Από την παράνοια στους αλγορίθμους: Η δέκατη έβδομη νύχτα και άλλες διαδρομές

by Απόστολος Δοξιάδης

Στο επίκεντρο του βιβλίου βρίσκεται η ζωή και το έργο του μεγάλου αυστριακού μαθηματικού Κουρτ Γκέντελ, πατέρα του φημισμένου θεωρήματος της μη πληρότητας, καθώς και η διανοητική περιπέτεια της φιλοσοφικής θεμελίωσης των μαθηματικών, που οδήγησε σε αυτό.

Αν και στο βιβλίο περιέχεται ολόκληρο το κείμενο του θεατρικού έργου Η Δέκατη έβδομη νύχτα, το μεγαλύτερο μέρος του είναι δοκιμιακό. Στο πρώτο δοκίμιο, ο συγγραφέας συζητά το ευρύτερο ζήτημα των λογοτεχνικών έργων που παίρνουν το θέμα τους από τα μαθηματικά και εξειδικεύει, στη συνέχεια, τον προβληματισμό αυτό στη μακρά πορεία που τον οδήγησε στη Δέκατη έβδομη νύχτα. Στο δεύτερο κείμενο ο συγγραφέας, υιοθετώντας τη μορφή του διαλόγου, μας οδηγεί σε μια εκτενή ψυχο-ιστορική ματιά στην περιπέτεια της θεμελίωσης των μαθηματικών. Η εξέλιξη αυτής της πορείας περιέχει ένα συναρπαστικό παράδοξο. Μέσα από την αγωνιώδη προσπάθεια κάποιων μεγαλοφυιών ανθρώπων να λύσουν τα αφηρημένα φιλοσοφικά προβλήματα των μαθηματικών, γεννήθηκε η πιο πρακτική και πιο χρήσιμη εφεύρεση του εικοστού αιώνα: ο ηλεκτρονικός υπολογιστής.

Όπως δείχνει με πολλούς τρόπους αυτό το βιβλίο, η περιπέτεια που καταλήγει στον Γκέντελ και τη μη πληρότητα δεν είναι απλώς και μόνο μια επιστημονική έρευνα, αλλά ταυτόχρονα μια βαθειά ανθρώπινη, βασανιστική και ηρωική πορεία αναζήτησης, από το σκοτάδι στο φως, από τον παραλογισμό στον λόγο, από την παράνοια στους αλγόριθμους.

Genres: Science, Literature, Mathematics, Plays

368 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

Ο Απόστολος Δοξιάδης (English: Apostolos Doxiadis) γεννήθηκε το 1953 στο Μπισμπέιν της Αυστραλίας, αλλά μεγάλωσε και ζει στην Αθήνα. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών έγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης για να σπουδάσει μαθηματικά, ενώ συνέχισε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στα εφαρμοσμένα μαθηματικά στην Ecole Pratique des Hautes Etudes στο Παρίσι.
Ο Απόστολος Δοξιάδης έχει γράψει 4 μυθιστορήματα, "Βίος παράλληλος", "Τα τρία ανθρωπάκια", "", και πιό πρόσφατα το μυθιστόρημα Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ το οποίο κυκλοφόρησε στην Αγγλία και στην Αμερική, σε μετάφραση του συγγραφέα, και επίσης έχει μεταφραστεί σε 22 συνολικά γλώσσες.
Το 2008 μαζί με τον καθηγητή Χρίστο Παπαδημητρίου εξέδωσε το εικονογραφημένο μυθιστόρημα Logicomix που έχει λάβει αρκετές διεθνείς διακρίσεις.
'Εχει ασχοληθεί επίσης με τον κινηματογράφο και το θέατρο.

Reviews

[detectiveal · Rating 4 out of 5]

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον πόνημα που χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος είναι ένα ολοκληρωμένο θεατρικό έργο μυθοπλασίας για τις τελευταίες μέρες της ζωής του Κουρτ Γκέντελ, και το δεύτερο μέρος ένας διάλογος δοκιμιακού ύφους σχετικά με τις προσπάθειες θεμελίωσης των μαθηματικών ανά τους αιώνες, ξεκινώντας από τα Στοιχεία του Ευκλείδη και φτάνοντας μέχρι το θεώρημα της μη πληρότητας του Γκέντελ, και πολύ λίγο μέχρι τον Τούρινγκ και την μη επιλυσιμότητα. Σε όλο το έργο γίνεται μια προσπάθεια να συσχετιστούν οι εξελίξεις στη θεμελίωση των μαθηματικών με την ευρύτερη πραγματικότητα σε δύο άξονες. Πρώτον, οι εξελίξεις σε αυτό το χώρο γίνεται προσπάθεια να συσχετιστούν -ή μάλλον να φανεί πως κινούνται στην ίδια κατεύθυνση- με τα επικρατούντα ρεύματα της εκάστοτε εποχής, όπως ο κλασικισμός, ο ρομαντισμός, και αργότερα ο μοντερνισμός. Δεύτερον, ο συγγραφέας επιχειρεί να διερευνήσει την παραδοξότητα του γεγονότος ότι κάποιοι από τους κορυφαίους επιστήμονες της λογικής πιθανώς έπασχαν από διεγνωσμένες (ή αδιάγνωστες) ψυχικές ασθένειες, ή εμφάνιζαν κάποια συμπτώματα που ίσως υποδείκνυαν κάτι τέτοιο.

Παρότι δε με βρίσκει σύμφωνη σε πολλά, το βιβλίο μου φάνηκε αρκετά ενδιαφέρον και νιώθω πως άξιζε πολύ που το διάβασα. Με άφησε βέβαια και λίγο παραπονεμένη καθώς ο τίτλος "Από την παράνοια στους αλγορίθμους" στη συγκεκριμένη περίπτωση ίσως είναι λίγο παραπλανητικός. Το βιβλίο εστιάζει, όπως προανέφερα, στην ιστορία της θεμελίωσης των μαθηματικών και τις προσπάθειες διάφορων μαθηματικών σε αυτή την κατεύθυνση, έως το θεώρημα της μη πληρότητας το 1931, δηλαδή όλη η πορεία που οδήγησε μετά από λίγα χρόνια στη δημιουργία της μηχανής Τούρινγκ. Οπότε η αναφορά σε αλγορίθμους και μεταγενέστερα θέματα επιστήμης των υπολογιστών -που ήταν για μένα ο λόγος που έπιασα αρχικά στα χέρια μου αυτό το βιβλίο- είναι πολύ σύντομη. Ανεξάρτητα από αυτό ομως, πρόκειται για ένα ανάγνωσμα που θα συνιστούσα να διαβάσει όποιος ενδιαφέρεται για τη συγκεκριμένη θεματολογία της θεμελίωσης των μαθηματικών.

[John · Rating 2 out of 5]

Αρκετά μέτριο για θεατρικό, θα μπορούσε κάλλιστα να μην είναι καν για τον Γκέντελ. Επίσης το 40% του βιβλίου είναι το θεατρικό, το υπόλοιπο είναι η ιστορία της φιλοσοφίας και της φιλοσοφίας των μαθηματικών όπως την αντιλαμβάνεται ο συγγραφέας, όπου σε κάποια σημεία δεν αντιστέκεται στον πειρασμό να κάνει και το άλμα για να διαφανεί η πολιτική του στάση

[George · Rating 5 out of 5]

Original play formed in detail. The book includes a not less interesting discussion on mathematics