Διάφορα κινήματα που αναστάτωσαν και γοήτευσαν την Αμερική της δεκαετίας του ’60, εξακολούθησαν να επηρεάζουν ολόκληρο τον κόσμο μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’70 τουλάχιστον. Η γενιά της μπητ (Τζακ Κέρουακ, Άλεν Γκίνσμπεργκ και Γουίλιαμ Μπάροουζ), το ροκ-εν-ρολ και, μαζί, αρκετά κινήματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μαρτυρούν μια νεολαία που θέλει να ξεφύγει από τα δεσμά της καταναλωτικής κοινωνίας. Τα υπαρξιακά αδιέξοδα αλλά και τα όνειρα για έναν καλύτερο κόσμο, κόντρα στην υποκρισία του συστήματος, είναι μεταδοτικά: δεν αργούν να συγκλονίσουν τους νέους και άλλων χωρών. Χίπηδες, γίπηδες, ειρηνιστές, φεμινιστές, οικολόγοι, οι φωνές διαμαρτυρίας των μαύρων, οι πρόδρομοι του gay pride, οι καλλιτέχνες της ποπ-αρτ, οι Μπητλς, οι Ρόλινγκ Στόουνς, και λίγο αργότερα οι πανκ, το “νέο κύμα”, ο γαλλικός Μάης, τα comix, και αναρίθμητες άλλες εκδηλώσεις μιας ατομικής ή κοινωνικής αντίστασης, είναι τα συστατικά ενός κινήματος από τα πιο έντονα (και τα λιγότερο μελετημένα) του εικοστού αιώνα.
Στο βιβλίο αυτό, τα κείμενα του Χουάν Κάρλος Κράιμερ και οι εικόνες του Φρανκ Βέγα αποτυπώνουν καταστάσεις, πρόσωπα και στάσεις ζωής, που, χωρίς να το επιδιώκουν συνειδητά, συμπληρώνουν το τοπίο της παγκόσμιας ιστορίας μ’ έναν μοναδικό χάρτη ενός μοναδικού και εξίσου ιστορικού τοπίου.
Si bien el libro da un buen recorrido de como la contracultura se fue gestando, cómo se pervirtió, se refundó y ha ido yendo y viniendo por los últimos 70 años, no me encanta que me parece que tiene varias imprecisiones que pasaron desapercibidas hasta por los editores, así que no diré mucho más.
Δύσκολα η γενιά μας έχει πρόσβαση σε πληροφορίες για το τι γινόταν 50 χρόνια πριν, σε μια εποχή που είχε ελπίδα, όραμα και παραδόξως -γιατί τότε ήταν ο τρόπος ζωής των παρείσακτων - γέννησε μεγάλο μέρος αυτού που σήμερα λέμε pop culture (δηλαδή δημοφιλή κουλτούρα). Δεν διδάσκεται πουθενά και όλοι μας σχεδόν έχουμε σαν δεδομένα αυτά που έγιναν τότε: από τα κεκτημένα στα δικαιώματα των μαύρων μέχρι τους ανατρεπτικούς μουσικούς που γέννησαν τη ροκ και τις ενθεογενείς ουσίες οι οποίες άνοιξαν μυαλά αλλά διώχτηκαν και συκοφαντήθηκαν. Δυστυχώς από τότε έχει περάσει αρκετός καιρός ώστε να μαθαίνουμε μόνο αυτά τα οποία το κύριο ρεύμα μπορεί να χωνέψει και έχει εντάξει· είμαι σίγουρος πως πολλές ιστορίες, φιγούρες και άλλα σημαντικά για την εποχή γεγονότα και διεργασίες έχουν πια ξεχαστεί ή/και επιμελώς θαφτεί.
Το βιβλίο ως βιβλίο καταπιάνεται με όλα αυτά. ο Juan Carlos Kreimer και ο Frank Vega προσπαθούν με το Αντικουλτούρα: Τα «κακά» παιδιά (thumbs-down στην μετάφραση του τίτλου και των εισαγωγικών, που στο πρωτότυπο είναι Contracultura para principiantes, δηλαδή Αντικουλτούρα για Αρχάριους), να μας δώσουν εμάς, την γενιά του 21ου αιώνα, τι έγινε εκεί πίσω στην εποχή η οποία δημιούργησε τις περισσότερες φιγούρες στις οποίες πιστεύει το σημερινό περιθώριο, όσο κι αν σπάνια έχει συνείδηση της συστημικότητας -ήδη απ'το '70- πολλών απ'τα στοιχεία που αυτό οικοιοποιείται σήμερα. Τα καταφέρνει; Ναι και όχι.
Ναι, γιατί αναφέρει -αρκετά συμπυκνωμένα είναι αλήθεια- όλα αυτά που μόλις έγραψα. Πώς έγιναν διάσημοι οι Beatles, πώς ξεκίνησαν οι Sex Pistols, ποιος έκανε το LSD διάσημο, ποιοι ήταν οι πρώτοι διανοητές beat, ποιες ταινίες επηρέασαν το πνεύμα της εποχής, γιατί δολοφονήθηκαν όλοι οι πολιτικοί -μαύροι και λευκοί- οι οποίοι θα μπορούσαν να είχαν κάνει τη διαφορά, τι διάβαζαν οι χίπιδες, τι δυσφήμισε τα κινήματα κτλ.
Όχι, γιατί δεν κατάφερε να δημιουργήσει μια συνεκτική ιστορία που θα συνέδεε όλην αυτή την πληροφορία σε μια ιστορία, σε μια ενιαία αφήγηση. Διαβάζοντας το μαθαίνεις αποσπασματικά τις λεπτομέρειες αλλά δεν λαμβάνεις την όλη αίσθηση της εποχής τόσο πολύ.
Τελικά όμως θα μου φανεί χρήσιμο ως σημείο αναφοράς για να ψάξω από μόνος μου κάποια από τα πρόσωπα, τις ταινίες, τα συγκροτήματα, τα πρόσωπα και τα γεγονότα που σημάδεψαν την γέννηση της αντικουλτούρας. Γιατί αν δεν ξέρεις ιστορία, είσαι καταδικασμένος να την επαναλάβεις (Santayana), ακόμα κι αν η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, παρα μόνο κάποιες φορές κάνει ομοιοκαταληξία (Twain) και τελικά το μεγαλύτερο μάθημα που μπορεί να μας διδάξει είναι πως οι άνθρωποι δεν μαθαίνουμε από αυτή (Huxley). Νιώθω πολύ πόζερος που μόλις το έγραψα αυτό.
Πολλά ευχαριστώ στον Κίρα που μου έκανε το βιβλίο δώρο πέρσι τα Χριστούγεννα. Άργησα (σχετικά!) αλλά δεν μου ξέφυγε.
"Un libro obligado para todo joven rebelde, para todo padre apagado y todo chavo que comienza a enfrentarse a las nuevas y numerosas tribus urbanas. Cómo amenacé, un libro difícil de explicar, intenté hablar de manera muy general de él por lo complicado de seleccionar solo ciertos temas para enfocarme pero de nuevo, apoyándome en la portada y contraportada, si quieren conocer acerca del “nacimiento, crecimiento y muerte” de: Beatniks, hippies, rockers, punks, pacifistas, rebeldías civiles, reclamos de comunidad negra, pioneros del orgullo gay, popart y muchos movimientos y grupos musicales. Este es su libro perfecto."