Το μυθιστόρημα του Γιάννη Μαρή με τίτλο "Ταξίδι χωρίς γυρισμό" εκτυλίσσεται στη Μύκονο, κάπου 50 χρόνια πίσω (1970).
Πρωταγωνιστής είναι ο Ανδρέας Δελαβέρης, ένας ηλιοψημένος νεαρός κοντά στα 30 με γούστα της αργόσχολης τάξης των πολύ πλουσίων, δονζουάν, τζογαδόρος, σκληρόκαρδος και αδίστακτος με τα αισθήματα των άλλων. Μεταξύ άλλων συχνάζει στη χαρτοπαικτική παρέα της υπερήλικος κ. Αρμάου, στο σαλόνι της οποίας γνωρίζει τον κ. Αθανασίου: μεσήλικα και δεύτερο σύζυγο μιας χήρας κυρίας από τη Μύκονο, με πολύ πλούσιο τον αποβιώσαντα πρώτο σύζυγο κ. Αποστολάτο και κόρη "σε ηλικία γάμου". Ο Αθανασίου θα δει τη δυσκολία του νεαρού Δελαβέρη -που φαίνεται να ξέρει καλά εκ των προτέρων- να συντηρήσει τον κοσμικό βίο του στη Μύκονο ως δονζουάν και σύντομα θα του προτείνει στο περιθώριο των χαρτοπαικτικών συναντήσεών τους το εξής: Να κάνει την κόρη του να τον ερωτευτεί και να τον παντρευτεί, με συνέπεια να χάσει -βάσει της διαθήκης του Αποστολάτου, εφόσον ο γάμος γίνει πριν τα 25 της ή/και χωρίς τη μητρική συναίνεση- την κληρονομιά της. Έτσι, θα ωφεληθούν, όπως υπόσχεται, κι οι δύο οικονομικά από την τεράστια περιουσία του Αποστολάτου. Ο Δελαβέρης δέχεται την πρόταση. Στο μεταξύ, έχοντας αναγκαστεί λόγω χρέους να κόψει ακάλυπτη επιταγή που θα καλύψει ο Αθανασίου, η πρόταση γίνεται εκβιασμός. Ωστόσο, τα σχέδια αυτά διακόπτονται από (μεταξύ άλλων) τη συνειδησιακή κρίση του Δελαβέρη και κάποιο απροσδόκητο έγκλημα...
Ένα πολύ-πολύ καλό αστυνομικό μυθιστόρημα του πατέρα της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας, που δε βασίζεται όμως τόσο ή αποκλειστικά στον αστυνομικό γρίφο (ποιος, γιατί και πώς τέλεσε κάποιο έγκλημα), όσο στην αγωνία και την περιπέτεια που συνδέονται με τις ανατρεπτικές εξελίξεις, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, της ζωής του πρωταγωνιστή. Απλό ως προς το ύφος αλλά και βαθιά διδακτικό.
Προτείνεται μετά πολλών επαίνων, ως θερινό ανάγνωσμα και όχι μόνο...
Ίσως όχι από τα κορυφαία μυθιστορήματα εγκλήματος του Μαρή αλλά με κάποια πολύ χαρακτηριστικά πλεονεκτήματα που το κάνουν ένα ευκολοανάγνωστο και απολαυστικό βιβλίο. Καταρχάς είναι το πλαίσιο που επιλέγει ο Μαρής να τοποθετήσει τη δράση της υπόθεσης: τη Μύκονο της δεκαετίας του '60, όπου η παραδοσιακή κοινωνία έχει ήδη μπλεχτεί με το αθηναϊκό και διεθνές τζετ σετ, τις θαλαμηγούς, τα κέντρα διασκεδάσεως και το νεοεισαχθέν τουριστικό "ήθος". Εφοπλιστές, προικοθήρες, ερωτικά διαθέσιμες πεταλούδες, ζιγκολό, ευκατάστατες χήρες, ακόμη και η Σοράγια της Περσίας έχουν παρουσία, μικρότερη ή σημαντικότερη, στο βιβλίο. Στο πλαίσιο αυτό έρχεται να χτίσει ο Μαρής με το στρωτό αλλά όχι απλοϊκό τρόπο γραφής του, που ζοωντανεύει το σκηνικό του σα να ήταν σκηνικό ταινίας. Οι περιγραφές του δίνουν βάθος σε παρόμοιες σκηνές που βλέπουμε στις ταινίες του κλασσικού ελληνικού κινηματογράφου της εποχής. Το βιβλίο θα μπορούσε άνετα να αποτελέσει σενάριο ταινίας του '70 ή και ενός σύγχρονου ρετρώ σήριαλ - αν και φαντάζομαι ότι το κόστος για να ανασυσταθεί η καθημερινότητα της Μυκόνου της εποχής θα είναι υψηλό. Ένα τρίτο σημείο που κάνει το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον είναι ότι χωρίς να ηθικολογεί ή να απεραντολογεί με ατέρμονες (ή και νεφελώδεις) εσωτερικές "αναζητήσεις", ο Μαρής τοποθετεί τα γεγονότα μέσα σε ένα σαφές και ξεκάθαρο (αλλά όχι άκαμπτο) ηθικό σύμπαν. Είναι ξεκάθαρο ποιοί είναι οι "καλοί" και ποιοί οι "κακοί", ποιές συμπεριφορές είναι ηθικά απαξιωτικές και ποιές όχι, χωρίς ηθικιστικούς σχετικισμούς. Ωστόσο, υπάρχει χώρος και για αμφιβολία αλλά και για μετάνοια, όπως στην περίπτωση του "άμυαλου" νεαρού Δελαβέρη ο οποίος όμως έχει τον ηθικό πυρήνα (από την οικογένεια) ώστε με το κατάλληλο ερέθισμα (ο έρωτας της νεαρής Μαρίας) να τον οδηγήσει σε ουσιαστική αυτοκριτική και αναθεώρηση της (υλιστικής) κοσμοθεωρίας του. Ο ρόλος της οικογένειας και του ευρύτερου φιλικού κύκλος (γιατρός Γεωργιάδης) είναι σημαντικός, είτε με αρνητικό τρόπο (άμυαλη χήρα Αποστολάτου που βάζει στην οικογένεια τον έμμεσο δολοφόνο του άντρα της Αθανασίου), είτε με θετικό ως λιμάνι αγάπης και φάρος ηθικής συμπεριφοράς). Υπάρχουν βέβαια και κάποια σημεία στο βιβλίο που δείχνουν ασαφή και "εύκολα" όπως π.χ. η ανεξήγητη συμπάθεια του ανακριτή προς τον σχεδόν ξεκάθαρα "ένοχο" Δελαβέρη χωρίς να έχει προηγουμένως μιλήσει μαζί του ή δει τα 'εμμεσα στοιχεία που δείχνουν λιγότερο ξεκάθαρη την "ενοχή" του, ωστόσο γενικά πρόκειται για ένα καλογραμμενο αστυνομικό με κορύφωση και ανατροπές (απόπειρα αυτοκτονίας Δελαβέρη) που κρατάνε το ενδιαφέρον ως την τελευταία σελίδα.
Ενώ είμαι φαν του Μαρή, αυτό το βιβλίο με απογοήτευσε γιατί δεν ήταν καθαρά αστυνομικό. Γνωρίζαμε εξαρχής τον δράστη κ στριφογυριζε πολύ γύρω από το θέμα δίχως να καταλήγει σε κάτι ουσιαστικό. Είχε γράψει πολύ καλύτερα.