Koetsier Herfst van Charlotte Mutsaers is het verhaal van de bijzondere liefde tussen twee mensen die niet zonder elkaar kunnen. Hij, succesauteur met een stilstaand en eenzaam leven, kan wel goed schrijven, maar weet niet meer waarover. Zij, dierenactiviste met een missie, zoekt iemand die haar levensverhaal vorm kan geven. De verhouding tussen Maurice en Do die uit dit wederzijdse belang voortkomt, brengt twee tegenpolen bij elkaar: de afstandelijke observator en buitenstaander, en de geëngageerde activiste, die vuile handen maakt.
Charlotte Mutsaers (1942) is schrijfster en beeldend kunstenaar, maar ook dierenliefhebber en forever young. Voor haar oeuvre kreeg zij in 2010 de P.C. Hooft-prijs. Ze woont afwisselend in Amsterdam, Oostende en Frankrijk.
In alle eerlijkheid heb ik dit boek echt niet graag gelezen. Het plot is stroef, het hoofdpersonage - Maurice Mauillart, een bekende Nederlandse schrijver - is iemand die kilometers ver van mezelf staat (akkoord, literatuur draait niet om of je je identificeert met een welbepaald personage) en heel ongemakkelijk en saai aanvoelt. Hetzelfde gevoel kreeg ik bij de antagonist van het verhaal. Dora Dhondt, Adolphe Klein, Do - wat haar naam ook moge zijn, dit was een van de meest eigenaardige, misantrope personages waar ik ooit over las.
Bon, genoeg subjectief gekwetter. Want draait het om het feit of ik Maurice of Do geloofwaardige personages vond en er me kon in inleven in hun leefwerelden? Nee, allicht niet. Deze roman draait rond twee dingen: veganisme en dierenactivisme - onderwerpen waar Mutsaers perfect een geloofwaardig verhaal rond maakt. Credit where credit is due.
Maurice is - op z'n zachtst gezegd - een zeer eenzaam en kneedbaar personage. Het is voor Do niet echt moeilijk om Maurice' wereld helemaal op z'n kop te zetten. De onverklaarbare aantrekkingskracht die Maurice desondanks voor haar voelt, valt te verklaren door enerzijds hun onvoorwaardelijke liefde voor dieren, anderzijds hun eindeloze zoektocht naar genegenheid.
Om dat eerste aspect op te merken, hoef je zeker geen slimmerik te zijn. Op pagina 114 stoort Maurice zich aan het etiket 'HOND' op een eetbak: 'Ze vonden toch wat uit. Stel dat er etensborden werden verkocht met het woord MENS erop, zou dan ook maar iemand bereid zijn die te kopen? Zou niet de hele goegemeente staan sputteren dat dat de omgekeerde wereld was?'
Het tweede is iets moeilijker om te achterhalen. Maurice en Do zijn, ondanks hun grote hart voor dieren, personen met volstrekt tegenovergestelde karakters: op het einde van de roman wordt sterk gehint dat beide personages homoseksueel zijn, ze kunnen elkaar nauwelijks uitstaan, ze ruziën vrijwel constant en - last but not least - Maurice is verslaafd aan vlees. Worst couple of 2016 confirmed.
Maar dat verklaart nog steeds niet waarom ze toch samen blijven. Het antwoord is niet eenduidig, maar volgens mij heeft het te maken met hun zoektocht naar geborgenheid. Maurice is een eenzame vijftiger, Do is een mysterieuze, jongvolwassen vrouw zonder vrienden of familie. Do heeft niemand in haar leven behalve haar strijdmakkers van het Lobster Liberation Front, een radicale dierenbeweging die kreeften redt. Do leeft voor haar werk. Nee, Do ís haar werk. Mensen kunnen haar gestolen worden.
Mensen zeggen vaak dat auteurs geneigd zijn om autobiografisch te schrijven; om een verhaal te maken dat vertrekt vanuit de auteur z'n eigen leefwereld. Dat was iets waar ik tijdens de hele roman aan moest denken, niet alleen door Mutsaers' taalgebruik, maar ook door de manier waarop ze haar personages schetst. Ik krijg de indruk dat Mutsaers' persoonlijkheid goed overeenkomt met haar hoofdpersonage. Zijn ze allebei melancholische zielen? Dierenliefhebbers in hart en nieren? Wie zal het zeggen.
Hoeveel sterren verdient deze roman? Twee sterren lijkt me onvoldoende voor de urgente boodschap die Charlotte Mutsaers zo zorgvuldig in haar roman heeft gewikkeld. Drie sterren dan? Lijkt me wat te veel aangezien ik deze roman echt niet graag gelezen heb. Ach. Mening, shmening.
Vond het een eerder teleurstellend boek. Mutsaers meets Brusselmans. Okeebonsava. Dat ze kan schrijven staat buiten kijf maar hoe meer het boek vordert hoe absurder en vond ik het toch er zo ver over dat het niet meer leuk was. Gelukkig is er in het tweede deel de setting: Oostende, de Visserskaai, Groentemarkt, Ensor,... wat voor mij dan weer een leuke insteek was. 2,5 *
Was wel lachen maar ik denk dat ik had het gevoel alsof ik er een beetje te dom voor was. Ik heb er meer respect voor Osama bin Laden voor gekregen en ik weet nu wat Sea Shepherd is.
Een verfrissend boek, met liefde geschreven voor de taal en voor het leven. Intelligent, kritisch, vol verwondering en verbeelding. Mutsaers vertelde onlangs in Vrij Nederland dat uitgeverij de Bezige Bij de roman kortwiekte en dat bepaalde verhaallijnen daarom nu doodlopen. Dit kon ik niet meer loslaten bij het lezen, erg zonde. Het is alsnog werkelijk een boek dat me lang zal bijblijven. Ja, een van de beste boeken die ik in tijden las.
Wat een ode aan liefde vóór het eerste gezichte en aan schrijven dat het een lieve lust is en ik denk zelfs een ode aan dompers. Niet denken, maar lezen.
Al ruim de helft van mijn leven ben ik vegetariër. Vegetarisch ben ik nooit geweest. Geen mens is dat. Desondanks vraagt het ene hoofdpersonages aan het andere: ‘Ben jij vegetarisch?’ Schoonheidsfoutje. Een vegetariër eet vegetarisch. Even verwachtte ik dat meneer de schrijver de dierenrechtenactiviste zou corrigeren, maar dat gebeurde niet. Maurice Maillot vraagt zich doodeenvoudig luidop af waarom hij vegetarisch zou zijn. Een kleine smet op voor de rest voortreffelijk herfstvermaak.
De opbouw, de stijl, de humor, de saillante details, de kleine kantjes van de personages. Niets op aan te merken. Met alle plezier liep ik door Amsterdam en Oostende. Maar omdat ik als vegetariër al zolang vegetarisch eet, boette het verhaal voor mij her en der inhoudelijk aan geloofwaardigheid in.
Zelf heb ik niet de minste ambitie om de mensheid ervan te overtuigen het verorberen van vlees te laten, maar toch verwacht ik ander gedrag van een personage dat zich in de strijd gooit om kreeften te bevrijden zodat ze niet levend worden gekookt. Hoe hongerig ook, zo’n iemand zie ik echt geen spekblokjes uit een gerecht vissen, zo’n iemand schuift de schotel van zich af. Meer, zo’n volbloed vegetariër trekt heus niet naar een fastfoodrestaurant. Al mogen ze er dan een vegetarisch aanbod hebben, met elke maaltijd daar ondersteun je de vleesindustrie.
Goed, het is niet omdat ik daar zelf niet aan meedoe, dat jouw personages daar niet wel het recht toe hebben, maar toch, maar toch. Zo’n krasse kreeftenbevrijdster? Geloofwaardigheid, het is een dingetje. Wie weet, was ik nog omnivoor, had ik er mogelijk niet zo zwaar aan getild. Nu laat je me met een vreemde nasmaak achter, en dat bij een roman die deze vegetariër iedereen warm zou wil aanbevelen.
Een heel verrassend en energiek boek. Maurice geneest van zijn writers block door het vinden van een gifgroene Nokia, die toebehoort aan Do, een wereldverbeteraarster die deel uitmaakt van het lobster liberation front. Ze is net zo hard van buiten en zacht van binnen als de kreeften zijn. Een feest om te lezen!
Terwijl ik de laatste 100 bladzijden doorworstel, begint het buiten te sneeuwen. Perfecte timing! Doorworstel, jawel. Want hoewel de fantastische gedachtekronkels van hoofdpersonage Maurice Maillot mij mateloos wisten te boeien, had ik het na pagina 300 wel een beetje gehad met de soms eindeloos aandoende beschrijvingen van de omgeving. Het had wat minder dik gemogen, en dat zeg ik niet vaak.
Maar toch: goed boek! Wanneer ik deze ochtend de sporen zag die mijn fiets in de witte wegen achterliet, zag ik spontaan Do voor mijn geestesoog die haar naam in de sneeuw plaste op het - mij toegenegen - kerkhof van Oostende. Personages die zich een plaatsje in je hoofd toe-eigenen en voortaan samen met jou op pad gaan, die vind je enkel in goede literatuur.
Meeslepend geschreven met een rijke en mooie woordenschat. Verrassende invalshoeken. Intrigerend ook, hoe je literaire interesse kunt krijgen in verachtelijke figuren. Het is een gekke wereld daar, maar wel een waar verveling geen plaats heeft.
Amsterdam, Oostende, dierenrechtenactivisme, vegetarisme, een allitererend hoofdpersonage met een hoek af... Al voor ik het boek opensloeg, wist ik dat dit voor mij een schot in de roos ging zijn. Charlotte Mutsaers: je stelt niet teleur!
Dierenliefhebberij, plasseks en Osama Bin Laden. Het minste dat je over de wonderlijke wereld van Koetsier Herfst kan zeggen, is dat die niet alledaags is. Maar ieder diertje zijn pleziertje en dat betekent niet dat je over deze onderwerpen geen leuk boek kan schrijven natuurlijk. Op papier kan en mag alles.
Een ouder wordende auteur komt via een gevonden mobieltje in contact met een eigenaardige dierenrechtenactiviste. Na het eerste deel dat zich in Amsterdam afspeelt, vergezelt die auteur zijn jongere muze naar Oostende waar de dame in kwestie kreeften wil gaan bevrijden. Beide delen zijn vernoemd naar een plaat van Guns ‘n’ Roses.
De twee hoofdpersonages zijn fundamenteel eenzaam en zielig zonder “likeable” te zijn, maar Mutsaers kan schrijven en weet te verrassen, zeker in het eerste deel. Het tweede deel, zodra de kat op de koord komt, is beduidend minder. De drammerigheid van de geflipte dierenliefhebster begint dan danig op de zenuwen te werken.
En dan daagt me het glibberig gevoel dat de hoofdpersonages van dit boek misschien wel afspiegelingen van de schrijfster zelf zijn. En ja hoor, het is bingo! Op haar goodreadspagina profileert Mutsaers zichzelf naast schrijver en beeldend kunstenaar meteen als “dierenliefhebber en forever young”. Of ze ook graag aan plasseks doet, staat er niet bij.
Koetsier Herfst is origineel en mooi geschreven, maar de hoge verwachtingen die het eerste deel van het boek oproepen, kunnen niet waargemaakt worden. Deel twee wordt een rariteitenkabinet.
Verder bevestigt de roman mij in mijn vooroordeel dat dierenliefhebbers au fond nooit echt helemaal te vertrouwen zijn en dat kan toch niet de bedoeling zijn geweest? Hier is een serieuze hoek af.
Mijn god, wat een lange rit. Ik had dit boek ooit al eens een keer gelezen en ik was toen nogal verrast door alle positieve kritieken. Zelf snapte ik er namelijk geen zak van: ik las het vooral omdat Mutsaers de delen in het boek vernoemd had naar cd's van Guns 'n roses. Wat ik het gaafst vond, was dat ze een derde deel aanvankelijk Appetite voor destruction wilde noemen. Maar dat had niet zo mogen zijn. Nu, honderd jaar later en duizend jaar wijzer, wild ik het nogmaals lezen. Vooral de goede kant van terrorisme intrigeerde mij en de bewondering voor Osama Bin Laden. Maar tijdens het lezen zag ik al weer welke kant het op ging: volledig de mist in. Gelukkig kwam good old Arnold Heumakers op mijn pad. In De revisor (http://www.dbnl.org/tekst/_rev0022008...) schreef hij een uitgebreide interpretatie die het boek veel diepte en schoonheid gaf. Feit blijft voor mij dat Maurice en Do mijn voor het grijpen liggende lurven volledig negeerden. Aan de andere kant ben ik dankzij Do een nog meer overtuigd vegetariër geworden.
‘Het begon juist zachtjes te regenen met dikke, schaarse druppels, die een patroon van zwarte munten vormden op het trottoir. Ik probeerde van de ene naar de andere kant te komen via de hink-stap-sprong. Soepel ging het niet maar ik kon het nog. Ik deed het zelfs steeds beter. Het leek wel of de stoep begon te veren, of hij mee wou geven. Weldra zweefde ik als een vogeltje zo vrij over de stoeptegels. Prompt vielen me twee versregels in: “Maurice Maillot die geld als water had / en het zwarte geld met voeten trad”. Galmend vertrouwde ik ze toe aan de oren van de nacht.’ (p. 129)
Voor inhoud noch vorm van "Koetsier Herfst" kan ik ook maar enige waardering opbrengen: een verhaal van niks over personages met de diepgang van een platboomschuit (welke typering ooit werd gemunt door wijlen Nico Scheepmaker, ere wie ere toekomt), op irritante wijze verteld met veel leukdoenerij en interessantdoenerij. Gauw retour naar het gratisboekenkastje waaruit ik het meenam, puur vanwege het feit dat ik toch ook eens iets wilde lezen van de schrijfster die blijkens Maaike Meijers biografie "Hemelse mevrouw Frederike" bevriend was met dichteres Fritzi ten Harmsen van der Beek.
Makkelijk leesbaar humoristisch verhaal over een 50 jarige schrijver met een writers block en een activistische jonge vrouw. Je ziet Oostende in de winter nooit meer met dezelfde blik als je dit boek gelezen hebt.
Halverwege besefte ik me hoe bizar de situatie eigenlijk is waar de personages zich in bevinden. Zo geschreven dat het allemaal doodnormaal lijkt wat er gebeurt.
Ik bleef me gedurende het hele boek afvragen hoeveel Do wist, hoeveel ze had geplant. Geen antwoord op gekregen.
Vervreemding nam best vaak de overhand in mijn leeservaring maar desalniettemin verdient dit verhaal toch een dikke drie sterren vanwege de dierenthematiek.