Ik ben het kind van arbeid, de verankering van een vergankelijk bezoek. Ik ben de botsende verhalen, plagieer vervreemde werelddelen, leg ongedesemde geschiedenis op mijn tong en hoop dat ze mijn lichaam wordt. In Hier ligt de waarheid in overdaad verkent Myriem El-Kaddouri de universaliteit van menselijke emoties. Ze exploreert de verschillende lagen van identiteit op de grens van schijnbaar tegenstrijdige werelden. Deze bundel is een beeldende uitnodiging tot reflectie over de samenhang tussen oorsprong, vergankelijkheid en verzet in de eeuwige zoektocht naar betekenis.
In 'Hier ligt de waarheid in overdaad' gaat El-Kaddouri, die niet ontoevallig juriste is, op zoek naar waarheid en betekenis. Die vindt ze in tegenstellingen en tussenruimtes, in 'de plooien, de groeven, waar we delven en wroeten', in de grens tussen begin en einde--thematisch gereflecteerd in de hoofdstukken 'oorsprong' en 'vergankelijkheid'.
De emotionele kracht van de gedichten is haast voelbaar: El-Kaddouri's verzen zijn herkenbaar in hun eerlijkheid en tederheid. Maar de kracht van het laatste hoofdstuk 'Verzet' bewoog mij het meest:
Uit het slib wil ik aanwassen, de stilte ontgroeien, mijn schaduw niet schuwen. Wie ben ik zonder mijn stem?
Als mijn woorden doornen zijn, dan enkel in het oog van de onderdrukker.
Myriem El-Kaddouri debuteert met deze gedichtenbundel, ‘Hier ligt de waarheid in overdaad’
Myriem laat in haar gedichten plaats om te verwonderen, te fulmineren maar ook om te ademen en te reflecteren.
Er is plaats voor liefde: herkomst, partner, ouders!
Maar ook een overheersende angst voor wat geweest is, momenteel aan de gang is wat nog komen moet.
En vooral vrouw zijn en de uitdagingen komen hier hard aan bod en de manier waarop zij moeten terugvechten!
In heel klare taal, gevuld met tegenstrijdigheden, zinken we weg in een bad vol woorden, soms te herlezen, soms te herevalueren, soms diep tot je laten doordringen, soms gewoon aanvaarden.
Over afkomst, identiteit, zoeken naar je plek tussen twee werelden, maar zonder rancune, eerder met medeleven en op zoek naar een manier om duidelijk te maken wie we zijn, met doorzettingsvermogen, dankzij onze tegenstrijdigheden, opgeven of blijven gaan!
Mijn persoonlijke favorieten: Wacht, Cognitieve Dissonantie, Wat ik achterlaat (waar ik me sterk in herken) en apartheid (toekomst van het heden)
Toen Yarrid van Uitgeverij Pelckmans me vroeg of ik open stond om een gedichtenbundel te lezen en te recenseren stond ik er eerst een beetje meewarig en twijfelachtig tegenover, aangezien ik niet veel ervaring heb met het lezen van poëzie, op een paar uitzonderingen na. Ik dacht/denk altijd dat ik de symboliek achter het gedicht niet kan vinden, of dat ik alles verkeerd zou interpreteren en zo de dichter(es) zou schofferen, wat zeker mijn bedoeling niet is. Maar net zoals een schilderij, is alles qua kunst voor interpretatie en persoonlijk inzicht vatbaar. Dus, ik ga ook niet snel noch graag een literaire uitdaging uit de weg, besloot ik te springen en mee te zwemmen in de golven van Myriem… en ik heb daar nog geen moment spijt van! Integendeel, ik zou zelfs nog meer van dit soort woordenkunst willen ervaren! (Dus ja, ik ga nog gedichten lezen vanaf nu)
Eén ding staat vast: dit boekje is er eentje dat een prominente plek in mijn boekenkast zal krijgen want ik wil het af en toe terug openen en een gedicht (her)lezen!
‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ van Myriem El-Kaddouri. Wat een mooie, persoonlijke en krachtige poëziebundel. Ik heb het heel graag gelezen en ben er zeker van dat ik in de toekomst nog terug ga keren naar sommige van de gedichten.
Ik heb het vaak moeilijk om in het begin er in te komen in een gedichtenbundel, maar dat ligt aan mij. Het eerste deel ‘Oorsprong’ gaat over identiteit en voelde enorm persoonlijk. Myriem schrijft met heel veel zachtheid.
Deel twee ‘Tussenruimte’ raakte me op verschillende vlakken. Enkele favorieten waren ‘Wacht’, ‘Wat ik achterliet’ en ‘Verjaardagstaart’.
In deel drie, ‘Verzet’ kruipt de emotie en woede van de pagina’s. Enorm aangrijpend en terecht confronterend. Enkele favorieten waren ‘Sneeuwtapijt’, ‘Aardverschuiving’, ‘Tot niets’ en ‘National Geographic’. De bundel eindigt met ‘Doornen’ met de krachtige zin: “Als mijn woorden doornen zijn, dan enkel in het oog van de onderdrukker.” Wow.
Ben benieuwd naar wat Myriem nog gaat uitbrengen in de toekomst.
‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ is in ieder geval een aanrader.
Qua stijl schemert de slam heel erg door. Sowieso niet helemaal mijn ding (geef ik grif toe), maar ik krijg de indruk dat dit de reden is dat het soms lijkt dat zinnelijkheid en boodschap om de beurt aan bod komen in plaats van samen. Dat is jammer want El-Kaddouri kan het duidelijk allebei erg goed en wanneer ze samenvallen is het er ook echt wel boenk op.
'Mag ik zomaar mijn schaduwen verzenden onder gesloten omslag en zonder retour, aan een geadresseerde die er niet om vroeg?'
Deze bundel bevat hyperpersoonlijke (en herkenbare) gedichten en (soms in overlap) geëngageerde gedichten over identiteit, opgroeien en verwachtingen. De poëzie is bloemrijk maar direct en komt duidelijk van het podium. Ik had de gedichten graag nog iets meer op papier tot wasdom zien komen, maar ben wel geïntrigeerd en heb met plezier gelezen.
“Ik wil weten hoe je me ziet, hoeveel van mij van jou is, hoe ver nog tot mijn kern en of we daar kunnen overleven. Wieg zachtjes mijn gedachten te slapen, doe me vergeten dat aan alles een einde komt.”
Poëzie is nooit mijn dada geweest, niet op school, niet eens de school verlaten. Ik heb het meer voor uitgeschreven teksten waarin de nodige uitweidingen en contexten beschreven worden, zij het dan met een poëtische invloed, geen probleem.
Hoewel poëzie in verschillende vormen beschikbaar is en zelfs eeuwenoud, spreekt de versstructuur me helemaal niet aan. Ook niet het soort van Michael Williams in verschillende kortverhalen in de Dragonlancereeks, om maar een tegenvoorbeeld te geven. Of zelfs dat van de Canadese schrijver Guy Gavriel Kay, wiens (historische) romans echter meer dan de moeite waard zijn: Tigana, The Lions of Al-Rassan, The Last Light of the Sun, ...
Nu heb ik dit kleinnood, 'Hier ligt de waarheid in overdaad', het debuut van Myriem El-Kaddouri (stadsdichter van Kortrijk voor de komende 2 jaar), via een recente wedstrijd van Uitgeverij Vrijdag - opgegaan in Pelckmans Uitgevers - gewonnen, het maakte deel uit van een boekenpakket.
'Hier ligt de waarheid in overdaad' springt er niet alleen uit qua dikte (slechts 54 pagina's), maar ook qua taal en soort "boek"/"verhaal" dat ik gewoonlijk lees. Ik lees amper in het Nederlands (of Vlaams), behalve als het om non-fictie gaat en de occasionele vertaling van een roman. Qua fictie, origineel of vertaald, vind ik helaas amper mijn gading; vandaar de voorkeur om vooral in het Engels en het Frans te lezen, met af en toe wat Duits.
Maar terug naar het debuut van mevrouw El-Kaddouri. Het werk is ingedeeld in 3 delen: * Oorsprong * Tussenruimte (of Tussen ruimte) * Verzet
Onder elke titel zijn een aantal gedichten opgelijst die ermee verband houden. Eigenlijk is het bijna (?) autobiografisch qua opzet en inhoud. De gedichten hebben betrekking op afkomst, op familie, op gezin, op een partner hebben/vinden, op vrouw-zijn, op vriendschappen, op verlies, op het leven, op prettige of onprettige gebeurtenissen, enz.
Mevrouw El-Kaddouri weet met de Nederlandse taal zeer goed om te springen en dergelijke situaties, gevoelens, ... neer te pennen. Qua taalgebruik is dit zeker zeer mooi geschreven, hoed af voor het talent.
Maar zoals eerder geschreven, heb ik weinig voeling met poëzie, kan ik dus niet inschatten in hoeverre dit werk evenwaardig is aan andere poëtische werken. Of werkt het zo niet, een dergelijke vergelijking? Sommige gedichten, een kleine meerderheid, spraken me echter wel aan, anderen vond ik dan weer te vaag of beperkt in beschrijving.
Hier ligt de waarheid in overdaad Myriem El-Kaddouri Titel Hier ligt de waarheid in overdaad Auteur Myriem El-Kaddouri Uitgever Vrijdag Uitgevers, 2024 ISBN 946434251X, 9789464342512 Lengte 56 pagina's Ik ben de botsende verhalen, plagieer vervreemde werelddelen, leg ongedesemde geschiedenis op mijn tong en hoop dat ze mijn lichaam wordt.
Myriem El-Kaddouri (°1995) is advocaat, woordkunstenaar en creatieve duizendpoot. Ze gebruikt haar liefde voor taal en filosofie om universele gevoelens en gedachten te benoemen.. Na 5 jaar werken als advocaat, doctoreert ze nu op KU Leuven Campus Kulak Kortrijk. Haar eerste dichtbundel ‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ is bij uitgeverij Pelckmans (voordien: Uitgeverij Vrijdag) verschenen. In 2023 werd ze West-Vlaams Poetry Slam-kampioen en eindigde ze op een sterke vijfde plaats in het Belgische slamkampioenschap. Een deskundige jury koos Myriem El-Kaddouri uit een voorselectie van ruim twintig kandidaten als vijfde Letterzetter van Kortrijk. Ze viel de juryleden op als een echte bruggenbouwer binnen de lokale gemeenschap en naar de literaire sector toe. El-Kaddouri’s poëzie is strijdlustig, maar tegelijkertijd mooi van klank door het ritme van de zinnen. Haar gedichten vertolken het dilemma van iemand, die in een andere cultuur terecht komt. Deze bundel is een beeldende uitnodiging tot reflectie over de samenhang tussen oorsprong, vergankelijkheid en verzet in de eeuwige zoektocht naar betekenis. Volgende regels uit het gedicht: Wat ik achterlaat vatten voor mij deze hele mooie bundel samen: Ik ben niet bang om er helemaal niet meer , te zijn,/ op mijn angst voor de hemel of het alternatief na./ Ik ben bang om er wel nog te zijn en mezelf te verliezen,/ Mezelf nooit gevonden te hebben,
"Ergens ligt een huis in puin. Dadelkoekjes staan in een aan stukken geblazen keukenkast en verwelkte bloemen zijn begraven onder gruis. De kettingen van een lege schommel draaien ineen tot ze zichzelf verstikken. Een bezoeker confisqueert schaamteloos het beeld en wint de hoofdprijs: een nieuwe camera en een reis naar Ibiza.
Ooit zat daar een kind dat alsmaar hoger wilde schommelen, zijn lichaam ineengevouwen tot een singulariteit, gekatapulteerd naar een ander universum waar zijn hoofd gevuld is met louter vragen over wat op zijn boterhammen ligt en wanneer hij zijn Spidermanpak naar school mag dragen.
Ergens is het licht niet verkoold, overstijgt elke nachtelijke verschrikking de realiteit, is er vaste grond tussen de willekeur van parallelle werkelijkheden. Ergens gaan namen niet geluidloos verloren en staat een marmeren zerk met: het is voelen dat je elke dag leeft en weten dat je elke dag doodgaat. Ergens vergezellen dadelkoekjes een dampende kop thee, ligt een boeket anjers in een gootsteen te wachten op een vaas, en schommelt een ongeboren kind zijn bestaansrecht in."
Voor deze review laat ik de schoonheid van enkele rake zinnen van deze bundel spreken. Ze zeggen immers meer dan genoeg.
“Kunnen we het hebben over wat in mijn keel blijft stokken? Over de zinnen ingezwachteld en omwonden in alledaagse onzichtbaarheid. Met mij gaat het goed. Ik heb taal in mij, genoeg om weinig te zeggen.”
“je leerde mij dat liefde nooit zo aanwezig is als in haar afwezigheid, dat er een einde is, abrupt, dat wat achterblijft verloren en dat momenten niet aan ons toebehoren.”
“Ik ben niet bang om er helemaal niet meer te zijn, op mijn angst voor de hemel of het alternatief na. Ik ben bang om er wel nog te zijn en mezelf te verliezen, mezelf nooit gevonden te hebben, of te beseffen dat ik het laatste van mezelf ben kwijtgeraakt op een blauwe maandag tussen de lunch en het vieruurtje. Bang om alles steeds vooruitgeschoven te hebben, van etterende spijt, vanzelfsprekendheid.”
Kortom, een krachtige poëziebundel dus, waar heel wat persoonlijkheid, diepgang en liefde werd ingelegd.
"Als dit de mensheid is, willen wij dan mensen zijn?"
Ik vind het moeilijk om een score te geven aan een gedichtenbundel, omdat het zoveel verschillende verhalen ineen is. Sommige gedichten waren goed, andere minder, maar over het algemeen vond ik ze heel pakkend. Een aantal heb ik een paar keer opnieuw gelezen omdat ze net op de juiste plaats pijn deden (en zo ben ik nu eenmaal).
"Als mijn woorden doornen zijn, dan enkel in het oog van de onderdrukker."
Het is langgeleden dat ik een dichtbundel in handen had (virtueel dan, ik heb dit kleinood me laten voorlezen. Lang leve visuele beperkingen! Vroeger zou ik alles alleen met mijn ogen tot me hebben genomen. Gedichten, zeker van deze kwaliteit, luisteren is een verrijking!) waarin alle gedichten adembenemend mooi zijn.
"Ik ben niet het verlengde van jouw wensen. Ik ben een doel, niet een middel Ik ben de oorzaak, niet het gevolg Ik ben het epicentrum
Zie je de aarde barsten Alles wat je over me denkt, verdwijnt tussen de geulen. Het stof stijgt op en vult je longen, Je stikt in je verscholen verwachtingen."
Myriem El-Kaddouri’s ontmoeting met het zelf via de taal
Myriem El-Kaddouri, jurist en woordkunstenaar, maakte in 2023 naam als West-Vlaams Kampioen Poetry Slam. Sindsdien heeft ze haar poëzie op verschillende podia voorgedragen en in 2024 werd ze door de Belgische Staat uitgenodigd om een speech te geven over intersectionele gendergelijkheid op de informele Raad van de Europese Unie. Haar debuutbundel ‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ (2024) biedt een complexe inkijk in de zoektocht naar identiteit en oorsprong via taal.
De taal als spiegel van het zelf
In ‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ lijkt het lyrisch ik op zoek naar een ontmoeting met zichzelf via de taal. El-Kaddouri brengt haar woorden met een intensiteit die de worsteling weerspiegelt tussen zelfdefiniëring en de verwachtingen van de ander. Het verlies van contact met de ander – een moeder, een vader, een kind – vormen de centrale thema’s in deze bundel. De dichteres onderzoekt hoe taal zowel een brug als een kloof kan vormen tussen mensen, en hoe deze taal ons definieert, beperkt, en uiteindelijk misschien zelfs bevrijdt.
Het recht van het bloed
El-Kaddouri verweeft juridische concepten met poëzie in het gedicht ‘Ius soli, ius sanguinis’, waar ze reflecteert op de complexiteit van nationaliteit en identiteit. Ze onderzoekt de spanning tussen het recht van het bloed (ius sanguinis) en het recht van de geboorteplaats (ius soli). Dit gedicht roept diepgaande vragen op over hoe afkomst en geboorteplaats onze identiteit bepalen en hoe deze wettelijke concepten vaak botsen met de persoonlijke realiteit. Bovendien opent het gedicht een bredere discussie over het recht op identiteit en wie de macht heeft om dit te bepalen.
Alles bestaat, behalve ik
Een van de meest krachtige gedichten in de bundel is ‘Nalatenschap’, waarin het lyrisch ik worstelt met de verschillende elementen van een hybride identiteit, maar uiteindelijk blijft twijfelen aan de waarachtigheid van de verzamelde taal. De regels "Ik bijt elke zwakte uit mijn gedaante / Dit is niet wie ik ben" (15) laten de spanning zien tussen een assertieve zelfpresentatie en de onderliggende onzekerheid. Deze zoektocht naar waarheid door middel van taal, en de confrontatie met de beperkingen ervan, is een terugkerend motief in de bundel.
Strijdbare verzen van verzet
In ‘De wetten van de thermodynamica’ legt El-Kaddouri de vooroordelen bloot waarmee het lyrisch ik te maken krijgt. Deze kritiek op sociale en culturele verwachtingen wordt sterker naarmate de bundel vordert, waarbij het verzet uiteindelijk stuit op verlies en onmacht. In de verzen "Gebruik de verkeerde woorden, / ontken intentie, klasseer mij in een achtergestelde categorie, / raak mij ongevraagd aan, laat mij wachten, kom niet opdagen / spreek voor je beurt, snijd mij de pas af" (41) komt de woede en frustratie van het lyrisch ik scherp naar voren. Ook in de gedichten ‘Nieuwe taal’ als ‘Apartheid’ toont El-Kaddouri haar strijdbaarheid.
Kruispuntpoëzie
‘Hier ligt de waarheid in overdaad’ biedt een eerlijke ontmoeting met de ander die in al haar facetten wordt gespiegeld in de taal. Myriem El-Kaddouri slaagt erin om de complexiteit van hybride identiteiten te vangen in haar poëzie, waarbij ze zowel kracht als kwetsbaarheid laat zien. Deze bundel is een belangrijk nieuw geluid in de poëzie en een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de kruispunten van cultuur, recht en identiteit.