Jump to ratings and reviews
Rate this book

Het Bureau #7

De dood van Maarten Koning

Rate this book
Die Jahre 1987 bis 1989. Maarten Koning ist in Frührente und versucht, seine Tage mit kleinen Arbeiten im Haus, ausgedehnten Spaziergängen mit seiner Frau Nicolien und Fahrradtouren durch die Weiten der niederländischen Landschaft zu füllen. Das Büro lässt ihn trotzdem nicht los: Vor seiner Pensionierung hatte er darum gebeten, noch eine Weile den Schreibtisch im Dachkämmerchen benutzen zu dürfen – um Projekte abzuschließen, wie er den Kollegen erzählt, in Wahrheit jedoch eher, um den Entzug von Wichtelmännchen und Mittwinterhörnern etwas weniger kalt zu halten. Doch die Atmosphäre im Büro hat sich nach dem Weggang Maartens geändert. Unbehagen beschleicht ihn, als er mit ansehen muss, wie ein neuer Abteilungsleiter das zerstört, was er aufgebaut hat. Die meisten seiner ehemaligen Mitarbeiter folgen klaglos, wenn nicht gar begeistert, dem neuen Kurs. Maarten spürt eine zunehmende Feindseligkeit seiner ehemaligen Abteilung ihm gegenüber. Als er eines Morgens erscheint, um sich an seinen Schreibtisch zu setzen, muss er eine erschütternde Entdeckung machen.

229 pages, Paperback

First published November 8, 2000

1 person is currently reading
246 people want to read

About the author

J.J. Voskuil

42 books60 followers
J.J. (Johan Jacob / Han) Voskuil (1926–2008) publiceerde in 1963 de 1207 pagina's tellende roman Bij nader inzien. Het boek, dat zowel een roman van een generatie als een psychologische roman is, gaat over een groep vrienden, studenten Nederlands in de periode 1946–1953, die een aantal jaren samen optrekken en in de traditie van Du Perron en Ter Braak discussiëren over leven, literatuur en politiek. Aan het eind van de roman moet de hoofdpersoon Maarten Koning, Voskuils alter ego, erkennen dat de vriendschap die er leek te zijn, niet meer dan een illusie was. Bij nader inzien werd in 1991 door Frans Weisz verfilmd voor de VPRO. De serie werd met drie gouden kalveren bekroond.

In 1996 keerden Voskuil en Maarten Koning terug in de kolossale roman Het Bureau die in totaal zeven delen telt: Meneer Beerta, Vuile handen, Plankton, Het A.P. Beerta-Instituut, En ook weemoedigheid, Afgang, De dood van Maarten Koning. De roman beschrijft het leven van Maarten Koning als medewerker van het Bureau: het Amsterdamse Instituut voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde. Kern van de roman is de vraag hoe mensen die dag in dag uit met elkaar moeten samenwerken zich tot elkaar verhouden.

In 2002 verscheen Requiem voor een vriend, waarin Voskuil voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning loslaat. De hoofdpersoon van het boek is niet de schrijver zelf, maar Jan Breugelman. Het boek is een geschiedenis van een vriendschap, die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt. In februari 2004 verscheen het eerste deel van de Voettochten: Terloops. Het bevat tien verslagen in dagboekvorm van wandelingen door Frankrijk. Het tweede deel, Buiten schot verscheen in 2005, en het derde en laatste deel, Gaandeweg, is in de zomer van 2006 verschenen. In maart 2007 verscheen Onder andere, een verzameling portretten en herinneringen. Voskuil overleed op 1 mei 2008 na een kort ziekbed. Postuum verschenen zijn romans Binnen de huid en De buurman en de essaybundel Ik ben ik niet, ingeleid door Detlev van Heest.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
228 (49%)
4 stars
178 (38%)
3 stars
46 (9%)
2 stars
8 (1%)
1 star
2 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 38 reviews
Profile Image for Sarah.
1,421 reviews44 followers
May 16, 2021
Het laatste deel laat me verdrietig en gedesillusioneerd achter. Dat zal de bedoeling zijn maar ik vond het moeilijk om te lezen, al die messen in Maartens rug. Als je een happy end wil moet je stoppen na deel 6.

Ik heb stiekem nu al zin om opnieuw te beginnen, al met al heb ik hier zó van genoten. Maarten Koning is dood, long live Maarten Koning.
Profile Image for Reyer.
482 reviews45 followers
May 28, 2025
Aanvankelijk zag ik Het bureau, de zevendelige serie van Han Voskuil (1926-2008) die gebaseerd is op zijn dagboeken, vooral als een vermakelijke reflectie op het kantoorleven in de tweede helft van de vorige eeuw. De schrijver biedt echter een veel bredere inkijk in de menselijke psyche.

Nadat Maarten Koning in het voorlaatste deel, Afgang , met vervroegd pensioen is gegaan, heeft hij niets meer om handen. Hij rommelt hier en daar wat, weet niet wat hij met zichzelf aan moet en verstoort daarmee het evenwicht van zijn vrouw Nicolien.

’Wat ga jij nou doen?’ vroeg ze toen ze klaar waren met het ontbijt.
‘Daar heb ik nog niet over nagedacht.’
‘Je gaat toch niet afruimen? Want dat zal ik wel doen.’
‘Nee,’ zei hij vaag.
‘Of had je wel willen afruimen?’
Hij aarzelde. ‘Ik denk dat ik dat wel gedaan had.’
‘Maar het is toch geen zondag?’
‘Nee, dat is waar.’
‘Dus waarom zou je dan nu ineens gaan afruimen?’
‘Omdat ik nu natuurlijk niets meer te doen heb.’


Uiteindelijk duikt Maarten toch weer op bij het instituut voor telkens weer een andere klus. Vanzelfsprekend loopt dat verkeerd af: zijn ongezouten kritiek op het werk van oud-collega Ad Muller en zijn bemoeienis met het beleid van zijn opvolger leiden tot een pijnlijke breuk. Ik noteer vast dat ik te zijner tijd mijn pensioen voorbereid en niet meer achterom kijk. In de steken van zijn oud-collegae is bovendien opnieuw een spiegel te zien die de lezer waarschuwt tegen Maartens kijk op zaken: uiteindelijk blijkt zijn inschatting van de mensen met wie hij soms decennia heeft gewerkt vaak niet juist te zijn. Het is verleidelijk hen daarvoor de schuld te geven, wat ongetwijfeld niet onwaar is, maar het roept ook vragen op bij de betekenis van Maartens ‘solidariteit’. Voskuils reflectie op het vak en het werk zijn uiteindelijk ten koste gegaan van die op zijn eigen rol.

Al met al was het een intens plezier om de zeven delen van Het bureau te lezen. Ik vond het jammer dat Voskuil zijn blik niet wat vaker liet vallen op de wereld buiten het kantoor, maar ik ga zijn Amsterdam van 1957 tot 1989 missen. Aan zijn ongepolijste dagboeken waag ik me (voorlopig) niet, maar Bij nader inzien staat op mijn longlist.
Profile Image for Bor.
139 reviews6 followers
June 21, 2022
Dit jaar begon ik dan eindelijk aan Het Bureau — dat stel ik al jaren uit, maar nadat ik opeens de hele collectie ontving als erfstuk ben ik er eindelijk maar eens aan begonnen.

Het boek is alles dat ik níét had verwacht. Zesduizend pagina's verhandeling over, ja, eigenlijk helemaal niks? Ik dacht niet dat het zo'n indruk zou maken. Maar het boek blijkt spannend, dramatisch en vol plotwendingen (ook al gebeurt er eigenlijk inderdaad helemaal niks). Maar vooral verraste het me dat de meeste thema's, gebeurtenissen, interacties en zelfs sommige gesprekken woord voor woord zó uit mijn eigen dagelijkse leven gegrepen leken te zijn. Deze hele reeks is geweldig. 5/5 voor Het Bureau.
Profile Image for Laurens Monster.
133 reviews1 follower
January 25, 2026
an anecdote. when it was exactly that i acquired the big carton cassette filled with the seven parts of Het Bureau i am uncertain of. marktplaats refrains from showing purchase history further back than May of last year. I paid cash so i cannot trace the transaction. i am guessing it was somewhere at the start of 2025.

at late afternoon. travelling from rotterdam to nijmegen. this time getting off at gouda. searching for and finding the bus that would bring me to the edge of the town. i remember being dressed to warm for the first hints of summer heat that came early last year. after i got off the by then empty bus it drove along a few more meters before graciously u-turning. take edge of town literally. the fresh residential housing cut off by a ditch beyond which lay vacant fallow waiting to be conquered by more of the dark brown yuppie bricks. i strolled down a street perpendicular to the ditch. in front of one the houses stood a small bench. underneath which lay a plastic bag. in it the large cassette with books. heavy. i slid the money through the letterbox and strolled back.

at the bus stop i took the cassette out of the bag. balancing it on my lap. i sighed. opening part one. feeling the thinness of the paper. checked to see that it totaled a 778 pages. then i counted how many pages each part had. seeing if the total amounted to 5000 as i had read online. of course it did. i sighed again. saying to myself (probably out loud): 'you are never gonna read this are you?'

forward to last summer. a hillside camping near Saint-Jorioz, in the eastern france département Haute-Savoie. in rays of warm summer sun i opened part one and started reading. the conversation between beerta and maarten about a possible job for maarten at the institute. i finised it within about a week. completely sold. not only because of my fanatic, hauntological quest for retro, but also by voskuils sharp, telegraphic, yet still poetic prose. somewhat approximating hemmingway, yet still uniquely dutch.

forward to today. mist and sharp sunlight permeating the horizon. turning the sad scrapers of the rotterdam sky into silhouette as i cycle to the south bank of the city. there to pick up an old vhs containing two intervies between voskuil and journalist hanneke groenteman. clearly a obsessed fan by now. having finished part seven just last night. what a ride it has been. the vastness of this novel makes everything i feel like saying about it seem futile. all i will say is that is has probably changed my life. corny. yes. but perhaps true. that is yet to be seen.

in the meantime i have collected the rest of voskuil's novels and two parts of his also seven part diaries. those i will be reading in the next couple of years. for now it might be time for a brief voskuil break.
63 reviews
August 13, 2024
Ik ben erdoor! Een vreemd moment. Je leest en leeft mee met Maarten en zijn bezigheden, zeven dikke boeken lang. De serie heeft iets verslavends. Is het verhaal spannend? Neuh…. Eigenlijk gebeurt er niet zoveel. Maar onder de radar krijg je een spiegel mee over veranderingen in de maatschappij, de ontwikkelingen van bureaucratische procedures in een organisatie (en het absurde en zinloze ervan), de bewegingen in een team. Ik voelde sympathie voor Maarten met zijn sociale onhandigheid, zijn voorliefde voor wandelen en fietsen, zijn frustratie over moeizame processen en zijn sociale ideeën. Voskuil beschreef ook uitstekend hoe star hij was in zijn ideeën en de moeite die hij had om dit over te brengen of aan te passen. Het slot is was desillusionerend maar eigenlijk daarom juist heel passend.
Profile Image for Gijs Zandbergen.
1,082 reviews28 followers
April 14, 2022
Als je de laatste bladzijden van De dood van Maarten Koning leest, krijg je vanzelf medelijden met de hoofdpersoon, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat Maarten Koning het er wel een beetje naar heeft gemaakt dat de medewerkers van Het Bureau hem laten vallen. Maarten zal niet gauw iets voor een ander uit vriendelijkheid doen, maar omdat hij dat als een soort plicht beschouwt. Het 'verraad' van Ad valt niet goed te praten, maar begrijpelijk is het wel. Maarten was zelf allesbehalve een mensen-mens en had daardoor weinig krediet opgebouwd, iets wat hij zelf niet of nauwelijks in de gaten had. Voskuil schreef dit laatste deel in twee maanden tijd. Dat pleit voor zijn intelligentie en gedrevenheid, zoals het hele boek van zo'n 3.000 pagina's daarvoor pleit.
Profile Image for Cornelis Broekhof.
242 reviews1 follower
January 26, 2026
Maarten Koning leefde voor zijn werk. Ook al zag hij er de zin niet van in, het bepaalde zijn identiteit. En zodra hij met de vut is, is er geen identiteit meer over en brokkelt zijn leven af. Beetje klusjes doen, beetje fietsen, beetje wandelen, boterhammetje mee, meer valt er niet te beleven. Een soort levende dood eigenlijk. Vandaar dat dit laatste deel ook zo dun is: zonder Bureau valt er over Maarten nauwelijks iets te melden. In de scenes die zich nog op het Bureau afspelen maakt Maarten de fout van mensen die te lang op dezelfde plek hebben gezeten: onterecht rechten ontlenend aan zijn oude status, blijft hij zijn oud-collega's lastigvallen met bezoekjes, terwijl zij daar helemaal geen prijs op stellen. Een treurig einde. Wel goed trouwens dat die dood geen fysieke dood is, dat zou nog erger geweest zijn.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Jacco Hoekstra.
140 reviews
July 1, 2018
Wederom prachtig. Het is een triest slot van een reeks, waar ik erg van genoten heb. Het gaat over de periode dat hij met de VUT is. Wat je ook van Maarten vindt, hij spaart zichzelf immers niet, je leeft intens met hem mee. En dat maakt dit laatste deel pijnlijk, maar wel mooi.

Heel vreemd: 5000 pagina’s waarin iemand naar z’n werk gaat en weer naar huis en toch vind ik het jammer dat er niet meer delen zijn!
337 reviews1 follower
March 1, 2020
Wat een verdrietig slotdeel. Het plaatst alles wat in de voorgaande delen verteld wordt over de omgang van Maarten met zijn personeel, en zijn wetenschappelijke werk in een wrang licht, en als hij zich realiseert dat zijn tijd echt voorbij is,valt zijn hele wereld in elkaar. En de wijze waarop zijn opvolgers Charles en Ad op zijn graf dansen: wat een rotzakken. Droevig.
Verrassend trouwens de piepkleine rol van Nicolien.
Profile Image for Harmen.
115 reviews6 followers
March 31, 2021
Ik ga Maarten missen. Van gefrustreerde wetenschappelijk ambtenaar, via gefrustreerde leidinggevende tot gefrustreerd gepensioneerde. Niet het sterkste deel maar wel een mooi einde. Erg jammer dat de reeks er op zit. Misschien toch even vieren met een gewurztraminer dit weekend.
Profile Image for Judith Greve.
341 reviews2 followers
May 18, 2021
Maarten is met pensioen en wat ik in dit deel miste waren de dialogen die op Het Bureau gevoerd werden. En ik had zo'n medelijden met Maarten, hij wil niet toegeven dat hij Het Bureau mist maar hij wordt er toch keer op keer naartoe getrokken. Heel langzaam komt hij erachter dat zijn afdeling geen enkele loyaliteit voelt en blij is dat hij weg is. Heel triest.
Profile Image for Gerben.
80 reviews1 follower
December 11, 2022
Je kunt Maarten uit het Bureau halen, maar het Bureau niet uit Maarten.

Nihil obstat Maarten om van zijn otium te genieten, behalve natuurlijk zijn plichtsbesef voor de afdeling. Des te treuriger hoe de in zes boeken beschreven samenwerking met zo veel misbaar en misnoegen tot zijn einde komt.
Profile Image for Thomas.
44 reviews
December 26, 2025
Klinkt vreemd, maar het is zeer spijtig dat de reeks (of beter gezegd: de roman in zeven delen) slechts 5000 pagina's lang is. Onvergetelijk, onnavolgbaar.
36 reviews1 follower
August 10, 2024
Vaar wel, Maarten Koning, het ga je goed.
Ik zal je missen.
Profile Image for Maarten.
88 reviews1 follower
December 26, 2020
Het is volbracht.
Het aanschouwen van de wereld maakt Maarten Koning gelukkig. Ik vrees alleen dat hij het vertrouwen in de mensheid voorgoed verloren heeft en gedesillusioneerd achterblijft.

Wat een schitterend treurig einde.

Gelukkig is er troost. De roman ‘Bij nader inzien’ van Voskuil gaat ook over Maarten Koning. Deze staat geduldig op mij te wachten in de kast.

Slot (niet lezen als...)
Hij droomde dat hij werd uitgedragen. Van heel ver kwamen de laatste tonen van ‘Nobody knows you when you are down and out’ uit de klarinet van Sidney Bechet, zoals hij die bij zijn leven honderden keren gehoord had. Daarna hoorde hij alleen nog het knerpen van de schoenen van de dragers op het grind en voelde hij het lichte deinen van zijn kist op hun schouders. Ze hielden stil. De kist werd neergezet. Er was het geluid van vele schoenen, een stilte en een zacht gemompel, waarna de voetstappen zich weer verwijderden. Hij duwde de deksel van zijn kist omhoog, richtte zich op en keek hen na. Ze liepen van hem weg over het pad naar de uitgang. Hij zocht naar bekenden, maar die achteraan liepen kende hij niet, en die vooraan waren kon hij niet meer zien. Terwijl hij langzaam de deksel weer liet zakken, werd hij wakker, overspoeld door een gevoel van oeverloze treurigheid.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Janneke.
454 reviews3 followers
September 11, 2012
Het laatste deel van Het Bureau is ook het minst dikke. Hoe kan het ook anders. Veel is er niet meer te vertellen nadat Maarten in het vorige deel met de VUT is gegaan. Hij probeert te wennen aan het leven thuis, waar Nicolien de scepter zwaait en hij eigenlijk alleen in de weg loopt. Ook zij moet wennen aan de nieuwe situatie en dat is voor Nicolien -die niet van veranderingen houdt- erg moeilijk. Maarten doet wat klusjes in huis, fietst en wandelt en gaat af en toe nog naar het Bureau. Hier veranderen langzamerhand een aantal zaken, zowel wat de inrichting van het werk betreft als in de houding van zijn mensen. Maarten ziet het werk en hetgeen hij in jaren opgebouwd heeft langzamerhand afbrokkelen. Hij begrijpt uiteindelijk dat hij niet meer gewenst is op het Bureau. Zo gaat hij, vooral ook door toedoen van Ad Muller -bijna vanaf het begin zijn naaste medewerker- niet letterlijk, maar toch langzaam maar zeker dood.
Profile Image for Alex Knipping.
283 reviews6 followers
December 26, 2016
In de eerste zes delen gebeurde al feitelijk niet erg veel, maar Voskuil compenseerde dat gegeven met meesterlijk uitgesponnen dialogen en innerlijke beschouwingen van Maarten Koning. Nu Maarten met de VUT is, ligt zijn leven vrijwel stil. We lezen over zijn wandelingen door Amsterdam en zijn fietstochten door delen van het land. Dat voegt eigenlijk weinig toe aan wat we al weten over hem. Interessanter is het als we lezen over wat hij ervaart als hij af en toe Het Bureau nog bezoekt. Hij is nu definitief afgeschreven, zo blijkt. Alsof dat nog niet erg genoeg is, moet hij ook vaststellen dat een belangrijk deel van zijn medewerkers hem eigenlijk ook niet zo mocht. Het voelt als verraad.
Profile Image for Natasja Keller.
71 reviews2 followers
October 10, 2013
Meesterlijk weer, dit laatste deel van Het Bureau. Toch maar 4 sterren in tegenstelling tot de andere delen, die er van mij 5 kregen. Voskuil danwel Maarten is op zijn best als hij aan het werk is en in interactie met mensen. In dit deel is hij met pensioen, is veel alleen en komt slechts af en toe op het bureau. Verder wandelt en fietst hij veel en dat vind ik behoorlijk saai. Dit zevende deel hangt er toch een beetje bij, al was het alleen maar vanwege de uitgave; het is het enige deel op 'gewoon' papier, niet het mooie dundrukpapier.
Profile Image for Huub.
303 reviews2 followers
December 17, 2023
Wat een slot van deze serie. Echt dramatisch en fantastisch geschreven. Maarten is met pensioen maar voelt zich toch verbonden met het Bureau. Op persoonlijk vlak, met de ex collega's en omdat hij nog wat onderzoek moet afronden. Tegelijkertijd realiseert hij zich hoe weinig het werk hem inhoudelijk interesseerde. Althans, dat houdt hij zich voor. Ondertussen wordt pijnlijk duidelijk hoe de relatie tussen een organisatie en de ex werknemer veranderd is, en,omdat een organisatie bestaat uit mensen, ook de relatie tussen voormalige collega's.
Een waardig slot.
Profile Image for Annemarie.
224 reviews4 followers
December 21, 2012
Duidelijk het minste deel van de cyclus. Maarten is weg van het Bureau en slijt zijn dag vooral met wandelingen en fietstochten, al dan niet met Nicolien. Af en toe hopt hij nog langs het Bureau en ziet hoe alles waar hij voor stond wordt veranderd en afgeschaft. Er lijkt bijna niets over te zijn van het beleid dat Maarten heeft opgebouwd. Ook zijn vroegere collega's hebben weinig interesse meer in zijn verhalen.
Displaying 1 - 30 of 38 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.