Drieduizend jaar navigatie op de sterren

by Siebren van der Werf

De zee is een bron van vertellingen. Mythen, sagen, sterke verhalen. Sommige op waarheid berustend, andere helemaal verzonnen. Een Oudnoors geschrift uit de dertiende eeuw, de Koningsspiegel, houdt ons al voor dat mensen geneigd zijn te denken dat alleen waar kan zijn wat ze zelf gezien hebben. De nautische geschiedschrijving staat vol voorbeelden.

Amerigo Vespucci’s maansafstandmeting in 1499, de eerste ooit, is nog steeds omstreden. Het Nova Zembla-verschijnsel, het vroegtijdig weerzien met de zon nog voordat de poolnacht ten einde is gekomen, is een ander voorbeeld. De Gunnbjørn-scheren tussen IJsland en Groenland zijn nooit gevonden, maar hebben lang op zeekaarten gestaan. Fantoomeilanden en mythische zeemonsters: waren het luchtspiegelingen? Soms lijken het de geschiedschrijvers zelf te zijn geweest die mythen in de wereld brachten. Bijvoorbeeld over het lang gezochte Zuidland, dat niet bleek te bestaan. Of het idee dat de Vikingen een ‘zonnesteen’ gebruikten als richtingzoeker.

Deze verhalen, samengebracht door Siebren van der Werf, omspannen een periode van bijna drieduizend jaar. Van der Werf verdiepte zich in historische waarnemingen van zeevarenden en laat zien hoe de navigatie door de eeuwen heen veranderde, maar ook wat hetzelfde bleef. Odysseus vond zijn thuis- eiland, Ithaka, door te koersen op de op- en ondergaande sterren. Tweeduizend jaar later ontdekten Groenlandse Vikingen op die manier Amerika, en vond Kupe het land Aotearoa, later bekend geworden als Nieuw-Zeeland. De sterren waarop we nu koersen zijn dezelfde die Odysseus thuisbrachten.

Genres: Nonfiction

180 pages, Hardcover

Published January 1, 2022

Reviews

[Tim · Rating 3 out of 5]

Ik wist niet wat ik juist had verwacht, maar het was tamelijk gecompliceerd, hier en daar. Er zaten interessante stukken tussen, met name over oude kaarten en mythische eilanden. Alle astronomische uitleg, met meetkundige problemen, was voor mij iets te hoog gegrepen. En soms vond ik dat de auteur zijn 'gewone' dan weer te simpel hield, met heel korte zinnetjes achter elkaar. En daarnaast... het was wel heel kort, niet? Voor 3000 jaar?

6,5/10

[Stijn Schellinck · Rating 2 out of 5]

Niet zo heel goed geschreven boek dat ingaat op verschillende vormen van navigatie doorheen de jaren. Op zich wel interessant maar mist een goeie kapstok. Bij momenten ook hopeloos in-depth en gecompliceerd. Voor de liefhebbers dus

[Willem · Rating 4 out of 5]

Leuk om zo eens over te lezen.