Enver Halil Hoxha was an Albanian Communist revolutionary, statesman and political theorist who was the leader of Albania from 1944 until his death in 1985.
He was the First Secretary of the Party of Labour of Albania from 1941 until his death, a member of its Politburo, chairman of the Democratic Front of Albania, and commander-in-chief of the Albanian People's Army. He was, also, the twenty-second prime minister of Albania from 1944 to 1954 and at various times was both foreign minister and defence minister of the country.
Hoxha was born in Gjirokastër in 1908. He was a grammar school teacher in 1936. After the Italian invasion of Albania, he joined the Party of Labour of Albania at its creation in 1941 in the Soviet Union. He was elected First Secretary in March 1943 at the age of 34. Less than two years after the liberation of the country, the monarchy of King Zog I was formally abolished, and Hoxha became the country's de facto head of state.
Adopting Stalinism, Hoxha converted Albania into a one-party communist state. As a Stalinist, he implemented state atheism and ordered the anti-religious persecution of Muslims and Christians. Implementing his radical program, Hoxha used totalitarian methods of governance. His government outlawed traveling abroad and private proprietorship. The government imprisoned, executed, or exiled thousands of landowners, rural clan leaders, peasants who resisted collectivization, and allegedly disloyal party officials. Hoxha was succeeded by Ramiz Alia, who was in charge during the fall of communism in Albania.
Hoxha's government was characterised by his proclaimed firm adherence to anti-revisionist Marxism–Leninism from the mid/late-1960s onwards. After his break with Maoism in the 1976–1978 period, numerous Maoist parties around the world declared themselves Hoxhaist. The International Conference of Marxist–Leninist Parties and Organisations (Unity & Struggle) is the best-known association of these parties.
Stalin replied to him in a tone half angry, half in fun: "Leave me in peace, don't pester me like Tito!", and looked me right in the eye, laughing. We all laughed.
By the end of the dinner he showed me a fruit and said: "Have you ever tasted this kind of fruit?" "No," I said, "I've never seen it. How is it eaten?" He told me its name. It was an Indian or tropical fruit. He took it, peeled it and gave it to me. "Try it," he said, "my hands are clean." And I was reminded of the fine custom of our people who, while talking, peel the apple and give it to the guest to eat.
Hoxha's "With Stalin", oorspronkelijk gepubliceerd als "Me Stalinin" door het onvolprezen 8 Nëntori Publishing House, was ongeveer zo pompeus en dogmatisch als je zou verwachten. Ik denk dat er religieuze traktaten geschreven zijn waar meer nuance inzit dan dit boek. Zelfs in de Bijbel vind je niet zo'n haarscherpe scheiding tussen Goed en Kwaad. Niets wat ooit is misgegaan kan voor Hoxha de fout zijn geweest van de "echte" marxisten, die net zo ontologisch goed zijn als de helden van een videogame, en al evenmin kan het liggen aan tegenslag of overmacht. Nee, de verklaring is steevast een sluw fascistisch, titoïstisch of trotskistisch complot (meestal de drie tegelijk).
Als tegenwerking door schimmige "agenten" je voornaamste analytische kader is, zijn de complotten natuurlijk overal. Door de wilde speculaties voelt "With Stalin" geregeld alsof je het linkse equivalent van een antivaxpodcast aan het lezen bent. Chroesjtsjev heeft Stalin vermoord, Chroesjtsjev heeft de communistische leiders in Oost-Europa vergiftigd (en jaren later de Amerikaanse communist William Foster), de mijnen die Britse schepen in de lucht deden vliegen bij Corfu zijn daar door de Britten zelf geplant, de KKE-leider Siantos was een "Britse agent", een interne nota van Hoxha (per definitie onfeilbaar en correct) werd niet geaccepteerd door zijn collega's onder invloed van "Joegoslavische agenten", ... Niet gehinderd door bewijslast beweert Hoxha dingen die je in de schunnigste roddelpers nog niet zou aantreffen. Het is vaak op het dolkomische af, maar tegelijk duister als je bedenkt dat grote delen van Oost-Europees links zijn omgelegd met dezelfde beschuldigingen.
In de vierde dialoog gaat Hoxha in het bijzijn van Stalin en Molotov het debat aan met twee leden van de Griekse KKE. Dit alles leest niet als het relaas van een waargebeurd feit, maar als een platoonse dialoog waarin Hoxha en Stalin de stem van de Rede vertolken en de KKE'ers pure sofisten zijn die al snel niet anders kunnen dan hun ongelijk toegeven. Hoxha spreekt 19 pagina's ononderbroken, waarna hij de Griekse bijdrage in één alinea samenvat. De Griekse communist Siantos had volgens Hoxha door de KKE gefusilleerd moeten worden voor de oorlogsnederlaag - of zoals hij het noemt: "passend bestraft na een proces", dit dus in een land waar die partij niet eens aan de macht was. De KKE zelf had Siantos allang de schuld toegewezen en hem geschorst, maar voor Hoxha was dat niet genoeg. Wat mij ook uit deze passages bijblijft: het is deprimerend om te beseffen dat uitgerekend figuren zoals Hoxha, die de meest verregaande paranoia aan de dag legden, degenen waren die het het verste schopten in de socialistische landen en die het politieke systeem van het Oostblok konden boetseren tot wat het was.
Ik geef "With Stalin" anderhalve ster omdat de tekst vagelijk interessant is als historisch document. Verder ook wel wegens de entertainmentwaarde die al de gratuite simperij voor Stalin met zich meebrengt (om nog te zwijgen van de dialogen over appels en Albanese graangewassen). Of het inhoudelijk je tijd waard is? Ga liever van de zon genieten, bij voorkeur vergezeld van een boek dat je wél kunt vertonen in het openbaar.