داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع

by شاهرخ مسکوب

دگرگونی ادبیات همپا با مسایل اجتماعی در پانزده سال ابتدای این قرن شمسی . بررسی عمده روی آثار محمد حجازی، عشقی، عارف و دیگران، شاعران و نویسندگان این دوره.

Genres: Literature, Nonfiction

242 pages, Paperback

First published January 1, 1994

About the author

شاهرخ مسکوب، روشنفکر، نویسنده، مترجم و شاهنامه‌شناس، در سال ۱۳۰۴ در بابل به دنیا آمد. دوره‌ی ابتدایی را در مدرسه‌ی علمیه‌ی تهران گذراند و ادامه‌ی تحصیلاتش را در اصفهان پی گرفت. در سال ۱۳۲۴ به تهران بازگشت و در سال ۱۳۲۷ از دانشگاه تهران در رشته‌ی حقوق فارغ‌التحصیل شد. نخستين نوشته‌هايش را در ۱۳۲۶ با عنوان تفسير اخبار خارجی در روزنامه« قيام ايران» به چاپ رساند. از ۱۳۳۶ به مطالعه و تحقيق در حوزه‌ی فرهنگ، ادبيات و ترجمه‌ روی آورد. پیش از انقلاب به خاطر مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی چندبار راهی زندان شد. مدتی پس از انقلاب به پاریس مهاجرت کرد و تا آخرین روز حیات به فعالیت فرهنگی خود ادامه داد و به نگارش، ترجمه و پژوهش پرداخت. مسکوب در روز سه‌شنبه بیست‌وسوم فروردين ۱۳۸۴ در بيمارستان كوشن پاريس درگذشت. شهرت مسکوب تا حد زیادی وامدار پژوهش‌های او در «شاهنامه» فردوسی است. کتاب «ارمغان مور» و «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار» او از مهم‌ترین منابع شاهنامه‌پژوهی به شمار می‌روند. مسکوب برخی از آثار مهم ادبیات مدرن و کلاسیک غرب را نیز به فارسی ترجمه کرده ‌است. از جمله آثار او می‌توان به ترجمه‌ی کتاب‌های «خوشه‌های خشم» جان اشتاین بک، مجموعه «افسانه تبای» سوفوکلس و تألیف کتاب‌‌ها‌ی «سوگ سیاوش»، «داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع»، «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار»، «در کوی دوست»، «گفت و گو در باغ»، «چند گفتار در فرهنگ ایران»، «خواب و خاموشی»، «روزها در راه»، «ارمغان مور»، «سوگ مادر»، «شکاریم یک سر همه پیش مرگ»، «سوگ سياوش در مرگ و رستاخيز»، «مسافرنامه»، «سفر در خواب»، «نقش ديوان، دين و عرفان در نثر فارسی»، «درباره سياست و فرهنگ» در گفت وگو با علی بنو عزيزی، «تن پهلوان و روان خردمند»، «مليت و زبان (هويت ايرانی و زبان فارسی) اشاره کرد.

Reviews

[Alialiarya · Rating 3 out of 5]

فصل اول که جذاب‌ترین بخش کتاب برایم بود به متفکران ایرانی و نگاهشان به زبان می‌پردازد. متفکرانی از جناح‌های سیاسی و گرایشات مختلف که زبان برای‌شان مهم و در معرض خطر است. و سعی دارند با تکیه بر گرایش‌شان به زبان فارسی کمک کنند. عجیب است کسروی، فروغی و عباس اقبال در موضوعی هم‌نظرند

در فصل‌های بعد با مروری بر آثار مهم و اثرگذار دو دهه اول قرن مانند افسانه نیما و رمان زیبا حجازی به حال و هوای آثار هنری در اولین مواجهه با هم‌نوعان جهانی‌شان و اولین هنرمندانی با گرایشات ویژه می‌پردازد. راستش اگر زبان حیرت‌انگیز مسکوب مانند تمام آثارش نبود دو ستاره می‌دادم. نبود انسجام در مطالب کتاب و مرور کلی مباحث تاریخی اجتماعی هنری و ریز نشدن در یک مبحث باعث شده چیز زیادی عاید آدم نشود{البته برای کسی که با تاریخ ادبیات فارسی آشناست}. اما باز هم به هر حال مسکوب بود و سرشار از جذابیت

برای مطالعه‌ی بیشتر پیرامون ادبیات در دو دهه‌ی اول کتاب ردپای تزلزل کامران سپهران را پیشنهاد می‌کنم که مشخصا به تغییرات ژانری، رشد در فهم رمان و مقایسه سال‌های اول رمان در ایران با دیگر کشورها می‌پردازد

[HAMiD · Rating 4 out of 5]

تفاوت هایی را که زنده یاد مسکوب بین ادب کلاسیک و ادب معاصر در کتاب بر می شمارد نتیجه اش پنج جستار است.
نگاه ادب کلاسیک به انسان، طبیعت، سرنوشت و ارتباط اینها با یکدگر و تحول اینها در ادب مشروطه را مسکوب شرح می دهد و اجتماعی شدن ادبیات را جدای از قضا و قدر می کاود. به گمانم کتاب دیدگاه مفیدی به خواننده می دهد تا با این معیار که می آموزد ادبیات چند ده ساله ی اخیر را بسنجد با آن ادب مشروطه. اینکه چقدر نثر و ادبیات داستانی تحول یافته است و سرفصلهای نوشتن در این روزها چیست. از این دیدگاه کتاب را خیلی دوست داشته ام که در ذهن ادامه می یابد و خواننده می تواند شرایط اجتماعی را با دقت بیشتری در نثر اخیر بکاود

[Ramin Azodi · Rating 5 out of 5]

تموم کردن این کتاب خیلی بیشتر از چیزی که باید طول کشید. به این علت که سطر به سطر کتاب پُر است از درس‌های نخوانده یا شاید نگفته و نشنیده. به هر روی،‌ با خوندن این کتاب خیلی اطلاعات مفید و جدیدی درباره سیر داستان گویی در ادبیات مدرن فارسی به من اضافه شد.

[Alireza · Rating 4 out of 5]

از سویی فرد، انسانی نه تنها سزاوار، بلکه ملاک حق و آزادی و هر نیک و بد است، و از سوی دیگر ناکامی‌های اجتماعی، ستم و نادانی و گرسنگی همه امر انسانی و اجتماعی است نه تقدیر روزگار؛ به سامان اجتماع و رفتار حاکمان بستگی دارد و بلایی است که آدم‌ها بر سر آدم‌ها می‌آورند.
با این برداشت، می‌توان از سرگذشت فرد به چگونگی ساخت و ساز اجتماع رسید یا بعکس، بازتابی از زندگانی همگانی را در سرگذشت افراد بازیافت. در نتیجه، برای شناخت اجتماع، فرهنگ، و ادب هر دوره‌ای زندگینامه کسانی که آن را «زیسته» و ساخته یا در آن ساخته شده‌اند، بُعد تازه‌ای می‌یابد و معنایی بیش از شرح سرگذشت یک نفر دارد.

[Ali · Rating 3 out of 5]

مثل هر کار و نوشته ی شاهرخ مسکوب، زبانی شیوا دارد. نگاه مسکوب بر ادبیات و جامعه ی ما، نگاهی ست بکر از روشنفکری ریزبین، و در عین حال علاقمند به فرهنگ سرزمینش.

[Mitra · Rating 3 out of 5]

شاهرخ مسکوب در این کتاب بررسی هایی انجام داده است در باره شکل گیری مفهومی شعر و ادبیات نو در ایران با بررسی شعر افسانه نیما و داستان های ابتدایی ادبیات داستانی با مرور آثار ابوالقاسم عارف قزوینی، محمد حجازی و چند تن دیگر(سه داستان از این نویسندگان در آخر کتاب آورده شده است). رمان به مفهوم تکنیکی اش در ادبیات غرب در ایران حضور دیرهنگامی دارد و اغلب آثار ابتدایی تلفیق احساسی شعر و داستان هستند. صادق هدایت آغاز دوره ای است که داستان نویسی در ایران شکل تازه ای می گیرد.
می توانید از پرستوک خریداری کنید این کتاب را
https://www.parastook.com/products/%D...