„მეორე ოთახი“ მაგდა კალანდაძის პირველი რომანია, რომლის მთავარი გმირიც წარსულის მოთვინიერებულ აჩრდილებთან ერთად მარტო ცხოვრობს დიდ ბინაში. მთარგმნელისა და რედაქტორის, ელენე მახარაძის ზანტ, ერთფეროვან მყუდროებას ერთი შეხედვით საფრთხე არსაიდან ემუქრება, თუმცა მალე მის ყოველდღიურობაში ახალი ადამიანი ჩნდება, რომელზე დაკვირვებაც, რომლის ყურადღების მიპყრობაც უმთავრეს ამოცანად ექცევა. ხმამაღლა ნათქვამი ყოველი ფრაზა, დაახლოების მიზნით გადადგმული ყოველი ნაბიჯი სიფრთხილეს ითხოვს. საზოგადოება, რომელშიც რომანის გმირები ცხოვრობენ, განუსჯელად დადანაშაულებას მისჩვევია. მოვლენების მოულოდნელმა განვითარებამ კი შესაძლოა წამში გამოგაცალოს მიწა ფეხქვეშ.
შთამბეჭდავად გამართული, დახვეწილი და დეტალებზე ორიენტირებული ტექსტია, რომელიც მცირე მოცულობის მიუხედავად, ახერხებს, რომ მკითხველს მძაფრი ფიზიკური შეგრძნებებიც კი დაუტოვოს: პირღიად ძილის გამო დამსკდარი ტუჩების, საძინებელში მიყრილ ტანსაცმელში ჩამჯდარი ნიკოტინის სუნის, შფოთვისგან გაოფლილი სხეულისა თუ დაშაქრული მარწყვის წვენით გაწებილი ნიკაპის.
მართალია, ავტორის ენა შესაშურად მოქნილია, მაგრამ რაღაც მომენტში, როცა პროტაგონისტს ლამის იმდენად დავუახლოვდი, რომ გასარეცხ თეთრეულში მის გვერდით უძრავად ვეგდე, მცირე დისონანსი ვიგრძენი იმაში, თუ რას და როგორ მიყვებოდა: ელენეს იმდენად რცხვენია თავისი სექსუალობის და ისეთი სასოწარკვეთილი ცდილობს გარესამყაროსგან მთლიანად საკუთარი თავის დამალვას, რომ არ უნდა, სულ მცირედი საერთოც რომ ჰქონდეს "ენჯეო ხალხთან". თავის მდგმურს, "უსაშველოდ ფემინისტ ქალს", ამის გამო ფეისბუქზეც კი არ იმატებს; ელენეს ეშინია მასთან და მის მეგობრებთან ერთად საჯაროდ გამოჩენის, ზოგადად მათთან ურთიერთობის. იმის წარმოდგენაც კი, რომ მისი სექსუალური ცხოვრების შესახებ ვინმემ შეიძლება იცოდეს, უბრალოდ ზარავს. ამის პარალელურად ელენე აღწერს ქალებთან თავის რომანტიკულ გამოცდილებებს და თავის სხეულზეც გულახდილად ჰყვება, რაც მგონია, რომ მუდმივი შიშში მცხოვრები ადამიანისთვის ცოტა უჩვეულოა. თუნდაც ეს შინაგანი მონოლოგი იყოს, ეგეთ დროს ხშირად საკუთარ თავთანაც კი არ ხარ გულწრფელი, სხვებთან ერთად არც საკუთარ ფიქრებს ენდობი. მეტიც - პირველ რიგში იმ სინამდვილის გეშინია, რომელთანაც ამ ფიქრებმა შეიძლება მიგიყვანოს, შენ კიდევ არაფრის დიდებით არ გინდა მისთვის თვალის გასწორება.
ინგლისურ ენაში არის ფრაზა Coming out of the closet, ჩვენ უნდა გვქონდეს ეგეთი "სახლიდან გამოსვლა", რადგან სულ იმას მოგვიწოდებენ, სახლში რაც უნდა, ის აკეთონო. ჰოდა, მიხარია, ელენე სახლშიც რომ აკეთებდა იმას, რაც უნდოდა, მაგრამ ამ სახლიდან გამოსვლაც რომ შეძლო.
ბევრი ეპატაჟურობას, "გარყვნილების პროპაგანდას" ან პროვოკაციულობას დააბრალებს ამ წიგნს იმათგან, ვინც არაა მზად მის წასაკითხად.
არადა, ავტორმა 113 გვერდში შეძლო და მთავარ პერსონაჟთან ერთად მაცხოვრა ბინაში, რომელიც მის იდენტობას ინახავს, რომელიც იცავს მის მეს საზოგადოების მარწუხებისგან, მაგრამ არც ბინაა თავად მისი და ვერც ბინის კარები ვერ შეაკავებს სოციუმს შენი კომფორტის ზონაში შემოჭრისგან.
ქალებისა და LGBTQ+ თემის პრობლემების გარდა, რომელიც ნაწარმოების მთავარ თემებად შეგვიძლია მივიჩნიოთ, ნაწარმოების დეტალებში, ზოგან წინადადებაში ან სიტყვაშიც კი ვიგებთ იმ სოციუმის სახეს, რომელშიც მთავარ გმირს არსებობა უწევს. აი, ისეთ დეტალებში, რომ შეგახსენებს, დღემდე მაღალმთიან სოფლებში რომ სასწრაფო შეიძლება ვერ მივიდეს ან მშვიდობიან აქციაზე მდგომს გაგინებდეს გავეშებული ბრბო.
ზედმეტად თბილისური რომანიცაა, რომელიც თბილისურ სახლსა და თბილისის ქუჩებში გაცხოვრებთ..
გულწრფელი წიგნია, იმდენად გულწრფელი, რომ არ მინდა ეს წიგნი ბევრმა წაიკითხოს.
ვინაიდან რომანი, ძირითადად, "ქალთა სახეებისა" და ოთახების გარშემო ვითარდება, რთულია ვირჯინია ვულფის "საკუთარი ოთახი" არ გაგახსენდეს. მით უფრო, რომ მთხრობელი ფინანსური დამოუკიდებლობის მოპოვებას სწორედ წერის მეშვეობით ცდილობს და ეს პროცესი უმეტესად საკუთარ საძინებელში მიმდინარეობს. ამ ჭრილში ბინის საკითხი მნიშვნელოვანი სიმბოლოც გამოდის, რადგან მთხრობლის საკუთრებაში არსებობის მიუხედავად, ის ოფიციალურად მასზე გადაფორმებული მაინც არ არის, რაც საკუთარი სივრცის ფლობის განცდის სიმყიფეს უსვამს ხაზს. ელენეს რამდენჯერმე ახსენებენ კიდეც, რომ გადაფორმებაზე უნდა იზრუნოს, რაც ამ სტანდარტულ იურიდიულ პროცედურას თითქოს პერსონაჟის პიროვნულ ზრდასთან აკავშირებს, ანუ, გიჩნდება განცდა, რომ გადაუფორმებელი ბინა მისი გაუბედაობისა და ნაკლები თავდაჯერების სიმბოლოა, საკუთარი სივრცის დაკანონებით კი ცვლილება მხოლოდ მის ქონებრივ დეკლარაციაში არ მოხდება.
თუმცა, რომანი ვირჯინია ვულფის მიერ აქცენტირებულ საკითხზე ნაკლებადაა. ფინანსური დამოუკიდებლობა და საკუთარი სივრცის გაჩენა (ოთახის გაქირავებასთან ერთად) თითქოს კარს უღებს არანაკლებ მნიშვნელოვან მენტალურ თავისუფლებას. მისკენ მიმავალ გზას კი მკითხველი მთხრობელთან ერთად ნაბიჯ-ნაბიჯ გადის. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, პერსონაჟის განვითარებას საკუთარი ოთახი უქმნის საფუძველს, ხოლო შეცვლით გაქირავებული ოთახი ცვლის.
თავად ნაწერი მშვენიერია. დაწრეტილი და ყოველგვარი ზედმეტისგან დაცლილი, რასაც დროდადრო გამოკვეთს კიდეც ოსტატურად შესრულებული დროითი ნახტომები თხრობაში. სხვათა შორის რამდენჯერმე ის სიტყვაც არის ნახსენები, რომლის "საჯაროდ წარმოთქმას, მით უფრო დაწერას, [ოჯახში გაზრდილი] მამაკაცებიც კი ერიდებიან", თუმცა, იმედია, დიდი ცენზორები პერსონაჟთა ლექსიკის მიღმაც დაინახავენ რაღაცებს. თან საკუთარ ოთახში ხომ მაინც შეგვიძლია ვაკეთოთ ის, რაც გვინდა. თუნდაც ეს საკუთარი ოთახი ნაქირავები იყოს.
პირველად 4 წლის განმავლობაში პლუს ქულებს პრაქტიკული გამოყენება მოვუძებნე და ეს ვიყიდე. მიუხედავად იმისა რომ ამბავი სულ სხვაგან მიქრის, ყველაზე მეტად აქ გავიჭედე:”ნეტავ ჩემებიც რომ ეგრე, სადღაც რაიონში ცხოვრობდნენ, უშვილოდ და მარტო, ერთი მოხუცის ამარა, რა ხასიათზე ვიქნებოდი. ან ზამთარს რა გამაძლებინებდა, ან ლუკმა ყელში როგორ გადამივიდოდა. მაგრამ ალბათ მიჩვეულია რაიონში მცხოვრები ხალხი, შვილი რომ ეზრდებათ, მერე უმაღლესში უნდა ჩააბარებინონ, ქალაქში ბინა უქირაონ ან ნათესავთან დაასახლონ, მერე ეს შვილი სამსახურს იშოვის აქ და მშობლებსაც უხარიათ-გზაზე დავაყენეო. ჩამოსული და უკან დაბრუნებული მე არავინ მინახავს…” მე დავბრუნდები და მე მნახავ დაბრუნებულს, მაგდა.
თითქმის ყოველ გვერდზე მილიმეტრებით რომ მცირდება პირადი ადამიანური სივრცე და ვერ ამჩნევ სანამ წიგნის დასასრულს აშკარა არ ხდება, ეგ საკმაოდ ოსტატურად შესრულებული მეჩვენა. და ასევე მეორადი პერსონაჟებიც რომ ასწრებენ განვითარებასა და განზომილებების შეძენას - ეგ ცალკე აღსანიშნავი. მაგრამ ასე ელემენტ-ელემენტ ჩასაშლელად არღირს საუბარი, იმიტომ რომ კარგი ერთიანობა აქვს წიგნს, ნუ დავშლით;დ
მარტო ის მაინტერესებს ამდენი ლ-ზე დაწყებული სახელი განზრახაა თუ დამთხვევით ;დ
დიდი ხანია, ამ დებიუტს ველოდი. მაგდამ ძალიან კარგად დაიწყო მრავალი წლის წინ, რამდენიმე პატარა მოთხრობით და აჰა, გვეღირსა. ღირდა ლოდინად. ბევრ აღიარებულ ავტორს ჩაისვამს ჯიბეში, შტამპებით რომ აცხობენ რომანებს. პროვოკაციულია ვითომ ეს წიგნი? ვისთვის როგორ. ჩემთვის არაა, იმიტომ, რომ მისი მიზანი თავისთავად არ არის ეპატაჟი და თუ ვინმეს ქალების ეროტიკული განცდები ერთმანეთის მიმართ პროვოკაციად ეჩვენება, ეს მისი პრობლემაა. ან იქნებ, არც არის პრობლემა. ერთი რამე უდავოა, ასეთი ფაქიზი, ღრმა და საინტერესო პერსონაჟი, როგორიც ელენეა ამ წიგნში, იშვიათად მეგულება. კომპლექსების, საკუთარ თავში დაურწმუნებლობის, სიმხდალის, ვნებების, ძლიერი განცდების და რისი აღარ ნაზავი. ცოცხალი და ხელშესახები. ბონუსად ისიც მომინდა, რომ ეს წიგნი ეკრანზე მენახა. გააკეთებს ვითომ ვინმე? და სანამ ეს მოხდება, უბრალოდ წავიკითხოთ. 5 ვარსკვლავი, დაფნა, გვირგვინი და დიდება ავტორს, რომელმაც კარგად იცის წერა, ძალიან კარგად. (კი, ეს ცალკე აღნიშვნის ღირსია, იმიტომ, რომ ჩვენი ავტორების უმეტესობა უბრალოდ ვერ ფლობს ქართულ ენას, ვერ გრძნობს სტილს და ქართული სიტყვებით კი წერს, მაგრამ ვერ გაუაზრებია, რომ ნებისმიერი სიტყვა და სიტყვათა წყობა არ გამოხატავს იმ შინაარსს, რომლის გადმოცემასაც ისინი ცდილობენ)
ძირითადად არ მესმის მხატვრულ ლიტერატურაში გადმოცემული ამბები, ანუ სულით ხორცამდე იშვიათად შევიძრები ხოლმე, რადგან მე არ გადამხდენია, რადგან პერიოდიზაციას ავცდი, რადგან ის და რადგან ეს… და ასე მონოტონურად მოყოლილი ამბავი, სადაც თითქოს არაფერი ხდება კიდევ უფრო იშვიათად მიწვავს გულ-მუცელს. ეს ამბავი კი ჰგავს ჩემი მეგობრის მეგობრის მოყოლილს, ან ჩემი მეზობლის მოყოლილს, ან თუნდაც ჩემს მოყოლილს. ყველა ის ემოცია, რომელსაც ჩვენში ვკლავთ ან ვკეტავთ, ყველა ის უთქმელი უსამართლობა, რომელსაც ხან თვალს ვარიდებთ ელენესავით და ხან გაშმაგებით ვებრძვით ლენასავით, აუცილებლად გაავსებს აბსტრაქტულ თასს და სანამ გადმოვა ვიღაც თავსახურსაც დააფარებს აუცილებლად, რომ დუღილს როცა დაიწყებს, აუცილებლად ხმაურით დაიწყოს.
თავი არ მომიკლავს წელს წიგნების კითხვით, მაგრამ ბოლო ხანებში წაკითხულებიდან მართლა საუკეთესოა.
მცირე რომანების შემთხვევაში, მით უმეტეს, როცა დიდი მოლოდინი არსებობს, ყოველთვის მრჩება უკმარისობის განცდა ხოლმე. ამ შემთხვევაშიც ასე იყო ალაგ-ალაგ, მაგრამ წიგნს რომ მორჩები და გვერდზე გადადებ (ეს ამბავი, მგონი, მხოლოდ ერთხელ ხდება და დააფასეთ, დრო მიეცით გონებას), ხვდები, რომ ის სიცარიელეები შენი ამოსავსებია. სოციალური რომანები ზუსტად მაგიტომ არ მიყვარს, რომ იქ, ჩემი, როგორც მკითხველის და ამბის თანამონაწილის თუ შემფასებლის ადგილი იშვიათად მოიძებნება, მაგრამ ამ შემთხვევაში მართლა მეორე ოთახში მეგონა თავი.
პროტაგონისტს რაც შეეხება, ალბათ ერთ-ერთი საუკეთესო არასანდო მთხრობელია ელენე, ვისაც კი შევხედრილვარ. იშვიათად გამოუწვევია ასეთი თანაგრძნობა მთხრობელს ჩემში, არადა, ამ დროს, სულ არ მაწუხებს თავისი პრობლემებით. კიდევ უფრო გასაოცარია, ავტორმა როგორ შეძლო პერსონაჟის ასე წვეთ-წვეთად გაშლა სულ რაღაც 100 გვერდში. მოკლედ, character development 10/10.
დაბოლოს, თხრობა. "შენ უნდა წერო" რომ ეუბნებიან ხოლმე ახალბედებს, აღფრთოვანების მსგავსი შეძახილები აღმომხდა ზოგან. კი ვიცი, რომ ავტორი ახალბედა არ არის, მაგრამ მაინც გასაოცარია, როგორ ოსტატურად უნაცვლებს დროის ხაზებს და სხვათა სიტყვებით მოყოლილ ამბებს ერთმანეთს. კიდევ ერთხელ უნდა ვთქვა — ეს ყველაფერი ისე, რომ სულ ოდნავაც არ არის შემაწუხებელი, ან ხელოვნური.
საერთოდაც, ძალიან ბუნებრივი წიგნია. მეგობარი რომ მოგიყვება ამბავს, აი, ეგეთი და მაგიტომ მომეწონა ასე ძალიან, მგონი.
ასე ღიად ღიად ქვიარ ქართული რომანი (ყოველ შემთხვევაში, ჩემთვის) პირველია. თხრობის მანერა - გადასარევი, დაღლის ან დისკომფორტის შეგრძნება არ გამჩენია. ქვიარ სივრცეს ძირითადად აქტივისტური ნარატივიდან ვიცნობ და ეს ახალი პერსპექტივა ძალიან კარგი იყო. რაღაც phony მელოდრამას ველოდი და გამიხარდა, რომ არ გამართლდა მოლოდინი. პირიქით, საერთოდ სხვა და ბევრად უკეთესი ფოინთები დავინახე და ძალიანაც მომეწონა. ინტერნალიზირებული ჰომოფობია ასე გაშლილი და არაეგოზტიციზირებული ქვიარ გარემო ქართულ ლიტერატურაში ჯერ არსად მინახავს, ამიტომ უყოყმანოდ 5 stars.
ძალიან ნატურალისტური ნაწარმოებია, ყველაფერი იგრძნობა რასაც მთხრობელი განიცდის და ხედავს. დეტალურად აღწერილი სცენები შთამბეჭდავია, შეულამაზებელი რეალობა ცუდი დასანახია, მაგრამ საინტერესოა დასაკვირვებლად და ყველაფრის ობიექტურად შესაფასებლად.
სასიამოვნო��� გამიკვირდა. კარგად წერს დღევანდელობის აქტუალურ თემებზე. ტექსტიდან სიყალბის შეგრძნება არ მოდის და გადახვევებისა და ზედმეტობების გარეშე ძალიან კარგად ასრულებს რომანსაც.
როდესაც მსგავს თემაზე წერენ, ბეწვის ხიდზე გადიან - ან კარგი წიგნი გამოვა ან უბრალოდ ეპატაჟი. საბედნიეროდ, რამდენიმე ისეთი მწერალი გვყავს, რომლებმაც მიზანს მიაღწიეს. როგორც აღმოჩნდა, მათ შორისაა მაგდა კალანდაძეც, ელენესთან ერთად გატარებული ორიოდე საათი სამუდამოდ რომ დაგვამახსოვრა... კიდევ ერთხელ დაგვაფიქრა ვინ გვინდა ვიყოთ - ლენას დედ-მამა თუ ელენეს დედა? არა, სულ არ არის აუცილებელი, რომ ეს თემა პირადად შეგვეხოს. საზოგადოებაც ხომ ამ მშობლებივით ორ ნაწილად იყოფა - ზოგი თვალს უსწორებს რეალობას და იღებს მას ისე, როგორც უნდა მიიღოს, ან თვალს ხუჭავს და ძალადობით ან იგნორირებით "იშორებს თავიდან". რომ არა ეს პოლარიზაცია, ალბათ არც არასამთავრობო ორგანიზაციები იარსებებდნენ (ასე რომ აღიზიანებენ "მათ") და არც საჯარო გამოსვლები ("მათ" რომ პროვოკაცია ჰგონიათ) იქნებოდა საჭირო. ყველანი ერთად და თანასწორად ვიცხოვრებდით და იმიტომ...
ამბავი, რომელიც არ მეყო, 113 გვ. ცოტაა, მაგრამ საკმარისი, რომ მიხვდე, როგორ დაუნდობლად გულწრფელ და თამამ წიგნს კითხულობ, ქალის დაწერილ ქალურ წიგნს ქალის პირადზე, ძალიან ბუნებრივს, საშინლად ადამიანურს და დამაჯერებელს. კითხვისას ვფიქრობდი, რომ მთავარი პერსონაჟის, ელენეს პირადი ჩანაწერი, დღიური ჩამივარდა ხელში და აქა-იქ მეუხერხულებოდა და ვიშმუშნებოდი კიდეც, იმდენად ინტიმური და "გაუპრანჭავი" ტექსტია. ეს გულახდილი და გულწრფელი კომუნიკაცია მთხრობელს, პირველ რიგში, საკუთარ თავთან აქვს. მე პირადად ასეთი გამორჩეული და საინტერესო პერსონაჟი ქალი თავისი პერსონალური, სხეულებრივი, სექსუალური და სასიყვარულო გამოცდილებებით ქართულ ლიტერატურაში არ მახსენდება. ძალიან მარტოსული და შეყვარებული ქალის ვნებები და თვითგამორკვევის ამბავია გაშლილი. კარგად მოფიქრებულია და ტექსტი გაალამაზა ქალი პერსონაჟების სახელებმა: ელენე, ლიანა, ლილი, ლენა, ნათელა - ფონეტიკურად და ჟღერადობით რომ ჰგავს ერთმანეთს. ეს ტექსტი ვირჯინია ვულფის "საკუთარი ოთახის" გამოძახილია თითქოს, მას გაგახსენებს პირდაპირ თავისი კონცეფციითა და მნიშვნელობით. ♥️
რამდენ ელენეს , ელენეს დედას ,რეზოს , ლენას და ნიკოს ვიცნობთ ნეტავ ? და რამდენმა ელენემ ვერ შეძლო თუნდაც ის მცირედი თავისუფლება მოეპოვებინა და რეზოებთან დარჩნენ? უფრო სწორედ, რამდენმა რეზომ აირჩია თვალის დახუჭვა ოჯახის შესანარჩუნებლად ? მიხარია რომ ეს წიგნი დაიწერა, კიდევ უფრო მიხარია რომ ეს წიგნი ისეთმა ადამიანმა დაწერა ,ვინც თვითონ იყო ამ აქციებში და სხვადასხვა აქტივობებში ჩართული.. ასეთ თემაზე წერის დროს ზღვარი ერთი სიფრიფანა ხაზია ,იმ ხაზის მიღმა კი სიყალბე. აქ კი ყველაფერია სიყალბის გარდა. ტანზე ოთახივით შეზრდილი შიში და ჩამოშვებულ ფარდებში ცხოვრება, ნიკოტინის სურნელი რომელიც პირველივე ფურცლიდან ახლოსაა და მაცივარში ჩაციებული ,შაქარმოყრილი მარწყვი ,რომელსაც გადარჩენის შემდეგ ლენასთან ერთად შეჭამ.. ოღონდ ,უნდა გადარჩე . მადლობა მაგდა ☀️
თანამედროვე ქართულ ლიტერატურაში ასეთი კარგი ნაწარმოები თუ იქნებოდა მართლა არ მეგონა უცებ ჩამივარდა ხელში და სანამ დრო მქონდა წავიკითხე "ნეტავ დედას ვინ მოუყვება"
უხეშად თუ ვიტყვით, გადაღეჭილ თემებს კი ეხმიანება, განსაკუთრებით თანამედროვე ქართულ ლიტერატურაში რომ უფრო და უფრო ხშირად იჩენს თავს, მაგრამ, სხვა რომანებისგან განსხვავებით, სიყალბის გულისამრევი გემო არ მიგრძვნია. არანაირი გადაჭარბება. არანაირი მიკიბ-მოკიბვა. არანაირი უადგილო პათეტიკა და, მითუმეტეს, ოპტიმისტური ილუზიების ნაკადი.
21 საუკუნეში ,ნამდვილად, მარტო კალენდრით გავიზარდეთ 😗 სამწუხაროდ, ინსტიქტურად რო რილეითდები ისეთი ამბებია. ყველაზე რილეითიდ ,ალბათ, დღეები საწოლში გდება და მაქსიმალური მოთხოვნილება: ყავა და ტუალეტი