What do you think?
Rate this book
Grensland: Een geschiedenis van Oekraïne
Oekraïne betekent letterlijk vertaald 'grensland'. Dit grensgebied, waar door de eeuwen heen grote mogendheden als Polen en Rusland, het Habsburgse en Ottomaanse rijk, nazi-Duitsland en de Sovjetunie met elkaar in botsing kwamen, is pas sinds het uiteenvallen van de USSR in 1991 een onafhankelijke republiek.
269 pages, Paperback
First published March 27, 2014
12 people are currently reading
212 people want to read
About the author
Marc Jansen
18 books7 followersMarc Jansen was als historicus lange tijd verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij woonde enkele jaren in Moskou en doorkruiste de voormalige Sovjetunie. In 1980 verscheen zijn proefschrift Een showproces onder Lenin, gevolgd door diverse boeken en artikelen over de Russische en Sovjetgeschiedenis. In 2008 maakte hij een aanvulling op J.W. Bezemers standaardwerk Een geschiedenis van Rusland.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 42 reviews
Read
December 18, 2022I read this capable, fast moving history of the territory of the present day Ukraine with an increasingly heavy stomach.
I would recommend this above all for its brisk pace and it's orientation towards the present - about a quarter of the text deals with the period of Independence post 1991, while the reader breaks through into the 20th century well before the middle of the book. So I'm a sense this might be an ideal book to prepare the reader for contemporary Ukraine, but I felt that precisely there it suddenly fell short.
I was interested and occasionally surprised or delighted by the mention throughout the text of familiar figures who I was used to seeing presented as Russian who turned out to have a Ukrainian connection. This creates a sense of of how intermingled Russia and Ukraine are, but is also I feel currently problematic in the context of a war in which the aggressor states that the other party does not exist and with planning or not had been targeting cultural institutions and personnel. Because unasked and unexamined throughout is the question of how did these people self-identity, and how were they identified by their peers?
Nationality and nationalism are (perhaps) the original forms of identity politics which might well be I guess why in some countries some persons make complaints about "identity politics" and this is currently a sharp issue between Ukraine and Russia, or to approach this by comparison the Duke of Wellington was once reminded that he was born in Ireland to which he replied that Jesus was born in a stable but that didn't make him a donkey. So we can be reasonably certain that the iron Duke did not self identify as an Irishman, although I believe as the law stands he would be eligible to apply for an Irish passport or to play football for the nation team - if he wasn't dead which I think disqualifies him from either. Its all well and good reminding us that Nikolai Gogol was also Mykola Hohol, maybe the point of that implicitly shows that the boundaries of Ukrainian and Russian identity have been permeable, equally you could use it as an example of how Russian identity and culture is strongly agglutinative - a quality which it shares with other Imperial nations, absorbing and claiming others as their own, (perhaps we might venture to suggest that the stance of Tsarist authorities would have made it difficult for Mykola Hohol to have become a successful Ukrainian author, pushed him towards drawing upon his heritage and packaging it up in western European literary genres for the entertainment of the Russian elites), however this also makes culture and identity a highly contested space which has marked political consequences. None of this is made explicit in the text, and the absence of a discussion of identity and nation formation unfortunately rather dovetails into President Putin's denial of the existence of a Ukrainian nation, or that such a thing is essentially artificial and a post revolutionary Bolshevik construct. I assume this is an unfortunate accident rather than a conspiracy but it is a problem with the book.
The heavy work on nation forming is done, in so far as it is, in chapter twelve, which was presumably originally intended to be the last chapter. This highlights the somewhat "find and replace" nature of the top down official handling of nationality and how this perpetuates the problematic heritage of the Soviet Union - so for example a memorial to Jews murdered at Babi Yar outside of Kyiv in the early days of the holocaust was labelled as a monument to soviet victims of Fascism before 1991 and afterwards to Ukrainian victims while at the same time much of the (rich) Jewish heritage of Ukraine is forgotten. However forgetting as an active component of forming national myths is pretty much standard, Ukraine is not unusual in that respect. Still again I feel that his book needs a dose of theory or at least some definitions, at the very least some discussion of the vexing and vexatious issue of nations and nationalisms rather than leaving the reader unguided when political actors are making claims.
The book runs up to 2014, has more and more detail, but at the same time not enough - names of presidential candidates appear, parties swirl up but we are not told where the money came from, or except in the vaguest terms (eg pro-Russian or pro-European) what their policies were, or where their support came from, nor are we shown any of this in the context of the region - but it is a typical weakness of histories of one state that you don't get to see it in the context of its neighbours.
Still a good clear text for an introductory overview.
I would recommend this above all for its brisk pace and it's orientation towards the present - about a quarter of the text deals with the period of Independence post 1991, while the reader breaks through into the 20th century well before the middle of the book. So I'm a sense this might be an ideal book to prepare the reader for contemporary Ukraine, but I felt that precisely there it suddenly fell short.
I was interested and occasionally surprised or delighted by the mention throughout the text of familiar figures who I was used to seeing presented as Russian who turned out to have a Ukrainian connection. This creates a sense of of how intermingled Russia and Ukraine are, but is also I feel currently problematic in the context of a war in which the aggressor states that the other party does not exist and with planning or not had been targeting cultural institutions and personnel. Because unasked and unexamined throughout is the question of how did these people self-identity, and how were they identified by their peers?
Nationality and nationalism are (perhaps) the original forms of identity politics which might well be I guess why in some countries some persons make complaints about "identity politics" and this is currently a sharp issue between Ukraine and Russia, or to approach this by comparison the Duke of Wellington was once reminded that he was born in Ireland to which he replied that Jesus was born in a stable but that didn't make him a donkey. So we can be reasonably certain that the iron Duke did not self identify as an Irishman, although I believe as the law stands he would be eligible to apply for an Irish passport or to play football for the nation team - if he wasn't dead which I think disqualifies him from either. Its all well and good reminding us that Nikolai Gogol was also Mykola Hohol, maybe the point of that implicitly shows that the boundaries of Ukrainian and Russian identity have been permeable, equally you could use it as an example of how Russian identity and culture is strongly agglutinative - a quality which it shares with other Imperial nations, absorbing and claiming others as their own, (perhaps we might venture to suggest that the stance of Tsarist authorities would have made it difficult for Mykola Hohol to have become a successful Ukrainian author, pushed him towards drawing upon his heritage and packaging it up in western European literary genres for the entertainment of the Russian elites), however this also makes culture and identity a highly contested space which has marked political consequences. None of this is made explicit in the text, and the absence of a discussion of identity and nation formation unfortunately rather dovetails into President Putin's denial of the existence of a Ukrainian nation, or that such a thing is essentially artificial and a post revolutionary Bolshevik construct. I assume this is an unfortunate accident rather than a conspiracy but it is a problem with the book.
The heavy work on nation forming is done, in so far as it is, in chapter twelve, which was presumably originally intended to be the last chapter. This highlights the somewhat "find and replace" nature of the top down official handling of nationality and how this perpetuates the problematic heritage of the Soviet Union - so for example a memorial to Jews murdered at Babi Yar outside of Kyiv in the early days of the holocaust was labelled as a monument to soviet victims of Fascism before 1991 and afterwards to Ukrainian victims while at the same time much of the (rich) Jewish heritage of Ukraine is forgotten. However forgetting as an active component of forming national myths is pretty much standard, Ukraine is not unusual in that respect. Still again I feel that his book needs a dose of theory or at least some definitions, at the very least some discussion of the vexing and vexatious issue of nations and nationalisms rather than leaving the reader unguided when political actors are making claims.
The book runs up to 2014, has more and more detail, but at the same time not enough - names of presidential candidates appear, parties swirl up but we are not told where the money came from, or except in the vaguest terms (eg pro-Russian or pro-European) what their policies were, or where their support came from, nor are we shown any of this in the context of the region - but it is a typical weakness of histories of one state that you don't get to see it in the context of its neighbours.
Still a good clear text for an introductory overview.
May 3, 2022
Absoluut een must-read om te begrijpen wat momenteel (voorjaar 2022) helaas aan de gang is. Marc Jansen heeft er een heel evenwichtig geschiedenisverhaal van gemaakt dat kritisch is ten aanzien van zowel Oekraïense als Russische historici. Het geeft vooral aan hoe ingewikkeld de geschiedenis van dit land is. Als je dacht dat de Lage Landen uitzonderlijk veel vreemde mogendheden over de eigen grond hebben gekregen, en voortdurend van de ene onderhorigheid naar de andere werden geslingerd, dan lijkt dat niks vergeleken met de Oekraïense ervaring. En wie dacht dat de Russen op dit moment werkelijk alle grenzen overschrijden van het menselijke, die moet maar eens lezen wat Polen, Roemenen, Duitsers, Fransen, en Engelsen daar in het verleden hebben aangericht. Vooral de hoofdstukken over de Tweede Wereldoorlog zijn ronduit hallucinant en misselijk-makend. En oh ja, voor de literatuurliefhebbers: Jansen toont concreet aan wat voor een (Russisch-nationalistische) geschiedvervalser Poesjkin was, je gaat er op slag zijn verhalen vanuit heel ander oogpunt mee bekijken. Dit is historisch werk op zijn best: inzichtelijk (zelfs in de chaos van de realiteit), overzichtelijk en vooral uitermate uitgebalanceerd en degelijk. Spijtig dat het ophoudt in 2017, maar toch knap gedaan.
October 7, 2022
Uitstekende en behoorlijk uitputtende geschiedenis van grensland Oekraïne en de ontwikkeling van haar huidige identiteit. Geeft beter begrip en inzicht in de verbondenheid met de Russische cultuur en schetst de context van de verhouding met Rusland. Knap hoe leesbaar de complexe verwikkelingen zijn uitgelegd. Geeft de huidige oorlog een helderder achtergrond.
March 7, 2022
Inhoudelijk was het ontzettend goed doordacht en ingestoken, maar - en ik vind dat een grote maar bij zo'n boek - het is wel echt wanordelijk. De hoofdstukken zijn niet helemaal chronologisch en daardoor dacht ik steeds: huh we hadden net toch Stalin, waarom hebben we het nu weer over deze Hetman? Wat mij betreft had er ook nog wel een redactieronde overheen gemogen, aan het einde kwam ik een dubbele scene tegen die duidelijk over het hoofd was gezien. Alles zit er wel in, dus wat dat betreft verder een uitstekend boek, zeer de moeite waard.
Read
October 22, 2024Great, balanced overview of Ukrainian history. The author acknowledges the formation of a Ukranian nation is only reaching back to the Romantics movement of the 19th century (like so many other national identities) and really started after 1991. But he also is very critical of the Russian mythology on Ukranian history. Unfortunately only available in Dutch.
August 16, 2018
Eerder al gelezen, nu op reis in de Oekraine opnieuw gelezen. Het is een goed boek, helder en duidelijk wordt de complexe geschiedenis van de Oekraine op een rij gezet. Verwacht geen smeuiig verhaal, maar het geeft wel veel informatie!
June 20, 2022
Via de boeken van Joseph Roth was ik wel al eens in Oekraïne geweest, maar dat was voor de Eerste Wereldoorlog. Toevallig was ik ook in Kyiv in 2014 tijdens een adempauze in het revolutionair Maidan geweld. Een grimmige stadsversie van Mad Max: vreemd geplooide stalen constructies in combinatie met houten paletten en autobanden, olietonnen met een vuurtje erin en occasioneel garende worstjes erop, maar vooral veel stoer mansvolk met motorhelmen of anders woest uitgedost. Foto’s van gevallenen ook, met plastic bloemen errond. Ik zou mijn wandeling aldaar niet als “zorgeloos rondstruinen” willen omschrijven. Verder kende ik het verhaal van de massaexecuties door de Nazi’s in het ravijn van Babi Yar en wist ik dat Stalin er lelijk huisgehouden had met een georganiseerde hongersnood en deportaties. Pantserkruiser Potjomkin en de trappen in Odessa uit de film van Eisenstein. De Joodse graanboeren -ook al uit Odessa-, de Ephrussi’s, die in Parijs impressionisten kwamen verzamelen. Dat de zwarte verpleegkundige Mary Seacole evenveel recht zou hebben op de titel van stammoeder van de verpleegkunde als Florence Nightingale omdat ze allebei gewonde soldaten verzorgden tijdens de Krimoorlog had ik ook al gelezen. En ik las een vermakelijke roman “Een korte geschiedenis van de tractor in Oekraïne”( Marina Lewycka), waarin vooral de beschikbaarheid van Oekraïense bruiden voor de eenzame Westerse man aan bod komt. Maar waar ik toch moest aan denken toen de Oekraïners Russische tanks begonnen weg te slepen met hun tractors. Natuurlijk waren in de nieuwsberichten van de afgelopen decennia mij ook de vlechten van Joelia Tymosjenko en het door vergiftiging vervormde gezicht van Viktor Joestjenko mij niet ontgaan.
U ziet: aan weetjes en anekdotiek had ik geen gebrek toen eerder dit jaar de oorlog in Oekraïne begon. Maar met dat fragmentarisch beeld is een mens niet veel, als hij wil begrijpen wat er gebeurt. Een echt samenhangend beeld van waarom die oorlog daar is, had ik niet echt. Ik begreep vooral de zelfbegoocheling van de Russen om zoiets te doen niet. Als u ook in dat geval bent en er iets wil aan doen, lees dan “Grensland”.
Hier in de Lage Landen hebben we door de eeuwen heen wel één en ander marcherend zien passeren, maar in deze discipline moeten we in Oekraïne toch onze meerdere erkennen. In die zin lijkt de invasie van 2022 gewoon de voortzetting van een traditie. Iedereen wandelt daar eens binnen en neemt een stuk(je).
De stukken over de bijzondere geschiedenis van de gebieden die nu Oekraïne uitmaken en hun relatie met Rusland/Moskovië, inclusief de religieuze spanningen, helpen het begrip. Het oosten en het zuiden van het land zijn historisch en cultureel meer op het Slavische en Rusland georiënteerd, terwijl delen in het westen een geschiedenis hebben als deel van Polen en/of het Habsburgse rijk.
Er zijn zo veel parallellen te trekken. Er is een taalkwestie (Russisch-Oekraïens) vergelijkbaar met de strijd tussen Nederlandstalig en Franstalig België, uiteraard verknoopt met politieke en economische dominantie. Er is het proces waarbij een oud imperium afscheid moet nemen van zijn vroegere onderhorige gebieden (of kolonies zoals met Spanje of het VK), wat vrijwel nooit zonder slag of stoot verloopt en soms lang kan duren. Er is territoriaal nationalisme zoals het op zovele plekken in milde of heftige vorm voorkomt. Er zit een godsdienstoorlog in met Patriarchen die elkaar willen overvleugelen.
Na het lezen van dit boek, is het wel duidelijk dat de voornaamste voedingsbodems voor dit conflict lokaal en intern zijn: tussen Oekraïne en Rusland en tussen Oekraïners onderling. Toen de Sovjetunie toch vrij plots uitéénviel, moesten de samenstellende delen, waaronder Oekraïne, beslissen welke weg ze zouden opgaan en een toekomstvisie ontwikkelen. Dat proces is nog steeds bezig. En Rusland en een groot deel van Oekraïne hebben daar verschillende ideeën over.
Natuurlijk moet de rest van Europa zich tot die situatie verhouden en werden er pogingen ondernomen voor partnerschappen voor economische samenwerking en militaire veiligheid. Ook daar circuleren er verschillende visies.
Door dit te lezen begrijp ik (begrijpen is niet goedkeuren) beter waar de vreemde kronkels van Poetin en de zijnen vandaan komen. Maar het maakt de verschrikkingen die Oekraïne vandaag moet ondergaan niet meer verteerbaar.
Lees en veel zal u duidelijk worden.
PS. De Nederlandse auteur noemt de Tsaar systematisch “Keizer”. In dit boek is Tsaar Nicolaas dus Keizer Nicolaas.
U ziet: aan weetjes en anekdotiek had ik geen gebrek toen eerder dit jaar de oorlog in Oekraïne begon. Maar met dat fragmentarisch beeld is een mens niet veel, als hij wil begrijpen wat er gebeurt. Een echt samenhangend beeld van waarom die oorlog daar is, had ik niet echt. Ik begreep vooral de zelfbegoocheling van de Russen om zoiets te doen niet. Als u ook in dat geval bent en er iets wil aan doen, lees dan “Grensland”.
Hier in de Lage Landen hebben we door de eeuwen heen wel één en ander marcherend zien passeren, maar in deze discipline moeten we in Oekraïne toch onze meerdere erkennen. In die zin lijkt de invasie van 2022 gewoon de voortzetting van een traditie. Iedereen wandelt daar eens binnen en neemt een stuk(je).
De stukken over de bijzondere geschiedenis van de gebieden die nu Oekraïne uitmaken en hun relatie met Rusland/Moskovië, inclusief de religieuze spanningen, helpen het begrip. Het oosten en het zuiden van het land zijn historisch en cultureel meer op het Slavische en Rusland georiënteerd, terwijl delen in het westen een geschiedenis hebben als deel van Polen en/of het Habsburgse rijk.
Er zijn zo veel parallellen te trekken. Er is een taalkwestie (Russisch-Oekraïens) vergelijkbaar met de strijd tussen Nederlandstalig en Franstalig België, uiteraard verknoopt met politieke en economische dominantie. Er is het proces waarbij een oud imperium afscheid moet nemen van zijn vroegere onderhorige gebieden (of kolonies zoals met Spanje of het VK), wat vrijwel nooit zonder slag of stoot verloopt en soms lang kan duren. Er is territoriaal nationalisme zoals het op zovele plekken in milde of heftige vorm voorkomt. Er zit een godsdienstoorlog in met Patriarchen die elkaar willen overvleugelen.
Na het lezen van dit boek, is het wel duidelijk dat de voornaamste voedingsbodems voor dit conflict lokaal en intern zijn: tussen Oekraïne en Rusland en tussen Oekraïners onderling. Toen de Sovjetunie toch vrij plots uitéénviel, moesten de samenstellende delen, waaronder Oekraïne, beslissen welke weg ze zouden opgaan en een toekomstvisie ontwikkelen. Dat proces is nog steeds bezig. En Rusland en een groot deel van Oekraïne hebben daar verschillende ideeën over.
Natuurlijk moet de rest van Europa zich tot die situatie verhouden en werden er pogingen ondernomen voor partnerschappen voor economische samenwerking en militaire veiligheid. Ook daar circuleren er verschillende visies.
Door dit te lezen begrijp ik (begrijpen is niet goedkeuren) beter waar de vreemde kronkels van Poetin en de zijnen vandaan komen. Maar het maakt de verschrikkingen die Oekraïne vandaag moet ondergaan niet meer verteerbaar.
Lees en veel zal u duidelijk worden.
PS. De Nederlandse auteur noemt de Tsaar systematisch “Keizer”. In dit boek is Tsaar Nicolaas dus Keizer Nicolaas.
November 25, 2025
Marc Jansen wrote an excellent overview of the history of Ukraine, slightly better: the area today known as the souvereign state of Ukraine. It's a highly complex history, with a population whose composition has constantly been changing, yet always highly diverse.
As an example of suffering of Ukrainian peoples Jansen writes about WWII on page 146:
"No country in Europe was hit harder in the Second World War than Ukraine. The war destroyed, in whole or in part, more than 700 cities, 28,000 villages, 16,000 factories, and 28,000 collective farms. Ten million people were left homeless. The human toll is difficult to determine. According to the Canadian-Ukrainian historian Orest Subtelny, 5.3 million Ukrainians perished, or one in six people."
Another fragment of Ukrainian history is to be read in fiction: in the novel The White Guard Mikhail Bulgakov describes the fate of the Turbin family, who lived in Kiev/ Kyiv when the various civil war armies were fighting each other in the city in the winter of 1918-'19. The closing in of the civil war between the bolsjewiki (the Reds), mensjewiki (the Whites), the German Imperial Army and Ukrainian nationalists causes a growing sense of doom in the city and among the family.
The fate of the Ukrainians wasn’t always positive, and isn't, as they experience agression from abroad nowadays. JM
As an example of suffering of Ukrainian peoples Jansen writes about WWII on page 146:
"No country in Europe was hit harder in the Second World War than Ukraine. The war destroyed, in whole or in part, more than 700 cities, 28,000 villages, 16,000 factories, and 28,000 collective farms. Ten million people were left homeless. The human toll is difficult to determine. According to the Canadian-Ukrainian historian Orest Subtelny, 5.3 million Ukrainians perished, or one in six people."
Another fragment of Ukrainian history is to be read in fiction: in the novel The White Guard Mikhail Bulgakov describes the fate of the Turbin family, who lived in Kiev/ Kyiv when the various civil war armies were fighting each other in the city in the winter of 1918-'19. The closing in of the civil war between the bolsjewiki (the Reds), mensjewiki (the Whites), the German Imperial Army and Ukrainian nationalists causes a growing sense of doom in the city and among the family.
The fate of the Ukrainians wasn’t always positive, and isn't, as they experience agression from abroad nowadays. JM
October 28, 2025
Interessant boek over de geschiedenis van het gebied van Oekraïne. Het geeft een goed omvattend beeld van de ontwikkelingen van de regio en de vele bevolkingsgroepen, religies, regionale machten, vormen van politiek en staatsvormen. Prima schrijfwijze met een goede balans in informatiedichtheid. Af en toe valt het wat in herhaling, maar niet dat het stoort. Mijn editie liep tot en met 2016.
November 6, 2022
Een paar maanden geleden bezochten T. en ik een lezing van Annejet van der Zijl. Zij vertelde daar over haar jongste werk Fortuna’s Kinderen, maar besprak tussendoor ook de actualiteit. Tussen neus en lippen door tipte zij Grensland van Marc Jansen, een boek dat zij net had gelezen, dat veel indruk had gemaakt en waardoor zij een veel beter begrip had gekregen van de huidige oorlog tussen Rusland en Oekraïne.
Ergens op de eerste bladzijden stond dat Oekraïne letterlijk grensland betekent. Titelverklaring dus, maar zoveel meer dan dat. Gek genoeg leidde dit inzicht er direct toe dat ik het land anders ging bekijken. Ja, als grensland dus. Als het niemandsland tussen Rusland en de EU. Hoewel niet bedoeld met die term waarschijnlijk, zag ik het land direct ook als land waarvan de grenzen beschermd moesten worden. Niet alleen tegen Rusland, maar ook tegen andere invloeden van buiten. Zou het niet goed zijn om het land in alle rust, binnen de eigen grenzen, te laten rijpen? Eerst maar eens een generatie of wat een onverwoestbare natie smeden, een stabiel bestuur realiseren, de corruptie uitbannen, zich economisch wapenen tegen invloeden van buitenaf. Dit zal ongetwijfeld ertoe bijdragen om Oekraïne meer dan nu één nationale identiteit te geven. Of dat voldoende is tegen de Russische agressie is dan natuurlijk nog een tweede...
Aardig is dat het boek ophoudt in 2017. Zelenski was nog niet in beeld, de Russen bedreigden Oekraïne (toen misschien nog wel De Oekraïne genoemd door velen?) nog niet zo actief (althans ze waren formeel nog niet binnengevallen). Er is voorzover ik weet nog geen nieuwe druk verschenen van Grensland. Dat zal wel niet lang meer duren, maar ik vond het nu wel aardig om zelf de afgelopen jaren te analyseren, doorredenerend op de complexe politieke situatie die Jansen schetst sinds de eeuwwisseling. Die is er vooral één van grote interne strijd, waarbij een klein groepje beroepspolitici jarenlang stuivertje wisselt. We kennen de namen allemaal nog wel van Joesjtsjenko, Janoekovytsj, Porosjenko en natuurlijk power woman Tymosjenko. Benieuwd waar die tegenwoordig allemaal uithangen trouwens, maar goed.
Als er één ding duidelijk wordt uit het boek van Jansen is het wel dat het erg lastig is om een duidelijke geschiedkundige lijn te trekken. Tal van volkeren en heersers hebben zich bevonden op het huidige grondgebied, evenzoveel verdwenen er weer. Geen natie zonder eigen geschiedenis en dus worden indrukwekkende lieden en gebeurtenissen uit het – soms verre – verleden geadopteerd en onderdeel gemaakt van het Oekraïense verhaal. Maar tegenover dit verhaal staan ook andere verhalen. Zo stellen de Russen een heel andere geschiedenis van Oekraïne voor. Zeker voor de gebieden waar Russen en/of Russischtaligen in de meerderheid zijn is het voor de buitenstaander moeilijk om te bepalen wie historisch, politiek, cultureel de meest harde claim kan leggen op (delen van) het versplinterde land. Extra complex is dat de Oekraïense identiteit en staatsvorming decennialang is onderdrukt tijdens de Sovjet-overheersing, maar ook in de tijdperken daarvoor al. Dit doet voor mijn gevoel afbreuk aan de Russische claim, maar hierdoor is Oekraïne toch minder een geheel gebleven/geworden dan vermoedelijk anders het geval zou zijn geweest. Dit spanningsveld blijft bestaan. Voor mij is in ieder geval ook duidelijk dat de kwestie niet zo zwart-wit is als die van agressor en slachtoffer. Vanzelfsprekend gaat Rusland momenteel ver zijn boekje te buiten, maar het is erg moeilijk om met steekhoudende argumenten aan te tonen dat de Oekraïense claim op het (volledige) gebied steviger is dan de Russische claim. Niet voor niets deed de wereld weinig toen Rusland de Krim veroverde. Mogen de Russen de gebieden die overwegend Russisch(talig) zijn dan niet beschermen? Wat mij betreft is het antwoord nog altijd een hard njet (alleen al vanwege de door de Russen in gang gezette volksverhuizingen om zoveel mogelijk Russen in bepaalde gebieden te ‘stationeren’), maar ik heb wel meer begrip gekregen voor hoe complex deze situatie in diplomatiek opzicht is.
Al met al heeft Grensland me veel geleerd. Mijn beeld van Oekraïne, de bevolking daar en de verhouding tot Rusland is echt veel scherper geworden. Ik hoop dat Jansen snel een nieuwe druk laat verschijnen. Dat helpt vast om meer mensen kennis te laten maken met dit werk en voor mij zullen er dan wat nieuwe hoofdstukken zijn die de afgelopen jaren analyseren. Hoe dan ook was het het doorworstelen van de eerste paar hoofdstukken (die soms wel érg gedetailleerd waren) meer dan waard.
Ergens op de eerste bladzijden stond dat Oekraïne letterlijk grensland betekent. Titelverklaring dus, maar zoveel meer dan dat. Gek genoeg leidde dit inzicht er direct toe dat ik het land anders ging bekijken. Ja, als grensland dus. Als het niemandsland tussen Rusland en de EU. Hoewel niet bedoeld met die term waarschijnlijk, zag ik het land direct ook als land waarvan de grenzen beschermd moesten worden. Niet alleen tegen Rusland, maar ook tegen andere invloeden van buiten. Zou het niet goed zijn om het land in alle rust, binnen de eigen grenzen, te laten rijpen? Eerst maar eens een generatie of wat een onverwoestbare natie smeden, een stabiel bestuur realiseren, de corruptie uitbannen, zich economisch wapenen tegen invloeden van buitenaf. Dit zal ongetwijfeld ertoe bijdragen om Oekraïne meer dan nu één nationale identiteit te geven. Of dat voldoende is tegen de Russische agressie is dan natuurlijk nog een tweede...
Aardig is dat het boek ophoudt in 2017. Zelenski was nog niet in beeld, de Russen bedreigden Oekraïne (toen misschien nog wel De Oekraïne genoemd door velen?) nog niet zo actief (althans ze waren formeel nog niet binnengevallen). Er is voorzover ik weet nog geen nieuwe druk verschenen van Grensland. Dat zal wel niet lang meer duren, maar ik vond het nu wel aardig om zelf de afgelopen jaren te analyseren, doorredenerend op de complexe politieke situatie die Jansen schetst sinds de eeuwwisseling. Die is er vooral één van grote interne strijd, waarbij een klein groepje beroepspolitici jarenlang stuivertje wisselt. We kennen de namen allemaal nog wel van Joesjtsjenko, Janoekovytsj, Porosjenko en natuurlijk power woman Tymosjenko. Benieuwd waar die tegenwoordig allemaal uithangen trouwens, maar goed.
Als er één ding duidelijk wordt uit het boek van Jansen is het wel dat het erg lastig is om een duidelijke geschiedkundige lijn te trekken. Tal van volkeren en heersers hebben zich bevonden op het huidige grondgebied, evenzoveel verdwenen er weer. Geen natie zonder eigen geschiedenis en dus worden indrukwekkende lieden en gebeurtenissen uit het – soms verre – verleden geadopteerd en onderdeel gemaakt van het Oekraïense verhaal. Maar tegenover dit verhaal staan ook andere verhalen. Zo stellen de Russen een heel andere geschiedenis van Oekraïne voor. Zeker voor de gebieden waar Russen en/of Russischtaligen in de meerderheid zijn is het voor de buitenstaander moeilijk om te bepalen wie historisch, politiek, cultureel de meest harde claim kan leggen op (delen van) het versplinterde land. Extra complex is dat de Oekraïense identiteit en staatsvorming decennialang is onderdrukt tijdens de Sovjet-overheersing, maar ook in de tijdperken daarvoor al. Dit doet voor mijn gevoel afbreuk aan de Russische claim, maar hierdoor is Oekraïne toch minder een geheel gebleven/geworden dan vermoedelijk anders het geval zou zijn geweest. Dit spanningsveld blijft bestaan. Voor mij is in ieder geval ook duidelijk dat de kwestie niet zo zwart-wit is als die van agressor en slachtoffer. Vanzelfsprekend gaat Rusland momenteel ver zijn boekje te buiten, maar het is erg moeilijk om met steekhoudende argumenten aan te tonen dat de Oekraïense claim op het (volledige) gebied steviger is dan de Russische claim. Niet voor niets deed de wereld weinig toen Rusland de Krim veroverde. Mogen de Russen de gebieden die overwegend Russisch(talig) zijn dan niet beschermen? Wat mij betreft is het antwoord nog altijd een hard njet (alleen al vanwege de door de Russen in gang gezette volksverhuizingen om zoveel mogelijk Russen in bepaalde gebieden te ‘stationeren’), maar ik heb wel meer begrip gekregen voor hoe complex deze situatie in diplomatiek opzicht is.
Al met al heeft Grensland me veel geleerd. Mijn beeld van Oekraïne, de bevolking daar en de verhouding tot Rusland is echt veel scherper geworden. Ik hoop dat Jansen snel een nieuwe druk laat verschijnen. Dat helpt vast om meer mensen kennis te laten maken met dit werk en voor mij zullen er dan wat nieuwe hoofdstukken zijn die de afgelopen jaren analyseren. Hoe dan ook was het het doorworstelen van de eerste paar hoofdstukken (die soms wel érg gedetailleerd waren) meer dan waard.
March 18, 2023
Uitgebreide en onderhoudende beschrijving van de voorgeschiedenis van het huidige territorium van Oekraïne, dat eigenlijk pas heel recent als natiestaat is ontstaan. Interessant hoe dit gebied een heel groot deel van de geschiedenis heen en weer is geslingerd tussen verschillende rijken, hoe het tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog heel ruw door elkaar is geschud met miljoenen doden tot gevolg en hoe het in de Sovjet-Unie langzamerhand een eigen identiteit kon ontwikkelen, soms tegen wil en dank. Prijzenswaardig dat de auteur hier ook ruimte biedt voor verschillende historische perspectieven en deze relateert aan de politieke werkelijkheid. Geïllustreerd en goed gedocumenteerd; heel leuk vond ik dat achterin naast de gebruikelijke bronnenlijst ook veel culturele bronnen worden genoemd (fictie, literatuur, documentaires).
Gelezen in de 12e druk van februari 2023; lovenswaardig dat hierin is gepoogd zo actueel mogelijk te blijven, maar mede hierdoor zijn in de voorlaatste hoofdstukken op diverse punten slordigheden te vinden en het laatste hoofdstuk lijkt hier en daar nog wat onaf.
Gelezen in de 12e druk van februari 2023; lovenswaardig dat hierin is gepoogd zo actueel mogelijk te blijven, maar mede hierdoor zijn in de voorlaatste hoofdstukken op diverse punten slordigheden te vinden en het laatste hoofdstuk lijkt hier en daar nog wat onaf.
May 14, 2022
Historicus Marc Jansen schreef met Grensland een goede introductie van Oekraïne voor lezers met weinig kennis van zaken. Ik las de zesde editie uit 2017, waarin de inname van de Krim en de MH17-ramp zijn meegenomen. Die hoofdstukken zijn onmisbaar in aanloop naar het heden, maar hebben door de oorlog een wrange nasmaak gekregen.
Jansen maakt duidelijk hoezeer Oekraïners door de geschiedenis heen geteisterd zijn door om het even welke bezetter. Volgens een bron was de bevolking van Kiev de staatsgrepen zo beu, dat het hen ijskoud liet wie er de baas was over de stad, zolang de nieuwaangekomenen hen maar niet fusilleerden, plunderden of uit hun huis zetten. Het land bestaat als zodanig pas sinds 1991 en herbergt een groot aantal culturen met elk weer een eigen geschiedenis, waardoor het moeilijk is de bevolking te definiëren. Er zijn Oekraïners, Russen, Witrussen, Moldaviërs, Krim-Tataren, Bulgaren, Hongaren, Roemenen en Polen, die een verscheidenheid aan talen spreken en religies aanhangen. Vooral de Oekraïners zelf, tot een eeuw geleden vaak nog Roethenen geheten, zijn moeilijk te plaatsen: vanaf de achttiende eeuw werden zij het middelpunt van de machtstrijd tussen het Habsburgse, Russische en Ottomaanse Rijk, waardoor de bevolking in het westen vooral naar Europa keek en die in het oosten naar Rusland. Het is echter een illusie te denken dat er daarom twee Oekraïnes bestaan, waarschuwt Jansen: daarvoor is het land simpelweg te complex.
Geheel nieuw voor mij was ook de kolonisatie van de zuidkust van Oekraïne (Nieuw-Rusland) door de van oorsprong Duitse tsarina Katharina de Grote. De kuststreek werd een smeltkroes van culturen, zij het met een sterke mate van etnisch exclusivisme.
Grensland is een leerzaam boek over de oostgrenzen van Europa die in Nederland weinig aan bod komen. Het hielp me om boeken die ik eerder las beter te begrijpen, zoals Het zout der aarde (1935) van de Pools-Oekraïense schrijver Józef Wittlin en Vorosjylovhrad (2010) van Serhi Zjadan. Als bonus laat Jansen veel schrijvers de revue passeren, die ik ongetwijfeld nog zal lezen.
Jansen maakt duidelijk hoezeer Oekraïners door de geschiedenis heen geteisterd zijn door om het even welke bezetter. Volgens een bron was de bevolking van Kiev de staatsgrepen zo beu, dat het hen ijskoud liet wie er de baas was over de stad, zolang de nieuwaangekomenen hen maar niet fusilleerden, plunderden of uit hun huis zetten. Het land bestaat als zodanig pas sinds 1991 en herbergt een groot aantal culturen met elk weer een eigen geschiedenis, waardoor het moeilijk is de bevolking te definiëren. Er zijn Oekraïners, Russen, Witrussen, Moldaviërs, Krim-Tataren, Bulgaren, Hongaren, Roemenen en Polen, die een verscheidenheid aan talen spreken en religies aanhangen. Vooral de Oekraïners zelf, tot een eeuw geleden vaak nog Roethenen geheten, zijn moeilijk te plaatsen: vanaf de achttiende eeuw werden zij het middelpunt van de machtstrijd tussen het Habsburgse, Russische en Ottomaanse Rijk, waardoor de bevolking in het westen vooral naar Europa keek en die in het oosten naar Rusland. Het is echter een illusie te denken dat er daarom twee Oekraïnes bestaan, waarschuwt Jansen: daarvoor is het land simpelweg te complex.
Geheel nieuw voor mij was ook de kolonisatie van de zuidkust van Oekraïne (Nieuw-Rusland) door de van oorsprong Duitse tsarina Katharina de Grote. De kuststreek werd een smeltkroes van culturen, zij het met een sterke mate van etnisch exclusivisme.
De sfeer in Odessa had iets van de Nieuwe Wereld aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Toen Mark Twain in 1867 Odessa kort aandeed, vond hij het ‘net een Amerikaanse stad’ waar hij zich meteen thuisvoelde. Odessa is wel met Chicago vergeleken, al was het maar vanwege de sterk ontwikkelde georganiseerde misdaad.De regio is er helaas nooit rustiger op geworden. Jansen sluit zijn werk af met een uitgebreide verhandeling van de twintigste en het begin van de eenentwintigste eeuw. Wetende wat daarop volgt, waren de opmerkingen over een hoopvolle toekomst zwaar te verteren.
Grensland is een leerzaam boek over de oostgrenzen van Europa die in Nederland weinig aan bod komen. Het hielp me om boeken die ik eerder las beter te begrijpen, zoals Het zout der aarde (1935) van de Pools-Oekraïense schrijver Józef Wittlin en Vorosjylovhrad (2010) van Serhi Zjadan. Als bonus laat Jansen veel schrijvers de revue passeren, die ik ongetwijfeld nog zal lezen.
March 13, 2022
Ik las de voorbije 10 dagen ‘Grensland, een geschiedenis van Oekraïne’ van Marc Jansen. Een boek dat je naar de keel grijpt en erg veel inzicht geeft over de oorlog die nu bezig is. Het sinds 1991 onafhankelijke Oekraïne heet, letterlijk vertaald, ‘Grensland’. Eeuwenlang lag het in de schokzone waar de grote mogendheden van Oost-Europa met elkaar in botsing kwamen: Polen-Litouwen, Rusland, het Habsburgse en het Ottomaanse Rijk. Polen, Joden, Duitsers, Tataren en Grieken vestigden zich hier en woonden samen, maar vaker apart van elkaar en van hun buren, de Roetheense of Oekraïense boeren en Kozakken. De twintigste eeuw bracht de omvangrijkste, bloedige botsingen, door Hitler en Stalin. Het heeft Oekraïne tot een natiestaat gemaakt, al kunnen het Europees gezinde westen en het Russisch georiënteerde oosten van het land vaak moeilijk door één deur. Voor de keuze gesteld tussen Europa en Rusland, gaat de regering in Kiev die het allerliefst uit de weg.
June 28, 2023
Naar aanleiding van het conflict tussen Oekraïne en Rusland, besloot ik dat ik beide landen beter moest leren kennen. Ik begon met het lezen van een tiental boeken over Rusland. De geschiedenis van Rusland van Marc Galeotti is hierin een echte aanrader!
Nu las ik dus ook dit boek over Oekraïne. Grensland. Dat mag je letterlijk nemen: het is Slavisch voor grensstreek. We beginnen snel met de stichting van Kiev in 482 en eindigen op 21 december 2022, met Zelensky op bezoek in Washington.
Ondertussen leren we over de kozakken, Holodomors (kunstmatig veroorzaakte hongersnoden), figuren als Bandera, en de zeer moeilijke relatie met Rusland. Ook zaken als Euro-Majdan worden zeer helder uitgelegd. Deze (voor)geschiedenis is zeer belangrijk, want Rusland heeft soms nogal de neiging de geschiedenis naar haar kant te zetten.
Dit boek biedt een goed overzicht van de Oekraïnse geschiedenis, soms is het wel een beetje droog geschreven.
Nu las ik dus ook dit boek over Oekraïne. Grensland. Dat mag je letterlijk nemen: het is Slavisch voor grensstreek. We beginnen snel met de stichting van Kiev in 482 en eindigen op 21 december 2022, met Zelensky op bezoek in Washington.
Ondertussen leren we over de kozakken, Holodomors (kunstmatig veroorzaakte hongersnoden), figuren als Bandera, en de zeer moeilijke relatie met Rusland. Ook zaken als Euro-Majdan worden zeer helder uitgelegd. Deze (voor)geschiedenis is zeer belangrijk, want Rusland heeft soms nogal de neiging de geschiedenis naar haar kant te zetten.
Dit boek biedt een goed overzicht van de Oekraïnse geschiedenis, soms is het wel een beetje droog geschreven.
April 30, 2022
Onmisbaar om de oorlog tussen Oekraïne en Rusland beter te begrijpen. Het boek staat barstensvol feiten. Toch vond ik het wel leesbaar. De schrijver laat ook de verschillende visies van historici op het gebied zien. Oekraïne ligt duidelijk in een soort van 'schokzone' tussen rijken en invloedssferen. En dat levert een bloedige geschiedenis en dus ook een bloederig heden op.
November 21, 2023
De geschiedenis van Oekraïne is een niet altijd makkelijk te volgen verhaal. Veel wendingen en persoonsnamen maken het verhaal extra ingewikkeld. Wie het allemaal wil begrijpen en kunnen volgen zal er pen en papier en een Oost-Europese kaart moeten bijhalen. De eerste helft van het boek is een interessante snelwandeling door de geschiedenis van het land. Het tweede deel toont dan weer de wreedheid van de mensheid en hier in het bijzonder van de Russische communistische leiders. Het waren niet alleen de Duitsers die zich in de vorige eeuw een superras vonden, de Russen vonden dat ook en waren al even wreed. Verbanningen, moorden, volksverhuizingen, …. alles was toegelaten om de zogenaamde idealen te bereiken. Geschiedenisboeken gaan vaak over oorlog en geweld. Het leed van de gewone mensen moeten we er dan maar zelf bijdenken. Dergelijke boeken doen mij beseffen hoeveel geluk ik heb (gehad).
January 21, 2023
Interessant! Maar je wordt niet vrolijk van de geschiedenis van Oekraïne 🇺🇦.
February 12, 2023
Interessant boek, leest goed door. Soms relevante afbeeldingen die zeker iets toevoegen
April 29, 2022
Een must read om de geschiedenis alsmede de meest recente ontwikkelingen in en rond Oekraïne te begrijpen en te duiden…Marc Jansen is erin geslaagd in dit boek een zeer verhelderend inzicht te geven. Het boek kan naar mijn bescheiden mening bijdragen tot een (nog) beter begrip van de politieke situatie waarin de wereld zich nu bevindt….
August 3, 2022
Grote delen van dit boek bestaan uit opsommingen van de verschillende volkeren en nationaliteiten die op enig moment in Oekraïne leefden. De rest is wat karig. Maar dat is niet helemaal de schuld van de schrijver, Oekraïne heeft als land nou eenmaal een fragmentarische en incomplete geschiedenis, net als bijvoorbeeld Estland (Lijfland). Jammer dat het laatste hoofdstuk nu met de inval van Poetin achterhaald is, maar als Marc Jansen een vervolghoofdstuk schrijft ga ik het zeker lezen. Als verdieping in Oekraïne is dit boek namelijk niet verkeerd!
April 10, 2022
3.5 sterren
Overzicht van de geschiedenis van Oekraïne; van de stichting van Kiev in 482, Oekraïne onder het Habsburgse en Russische Rijk, de hongersnoden in de 20e eeuw, tot aan de annexatie van de Krim in 2014 - in slechts 231 bladzijden. Hoewel dit betekent dat een hoop gebeurtenissen in een paragraaf worden afgedaan, slaagt het boek er toch in om een rode draad te laten zien voor het ontwikkelen van Oekraïne als uiteindelijke onafhankelijke natiestaat (en hoe dit betwist wordt door Rusland).
Overzicht van de geschiedenis van Oekraïne; van de stichting van Kiev in 482, Oekraïne onder het Habsburgse en Russische Rijk, de hongersnoden in de 20e eeuw, tot aan de annexatie van de Krim in 2014 - in slechts 231 bladzijden. Hoewel dit betekent dat een hoop gebeurtenissen in een paragraaf worden afgedaan, slaagt het boek er toch in om een rode draad te laten zien voor het ontwikkelen van Oekraïne als uiteindelijke onafhankelijke natiestaat (en hoe dit betwist wordt door Rusland).
November 6, 2022
Oekraïne (oppervlakte 15 x Nederland - na Rusland het 2e land van Europa - 45 miljoen inwoners) is pas sinds 1991 (na het uiteenvallen van de SU) een onafhankelijke republiek. Voor die tijd was het gebied dat wij nu Oekraïne noemen vooral een gebied van strijd. Het werd bewoond door Tataren, Kozakken, Joden, Russen, Polen, Duitsers, Roemenen, Hongaren, …
Het boek Grensland (herziene en uitgebreide editie uit 2017) is daarom geen geschiedenis van de ‘etnische’ Oekraïners. Daarvoor was het gebied altijd veel te multicultureel en/of multi-etnisch.
Daarin ligt voor Poetin ook de grond voor zijn uitspraak dat Oekraïne eigenlijk niet bestaat. ‘Je begrijpt toch, George (Bush), dat Oekraïne niet een staat is’, zei Poetin in al 2008, in de wandelgangen van het NAVO topberaad of Oekraïne lid mocht worden. En hij ging verder,
‘Wat is Oekraïne? Een deel van het gebied behoort tot Oost-Europa, en een deel, een aanzienlijk deel, is door ons geschonken.’ Mocht het bij de NAVO komen dan zou Rusland de Krim en Oost-Oekraïne aanmoedigen zich af te scheiden.
Jansen leert ons dat dat ‘aanmoedigen’ niet voldoende effect heeft gehad. Wij weten dat Poetin inmiddels ander middelen in heeft gezet. Poetin spreekt sinds 2014 over Novorossia (Nieuw Rusland) als hij Zuidoost-Oekraïne bedoelt. Tegelijkertijd zegt hij dat de Russen en de Oekraïners eigenlijk één volk vormen, dat zijn oorsprong vindt in het Kievse rijk, in 988 door grootvorst Vladimir van Kiev gesticht.
Veel historische gebeurtenissen die Jansen ons in zijn boek presenteert zijn net zo goed een onderdeel van de Russische geschiedenis als van de Oekraïense. ‘Ons land is groot en rijk, maar er heerst geen orde. Kom ons regeren’, is het verzoek van de bevolking van het (huidige) Rusland. En in 862 voldeed Noormannenhoofdman Rurik aan dit verzoek. Ruriks opvolger gaat in 882 naar Kiev en veroverd de stad met de woorden: ‘Dit zal de moeder zijn van de steden van Roes.’
In Oekraïense ogen hebben de Russen zich wederrechtelijk de naam ‘Roes’ toegeëigend.
Hoe verweven een en ander in historisch en cultureel opzicht wel niet is vind voor mij ook uitdrukking in de positie van de Russische (!) schrijver Nikolaj Gogol, die in zijn geboorteland Mykola Hohol heet, zijn geboorteland: Oekraïne.
Jansen behandelt verder de rol en het belang van Kozakken, Tataren, het Hetmanaat (Hetman = Hoofdman), kolonisten, de Roethenen, de rol van Polen, de rol van Oostenrijk-Hongarije, de rol van Rusland, Russificering, Oekrainisering, Industrialisering, de graanschuur, Natievorming, de Oranje-revolutie, Euro-Majdan en of nu sprake is van één of twee Oekraïnes.
Dit staat allemaal los van de opstelling van Poetin, die gedreven wordt door geopolitieke belangen. Het neemt allemaal niet weg dat de bevolking van een land zelf, democratisch, moet kunnen beslissen over zijn toekomst. Het kan niet zo zijn dat een machtig (buur)land zich hier in mengt, hoe verweven de geschiedenis en de cultuur van twee landen ook zijn. Sterker, juist omdat deze zo verweven zijn zou een dergelijk optreden helemaal niet nodig hoeven zijn.
Het boek Grensland (herziene en uitgebreide editie uit 2017) is daarom geen geschiedenis van de ‘etnische’ Oekraïners. Daarvoor was het gebied altijd veel te multicultureel en/of multi-etnisch.
Daarin ligt voor Poetin ook de grond voor zijn uitspraak dat Oekraïne eigenlijk niet bestaat. ‘Je begrijpt toch, George (Bush), dat Oekraïne niet een staat is’, zei Poetin in al 2008, in de wandelgangen van het NAVO topberaad of Oekraïne lid mocht worden. En hij ging verder,
‘Wat is Oekraïne? Een deel van het gebied behoort tot Oost-Europa, en een deel, een aanzienlijk deel, is door ons geschonken.’ Mocht het bij de NAVO komen dan zou Rusland de Krim en Oost-Oekraïne aanmoedigen zich af te scheiden.
Jansen leert ons dat dat ‘aanmoedigen’ niet voldoende effect heeft gehad. Wij weten dat Poetin inmiddels ander middelen in heeft gezet. Poetin spreekt sinds 2014 over Novorossia (Nieuw Rusland) als hij Zuidoost-Oekraïne bedoelt. Tegelijkertijd zegt hij dat de Russen en de Oekraïners eigenlijk één volk vormen, dat zijn oorsprong vindt in het Kievse rijk, in 988 door grootvorst Vladimir van Kiev gesticht.
Veel historische gebeurtenissen die Jansen ons in zijn boek presenteert zijn net zo goed een onderdeel van de Russische geschiedenis als van de Oekraïense. ‘Ons land is groot en rijk, maar er heerst geen orde. Kom ons regeren’, is het verzoek van de bevolking van het (huidige) Rusland. En in 862 voldeed Noormannenhoofdman Rurik aan dit verzoek. Ruriks opvolger gaat in 882 naar Kiev en veroverd de stad met de woorden: ‘Dit zal de moeder zijn van de steden van Roes.’
In Oekraïense ogen hebben de Russen zich wederrechtelijk de naam ‘Roes’ toegeëigend.
Hoe verweven een en ander in historisch en cultureel opzicht wel niet is vind voor mij ook uitdrukking in de positie van de Russische (!) schrijver Nikolaj Gogol, die in zijn geboorteland Mykola Hohol heet, zijn geboorteland: Oekraïne.
Jansen behandelt verder de rol en het belang van Kozakken, Tataren, het Hetmanaat (Hetman = Hoofdman), kolonisten, de Roethenen, de rol van Polen, de rol van Oostenrijk-Hongarije, de rol van Rusland, Russificering, Oekrainisering, Industrialisering, de graanschuur, Natievorming, de Oranje-revolutie, Euro-Majdan en of nu sprake is van één of twee Oekraïnes.
Dit staat allemaal los van de opstelling van Poetin, die gedreven wordt door geopolitieke belangen. Het neemt allemaal niet weg dat de bevolking van een land zelf, democratisch, moet kunnen beslissen over zijn toekomst. Het kan niet zo zijn dat een machtig (buur)land zich hier in mengt, hoe verweven de geschiedenis en de cultuur van twee landen ook zijn. Sterker, juist omdat deze zo verweven zijn zou een dergelijk optreden helemaal niet nodig hoeven zijn.
April 2, 2022
Glashelder overzicht van de geschiedenis van Oekraïne en haar relatie met de haar omliggende landen. Aanrader.
March 24, 2022
Goed boek waarin de geschiedenis van het land duidelijk wordt uitgelegd. Door het te lezen begrijp je beter waarom het land zo worstelt met keuzes maken. Jammer dat het in 2016 /2017 stopt. Zeker omdat de stand van de neus van het land door zoveel verschillende invloeden wordt bepaald. Ondanks dat een aanrader voor mensen die wat verdieping zoeken.
March 21, 2015
Grensland is niet enkel de Nederlandse vertaling van Oekraïne, maar geeft ook aan dat de Russische en Europese invloedssfeer elkaar ontmoeten rond de rivier Dnjepr. Gaande van de steppevolkeren over de Griekse nederzettingen tot de officiële start met de stichting van de stad Kiev. Lastig dat Rusland dit ook als zijn beginpunt van de geschiedenis ziet. Maar de auteur verklaart dat ook in Galicië de Kiev-stam ook een Europese vertakking krijgt. Wat vandaag pakweg West-Oekraïne heet met ondermeer Lviv (Lemberg). Interessant is de gespannen relatie met Polen en de relatief goede behandeling van de Roethenen onder het Oostenrijkse bewind.
De timing van het boek is natuurlijk perfect voor wie meer wil weten over de historische en culturele achtergrond van het conflict dat nu gaande is daar.
De schrijver spreekt zich niet politiek uit, maar het lijkt me alvast dat de Oekraïners voorstander waren om los van Rusland, maar in goede relatie met het land een politieke toekomst wilden uitbouwen na de onafhankelijkheid van 1991. Het is onder Clinton/ Albright/ Brzezinski dat Oekraïne op de geopolitieke radar van de VS kwam. De kwalijke gevolgen dragen de Oekraïners nog elke dag...
De timing van het boek is natuurlijk perfect voor wie meer wil weten over de historische en culturele achtergrond van het conflict dat nu gaande is daar.
De schrijver spreekt zich niet politiek uit, maar het lijkt me alvast dat de Oekraïners voorstander waren om los van Rusland, maar in goede relatie met het land een politieke toekomst wilden uitbouwen na de onafhankelijkheid van 1991. Het is onder Clinton/ Albright/ Brzezinski dat Oekraïne op de geopolitieke radar van de VS kwam. De kwalijke gevolgen dragen de Oekraïners nog elke dag...
February 2, 2016
Helder, blijft bij de feiten maar heeft toch een duidelijke Europese blik - Rusland en de USSR zijn onderhuids toch altijd de boosdoeners. Mooie aansluiting op Mon Detrez' Geschiedenis van Centraal Europa dat wel veel breder gaat.
Een scherpe analyse van het Oekraiens nationalisme ontbreekt (à la Heiman over Tsjechoslowakije).
Een scherpe analyse van het Oekraiens nationalisme ontbreekt (à la Heiman over Tsjechoslowakije).
August 17, 2015
Uitstekende uiteenzetting van de geschiedenis van Oekraïne, met veel aandacht voor de periode vanaf de Tweede Wereldoorlog, en voor de huidige ontwikkelingen. Oekraïne is geen Rusland en geen Europa, maar wat het wel is, weet het zelf ook nog niet zo goed.
August 3, 2023
Boek wat ik kreeg als afscheid voor het werken met Oekraïense leerlingen. Het gaat over de geschiedenis van Oekraïne. Het dateert oorspronkelijk uit 2014, is inmiddels bijgewerkt en op een onbedoelde manier weer actueel geworden. Ik vond het niet zo makkelijk leesbaar. Veel opsommingen, waardoor ik het overzicht snel kwijt raakte. Desalniettemin zal ik het boek koesteren en terugkijken op een memorabele periode.
May 13, 2021
Interessant om norm informatiedicht boek. Moet je zekert lezen wanneer je die kant op gaat. Ook mooi als naslagwerk vóór dit volk met zeer complexe historie en belangrijke geopolitieke plek in Europa.
We hadden er wat aan kunnen hebben dit te weten voordat we aan dit Oekraïne referendum moesten mee doen
We hadden er wat aan kunnen hebben dit te weten voordat we aan dit Oekraïne referendum moesten mee doen
October 5, 2022
Nuttig boek, wel lastig doorkomen. Vooral politieke geschiedenis, maatschappelijk verhaal ontbreekt grotendeels. Wat wel duidelijk wordt, is de complexiteit. Auteur zegt zo vaak dat Oost- West tegenstelling onjuist is, dat die juist blijft hangen. Uit dit boek zou je de huidige eensgezindheid voor het behoud van Oekraïne niet voorspellen- maar dat is voor velen ook een grote verrassing.
Displaying 1 - 30 of 42 reviews