Ik las dit boek als verplichte literatuur voor mijn minor Educatie.
Over het algemeen vond ik dit een vreselijk boek. Ten eerste was het enorm stereotyperend, met weinig relativeringen of nuanceringen. Meisjes dit, jongens dat. De schrijver probeert iedereen tevreden te stellen door het wel noemen van genders, maar dan ook te zeggen dat genders eigenlijk niet nodig zijn om te noemen. Het is makkelijk om op deze manier geen eigen standpunt te nemen. Wel pleitte de schrijver ervoor om taalvaardigheid in jongens stimuleren en assertiviteit in meisjes. Ik snap dat mensen moeten worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen op zwakkere punten, maar ik vind dit zwaar veralgemeniseerd en bovendien kan het schadelijk zijn als je hiermee juist alles naar eenzelfde niveau probeert te trekken in plaats van de positieve kanten te belichten. Moeten verschillen per se gelijk worden getrokken? Kunnen ze niet worden gekoesterd?
En tot slot nog wat opmerkingen die me mateloos irriteerden: 'Vroeger droegen we nog dierenhuiden' → nu nog steeds? Alleen nu met meer trots ‘Als er al eens meisjesgereedschap op de planken van de speelgoedhandel ligt, dan is de hamer roze.’ → wat een stomme opmerking. Als jij zilver niet als meisjesspeelgoed ziet is inderdaad al het meisjesgereedschap roze. Dat is de kern van het probleem.
Omdat ik toch nog wat handige dingen kon halen voor leraarschap, zoals het leren kennen van je leerlingen, en manieren om hen te sturen zonder terecht te wijzen, krijgt het nog twee sterren. En dan ben ik nog aardig :)
Interessant en positief boek over tieners en hun ontwikkeling. De informatie over hoe hersenen ontwikkelen was voor mij niet nieuw, daar had ik al genoeg (Engelstalige) boeken over gelezen. Maar voor degenen die dat niet hebben, of die liever een Nederlandstalig overzichtsboek lezen, is dit boek perfect. Fijn is vooral dat Jolles de tienertijd als een tijd van kansen, ontwikkeling en groei ziet en niet enkel als een tijd van risico's die gemanaged moeten worden.
Erg veel bladzijdes en niet veel nieuwe inzichten. Veel herhalingen en irrelevante illustraties. Het boek had ook in 200 in plaats van 400 bladzijden kunnen worden geschreven. Deels zijn de vele herhalingen en uitweidingen mogelijk ook te wijten aan het feit dat dit boek op meerdere doelgroepen is gericht, zowel ouders als leerkrachten. Wat ik jammer vind is dat veel zaken aangestipt worden, zoals de werking van de hersenen, maar vervolgens niet verder uitgewerkt worden. Wat me wel is bijgebleven is dat het toch echt om nature en nurture gaat, waarbij nurture essentieel is om dat wat in aanleg aanwezig is tot ontwikkeling te brengen. Tieners zijn nog niet in staat om de consequenties van hun daden te overzien. Hun hersenen rijpen nog lang door, tot ze een jaar of 25 zijn. Jongens worden als ondernemend en impulsief omschreven, waarbij impulsief een negatieve connotatie heeft. Meisjes zouden gestimuleerd moeten worden om ondernemend en minder braaf te zijn. Meisjes zijn niet persé beter in talen en jongens niet persé beter in abstracte zaken, maar ze worden vaak gestimuleerd op het terrein dat traditioneel als passend bij hun sekse wordt gezien. Taal stimuleren is erg belangrijk om het denkvermogen te ontwikkelen. Om zelfstandig te kunnen functioneren, is het van belang om de executieve functies (zie Adèle Diamond) te ontwikkelen: filteren, organiseren van de aandacht, impulsremming, nieuwsgierigheid en initiatief nemen, werkgeheugen, doelgerichtheid, gedragsflexibiliteit, planmatig handelen, kiezen en beslissen, zelfinzicht, zelfregulatie, metacognitie, social monitoring, empathie, motivatie.
Ondanks wat herhaling was dit een fantastisch boek om te lezen als ouder van een tiener in wording. Het bied een schat aan inzichten die het begrip van en voor je kind aanzienlijk vergroten. De hersenen rijpen tot een jaar of 25 door, wat de periode dat we onze kinderen kunnen bijstaan aanzienlijk vergroot. Ook de inzichten over de balans tussen nurture and nature waren verhelderend. Het boek geeft verschillende praktische inzichten die duidelijk maken waarom kinderen niet altijd doen wat je van ze verwacht en hoe je ze kunt benaderen om inzicht te geven in de verwachtingen die je hebt en waarom je deze verwachting hebt.
Voor een heel groot deel een erg interessant boek over inzichten uit de neurowetenschappen en cognitieve wetenschappen over de ontwikkeling van de hersenen van tieners. Jammer dat het op het laatst heel erg een herhaling van zetten lijkt te worden.
Interessant, maar echt veel te veel herhalingen. Soms met letterlijk dezelfde zinnen. Dit boek had m.i. ook in de helft van het aantal pagina’s gekund.
Eerlijk gezegd word ik een beetje gestoord van al die boeken die je waarschuwen voor het leven: voordat je het weet, doe je het verkeerd en dan is de schade nooit meer te herstellen. 'Hoe slim was ik wel niet geweest met wat biertjes minder?' Zulk soort vragen zouden tijdens het lezen zomaar bij je kunnen opkomen. Als ik Jolles moet geloven wordt onze maatschappij geleid door een generatie met een enorme hersenbeschadiging. Maar deze bangmakerij neemt niet weg dat het boek wel heel veel informatie geeft over de groei en ontwikkeling van de gemiddelde hersenpan. En het is ook nog eens begrijpelijk (lees: zonder het uit den treure benoemen van honderden specifieke hersengebiedjes) geschreven. Het feit dat de omgeving een grote invloed heeft op de ontwikkeling van het brein, is mij het meest bijgebleven: als je maar vasthoudt aan de stereotypes dan houd je ze ook in stand. Het gevolg: meisjes die niet kunnen rekenen en jongens die het leven als een wiskundeformule beschouwen.