Bilimin Toplumsal İşlevi

by J.D. Bernal, Tonguç Ok (Translator)

Son birkaç yıl içinde yaşananlar bilimin toplumsal işlevinin sorgulanmasına yol açtı. Yakın zamanlara dek bilimsel araştırmanın sonuçlarının yaşam koşullarında sürekli bir ilerleme ve iyileşme getireceğine inanılırdı. Fakat önce savaş [I. Dünya Savaşı], ardından ekonomik kriz (1929 Büyük Bunalımı) bilimin pekala yıkıcı ve yararsız amaçlar doğrultusunda da kullanılabileceğini gösterdi ve katlanılabilir bir uygarlığı korumak için bilimsel araştırmaların durdurulmasını talep eden sesler yükselmeye başladı. Bilim insanlarının kendileri de bu eleştirilerle yüzleştiler ve belki de ilk defa yaptıkları işin, çevrelerinde cereyan eden toplumsal ve ekonomik gelişmelerle nasıl bir ilişki olduğunu düşünmek zorunda kaldılar. Bu kitap söz konusu bu ilişkiyi analiz etme, bilim insanlarının gerek bireysel, gerek kolektif olarak taşıdıkları sorumluluğu sorgulama ve bilimin yıkıcı değil verimli olabilmesi için hangi olası adımların atılması gerektiğini gösterme çabasıdır.

Genres: Nonfiction, History, Science, Philosophy, History Of Science

432 pages, Paperback

First published February 15, 1967

About the author

John Desmond Bernal FRS was one of the United Kingdom's most well-known and controversial scientists. Bernal is considered a pioneer in X-ray crystallography in molecular biology. He published extensively on the history of science. In addition, Bernal wrote popular books on science and society, and he was also a communist activist.

Reviews

[Sam Grange · Rating 5 out of 5]

From Christopher Freeman's 'economics of hope':

Bernal's book 'the social function of science' is seminal in the full meaning of the word: it gave rise not only to many new ideas in the social sciences and a new subject - the 'social studies of science', but also to new policies and indirectly to many new institutions both inside and outside government. To go through the contents list at the beginning of the book is to draw up the agenda of most of the debates on policies for science and technology since the Second World War.

[Aykut Karabay · Rating 4 out of 5]

Ünlü Marxist bilim insanı bu uzun kitabında Sovyetler birliğinin yaşama geçirmeye çalıştığı sosyalist - toplumcu bilim anlayışını ve yöntemlerini kaleme almış.

Marksist bilimin bir din, bir fal değil; bir yöntem ve eylem klavuzu olduğunu vurgulamış. Marksist bilim sözümona yansız, yalıtılmış bir bakış açısında değildir. Aksine Marksist bilim; ekonomik ve toplumsal gelişmenin bir parçasıdır. Böylece tarih boyunca içine nüfus etmiş metafizik unsurlar bilimsel düşünceden ayıklanmıştır.

Yazar, bilimin temel toplumsal değişimin baş aktörü olması gerektiği ana tezinden hareket etmiş. Ekonomik ve sınai sistem, uygarlığın sürmesini sağlamıştır ve sağlamak zorundadır. İstikrarlı teknik ilerleme, insan ömrünün uzamasını ve yaşam koşullarının sürekli iyileşmesini sağlar. Bilimin de tekniklerde sürekli ve öngörülemez bir dizi köklü değişiklik meydana getirmesi gerekmektedir. Bu değişikliklerin insani ve toplumsal ihtiyaçlarla uyum içinde olup
olmayacağı, bilimin toplumsal işlevini ne derece yerine getirdiğinin ölçütü olacaktır.

Yazar bilimin doğru şekilde gelişiminin tek yolunun komünizm olduğunu savunuyor. Yazara göre Sovyetler birliğinde uygulanan komünist bilim insanlarının üstlendikleri görev, doğanın ve insanın kendisinin anlaşılıp denetlenmesidir. Bu aynı zamanda insan toplumunun görevinin bilinçli bir ifadesidir. Bunun için başvurulacak yöntemler insanlığın kendi geleceğini güvence altına almak için başvuracağı yöntemlerdir. Bu çabasıyla bilim komunizmdir. Bilim içinde insanlar başarılarının bireysel niteliğini yitirmeden kendilerini ortak bir amaca adamayı öğrenirler. Her biri kendi çalışmasının öncellerinin ve meslektaşlarının çalışmalarına bağlı olduğunu ve ancak ardıllarının çalışmalarıyla başarıya ulaştırılacağını bilir. Bilim insanları her bireyin amacına ancak gönüllü işbirliği yoluyla ulaşılacağının bilincindedirler. Eylemi emirler değil, tavsiyeler belirler. Komünist bilim anlayışı budur.

[Selda Nayir]

J. D. Bernal wrote this book in 1939 and it depicts well the scientific institutions, their interaction and roles over people in that era. For instance, how ideologies or wars affect research and scientific endeavors. It also gives detailed statistics on the distribution of national income to institutions across to UK, US, USSR (Russia), and other countries.

[Floris · Rating 3 out of 5]

A crazy ambitious survey by a Marxist crystallographer of the state of global (but mainly British) science and technology in 1939, how it got there, and where it might and ought to go. Bernal’s work is justifiably a classic, in the sense of being an amazingly rich source for historians. Many parts of it are highly outdated (the unmistakable assumption that scientists are men perhaps being the most conspicuous, but also the pretty dismissive attitude towards non Euro-American science, and his hierarchical view of scientific disciplines/fields), but on many issues (scientific publishing, scientific internationalism in a world with competing political and economic systems, the valuing of scientific work) it still offers neat ways of critically assessing the industry today. Too much to summarise in one short review though – definitely one to return to over time, not least when you need catchy one-liners on pretty much any aspect of the social side of science.