ოთარ ჭილაძის თხზულებების ათტომეული, მესამე ტომი. რომანში "რკინის თეატრი", წარმოდგენილია მე-19 საუკუნის დასასრულის და მე-20 საუკუნის დასაწყისის ქართული ცხოვრების ფართო პანორამა. 1983 წელს ეს რომანი რუსთაველის პრემიით აღინიშნა.
Otar Chiladze (ოთარ ჭილაძე) was a Georgian writer who played a prominent role in the resurrection of the Georgian prose in the post-Stalin era. His novels characteristically fuse Sumerian and Hellenic mythology with the predicaments of a modern Georgian intellectual.
Chiladze was born in Sighnaghi, a town in Kakheti, the easternmost province of then-Soviet Georgia. He graduated from the Tbilisi State University with a degree in journalism in 1956. His works, primary poetry, first appeared in the 1950s. At the same time, Chiladze engaged in literary journalism, working for leading magazines in Tbilisi. He gained popularity with his series of lengthy, atmospheric novels, such as A Man Was Going Down the Road (1972–3), "Everyone That Findeth Me" (1976), "Avelum" (1995), and others. He was a chief editor of the literary magazine Mnatobi since 1997. Chiladze also published several collections of poems and plays. He was awarded Shota Rustaveli Prize in 1983 and State Prize of Georgia in 1993.[1]
Chiladze died after a long illness in October 2009 and was buried at the Mtatsminda Pantheon in Tbilisi, where some of the most prominent writers, artists, scholars, and national heroes of Georgia are buried..[2] His elder brother Tamaz Chiladze is also a writer.
მეოცე საუკუნის მეორე ნახევრის ლიტერატურაში არიან მწერლები, რომელთაც იდეალურად გამოიყენეს მოდერნისტული გამოცდილება და ძირეულ, წამყვან კონცეპციად ცნობიერების ნაკადის ახლებურად გააზრებული მოდელი აქციეს. შექმნეს მაგიური რომანები მაგიური სამყაროებით და ბიბლიოგრაფიაში არამარტო პერსონაჟების, განწყობის და სივრცეების თანაკვეთა შეძლეს, არამედ მოახერხეს თავიანთი უნიკალური, უნივერსალური სიმბოლიკების(პირადი ცხოვრებიდან გადმოტანილი ელემენტების), მეტაფორული ნიშნების მხატვრულად გარდაქმნა და შემდეგ თანაბრად გაშლა. ამ აბდაუბდას ქართველი მწერლებიდან პირველრიგში ოთარ ჭილაძე "უხდება".
საქართველოს ოთხ სხვადასხვა კუთხეში ვკითხულობდი ამ რომანს და საბედნიეროდ იქ ვამთავრებ საიდანაც ზღვა ყველაზე ახლოსაა. ის ზღვა, რომლის სანაპიროების ატმოსფერო მთელ სიუჟეტს გაჰყვება ლაიტმოტივად. მტვრიან სახლების ოთახებში, წიწვოვან ტყეებში, თეატრის სცენის წინ თუ ორმოში.. რკინის თეატრი ბევრ რამეზეა, მაგრამ იმაზე უფრო მეტად ისაა, როგორ განწყობაზე და მდგომარეობაში წაიკითხავ. თბილისიდან ბათუმში ჩასული მსახიობით იხსნება დრამა. მაგრამ მალევე თავს იკლავს და გზას უთმობს სხვა პერსონაჟებს, რომლებიც შემდგომში ცენტრალური ფიგურებად გვევლინებიან(მგონია, რომ ჭილაძესთან არ არსებობს ერთი წამყვანი პერსონაჟი და ერთი ადამიანი არ განსაზღვრავს რომანის შინაარსობრივ მხარეს ან განწყობილებას).
რომანი სიუჟეტურად უბრალო საოჯახო ქრონიკის ჟანრადაც შეგვიძლია მივიჩნიოთ, მეტიც ჩემთვის ბანალურიც კია, მთელი ამ ისტორიული უკანაფონით, ავტორისეული ჩართვებითა და მეფის რუსეთისა თუ პოლიტიკური გადაკრულებით, მაგრამ მთელი ღირსებაც სწორედ ამ სიმარტივეშია, რომელსაც ჭილაძისეული ფორმალიზმი არაჩვეულებრივად გარდაქმნის. ატმოსფერის შექმნა და შემდეგ მთელი დროის მდინარების განმავლობაში გამძაფრება, რომელიც აზვირთებულ ზღვასთან აღწევს კულმინაციას. მაშინაც კი როდესაც გელას პერსონაჟი ტყეებში დარბის, ელენე თეატრის შენობაში დაკარგულ შვილს გლოვობს, დიმიტრი სასმელს ხუხავს და დარიას წუწუნს ისმენს, ხოლო ნატო ანდროს ათამაშებს, ზღვის სურნელი ყველგანაა. რკინის თეატრის წაკითხვა ყველა ფურლიდან შეიძლება, ყველა მონაკვეთიდან შეიძლება დაიწყო და უკან, ასეული გვერდებით წახვიდე და მაინც იმ მუხტით, იმავე შედეგით, გასული საუკუნის ათეული წლების ჭილაძისეულ სამყაროში მკითხველის დაბადება მოხდება.
ბოლო წიგნი წელს და წარუმატებელი მიბრუნება ჭილაძესთან. არ არის ჩემი მწერალი, იმდენად არ მომწონს ფორმა, რომლითაც მაწვდის სათქმელს, რომ აზრი ეკარგება რა აქვს სათქმელი. აუცილებლად ვცდი კიდევ ბევრჯერ ამ ავტორის წაკითხვას. შეფასებას რა თქმა უნდა არ ვწერ, არ ვიცი რა შეფასება დავუწერო.