Τα απόνερα της Σοφίας

by Giannis Makridakis, Γιάννης Μακριδάκης

Τον Ζαχαρία Μελιτάκη τον έριξε στη συγγραφή ένας ύπουλος συνδυασμός πατρικής χειραγώγησης και ερωτικής απογοήτευσης. Τα απόνερα της Σοφίας τον πήραν και τον σήκωσαν. Βρήκε όμως σωσίβιο να πιαστεί στα δέντρα της Αθήνας.

Genres: Fiction

264 pages, Paperback

First published February 7, 2022

About the author

Giannis Makridakis (gr: Γιάννης Μακριδάκης) was born in Chios in 1971 and studied mathematics. He organizes research and educational programmes and edits publications for the Chios Studies Centre, which he founded in 1997. He edits the three-monthly magazine Pelinnaio and has published two books on the history of Chios. His first novel Anamisis Denekes, published by Hestia in 2008, is already in its fourth edition and translated into Turkish.

Reviews

[Eliasdgian · Rating 3 out of 5]

Σαν να διέψευσε λιγάκι τις προσδοκίες μου το τελευταίο αυτό μυθιστόρημα του (έτσι κι αλλιώς κορυφαίου) Γιάννη Μακριδάκη. Και σαν να "χαθήκαν" στ' απόνερα της Σοφίας τα περισσότερα από τα στοιχεία που είχαν διαμορφώσει εκείνο το τόσο προσωπικό κι αγαπημένο αφηγηματικό ύφος του συγγραφέα. Κοντολογίς, μου έλειψαν οι πολλές επινοημένες λέξεις της χιώτικης ντοπιολαλιάς των άλλων βιβλίων του, και οι παραδόσεις και δεισιδαιμονίες των ανθρώπων της υπαίθρου που παρεμβάλλονταν στις ιστορίες του και εξηγούσαν τα τεκταινόμενα. Αλλά πέρα από αυτά, η ιστορία του συγγραφέα Ζαχαρία Μελιτάκη και της οικογένειάς του (ιδίως η σχέση του με τον πατέρα του) που διηγείται στα απόνερα της Σοφίας ο Γ. Μακριδάκης είναι οπωσδήποτε ενδιαφέρουσα.

[Crazytourists_books · Rating 4 out of 5]

Είχα καιρό να απολαύσω ένα βιβλίο του αγαπημένου μου Μακριδάκη.
Ωραία ιδέα με αρκετά καλή εκτέλεση (είχε μερικές επαναλήψεις παραπάνω και χρήση μιας κάποιας καθαρεύουσας για την οποία δε βρήκα κανένα λόγο), σε κρατάει μέχρι το τέλος. Το τέλος πάλι, ανατροπή δε λέω, αλλά ένα τσικ πιο βιαστικό από ο,τι θα το ήθελα.

[KONSTANTINOS BILLIAS · Rating 5 out of 5]

Μετα απο καιρο ενα υπεροχο βιβλια στα χερια μου!!!!!!!!!!!!!!!
Απο την μια ειναι Μακριδακης , που αυτο μονο εγγυαται ποιοτητα γραφης,απο την αλλη ομως ειναι ενα βιβλιο διαφορετικο απο αυτα που μας εχει συνηθισει ο συγγραφεας.Δηλαδη λειπει η ντοπιολαλια, λειπει σχεδον η Χιος.Δεν ειναι μια ιστορια παρελθοντος ουτε με παππαδες , ουτε με κλεφτες , ουτε με θρυλους του νησιου και της θαλασσας.
Μια συγχρονη ιστορια ενος νεου 30 ετων , ο οποιος κανει μια αναδρομη στην προσωπικη του ιστορια και στις σχεσεις με την οικογενεια του μεχρι το 2019 μεσουσης της κρισης και της πανδημιας .Δεν υπαρχει δραση και σασπενς , αλλα παρολαυτα μας κραταει σε μια αγωνια σε σχεση με την καταληξη της ζωης του νεου , που απο την αρχη αναρωτιομαστε .
Στις τελευταιες μονο σελιδες μας αποκαλυπτει την λυτρωση του ηρωα , που ειναι σαφως μια εκπληξη.
ΜΠΡΑΒΟ ΜΑΚΡΙΔΑΚΗ , περιμενω το επομενο με λαχταρα .Σε ποιο θεματολογικο αξονα , κανεις δεν ξερει.

[L'amante des livres · Rating 4 out of 5]

Επιστρέφοντας πρόσφατα από τη Χίο κι έχοντας διαβάσει όλα σχεδόν τα βιβλία του Γιάννη Μακριδάκη, συνειδητοποίησα το εξής: μπορεί να έχω επισκεφτεί τη Χίο τέσσερις φορές, αλλά το νησί ουσιαστικά το γνώρισα μέσα από τα βιβλία του συγγραφέα. Γυρίζοντας στους δρόμους της πόλης και στα χωριά, έψαχνα να βρω τους ήρωές του στα πρόσωπα των περαστικών και κάθε πινακίδα μου έφερνε αυτόματα στο νου ένα τίτλο βιβλίου του: Μονή Μερσινιδίου έγραφε η πινακίδα, "Δεξιά τσέπη του ράσου" σκεφτόμουν εγώ, Λωβοκομείο Χίου έγραφε μια άλλη, "Όλα για καλό" σκεφτόμουν εγώ και κάπως έτσι κύλησαν όλες οι μέρες της τελευταίας επίσκεψης μου στη Χίο.
Λίγα λόγια για το τελευταίο βιβλίο του συγγραφέα, με τίτλο "Τα απόνερα της Σοφίας" εδώ:
https://www.facebook.com/l.amante.des...

[Vasilis Kalandaridis · Rating 3 out of 5]

Έχω διαβάσει και καλύτερα του και τα έχω διαβάσει όλα τα βιβλία του Μακριδάκη.Αυτό με κούρασε λιγάκι.

[Sophia K · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία, με τελείως απρόσμενο τέλος.

[Alexandros Zographakis · Rating 2 out of 5]

Τι ωραίο βιβλίο θα μπορούσε να είναι αυτό αν ο συγγραφέας δεν είχε αφεθεί στους αυτοματισμούς της γραφής του! Και πάλι όμως, ίσως κάτι να μπορεί να διασωθεί γιατί το σύντομο αυτό μυθιστόρημα κρύβει στην καρδιά του μια ιδέα που εμένα τουλάχιστον με σκανδάλισε.

«Τα απόνερα της Σοφίας» είναι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που συγγράφει ο ήρωας του Μακριδάκη, Ζαχαρίας Μελιτάκης, για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο που δεν θα αποκαλύψω. Ο Ζαχαρίας Μελιτάκης, έτσι όπως φαίνεται σε μια πρώτη ανάγνωση, πέφτει θύμα της ματαιοδοξίας του πατέρα του, του πλοιάρχου, που μια μέρα θέτει σε οικογενειακό συμβούλιο προς ψηφοφορία την πρόταση ο γιος του, ο Ζαχαρίας, να γίνει συγγραφέας. Ο πλοίαρχος, μας το ξεκαθαρίζει αυτό ο Μελιτάκης, «Είχε εμπειρία αναγνωστική [...] μεγάλη» (17) και η επιχειρηματολογία του αναφορικά με την πεποίθησή του ότι ο γιος έπρεπε να ακολουθήσει την καριέρα του συγγραφέα κρίνεται αρκούντως ικανοποιητική. Ας μην λησμονούμε όμως ότι ο πλοίαρχος εκείνη ακριβώς τη στιγμή αποφασίζει για το μέλλον του έφηβου γιου του με τρόπο που ελάχιστοι άνθρωποι θα έβρισκαν δόκιμο. Για να το πούμε έξω απ’ τα δόντια: ο πατέρας του Μελιτάκη διαπράττει ένα μεγάλο λάθος· εμφανίζεται χειριστικός, άκαρδος, και εγωκεντρικός. Αλλά, στο σημείο αυτό εντοπίζεται και ο σπόρος της ιδέας που θα μπορούσε να διασώσει το μυθιστόρημα του Μακριδάκη από τη μετριότητα. Θα μπορούσε, λέω, γιατί ο αληθινός πρωταγωνιστής εδώ, ενάντια ίσως και στις προθέσεις του ίδιου του συγγραφέα, πιστεύω ότι είναι ο αφανής πλοίαρχος που κινείται παρασκηνιακά. Όταν ένας συγγραφέας τοποθετεί στο έργο του έναν συγγραφέα αυτό που εγώ περιμένω είναι η επινόηση να λειτουργήσει υπερωρίες. Δεν πρέπει να υπάρχουν στεγανά αφ’ ης στιγμής ο συγγραφέας αποφασίσει να εισαγάγει στο έργο του έναν συγγραφέα, για τον απλό λόγο ότι συγγραφείς που γράφουν για συγγραφείς τείνουν να αναλώνονται σε κοινοτοπίες. Η πρότασή μου λοιπόν είναι η εξής: ο Ζαχαρίας Μελιτάκης πρέπει να διαβαστεί ως απόλυτο κατασκεύασμα του πατέρα του. Μόνον έτσι διασώζεται κάπως το συγκεκριμένο μυθιστόρημα. Ο Ζαχαρίας Μελιτάκης, υποστηρίζω, δεν είναι άνθρωπος αλλά λογοτεχνικός ήρωας. Προσέξτε όμως γιατί μπορεί να μην έχει γίνει ακόμη κατανοητό: δεν είναι λογοτεχνικός ήρωας του Γιάννη Μακριδάκη που συγγράφει το βιβλίο· είναι λογοτεχνικός ήρωας του πατέρα του που τον δημιουργεί από το μηδέν με σκοπό να τον πλάσει ως συγγραφέα και μέσω εκείνου να ικανοποιήσει τη συγγραφική ματαιοδοξία του· το δικό του συγγραφικό ταλέντο. Και λέω «από το μηδέν» γιατί ο ήρωας, κάποια στιγμή, καθώς αναλογίζεται τα πεπραγμένα σχολιάζει τη μεγάλη ηλικιακή διαφορά που έχει από τα αδέλφια του και λέει: «[...] διότι αν η σπορά μου ήταν συνειδητή, τότε πλέον υφίσταται πολύ μεγάλη η πιθανότητα να ήταν και προμελετημένη· όλο αυτό δηλαδή το καταχθόνιο σχέδιό του να το είχε συλλάβει ο πατέρας πριν καν συλληφθώ εγώ, και γι’ αυτό τον λόγο να με έσπειρε. Για να με χρησιμοποιήσει» (σ. 31).

Ο Ζαχαρίας Μελιτάκης, όπως ίσως θα είναι διακριτό από το όνομά του που στάζει γλύκα, είναι ένα παιδί άβουλο που άγεται και φέρεται από τον πλοίαρχο (και δεινό βιβλιόφιλο και εν κρυπτώ συγγραφέα) πατέρα του. Κάποιος, διαβάζοντας το μυθιστόρημα, θα μπορούσε να επιλέξει να κατηγορήσει τον πατέρα του για τα δεινά στα οποία τον υποβάλλει –όπως εξάλλου θαρρώ πράττει ο συγγραφέας–, άλλος πάλι, όπως εγώ, αδυνατεί να μην διακρίνει ότι το “παιδί”, αν κάποιος λογίζεται παιδί στα 23 του χρόνια, δείχνει να μην διαθέτει ηθικό έρμα. Και ερωτώ: ο Ζαχαρίας λυγίζει και δέχεται την πρόταση του πατέρα του να συμμετέχει στην εκδοτική απάτη που του προτείνει –να εκδοθεί μια συλλογή διηγημάτων που έχει γράψει εκείνος (ο πατέρας) με το όνομα του γιου– επειδή όπως μας λέει, αν είχε ένα κορίτσι δίπλα του «[...] με τα ίδια ενδιαφέροντα και την αγάπη για τη φύση, θα είχα ό,τι ακριβώς χρειαζόμουν για να ζω ικανοποιημένος και ευτυχής, και ίσως, αν ήταν έτσι τα πράγματα να μην συναινούσα στην παράνοια του πατέρα» (σ. 96); Προσέξτε την αφέλεια –την εδεμική αθωότητα– που τον κατατρύχει! Ο Ζαχαρίας Μελιτάκης, επαναλαμβάνω, μπορεί να είναι ένα γλυκό “παιδί”, αλλά είναι ένα “παιδί” περιορισμένων δυνατοτήτων που ο Μακριδάκης σκοπίμως τον έχει πλάσει να μπορεί να ευτυχήσει μόνο μέσα στην αγκαλιά της φύσης, μακριά από τη ζωή του νου που χαρακτηρίζει τον πατέρα του· και αυτό το έχει πράξει ο συγγραφέας γιατί επιθυμεί να χτίσει πάνω σε αυτό το δίπολο (ζωή του νου-φύση). Εγώ όμως, επειδή προσπαθώ να διασώσω το μυθιστόρημα, θα ήθελα να υπάρχει και το ενδεχόμενο ο Ζαχαρίας να εμφανίζεται έτσι αφελής γιατί είναι αποκύημα της φαντασίας του πατέρα του. Θα ήθελα οι δομικές αυτές αδυναμίες του Ζαχαρία να αντικατοπτρίζουν τις βαθύτερες ελλειμματικές πτυχώσεις του χαρακτήρα του πατέρα του.

— πλήρες κείμενο: https://www.istos.gr/literature/revie...

[Stelios · Rating 5 out of 5]

Θα το πω από την αρχή , η κριτική μου είναι μεροληπτική . Ο Γιάννης Μακριδάκης είναι ένας Χιώτης μάστορας του λόγου . Το αποδεικνύει και σε αυτή του τη συγγραφική απόπειρα. Η εργογραφία του πλούσια και πολυσχιδής είναι από τα πιο αξιόλογα πράγματα που έχει να αναδείξει το νησί τα τελευταία χρόνια , ένα νησί που χρόνο με το χρόνο με ελάχιστες εξαιρέσεις , βυθίζεται πιο βαθιά στην εσωστρέφεια και την απόρριψη κάθε αξίας ανθρωπισμού και αλληλεγγύης

[Maria Bikaki · Rating 4 out of 5]

Πάνε χρόνια που παρακολουθώ το έργο του κυρίου Μακριδάκη. Τον ερωτεύτηκα στη δεξιά τσέπη του ράσου, τον αγάπησα στα επόμενα βιβλία του μέχρι που για ένα διάστημα σαν κάπου λίγο να παρέμενε η αγάπη αλλά η λογοτεχνική μας σχέση είχα φθαρεί. Πάει καιρός που είχα ν απολαύσω βιβλίο του. Αν και το πρωτότυπο μεν αλλά λίγο αφελές για τα γούστα μου τουλάχιστον με τον τρόπο που επετεύχθη η κάθαρση του ήρωα, το τέλος κάπου μου άφησε μια πιο άνοστη επίγευση. Ωστόσο πρόκειται συνολικά για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και απολαυστικό βιβλίο. Μπορεί να μην δείτε μέσα σε αυτό χαρακτηριστικά της γραφής του Μακριδάκη που τον κάνουν να ξεχωρίζει όπως για παράδειγμα η χαρακτηριστική χιώτικη ντοπιολαλιά, βασικό χαρακτηριστικό των ηρώων του, παρόλα αυτά η ροή ρέει ευχάριστα, με αυτό το γλυκό πάντα λυρικό ύφος του συγγραφέα. Η θεματική του μακριά από ιστορίες του παρελθόντος, αρχαίες παραδόσεις όπως παλαιότερα έργα του λαμβάνει χώρα στο σήμερα και είναι πιο επίκαιρη από ποτέ και έχει να κάνει με τη χειραγώγηση που δεχόμαστε από τους γονείς μας. Από τους γονείς που δεν κάλυψαν τα δικά τους όνειρα και τα επιβάλλουν μετέπειτα στα παιδιά τους και δεν ενδιαφέρονται αν είναι και δικά τους πραγματικά όνειρα. Ο ήρωας του βιβλίου στην αρχή διστακτικά και στη συνέχεια απόλυτα και ζωηρά θα προσπαθήσει να χαράξει το δικό του δρόμο πάντα μέσα από τη φύση η οποία καταλαμβάνει πάντα πρωταγωνιστικό ρόλο στην καρδιά και στα βιβλία του Μακριδάκη και η οποία φύση και η υιοθέτηση ενός φυσιολατρικού προτύπου ζωής είναι για το συγγραφέα ο βασικός δρόμος για την κατάκτηση της προσωπικής ευτυχίας. Ωραία και ενδιαφέρουσα πρόταση. Διαφωνώ με το φινάλε. Αναγνωρίζω τη συμβολικότητα του και το κατανοώ και το αποδέχομαι ως αναγκαίο κακό για την απόδεσμευση του ήρωα από τον «πολιτισμό» και των γόρδιων δεσμών με τον πατέρα του διαφωνώ με την βεβιασμένη επιλογή του τρόπου επίτευξης. Πολύ πεζός για έναν τρυφερό συγγραφέα όπως ο κύριος Μακριδάκης. 4*

[Γιώργος Μαντάς · Rating 2 out of 5]

Πρώτη μου επαφή με λογοτεχνικό έργο του συγκεκριμένου συγγραφέα.
Σε γενικές γραμμές μου άρεσε αν και θα ήθελα να έχει δώσει βάση περισσότερο στο απωθημένο της απόρριψής του από τη Σοφία και το πώς αυτό επέδρασε στην υπόλοιπη ζωή του.
Γι' αυτό και λάτρεψα τον τίτλο ''τα απόνερα της Σοφίας'' κι αποφάσισα να το διαβάσω.
Αντί αυτού ο συγγραφέας παρουσιάζει την επίδραση που έχουν στη ζωή ενός νέου ανθρώπου τα γονεϊκά απωθημένα και η καταπίεση που ασκείται ώστε τα παιδιά να διαπρέψουν με το ζόρι σε έναν κλάδο στον οποίο απέτυχαν οι γονείς.
Συνηθισμένο ελληνικό φαινόμενο.
Αυτό που με εμποδίζει από το να ενθουσιαστώ με το βιβλίο -αν και θα το ήθελα πολύ- είναι ότι βρήκα κάπως flat την όλη γραφή κι εξέλιξη εκτός φυσικά από το σχετικά ανατρεπτικό φινάλε.
Διάβασα μια σκέτη παράθεση γεγονότων.
Αισθάνθηκα δηλαδή σαν να διάβαζα μια ημερολογιακή καταγραφή της ζωής ενός ανθρώπου μόνο.
Τίποτα άλλο, τίποτα ''μυθιστορηματικό'', δεν ξέρω πώς αλλιώς να εκφράσω αυτή την αίσθηση που αποκόμισα.
Σαν να ακούω δηλαδή τον εσωτερικό μονόλογο ενός ανθρώπου πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα που εδώ είναι η εμμονή του πατέρα του ήρωα ώστε ο γιος του να γίνει συγγραφέας με το ζόρι αλλά και να επωφεληθεί κι ο ίδιος ο πατέρας από την μελλοντική συγγραφική φήμη του γιου ώστε να εκδώσει κι αυτός δικό του έργο.
Αγαπώ πολύ και τα μυθιστορήματα χωρίς πλοκή, αυτά των πιο εσωτερικών αναζητήσεων αλλά εδώ επειδή δεν έχουμε να κάνουμε με τίποτα άλλο, δηλαδή δεν γνωρίζουμε καθόλου τους άλλους χαρακτήρες οι οποίοι παρελαύνουν ως παραγέμισμα στο βιβλίο αλλά ούτε υπάρχει και ανάλυση της ζωής του ήρωα ώστε να τον γνωρίσουμε καλύτερα πέρα από ελάχιστα στοιχεία που δίνονται, αισθάνθηκα πως απλώνεται πολύ χωρίς να υπάρχει λόγος.
Είναι πάντως καλογραμμένο.
Επίσης το ανατρεπτικό φινάλε δικαιολογεί απόλυτα το γιατί έχουμε να κάνουμε αποκλειστικά με έναν μονόλογο πάνω στο συγκεκριμένο θέμα, το λόγο δηλαδή που είναι γραμμένο έτσι όλο το βιβλίο αλλά δεν με ενθουσίασε.

[Mengrelaos · Rating 3 out of 5]

Πιθανά spoilers, οπότε...

Συνέχεια, όσο η αφήγηση ξετυλιγόνταν, μου θύμιζε "Γκας ο γκάνγκστερ" του Σουρούνη η ιστορία. Κάτι περίμενα να γίνει. Και δικαιώθηκε η υποψία μου.

Τρια αστέρια επειδή πολλές στιγμές αισθανόμουν πως ο αφηγητής πλατείαζε, πολλές λέξεις απλά για να υπάρχουν (η ιστορία θα μπορούσε να είχε ειπωθεί σε πολύ λιγότερες λέξεις, δίχως να χάσει κάτι). Στα εύσημα πως το θέμα είναι πλήρως σύγχρονο και εμπλέκει θαυμάσια τους περιορισμούς κινήσεων λόγω COVID-19. Επίσης έξυπνο το πως τα "απόνερα" ξαναέρχονταν στην πλοκή, ακόμη και όταν φαινόταν πως ο συγγραφέας τα είχε ξεχάσει.

Το βιβλίο με κάνει να θέλω να διαβάσω ακόμη παραπάνω βιβλία του Μακρυδάκη, πολύ μου αρέσει η γραφή του.

[Τάσος Γέροντας · Rating 4 out of 5]

Παρότι διαφορετικός ὡς πρός τό ὕφος ὁ λόγος τοῦ Μακριδάκη στό βιβλίο αὐτό, παραμένει λυρικός, λατρευτικός πρός τή φύση. Ὁ μακροπερίοδος λόγος καί ἡ ντοπιολαλιά τῶν προηγούμενων βιβλίων του ἀπουσιάζουν, ἀλλά ὄχι παντελῶς. Τώρα ἕνας καλλιεργημένος ἀστός περιγράφει τή δόλια χειραγώγησή του ἀπό τόν δυνάστη πατέρα, ἀλλά καί τήν ἐρωτική καθοδήγησή του ἀπό τήν ἥσυχη μητέρα. Ἐπιλέγοντας ὡς ἀντικείμενο σπουδῶν καί ἀκολούθως γιά ἐπάγγελμα τοῦ Ζαχαρία τήν γεωπονική, ὁ συγγραφέας ἀποκτᾷ ἕνα ἔρεισμα γιά νά ἀποκαλύψει τή δική του μεγάλη ἀγάπη γιά τή φύση, τή γῆ καί τούς καρπούς της.

http://www.exostispress.gr/Article/gi...

[Γιάννης Βακαλούδης · Rating 3 out of 5]

Ωραία εξέλιξη και ψυχογράφηση των χαρακτήρων. Η παρουσία καθαρεύουσας, για μένα, αμφιλεγόμενη, αλλά ενδιαφέρουσα ως στοιχείο του χαρακτήρα του πρωταγωνιστή-αφηγητή ως συγγραφέα. Τέλος, κατα τη γνώμη μου, βιασμένο, σαν να επηρεάστηκε η ίδια η πορεία της γραφής από τις εξελίξεις της πλοκής.

[Sofia Triantafillou · Rating 3 out of 5]

3 1/2

[Stratis Charisiadis · Rating 3 out of 5]

3.5 βασικά, καθαρά λόγω προσωπικής προτίμησης δεν έχει παραπάνω.

[Xorozido · Rating 3 out of 5]

2.5

[Stella Chereti · Rating 4 out of 5]

Η γραφή του Μακριδάκη τρέχει σα νερό.
Εξαιρετικός συγγραφέας!

[Effie · Rating 3 out of 5]

3.5

[Mary · Rating 3 out of 5]

Το περίμενα καλύτερο! Η βασική ιδέα πολύ καλή! Κάπου ίσως χαθηκε στο δρόμο