie po to by się udręczać i smucić, ale by lepiej zrozumieć jak określone warunki wpływają na jednostkę. Bo z każdego można zrobić potwora i bohatera, każdego wpędzić w poczucie beznadziei i bezradność. Każda może zostać SS-manką, służącą ojczyźnie, jak i polityczną więźniarką, która nie dała się ogłupić propagandzie. Wgląd Lundholm w psychologię społeczną przypominają refleksje Hanny Arendt nad procesem Eichmana. Poleceam zatem, jest w tych wspomnieniach coś niesamowitego.