کتابی که خواندنش چند سال طول کشید ولی تماما با لذت بود. این کتاب یکی از مفیدترین و جذابترین چیزهایی بوده که در ارتباط با ادبیات عامیانه ایران تاحالا خوندم. همین ابتدا بگم این کتاب نباید با کتاب فرهنگ عامیانه مردم ایران (با جلد نارنجی) اشتباه بشه. تو اون یکی کتاب به صورت فرهنگنامه ای به یه سری چیز در ارتباط با ادبیات عامه(عبارات، مراسمات، داستانها و...) پرداخته اینجا اما قشنگ فصل بندی شده یه سری مجموعه مقالات جمع شده و خیلی مرتب پیش رفته.
از جذابترین چیزهای کتاب وجود کنار نویسی هاشه، اومده موضوع مورد بحث یا قسمت مهم هر پاراگراف رو به صورت خیلی تلگرافی و موجز کنارش نوشته. اصلا بعد از اولین بار که از این کتاب چیزی خوندم خودم برا سایر کتابها، بخصوص اوناشون که حالت جامع داشتند شروع به انجام این کار کردم.
موضوعاتی که کتاب بحث میکنه خیلی متنوع است و اصلا نیازی به پشت سر هم خوندنشون نیست.(خودم پشت هم نخوندم و به مشکلی هم برنخوردم براشون تاحالا.) یه قسمتی راجع به کلیات فرهنگ عامه و زندگی عامیانه و داستانهای عامیانه میگه و بعد راجع به دستهبندی داستانهای عامیانه و افسانههای قدیمی نوشته داره که کمی راجع به بازیهای نمایشی و طومارهای نقالی و آداب و رسوم و آیینها صحبت میکنه؛ از تعزیه و سخنوری گرفته تا کبوتر بازی و آیین زورخانه ای و منقاب خوانی و...
یکی دو فصلش هم که کلا راجع به داستان نامهها مثل ابومسلم نامه، هزار و یک شب، اسکندرنامه، بوستان خیال و حتی امثال کلثوم ننه و فتوتنامه و... صحبت میکنه و از خود متن و تصحیح های مختلف و نظرات دیگران راجع بهش و نقد و ایناشون میگه.
بخش مربوط به معرفی تک به تک داستانها رو فقط تورق کردم. در کل و با در نظر گرفتن اینکه محجوب از اولین نفراتیه که به این شکل به ادبیات عامیانه پرداخته، کتاب خوبیه. شیوهی تنظیم مطالب هم قابل توجهه، به خصوص قرار گرفتن عنوانهای فرعی (؟) کنار هر پاراگراف خیلی به کارم اومد. با این حال نگاه از بالا به پایین به ادبیات عامیانه، زیاده گویی و ضعف روشی کتاب اذیتم کرد و در واقع حیفم اومد که این همه وقت بعد از تألیف این مقالات، هنوز هم یکی از منابع اصلی برای شناخت ادبیات عامیانه فارسی به شمار میان.
اینکه کنار کل متن کتاب توی هر بند و پاراگراف خلاصه و چکیده متن در چند کلمه گوشه ی هر صفحه اومده باعث میشه راحت تر دنبال مطالبی که میخوام بگردم و خوندن رو برام راحت تر میکنه.
به یُمن تدریس واحد درسی، آشنایی با فرهنگ و ادبیات عامه از بهمنماه پارسال،با این کتاب آشنا شدم. کتاب ارزشمندی است هرچند شیوهی تدوین آن بسیار بسیار قدیمی است،فرضا یادداشتهای هر فصل بهمریخته و گاه نامرتبط است.مشکل بزرگ و عمدهی دیگر تکرار مباحث در ذیل تیترهای مختلف است. هرچند که اینها قطعا به علت قدمت زمانی تدوین مقالات و پراکندگی مقالات دکتر محجوب است که مرحوم ذوالفقاری به رسم امانت به شیوهی تدوین آن دخل و تصرف نکردهاست. یکی از نکات بسیار مثبت کتاب،نوشتن خلاصهی پاراگرافها و در حقیقت بیان موضوع هربند در حاشیهی کتاب است. کاری که شخصا خودم در دوران تحصیل با کتابهای دانشگاهی به شدت انجام میدادم و واقعا موقع دورخوانی مفید بود.
دکتر محمد جعفر محجوب از آن دست نویسندگان است که همین که اسمش بر کتابی بیاید چشم بسته در فهرست کتابهای مورد علاقهام میگذارم. این کتاب به رغم حجمش، بسیار جذاب است، اصولا دکتر محجوب ادبیات را از منظر عامیانه بررسی میکند و همین لذت خواندن را برای من دو چندان میکند. دیدگاه استاد محجوب سبب شده که آثار ادبی فارسی را باوعلاقهای دو چندان بخوانم. از آن دست کتابهایی نیست که از ابتدا تا انتها ملزم به خواندن باشی، مجموع مقالات است، منتها خود من هنگام خواندن مقالات خود را ملزم به خواندن متونی کردم که به مقالات مرتبط بود و این شاید خوانش کتاب را کمی طولانیتر و در عین حال لذتبخشتر کند