Xã Hội Việt Nam: Từ Sơ Sử Đến Cận Đại

by Lương Đức Thiệp

- Tại sao người ta lại định dạng quốc gia Việt Nam bằng một cái tên lai ghép giữa Ấn và Hoa – INDOCHINOISE? Văn hóa Việt Nam đã vay mượn gì Trung Hoa, và định hình văn hóa cho dân tộc như thế nào? Người Việt đã tạo nên một xã hội riêng, một lối sinh hoạt thế nào mà trải qua bao thế kỷ dân tộc Việt Nam không bị tan chìm và đồng hóa trong khối Hán tộc?
- Tại sao luân lý Khổng Mạnh không đem áp dụng được toàn vẹn trong xã hội Việt Nam? Người Việt đã kiến tạo nên một văn minh khác hẳn với Trung Hoa ra sao? Tại sao cùng một mô hình chế độ, dưới cùng luân lý Khổng Mạnh, mà vai trò của người phụ nữ Việt Nam lại cao hơn hẳn vai trò của người phụ nữ Trung Hoa?
- Mối liên hệ giữa chế độ xã hội với phương thức sản xuất đã được nhìn nhận như thế nào qua sự tiến hóa của dân tộc Việt?
- Tại sao cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng lại thất bại? Tại sao cuộc cải cách của Hồ Quý Ly lại không thành công? Tại sao triều Quang Trung lại nhanh chóng sụp đổ?
- Tại sao Trung Quốc có giặc Khăn Vàng, có Minh Giáo của Trương Vô Kỵ :), có Bạch Liên giáo, có Thái Bình Thiên Quốc... Nhưng xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc Việt Nam không có bất kỳ một cuộc khởi nghĩa quy mô nào mượn danh nghĩa Tôn Giáo?
- Tại sao người Việt Nam thông minh nhưng bao nhiêu thế hệ, bao nhiêu năm tháng qua đi vẫn không sản sinh ra được một luận thuyết nào? Tại sao người Việt Nam lại không có được bất kỳ công trình kiến trúc hoành tráng để đời?
Xã Hội Việt Nam của Lương Đức Thiệp đã bao quát toàn bộ các lĩnh vực: Văn hóa - Xã hội - Lịch sử - Tôn giáo - Kinh tế - Chính trị từ sơ sử đến cận đại, có thể nói đây là một tác phẩm đỉnh cao về khảo cứu xã hội Việt Nam theo lối xã hội học. Tường minh và chi tiết, chặt chẽ và trung thực với cái nhìn thống quát cả cuộc tiến hóa của dân tộc suốt qua lịch sử để dò xét cái quá trình phát triển biện chứng.

Genres: History, Nonfiction

350 pages, Paperback

First published January 1, 1944

Reviews

[Tao Đàn · Rating 5 out of 5]

Tường minh và chi tiết, chặt chẽ và trung thực với cái nhìn thống quát cả cuộc tiến hóa của dân tộc

[Trí Trần · Rating 4 out of 5]

Nhìn chung, Xã Hội Việt Nam của Lương Đức Thiệp là một tác phẩm đáng để đọc, tham khảo và suy ngẫm (chứ đương nhiên chẳng thể lấy nó làm Kim Chỉ Nam khi bàn về đặc tính dân tộc chúng ta, đặc biệt khi cuốn sách này ra đời cách đây gần 80 năm - 1944).

Đã xác định được vấn đề trên, thì thật sự chẳng gì có thể ngăn cản người đọc tận hưởng sự hứng thú khi dõi theo hành trình Lương Đức Thiệp phân tích, mổ xẻ từng vấn đề cỏn con trong cả lịch sử 4000 năm dân tộc dài đằng đẵng.

Với giọng văn thẳng thắn, bộc trực và thậm chí có phần hơi dè bỉu; tác giả lần lượt chỉ ra những yếu tố góp phần tạo nên một dân tộc "nghìn năm văn hiến", một xã hội "giàu bản sắc", "thuần phong mỹ tục". Các yếu tố tự nhiên, nhân chủng học, lịch sử, chế độ phong kiến, nền nông nghiệp ... lần lượt được sử dụng một cách logic và kết hợp cùng những bằng chứng xác đáng, nhằm củng cố cho luận điểm của tác giả.

Xã Hội Việt Nam không phải là một tác phẩm ru ngủ độc giả tin vào những điều quý báu, tốt đẹp của bản chất dân tộc. Ngược lại, nó thách thức chúng ta nhìn lại những mối quan hệ gia đình, xã hội, kinh tế, quốc gia ... để tìm ra câu trả lời cho vấn đề: rồi tất cả sẽ đi đến đâu trong vòng xoay lịch sử của thế giới hiện đại?

Tuy nhiên chúng ta cũng không cần quá phải bi quan, hay cảm thấy thất vọng vì những giá trị dường như quá nhỏ nhoi do "cha ông" để lại cho muôn đời sau. Xét cho cùng, như Lương Đức Thiệp đã thừa nhận: vũ khí tối thượng của dân tộc Việt Nam là tính cách chỉ trích và châm biếm. Mà thế thì hóa ra bản thân cuốn sách này đã là một tang chứng to đùng rồi còn gì ;)

[Con Mèo Béo Bụng · Rating 4 out of 5]

Hơi giống với cuốn giáo trình mình đọc, nên đọc khá nhanh. Tuy nhiên, có nhiều quan điểm cá nhân và lý giải sâu sắc nên đọc không bị nhàm chán.

[Xuan Phong · Rating 5 out of 5]

Hơi nhiều thông tin cho người bắt đầu 🥲 nhưng rất đáng đọc và sẽ đọc lần thứ 2 để hiểu hơn về Việt Nam

[Nguyen Huy Tu Quan · Rating 4 out of 5]

Để đánh giá về một cuốn sách khảo cứu các vấn đề phức tạp của xã hội Việt Nam dưới góc nhìn lịch sử như trên không hề là việc đơn giản, nhất là đối với những kẻ ngoại đạo như tôi. Tuy nhiên, viết ra căn bản những cảm nhận bình thường của một người đọc bình thường thì tôi đoan chắc là mình có thể.
Cuốn Xã hội Việt Nam của Lương Đức Thiệp thật sự đã lý giải được cho tôi nhiều băn khoăn bấy lâu nay, rằng bởi cuộc sống nông nghiệp nghèo nàn nên người Việt có đầu óc thực tiễn, không mơ tưởng cao xa, thành thử cả ngàn năm chẳng sinh ra được 1 tư tưởng triết học nào vĩ đại, và cũng chẳng bao giờ mê đắm một tôn giáo nào thật cuồng nhiệt. Chưa kể ông còn đưa ra nhiều những lý giải lý thú về sự tiến hóa của dân tộc Việt Nam, mà điều tôi ấn tượng nhất là cách ông so sánh mấy điểm tương đầu giữa xã hội Pháp thời Napoleon và xã hội Việt Nam thời Nguyễn Huệ. Hay cách ông lý giải về vị thế tương đối bình đẳng của người phụ nữ trong xã hội bị ảnh hưởng bởi Nho giáo cũng hết sức thú vị nữa.
Ông chủ trương rằng dân tộc Việt qua cuộc đô hộ của Hán tộc, đã tiếp thu và biến đổi văn minh Trung Hoa, để rồi thành ra nhào nặn được một nền văn hóa mang bản sắc riêng của người Việt.
Tuy nhiên không có tác phẩm nào là hoàn hảo khi nghiên cứu một vấn đề phức tạp và khó đong đếm như văn hóa. Chưa kể ông là người tiên phong nghiên cứu vấn đề này, trong một điều kiện nghèo nàn về sử liệu và khảo cổ. Do đó, có những nhận định và lý giải của ông còn cần phải tra vấn trước khi ta xác quyết một quan điểm riêng.
Dầu sao, đây là một cuốn sách hết sức thú vị, dễ hiểu và đáng đọc lắm. Đọc không chỉ để hiểu, mà còn để biết rằng, nước Nam ta đã từng có một vị học giả đáng kính như vậy.
Cho điểm: 4.1

[Twineaquarius · Rating 5 out of 5]

Sách từng được liệt vào hàng sách nghiên cứu, không được in rộng rãi trên thị trường. Khi đọc xong mình nghĩ rằng NXB Tao Đàn rất dũng cảm khi xuất bản một cuốn sách đáng đọc nhưng đối tượng trẻ dám đọc sẽ ít. Người đọc có thể sẽ không hiểu hết cái hay của sách.
Về cá nhân, mình đánh giá cao cách nhìn chân thực của tác giả với văn hoá lịch sử Việt Nam. Điều mình thích nhất là cách so sánh cùng thời điểm giữa đàng trong và đàng ngoài. Việc đó giúp người đọc hình dung rõ hơn nhưng điểm giống và khác nhau trong văn hoá Nam-Bắc.
Tuy nhiên, tác giả có cách nhìn khá tiêu cực về văn hoá Trung Quốc nói riêng và văn hoá Á Châu nói chung. Nhất là về âm nhạc hay hội hoạ, khoa học tự nhiên. Điều mình không đồng tình nhất với tác giả là khi nói về Truyện Kiều.
Dù sao, Lương Đức Thiệp xứng đáng là nhà sử gia về văn hoá Việt Nam. Cách viết của ông không hề khô khan, chỉ cần là người có quan tâm đến sử nước nhà sẽ rất vinh dự khi được đọc sách của ông.

[Chinh Vũ · Rating 4 out of 5]

Mình hoàn thành cuốn này trong hơn một tháng với nhiều sự đứt quãng do bài tập và thi cử chen ngang, do đó rất có thể mình đã bỏ lỡ hoặc quên mất điều gì đó. Đối với mình thì đây là một tác phẩm đáng đọc. Đôi lúc có cảm giác Lương Đức Thiệp viết sách như một tác phẩm văn học, đoạn cuối sách có một câu thế này: "Trong khi vô tuyến điện truyền thanh đem dội tin thế giới cùng cuộc hòa nhạc ở Nữu Ước và Ba Lê sang tận Việt Nam, dân chúng bản xứ say sưa với nhịp guitaire, mandoline, violon vọng từ bên kia bán cầu lại mà không nhãng quên điệu hát "nhấm nhẳng" của chú xẩm xoan hòa theo cây đàn bầu cổ lỗ hoặc điệu hát "cò lả" bổng trầm của cô thợ cấy còn đeo bùa vào cổ yếm để trừ ma hoặc giọng hát nửa cười nửa mếu của cô Phùng Há ca cải lương với điệu bộ các "đào" trên màn ảnh đã "quốc tế hóa"".

Mình nghĩ tác giả đã giải thích khá rõ ràng một số vấn đề quan trọng về lịch sử hình thành và phát triển của xã hội Việt Nam. Ông nhấn mạnh sự bám chặt lấy gốc rễ nông nghiệp chính là nguyên nhân chính dẫn tới việc xã hội Việt Nam không thể có một bước chuyển mình mang tính bước ngoặt. Lương Đức Thiệp cũng nêu rõ những ảnh hưởng không thể phủ nhận của Trung Quốc đối với xã hội Việt Nam và những biến tướng của chúng thông qua con đường Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo. Tác giả không ca tụng giới tri thức Việt Nam, trái lại, chỉ ra rằng do mang nặng tư tưởng nho giáo nên ở những cuộc chuyển giao quan trọng, họ lại trở thành những kẻ bảo thủ, là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của các triều đại đang chuẩn bị mở ra một hướng phát triển mới cho Việt Nam. Phần mình thích nhất là chương III của cuốn thứ 2, đây là phần mô tả cuộc sống sinh hoạt của người Việt Nam từ những khía cạnh ăn uống, trang phục, hôn nhân, tôn giáo và một số tập tục truyền thống.

Đặc tính xã hội Việt Nam biểu hiện trong nếp tính cách của người Việt mà Lương Đức Thiệp viết so với thời đại ngày nay dẫu đã nhạt nhòa nhưng vẫn còn lại nét thuần túy và nguyên thủy. Chính nếp tính cách đó đã giúp người Việt vùng vẫy thoát khỏi ách đô hộ sau một nghìn năm Bắc thuộc, hình thành một nguyện vọng chung của cả dân tộc, là động lực đầu tiên cho những cuộc kháng chiến sau này.

[Phương Linh Hoàng · Rating 4 out of 5]

Mọi thứ được trình bày rất rõ ràng và chi tiết, có giải thích đầy đủ tường tận. Mình là người rất dễ buồn ngủ khi đọc sách kiểu tài liệu nghiên cứu, nhưng quyển này mình có thể đọc một lèo từ đầu đến cuối mà không thấy chán tí nào luôn. Rất đáng đọc nếu bạn muốn nghiên cứu hoặc chỉ đơn giản là thích tìm hiểu về lịch sử và xã hội như mình.

[Khoa Trần · Rating 5 out of 5]

Về bìa sách
Sách dùng tone chủ đạo màu trắng với phần tên được làm nổi bật bằng màu xanh indigo lôi cuốn được những ai nhìn vào. Tuy nhiên, có một điểm đáng tiếc nằm ở tên riêng của một quốc gia, nhất là dân tộc của mình lại viết thường.

Về nội dung
Cuốn sách vừa có giá trị học thuật trong lĩnh vực Việt Nam học cao, vừa có giá trị tham khảo phản ảnh bối cảnh xã hội Việt Nam thời Pháp thuộc cũng như cho ta thấy được phần nào suy nghĩ và tầm nhìn của giới tri thức mà tiêu biểu chính là tác giả Lương Đức Thiệp.
Các phần trong sách được sắp xếp hợp lý. Phải thú thật là đọc cuốn sách này thú vị và lôi cuốn hơn những cuốn sách dạy lịch sử. Cũng như thông qua sách, tác giả cũng mở ra được nhiều vấn đề, kích thích người đọc tìm đến tri thức thêm nữa. Chẳng hạn như:
Vị thế ng phụ nữ phong kiến VN vs NB
Vì sao VN ko thể canh tân đất nước
Mối tương quan, tương phản về công cuộc tổ chức quốc gia xưa và này
Mối quan hệ giữa tôn giáo thờ phụng tổ tiên và đạo khổng
Vì sao lại ko đc làm nhà hình chữ 工 và 门 vào thời phong kiến
Cũng như là sự tương quan giữa giáo dục xưa và nay.

Phần cần đánh giá lại
Cũng như nhiều nhà tri thức khác ở cùng thời đại, những quan điểm của Lương Đức Thiệp về Phật học, Khổng giáo, Lão giáo có phần phiến diện, tuy mình đồng ý với điều kiện hình thành của các tư tưởng trên mà Lương Đức Thiệp lí giải. Song, những tư tưởng này vẫn có điểm tích cực giúp xã hội con người văn mình hơn hoặc như những triết lý trong Phật học ngày này được ứng dụng khá nhiều trong thiên văn học hay trong điều trị tâm lý. Những phản ánh của Lương Đức Thiệp về vấn đề trên có lẽ bắt nguồn từ thực tại của xã hội lúc bấy giờ bị vua chúa cầm quyền dùng các tư tưởng theo chiều hướng tiêu cực để cai trị đầu óc dân chúng và để thoát khỏi những ảnh hưởng này, ông đã lựa chọn hướng đã kích, bài trừ những tư tưởng và tôn giáo giống như cách mà Fukuzawa Yukichi nhìn nhận về những, tôn giáo, những triết lý trên trong thời đại chuyển mình của nước Nhật. Hoặc cũng có thể do tính xính ngoại của dân tộc VN từ ngàn xưa trước văn hoá ngoại lai như văn hoá, tư tưởng của Tây phương mà cuối đầu và đã kích tinh thần phương Đông, được thể hiện phần nào qua cách nhìn nhận của Lương Đức Thiệp về vấn đề trên?


Tóm lại
Đây là một cuốn sách hay và thú vị, nó cho ta thấy toàn cảnh cả hội VN một cách khái quát. Tư tưởng của tác giả cũng cho thấy điểm tương đồng nào đó với Fukuzawa Yukichi trong thời điểm nước Nhật đang trên đà chuyển mình, rõ nét nhất là về các vấn đề tư tưởng và tôn giáo. Và cũng theo mình với các tính cách dân tộc VN, có xu hướng đặt bản thân mình lên trước lợi ích cộng đồng cũng như xu hướng tôn thờ cái ngoại lai và không nhận thức rõ về bản thân hay đất nước mình cùng với tầm nhìn thực dụng,… mà nếu không thay đổi những điều này dân tộc VN sẽ khó tạo ra những bứt phá trong tương lai.

[Phương Phạm · Rating 5 out of 5]

Nếu cuốn Việt Nam văn hóa sử cương đưa ra những thông tin tóm lược về mọi mặt của văn hóa Việt Nam, thì cuốn này không chỉ đưa ra thông tin mà còn cắt nghĩa và giải thích nguyên nhân sâu xa đã tạo nên những sự kiện lịch sử đó. Phần đầu đọc thì hơi nản, vì thông tin tác giả đưa ra cũng khá giống với những quyển văn hóa VN khác, nhưng càng về sau mới hiểu và vỡ lẽ ra dụng ý của tác giả.
Nếu bạn yêu thích và muốn tìm hiểu văn hóa Việt Nam thì CỰC KÌ NÊN đọc quyển này. Có những phần đọc xong mà vỗ đùi đen đét, muốn gào thét lên với cả đất nước này để mọi người biết được thông tin quý giá này. Cá nhân thì mình thích nhất hai phần nói về khoa cử Nho giáo và địa vị của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam.
Xin phép được trích ra đoạn sau vì mình tự thấy lời lẽ của bản thân chẳng thể nào truyền tải được hết thông điệp này
“Qua cách tổ chức việc giáo dục và chương trình khoa cử cùng đạo nghĩa giữa thầy và trò sâu xa và thân mật, ta thấy cả một chính sách thần diệu và tinh tế của các vua chúa Trung Hoa và Việt Nam đã đem thi hành để khuyên dân chúng nghĩ theo một lối, cảm theo một cách và hành động theo một chiều. Không những đẳng cấp sĩ phu bị lung lạc bởi chế độ khoa cử chật hẹp, bởi thứ văn chương phù phiếm cần phải trau dồi mãi mãi từ đời nọ sang đời kia, và bởi những vinh diệu quá đáng, mà cả dân chúng cùng bị ru ngủ trong lớp tư tưởng đồi bại của Tống Nho… Cả cái phần tinh hoa của dân chúng Việt Nam chỉ còn một lối duy nhất để tiết ra: văn chương phù phiếm được triều đình khuyến khích và công nhận. Nhân tài bị chi phối không còn đường nào để xuất thân ngoài con đường cử nghiệp do triều đình đã vạch sẵn.”

[Quan]

Đọc nửa cuốn không theo nổi. Sách siêu chán, đọc cứ như sách giáo khoa.

[The reads by N · Rating 5 out of 5]

Đỉnh quá cụ ơi

[Hung · Rating 5 out of 5]

Bên cạnh việc phản ánh lịch sử, đời sống, xã hội, bác có nhiều nhận định, giải thích cá nhân khá hay để có thể xâu chuỗi câu chuyện lịch sử (có thể đúng hoặc không đúng). Cảm thấy mấu chốt theo bác nhận định là lịch sử Việt Nam là cuộc đấu tranh, mâu thuẫn lực lượng của các giai cấp, hệ tư tưởng khác nhau:
- Như thời Bắc thuộc là cuộc đấu tranh giữa xã hội thị tộc mẫu hệ và hê tư tưởng Trung Quốc với hình mẫu nông nghiệp - xã hội phụ hệ, dồn nén ở cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng. Và đây là cũng là giai đoạn lợi ích của đẳng cấp quý tộc bản xứ (Lạc tướng, Lạc hàu) bị xung đột với cách cai trị của quan phương Bắc.
- Đến thời của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh thì là nhu cầu thống nhất của toàn dân, muốn thoát ly khỏi cảnh phân tranh, đấu đá của các quý tộc để hưởng thái bình chung. Và Loạn 12 sứ quân là đợt gượng dậy cuối cùng của tầng lớp quý tộc thời đó. (có lẽ như các cụ gọi là thiên thời)
- Sự thất bại của nhà Hồ, nhà Tây Sơn là không thống nhất được các tầng lớp. Các cải cách mạnh mẽ, như dùng chữ Nôm thay chữ Hán đã động đến quyền lợi, vị thế cúa nhóm Nho sĩ. Dẫn đến tầng lớp này đã có những hành động "phản tiến hóa", nhà Hồ thì sảy giặc nhà Minh, thời Tây Sơn thì là nhà Nguyễn được ủng hộ sau này. (nhân hòa là đây).
- Một đoạn khác khá hay là đưa ra giả thiết tại sao Nguyễn Huệ định đánh Trung Quốc để chiếm đất Quảng Tây, Quảng Đông cũng do tình thế xã hội cấu tạo. Giá thiết của bác là do tính cách Bô-na-pac-tit (nôm na là so sánh quyết định của nhà Tây Sơn với nguyên nhân của Napoleon).
- Và công cuộc Nam tiến, chiến tranh với người Chăm, Khmer là để giải quyết tình trạng khan hiếm đất, thiếu việc làm, thừa người, nạn đói của xã hội thời đó.

Tuy nhiên, cũng do là giả thiết cá nhân, nên nhiều đoạn với mình là tranh cãi khi nhận định họ Hồng Bàng, 18 đời vua Hùng là còn man dị, chưa có văn minh, lễ nghi nên nghi ngờ các chức danh Lạc tướng, Lạc hầu. Mình thì tin vào quyển phóng tác lịch sử "Thần thuyết người chim" hơn khi đưa ra chuyện là thời đó là các quan chỉ gặp nhau một vài lần một năm để bàn công chuyện, thời gian còn lại thì ở bộ tộc của mình. Cũng đồng ý với bác là sử thời đó ghi chép các mốc thời gian hơi bị hoài nghi, từ Kinh Dương Vương đến 18 đời vua Hùng là 20 đời vua trị vì trong 2622 năm (2879 TCN - 258 TCN), trung bình là mỗi vua 150 năm ???

Các phần sau ghi chép về các khía cạnh của xã hội, đời sống sinh hoạt, sản xuất, nghệ thuật, ... cũng nhiều chi tiết hay, độc đáo, không thấy đề cập trong các sách khác.

Định đánh giá 4 sao nhưng nhóm biên soạn rất có tâm khi đối chiếu thông tin của bác với các sách sử khác để đảm bảo độc giả có được đầy đủ thông tin phản biện, nên là 5 sao luôn.

[Vi Lam · Rating 4 out of 5]

Tác giả đã giải thích một cách đầy đủ và thuyết phục về căn nguyên sức mạnh của dân tộc Việt trước sức ép Hán hóa mà không bị đồng hóa với Trung quốc như các tộc người Mông Cổ, Mãn Châu khác: đó là bởi chính kĩ thuật canh tác mà người Hán đã mang tới cho Việt Nam vào thời Triệu Đà, cách thức tổ chức cai trị của người Trung quốc triệt tiêu thế lực quý tộc thế tập, chính sách hà khắc, và một điểm quan trọng thú vị nằm ở chính cội nguồn xã hội thị tộc mẫu hệ của người Việt cổ đã tạo nên ý thức hệ khác biệt với người Trung quốc phụ hệ. Một phần mình cũng đặc biệt thích trong tác phẩm là cách tác giả phân tích tính chất nền quân chủ của Việt Nam, và tính cách đẳng cấp trong xã hội Việt Nam. Chính tính đẳng cấp linh động trong xã hội Việt Nam (và Trung Quốc) - phân biệt với xã hội phương Tây vốn có biên giới đẳng cấp hoàn toàn đóng chặt - đã khiến cho Việt Nam (hay phương Đông nói chung) khó tạo nên những cuộc tiến hóa lịch sử lớn như ở phương Tây. Đây là một điểm mới đóng góp vào những phân tích về giải thích sức mạnh văn minh phương Tây mà mình từng đọc trước đây.

[Bạch Thố · Rating 4 out of 5]

Cuốn sách viết cách đây hơn nửa thế kỷ, khi mà những tiến bộ khoa học xã hội vẫn còn kém xa bây giờ, nhưng lại dựng nên một bức tranh sống động, liên đới không-thời gian khéo léo để người đọc - đa phần là người Việt Nam - có cái nhìn toàn cảnh nhất về lịch sử tiến hóa của dân tộc mình, cũng như ý thức được vị trí của mình trên bản đồ thế giới.
Những phần đề cập đến phong tục, tập quán, chính trị, tôn giáo,...mình đọc với thái độ tiếp thu là chính chứ không đủ kiến thức để đánh giá. Nhưng riêng về quan điểm, góc nhìn, những bình luận của tác giả, đều rất hữu ích và khơi gợi nhiều suy nghĩ mà bất cứ người Việt Nam nào cũng có thể liên hệ đến bản thân, kể cả khi bạn không có kiến thức nền vững chắc về lịch sử - xã hội.

[Chaurora · Rating 5 out of 5]

Mình thấy có người bảo cuốn này không phù hợp với đối tượng độc giả trẻ thì mình không đồng ý lắm, là do bạn có quan tâm đến thể loại này hay không chứ sách không quá hàn lâm hay khô khan, giọng văn không "cứng" mà rất dễ đọc và dễ tiếp thu. Nhìn chung là có khả năng dung hòa được tính học thuật và tính đại chúng :) . Góc nhìn tương đối khách quan không quá "ru ngủ", nhìn thẳng vào những nhược điểm của dân tộc. Một cuốn sách đáng đọc, có giá trị tham khảo khi tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, xã hội Việt Nam.

[Duong · Rating 4 out of 5]

- Vua Hùng có thật hay không?

- “Việt Nam tính” là gì?

- Lý do nhà Tây Sơn thất bại

- Cuộc cải cách tiến bộ của Hồ Quý Ly

- Vị thế của phụ nữ trong xã hội VN

- Vì sao ở VN phụ nữ lại có vị thế cao hơn Trung Quốc? Sự khác biệt đó là do đâu?

- Vì sao ở VN không có 1 học thuyết nào lớn như Phật, Lão, Khổng…như ở các nước khác? Dù xét về từng trải và đau thương thì nước ta cũng nào có kém gì?

Đó là một số kiến thức bạn có thể tìm thấy trong cuốn này, một cuốn sách tuyệt vời.

[Vân Nhi · Rating 4 out of 5]

Một cuốn sách xuất bản cách đây hơn 70 năm mang đến cho người đọc nhiều thông tin lịch sử bất ngờ, nhiều thông tin ngoài lề chương trình giảng dạy lịch sử 10 năm của học sinh bây giờ. Góc nhìn của tác giả đến nay vẫn còn mới lạ, nhiều hữu ích và khá khách quan. Tuy nhiên, một số dữ kiện cũng như quan điểm cũng chỉ mang tính tham khảo, cảm giác tác giả có cái nhìn khá khắt khe với văn hóa phương Đông và phần nào đề cao quá mức văn hóa phương Tây. Cách hành văn theo lối xưa nên nhiều chỗ đọc không được thuận. Bỏ qua một số khuyết điểm trên, đây hoàn toàn là một tác phẩm đầy tâm huyết của một con người yêu nước với tầm nhìn rộng và lý trí cao, một nguồn dữ liệu quý giá của lịch sử Việt Nam.

[Bão · Rating 4 out of 5]

4,3/5

[Dở Hơi · Rating 5 out of 5]

Cái nhìn của tác giả đúng là hơi tiêu cực (so với một quyển rất tích cực mình mới đọc). Nhưng cách viết thì không nhàm chán và lí giải hay ho. Nể!

[Mã Phong]

Mình thích nửa đầu Việt Nam tiến hóa sử và Hai chế độ ở phần kết, còn lại đọc cũng không hứng thú lắm, dù rằng cũng mang lại thêm khá nhiều hiểu biết.

[dnanh · Rating 4 out of 5]

thịt luộc, canh rau muống, nước chè xanh..!