What do you think?
Rate this book
Cykle: O życiu w spektrum i z ADHD
Anita Wojtkiewicz, znana jako Psycholog na spektrum w swojej książce opowiada o życiu i wyzwaniach osoby w spektrum autyzmu oraz z ADHD. W tym niezwykle osobistym wyznanie autorka opowiada o swoim dzieciństwie, rodzinie, pasjach, strategiach radzenia sobie w świecie, który jest pełen wyzwań. Dla wielu osób, które mają do czynienia z osobami w spektrum lub z ADHD lektura Cykli może być niezwykle ważną pomocą, pomagającą zrozumieć, jak niektórzy z nas postrzegają świat.
302 pages, Paperback
Published January 1, 2024
4 people are currently reading
73 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
January 20, 2025
Trochę drażniła mnie ta osobista, autobiograficzna forma, ale to była taka kopalnia wiedzy, że naprawdę doceniam tę lekturę.
August 12, 2025
Overall: 4.75/5.0
(-0.25 za czasami lekki chaos/powtórzenia, ale nie były na tyle uciążliwe, żeby przerwać czytanie)
—————— Cytaty ——————
1) „Są we mnie dwa wilki, nawet nie wilki, bo pies i kot - Reksio ADHD i Bonifacy Autysta. Kto wygra? To zależy.”
2) „Mimo mojej miłości do snu i poczucia, że bez przespania przynajmniej dziewięciu godzin na dobę nie funkcjonuję, miałam też z tym snem mnóstwo problemów. Wystarczyło, że w ciągu dnia było zbyt dużo emocji, za dużo pobudzenia albo następnego dnia miało stać się coś wyjątkowo emocjonującego czy nowego, a tym samym stresującego - przede mną jawiła się bezsenna noc.”
3) „Jednak jeśli moja rodzicielka czegoś nie chciała, nic a nic nie potrafiło tego zmienić. Ani logika, ani prośby, ani nawet groźby. Nic. Ma tak do dzisiaj.”
4) „ Z powodu ich atypowej mimiki wielokrotnie przypisywano im emocje czy intencje, których stanowczo nie przeżywali i nie mieli. Szczególnie często słyszę, że widoczne na ich twarzach skupienie lub zamyślenie, bardzo często interpretowane są jako smutek czy nawet złość.”
5) „Komunikaty typu „Nie przesadzaj", „Ten telewizor wcale nie jest tak głośno", „Co Cię tak stresuje, to przecież nic stresującego" słyszane przez całe życie nie służy rozwojowi empatii u żadnej jednostki.”
6) „Zadaniowość to taki niecierpliwy doradca, który sprawia, że mamy problem z zatrzymaniem się i po prostu przeżywaniem aktualnie doświadczanych emocji.”
7) „Aleksytymikowi nie brakuje odczuwania emocji, brakuje mu właściwych etykiet do ich nazywania, a często także świadomego kierowania uwagi na to, co się dzieje w jego ciele. Musi odpuścić intelektualna analizę i dopuścić do siebie inny poziom przeżywania.
Osoba z aleksytymią na pytanie, co czuje, może odpowiadać „nie wiem" albo nawet „nic".”
8) „Umysł autystycznego dziecka ma silną potrzebę poczucia sensu we wszystkim, w co się ono angażuje.”
9) „Dlatego też nadwrażliwcy słuchowi mogą odpoczywać przy głośnej muzyce, ale pod warunkiem, że jest przez nich przewidywana, kontrolowana, oswojona i lubiana.”
10) „Między innymi nie wychodzę wtedy z domu bez okularów przeciwsłonecznych, zawsze siedzę w cieniu,…”
11) „Jeśli jesteście nadwrażliwi na jakiś trudny bodziec, warto również sprawdzić, czy macie podobnie wysoki stopień odczuwania czegoś pozytywnego.”
12) „Dodatkowo zmuszanie dziecka do spożywania czegoś, czego nie jest ono w stanie przełknął, nie tylko wzbudza w nim silne poczucie zagrożenia, ale jest też dużym przekroczeniem jego naturalnych granic. To po prostu przemoc.”
13) „Miałam w sobie też w tym czasie dużo stanowczości, wręcz brawury, informowałam o swoich granicach czasami zbyt głośno. Oczywiście tylko o tych, które zdążyłam w sobie rozpoznać. Po latach okazało się, że tych granic miałam znacznie więcej.”
14) „Jeśli opowiadasz osobie w spektrum o jakimś swoim zmartwieniu, a ona w odpowiedzi podzieli się swoją historią, to wiedz, że niekoniecznie chce przekierować temat na siebie. To może oznaczać chęć powiedzenia, że Cię rozumie, że przeżyła to samo i może wiedzieć, co czujesz. To jest bardzo intuicyiny dla nas sposób okazania wsparcia. Innym sposobem moze byé próba doradzenia Ci, jak mozesz najszybciej rozwiazaé problem.”
15) „Dziel duże zadania na małe części i każdą z nich traktuj jak osobną czynność. Ja zwykle wpisuje te poszczególne etapy na listę zadań na dany dzień.
Na przykład „wydrukuj opinie psychologiczną" wypełnię jeden punkt i nie myślę o kolejnych krokach. Wiem, że jeśli wyobrażę sobie naraz wszystkie następujące po sobie czynności, przejdę w fazę nieustannej prokrastynacji z przeciążenia samą perspektywą góry obowiazków (w końcu trzeba jeszcze podpisać dokumenty, zeskanować, wysłać maila, potem przygotować oryginał do wysyłki...). Zazwyczaj moja lista nie zawiera więcej niż jedną pozycję lub dwie. Jeśli się rozkręcę i zrobię coś ponadto, czuję, jakbym wygrała podwójnie. Odhaczone to, co było zaplanowane, i jeszcze kilka punktów w gratisie.
Mogę dopisać do listy i od razu skreślić. To dopiero jest nagradzające!”
15) „Czytanie jednej książki zamiast pięciu to zbrodnia na moim adehadowym umyśle. Serio.
Kiedyś uważałam, że trzeba czytać jedną książkę naraz i nie można zacząć innej, dopóki się nie skończy tej pierwszej. Jak bardzo sie myliłam!”
16) „Stimuj. Jeszcze raz powtarzam: stimuj. Skup się na samoregulacji. Szukaj też nowych stimów, sprawdzaj, podpatruj u innych. Ciesz się tą eksploracją.”
17) “Tak naprawdę nie ma czegoś takiego, jak cecha autystyczna. To skrót myślowy. Każda cecha jest cechą ludzką, dopiero odpowiednia ich konfiguracja i nasilenie oraz większa lub mniejsza obecność w ciągu całego życia kwalifikuje daną osobę do diagnozy spektrum autyzmu. Nie ma też jednej konkretnej cechy, która potwierdza albo wyklucza bycie w spektrum.”
18) „Najczęściej dochodzi do konfliktu między tym, co zrozumiałam, a tym, co ktoś chciał mi przekazać. Rozumiem często komunikat dosłownie, szczególnie ten pisany, oraz zauważam tyle, ile zostało zawarte w danej treści.”
19) „Ale pamiętajmy: diagnozuje zawsze człowiek ze swoim subiektywnym umysłem i własną interpretacją świata.”
—————— Pojęcia ——————
- Paragelia
- Aleksytymia
- Terapia behawioralne typu Stosowana Analiza Zachowan (SAZ/ABA) - korelacje między
doświadczeniem terapii typu SAZ z zachorowalnością na zespół stresu pourazowego (post-traumatic stress disorder - PTSD)
- Terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing therapy - terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych), która w wielu badaniach wykazuje coraz większą skuteczność w pracy z traumą
(-0.25 za czasami lekki chaos/powtórzenia, ale nie były na tyle uciążliwe, żeby przerwać czytanie)
—————— Cytaty ——————
1) „Są we mnie dwa wilki, nawet nie wilki, bo pies i kot - Reksio ADHD i Bonifacy Autysta. Kto wygra? To zależy.”
2) „Mimo mojej miłości do snu i poczucia, że bez przespania przynajmniej dziewięciu godzin na dobę nie funkcjonuję, miałam też z tym snem mnóstwo problemów. Wystarczyło, że w ciągu dnia było zbyt dużo emocji, za dużo pobudzenia albo następnego dnia miało stać się coś wyjątkowo emocjonującego czy nowego, a tym samym stresującego - przede mną jawiła się bezsenna noc.”
3) „Jednak jeśli moja rodzicielka czegoś nie chciała, nic a nic nie potrafiło tego zmienić. Ani logika, ani prośby, ani nawet groźby. Nic. Ma tak do dzisiaj.”
4) „ Z powodu ich atypowej mimiki wielokrotnie przypisywano im emocje czy intencje, których stanowczo nie przeżywali i nie mieli. Szczególnie często słyszę, że widoczne na ich twarzach skupienie lub zamyślenie, bardzo często interpretowane są jako smutek czy nawet złość.”
5) „Komunikaty typu „Nie przesadzaj", „Ten telewizor wcale nie jest tak głośno", „Co Cię tak stresuje, to przecież nic stresującego" słyszane przez całe życie nie służy rozwojowi empatii u żadnej jednostki.”
6) „Zadaniowość to taki niecierpliwy doradca, który sprawia, że mamy problem z zatrzymaniem się i po prostu przeżywaniem aktualnie doświadczanych emocji.”
7) „Aleksytymikowi nie brakuje odczuwania emocji, brakuje mu właściwych etykiet do ich nazywania, a często także świadomego kierowania uwagi na to, co się dzieje w jego ciele. Musi odpuścić intelektualna analizę i dopuścić do siebie inny poziom przeżywania.
Osoba z aleksytymią na pytanie, co czuje, może odpowiadać „nie wiem" albo nawet „nic".”
8) „Umysł autystycznego dziecka ma silną potrzebę poczucia sensu we wszystkim, w co się ono angażuje.”
9) „Dlatego też nadwrażliwcy słuchowi mogą odpoczywać przy głośnej muzyce, ale pod warunkiem, że jest przez nich przewidywana, kontrolowana, oswojona i lubiana.”
10) „Między innymi nie wychodzę wtedy z domu bez okularów przeciwsłonecznych, zawsze siedzę w cieniu,…”
11) „Jeśli jesteście nadwrażliwi na jakiś trudny bodziec, warto również sprawdzić, czy macie podobnie wysoki stopień odczuwania czegoś pozytywnego.”
12) „Dodatkowo zmuszanie dziecka do spożywania czegoś, czego nie jest ono w stanie przełknął, nie tylko wzbudza w nim silne poczucie zagrożenia, ale jest też dużym przekroczeniem jego naturalnych granic. To po prostu przemoc.”
13) „Miałam w sobie też w tym czasie dużo stanowczości, wręcz brawury, informowałam o swoich granicach czasami zbyt głośno. Oczywiście tylko o tych, które zdążyłam w sobie rozpoznać. Po latach okazało się, że tych granic miałam znacznie więcej.”
14) „Jeśli opowiadasz osobie w spektrum o jakimś swoim zmartwieniu, a ona w odpowiedzi podzieli się swoją historią, to wiedz, że niekoniecznie chce przekierować temat na siebie. To może oznaczać chęć powiedzenia, że Cię rozumie, że przeżyła to samo i może wiedzieć, co czujesz. To jest bardzo intuicyiny dla nas sposób okazania wsparcia. Innym sposobem moze byé próba doradzenia Ci, jak mozesz najszybciej rozwiazaé problem.”
15) „Dziel duże zadania na małe części i każdą z nich traktuj jak osobną czynność. Ja zwykle wpisuje te poszczególne etapy na listę zadań na dany dzień.
Na przykład „wydrukuj opinie psychologiczną" wypełnię jeden punkt i nie myślę o kolejnych krokach. Wiem, że jeśli wyobrażę sobie naraz wszystkie następujące po sobie czynności, przejdę w fazę nieustannej prokrastynacji z przeciążenia samą perspektywą góry obowiazków (w końcu trzeba jeszcze podpisać dokumenty, zeskanować, wysłać maila, potem przygotować oryginał do wysyłki...). Zazwyczaj moja lista nie zawiera więcej niż jedną pozycję lub dwie. Jeśli się rozkręcę i zrobię coś ponadto, czuję, jakbym wygrała podwójnie. Odhaczone to, co było zaplanowane, i jeszcze kilka punktów w gratisie.
Mogę dopisać do listy i od razu skreślić. To dopiero jest nagradzające!”
15) „Czytanie jednej książki zamiast pięciu to zbrodnia na moim adehadowym umyśle. Serio.
Kiedyś uważałam, że trzeba czytać jedną książkę naraz i nie można zacząć innej, dopóki się nie skończy tej pierwszej. Jak bardzo sie myliłam!”
16) „Stimuj. Jeszcze raz powtarzam: stimuj. Skup się na samoregulacji. Szukaj też nowych stimów, sprawdzaj, podpatruj u innych. Ciesz się tą eksploracją.”
17) “Tak naprawdę nie ma czegoś takiego, jak cecha autystyczna. To skrót myślowy. Każda cecha jest cechą ludzką, dopiero odpowiednia ich konfiguracja i nasilenie oraz większa lub mniejsza obecność w ciągu całego życia kwalifikuje daną osobę do diagnozy spektrum autyzmu. Nie ma też jednej konkretnej cechy, która potwierdza albo wyklucza bycie w spektrum.”
18) „Najczęściej dochodzi do konfliktu między tym, co zrozumiałam, a tym, co ktoś chciał mi przekazać. Rozumiem często komunikat dosłownie, szczególnie ten pisany, oraz zauważam tyle, ile zostało zawarte w danej treści.”
19) „Ale pamiętajmy: diagnozuje zawsze człowiek ze swoim subiektywnym umysłem i własną interpretacją świata.”
—————— Pojęcia ——————
- Paragelia
- Aleksytymia
- Terapia behawioralne typu Stosowana Analiza Zachowan (SAZ/ABA) - korelacje między
doświadczeniem terapii typu SAZ z zachorowalnością na zespół stresu pourazowego (post-traumatic stress disorder - PTSD)
- Terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing therapy - terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych), która w wielu badaniach wykazuje coraz większą skuteczność w pracy z traumą
February 6, 2025
Ja to zawsze se ubzduram o czym książka jest i potem jestem wkurzona, że jest o czymś innym… No więc jeśli szukacie spojrzenia pokazującego, czym się charakteryzuje combo ADHD i autyzmu: to nie jest książka o tym. Jest bardziej trochę o adhd, trochę o autyzmie, jeszcze więcej o autyzmie i jeszcze o autyzmie.
Poza tym pierwsza połowa zalewa mnie osobistymi wyznaniami autorki, które nie wiem czy są mi potrzebne. Lubię case studies. Lubię biograficzne książki. Natomiast lubię też porządek i moim zdaniem redaktorzy (jest ich trójka lol!) nie dopisali/ły. Groch z kapustą po prostu. Nie wiesz gdzie kończy się wyznanie autorki, a gdzie zaczynają fakty nt AuDHD. I nagle masz wrażenie, że wszystko można interpretować jako symptomy - o ile masz diagnozę (rozdział o stimach - mój borze…).
Od drugiej połowy robi się lepiej. Jest więcej faktów naukowych, pojawiają się wątki kluczowe dla tych diagnoz (głównie ciągle jednak dla jednej z nich), ale podane w ciekawy sposób.
Niestety ogólne wrażenie mocno średnie. Dla osoby, która się tematem interesuje mało novum. Dla kogoś kto nie wie nic na ten temat - za duży chaos i za dużo luk w informacjach. Na wyróżnienie zasługują rozdziały o sensoryce, domowych obowiązkach, zabawie, strategiach radzenia sobie i związkach w spektrum. I dwa z takimi radami dla osób z adhd i w spektrum o tym, co zrobić, żeby się czuć lepiej.
Zdaję sobie sprawę, że ja może nie jestem odbiorczynią tej książki. Że może przyjdzie moment gdzie dam ją jakiejś nastolatce z rodziny albo z gabinetu - żeby odnalazła nadzieję, że można nabrać wiedzy o sobie i że dorosłość może być szczęśliwa, mimo strasznych młodzieńczych doświadczeń. Stąd 4 gwiazdki jednak, a nie 3 (zmieniałam kilka razy).
(Mam też prywatny żal: autorka w jednym podcaście podzieliła się ciekawą hipotezą, którą miała tu rozwiązać. Nie wydarzyło się to. Moja autystyczna potrzeba wiary w obietnice składane odbiorcom sprawia, że jestem tym osobiście dotknięta.)
Poza tym pierwsza połowa zalewa mnie osobistymi wyznaniami autorki, które nie wiem czy są mi potrzebne. Lubię case studies. Lubię biograficzne książki. Natomiast lubię też porządek i moim zdaniem redaktorzy (jest ich trójka lol!) nie dopisali/ły. Groch z kapustą po prostu. Nie wiesz gdzie kończy się wyznanie autorki, a gdzie zaczynają fakty nt AuDHD. I nagle masz wrażenie, że wszystko można interpretować jako symptomy - o ile masz diagnozę (rozdział o stimach - mój borze…).
Od drugiej połowy robi się lepiej. Jest więcej faktów naukowych, pojawiają się wątki kluczowe dla tych diagnoz (głównie ciągle jednak dla jednej z nich), ale podane w ciekawy sposób.
Niestety ogólne wrażenie mocno średnie. Dla osoby, która się tematem interesuje mało novum. Dla kogoś kto nie wie nic na ten temat - za duży chaos i za dużo luk w informacjach. Na wyróżnienie zasługują rozdziały o sensoryce, domowych obowiązkach, zabawie, strategiach radzenia sobie i związkach w spektrum. I dwa z takimi radami dla osób z adhd i w spektrum o tym, co zrobić, żeby się czuć lepiej.
Zdaję sobie sprawę, że ja może nie jestem odbiorczynią tej książki. Że może przyjdzie moment gdzie dam ją jakiejś nastolatce z rodziny albo z gabinetu - żeby odnalazła nadzieję, że można nabrać wiedzy o sobie i że dorosłość może być szczęśliwa, mimo strasznych młodzieńczych doświadczeń. Stąd 4 gwiazdki jednak, a nie 3 (zmieniałam kilka razy).
(Mam też prywatny żal: autorka w jednym podcaście podzieliła się ciekawą hipotezą, którą miała tu rozwiązać. Nie wydarzyło się to. Moja autystyczna potrzeba wiary w obietnice składane odbiorcom sprawia, że jestem tym osobiście dotknięta.)
August 26, 2024
Jako osoba AuADHD zdiagnozowana w dorosłości mogłam się przejrzeć w tej książce jak w lustrze (mimo że wcale nie wszystkie moje doświadczenia pokrywają się z doświadczeniami autorki), a jednocześnie dowiedzieć się nowych rzeczy czy zyskać naukowe uzasadnienie dla czegoś, co już wiedziałam. Niesamowicie wzmacniające i walidujące doświadczenie. Dodatkowo mogę powiedzieć, że w przypadku autorki praktyka i teoria są spójne :) Wiem, bo sama przeszłam proces diagnostyczny właśnie u niej.
June 14, 2024
Chyba ostatnio zrobiłum się bardziej cyniczne. Książka początkowo dosyć nudna. Ciężko się ją czyta. Rozdziały nie są połączone ze sobą (to neutralna obserwacja). Przywoływane badania. Trochę poczułum się raźniej po przeczytaniu. Ale zmuszałum się żeby dobrnąć do końca.
Mam poczucie, że to trochę bardziej reklama niż biografia.
Mam poczucie, że to trochę bardziej reklama niż biografia.
July 13, 2024
Ciekawie jest przeczytać przemyślenia i wspomnienia osoby z podobnymi problemami, sytuacją socjoekonomiczną i pochodzącej z tej samej kultury, choć czytanie przeżyć osób z anglosfery też bardzo dużo mi dało.
February 23, 2024
Jeszcze czytam, ale naprawdę polecam. Książka jest rozdzielona na rozdziały o najważniejszej tematyce autyzmu. Nie przeczytałam jeszcze całej, ale już dużo z niej wyniosłam!
January 25, 2025
Dobra, wartościowa, warta przeczytania. Podział na rozdziały tematyczne jest moim zdaniem fajnym pomysłem, widzę w nim potencjał do powracania do wybranych części książki.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews