เริ่มต้นใหม่จากจุดเริ่มต้น: ทฤษฎีสังคมมาร์กซิสต์ในศตวรรษที่ 21

by เก่งกิจ กิติเรียงลาภ

หนังสือเล่มนี้ชื่อว่า “เริ่มต้นใหม่จากจุดเริ่มต้น” ซึ่งไม่ใช่การเล่นคำหรือการเล่นสำนวน แต่มีนัยยะถึงการกลับมาตั้งคำถามพื้นฐานอย่างน้อย 2 คำถามที่ผู้คนต่างก็มีคำตอบสารพัดคำตอบมาตลอดศตวรรษที่ 20 นั่นคือ หนึ่ง ระบบการผลิตแบบทุนนิยมที่เราอยู่ในปัจจุบันนี้มีลักษณะเช่นไร มีพัฒนาการมาอย่างไร และเราจะอธิบายจุดเปลี่ยนของมันได้ในแง่มุมไหนบ้าง กับ สอง หากเราต้องการจะต่อสู้กับมันหรือปลดแอกตัวเราออกจากระบบทุนนิยมที่กดขี่ขูดรีดเราอยู่ เราจะมีเครื่องมืออะไรบ้าง คำตอบเบื้องต้นของหนังสือเล่มนี้คือการกลับมาเริ่มต้นถามคำถามเหล่านี้ใหม่ที่จุดเริ่มต้น หากคอมมิวนิสต์ล้มเหลวไปแล้วในศตวรรษที่แล้ว เราจะสรรค์สร้างคอมมิวนิสต์ขึ้นมาใหม่ได้อย่างไร และด้วยเครื่องมืออะไรบ้าง แน่นอนว่าเงื่อนไขพื้นฐานของการตอบคำถามดังกล่าวก็วางอยู่บนคำถามพื้นฐาน 2 คำถามข้างต้น นั่นคือ ระบบเศรษฐกิจการเมืองที่เราอาศัยอยู่ในปัจจุบันมีลักษณะเช่นไร อะไรคือจุดอ่อนและจุดเปราะบางที่สุดของมัน กับเราจะประกอบสร้างตัวตนหรือความเป็นองค์ประธานเพื่อต่อสู้กับมันได้อย่างไร

Genres: Nonfiction

296 pages, Paperback

Published July 1, 2021

Reviews

[moomooread · Rating 5 out of 5]

เริ่มต้นใหม่จากจุดเริ่มต้นเป็นหนังสือที่เสนอแนวคิดทางสังคมการเมืองของ 5 นักคิดหลัก ได้แก่ Erik Olin Wright, Giorgio Agamben, Antonio Negri, Alain Badiou, Slavoj Žižek โดยนักคิดแต่ละคนพยายามอธิบายความเชื่อมโยงของระบบเศรษฐกิจการเมืองในสมัยใหม่ที่กดขี่ ขูดรีด และกลืนกินเราเข้าไปในทุกมิติ และร่วมเสนอว่าเราจะหาทางออกจากระบบนี้ผ่านการรื้อสร้างแนวคิดคอมมิวนิสต์ได้ยังไง

ถึงมันจะเป็นงานวิชาการชวนง่วง เราเองก็อ่านไปง่วงไป.. แต่ก็รู้สึกว่าอ่านไม่ยากมากเพราะผู้เขียนย่อยให้แล้ว มีปูพื้นฐานความรู้เรื่องสังคมนิยม/คอมมิวนิสต์ และเกริ่นสิ่งที่เราจะเจอในเล่มให้ตรงบทนำ อ่านเล่มนี้แล้วเหมือนได้อ่าน short introduction ของนักคิดแต่ละคนที่ยกมา

สิ่งที่เราชอบในเล่มนี้คือเล่าแนวคิดในหลายมิติ ไม่ได้แค่สรุปว่าคนนี้เสนอแบบนี้ จบ เอ้า ไปคนต่อไปปปป แต่พูดถึงมุมมองอื่นๆ ว่านักคิดคนนี้โดนโต้กลับอย่างไร ช่องโหว่ของแนวคิดแต่ละคนคืออะไร รวมถึงเสนอแนวทางและความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการเปลี่ยนแปลงสังคมที่เป็นอยู่ให้ดีขึ้นด้วย

เป็นเล่มที่เปิดโลกทัศน์เรามาก จากปกติจำได้แค่ว่า Marxism พูดถึงแค่การต่อสู้ของชนชั้นแรงงาน-นายทุน ศาสนาคือฝิ่นของประชาชน ฯลฯ และไม่ได้รู้สึกว่ามันจะเอามาใช้กับสังคมทุกวันนี้ได้ แต่เล่มนี้ชวนเราไปขุดคุ้ย รื้อถอน สร้างความเข้าใจใหม่ในบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป การอ่านเล่มนี้เลยเหมือนได้อัปเดตแพตช์ความรู้แนวคิด-นักคิดสังคมนิยม และช่วยกระตุ้นและสร้างกำลังใจในการต่อสู้เพื่ออนาคตของเรา

ใครที่ไม่กล้าแตะหนังสือแนวนี้ กลัวคำว่าสังคมนิยม มาร์กซิสต์ คอมมิวนิสต์ ไม่เข้าใจว่ามันคืออะไรกันแน่แต่ไม่อยากยุ่งกับมันจัง เราอยากชวนมาลองเปิดใจอ่านดู

คอมมิวนิสต์ไม่ได้แปลว่าเราต้องไม่ถือครองอะไรเป็นของตัวเองเลย คอมมิวนิสต์ไม่ได้ผูกติดกับความรุนแรงหรือการทำร้าย คอมมิวนิสต์เป็นแนวคิดที่เน้นส่วนรวมและพร้อมโอบรับความแตกต่างหลากหลาย เป็นแนวคิดที่สนับสนุนว่าเราทุกคนเท่ากัน คอมมิวนิสต์ไม่ใช่เผด็จการ และไม่มีวันที่จะเป็นเผด็จการ ไม่ใช่สิ่งที่เพ้อฝัน แต่เป็นความหวังของการเปลี่ยนแปลง :)

[K · Rating 4 out of 5]

เหมือนจะเอาบทความเก่า ๆ มารวมเล่มหรือเปล่า ? (ไม่แน่ใจ) แต่อย่างไรก็ตามถือเป็นหนังสือที่ทำให้เห็นว่ามากร์กซิสต์ยังไม่ตกกระป๋อง มิหนำซ้ำยังให้ความหวังในการเปลี่ยนแปลงด้วย เพราะสำหรับความหวังที่จะก้าวไปสู่คอมมิวนิสต์แล้ว เราไม่เคยโดดเดี่ยว ต่อให้มันจะดูเพ้อฝันแค่ไหน แต่สปิริตของนักคิดมาร์กซิสต์ก็ยังคงฉายแสงนำทางเราอยู่เสมอ