کلاه‌گردانی میان آس‌و‌پاس‌ها

by حسین سناپور

سودابه و کمال و مهناز و‌ کیومرث و رضا می‌روند میان کارتن‌خواب‌ها، توی گالری‌ها، کافه‌ها، گورستان و زندان تا حرف بزنند از کارهایی که می‌خواهند بکنند اما نمی‌توانند، از آدم‌هایی که نمی‌خواهند باشند اما هستند، از آینده‌یی که یا به مهاجرت ختم می‌شود یا زندان، از نوشتن و نقاشی‌کردن و بازی‌گری، کارهایی که همه آینه‌هایی است برابر خودشان.

کلاه‌گردانی میان آس‌وپاس‌ها نهمین رمانی است که از حسین سناپور منتشر می‌شود. اگر شخصیت‌های جوان نیمه‌ی غایب و ویران می‌آیی را سیاست و عشق از این سو به آن سوی تهران می‌کشاند، حالا فهمیدن خود و دیگران و آن‌چه زیر پوست شهر می‌گذرد، دغدغه‌های هر روزه‌شان است.

176 pages, Paperback

First published January 1, 2021

About the author

سناپور در سال ۱۳۳۹ در کرج به‌دنیا آمد. درس‌خواندهٔ رشتهٔ منابع طبیعی است اما از همان ابتدا به نوشتن و روزنامه‌نگاری روی آورد. در آغاز فعالیت داستان‌نویسی‌اش برای کودکان و نوجوانان می‌نوشت. پسران دهکده (۱۳۶۹) و افسانه و شب طولانی (۱۳۷۳) حاصل این دوران است. سپس به روزنامه‌نگاری روی آورد و در روزنامه همشهری و زن و حیات‌نو و چند نشریه دیگر شروع به همکاری کرد. مدتی هم بر کار گردآوری و چاپ داستان‌هاب مجلات گردون و کارنامه نظارت داشت. اولین رمان‌اش نیمهٔ غایب را در ۱۳۷۸ منتشر کرد. این رمان برای او جوایز مختلفی را به ارمغان آورد و در مدت یک سال شش بار تجدید چاپ شد.[۱:] در سال ۱۳۸۰ کتابی در شناخت زندگی و آثار هوشنگ گلشیری به نام همخوانی کاتبان تالیف و منتشر کرد. او هم‌اکنون مشغول تدریس داستان‌نویسی است.

Husayn Sanapur

Reviews

[Taranom.Hakimi · Rating 1 out of 5]

این آخرین کتابی بود که از سناپور خریدم. این نویسنده تمام شده.

[Zahra Masihian · Rating 1 out of 5]

از اواسط کتاب همه چیز رو به افول رفت، داستان انسجام نداشت و همه چیز درهم‌برهم.
ماجرای تعدادی جوان تهرانی فاز هنر با رویاهاشان و بی سر و ته بودن سرانجام و داستان شان.
چیز بیشتری نبود. فقط خواندم که تمام شود.

[Sareh Booyeh · Rating 2 out of 5]

همین امشب کتاب رو تموم کردم. نمی تونم دقیق حسم رو بهش بگم. هم دوستش داشتم هم نه!
کتاب پنج فصل داره.
هر فصل (به غیر از فصل پنج) از شش بخش تشکیل شده.
بخش اول از هر فصل از دید سوم شخص روایت شده و بخش های بعدی رو شخصیت های داستان از دید خودشون تعریف میکنن.
به طور کلی بخوام بگم، داستان روند خاصی رو طی نمی کنه. داستان چندتا جوون امروزی و دغدغه هایی که هرکودوم دارن، از ناکامی در عشق بگیر تا مهاجرت و...
شروعش رو دوست داشتم. داستان تو یه کافه شروع میشه و رو به روی زندان اوین تموم میشه. یه جاهایی از حرف هایی که بین شخصیت ها رد و بدل می‌شد اصلا خوشم نمیومد. به نظرم خیلی لوس و غیرقابل باور بود. اما از صحنه سازی های نویسنده و اسم بردنش از جاهایی مثل پل حافظ و کریم خان و حتی پاساژ چارسو خیلی خوشم اومد. انگار می تونستم خودم رو اون لحظه، اون جا تصور کنم.
اولین کتابی بود که از سناپور می خوندم. ارزش خوندن داره. اما خب قطعا نمیشه ازش به عنوان یه اثر قوی اسم برد.

[Ardalanbookart · Rating 2 out of 5]

داستان کاملا متوسط است ، آنچنان درگیری ایجاد نمی‌کند اما مکانهایی که داستان در رخ می‌دهند جالب است
👌🏻🍮☕️

[امیرمحمد حیدری · Rating 2 out of 5]

این کتاب فرمی شبیه به فیلم سینمایی «قهوه و سیگارها» از جیم جارموش دارد. از آغازی که در کافه دارد، تا جامپ‌کات‌هایی که مدام بین فصول و بخش‌های مختلف کتاب انجام می‌شود و به‌صورت ذره‌بینی به شخصیت‌های اصلی کتاب می‌پردازد. مهم‌ترین رکن این کتاب، صمیمیتی‌ست که دارد: داستان در حال حاضر اتفاق می‌افتد و از اسامی گرفته تا دغدغه‌ها، افکار، واژه‌ها و گفتارها، همگی در زندگی روزمره‌ی ما نیز رد و بدل می‌شوند. این کتاب به چند نکته توجه دارد: اولاً، فرار از سنت و پیوستن به‌مدرنیته و دوماً التفات به زندگی روزمره. مسئله‌ی دوم هنوز در ایران به خوبی جا نیفتاده و نویسندگان مدام در پی رساندن مفهوم و پیامی هستند (که اشتباه تلقی نمی‌کنم) اما رمانی که صرفاً بخشی از زندگی تیپیکال و مشترک یک رِنجِ خاص، اما اکثریت جوانان را تشکیل بدهد، آن‌چنان محبوب یا قابل یافت نیست. هرکدام از شخصیت‌های داستان، به‌نوعی به‌دنبال راهی برای فرار از بطالت زندگی‌شان هستند که بعضی‌شان آن را به‌گردن مدرنیته، بعضی سنت‌ها و بعضی تفکرات رایج می‌اندازند. اشکال اساسی کتاب در نقل قول‌های بیش‌ازحد صریح یا اشاراتی‌ست که اگر اجازه داده می‌شد تا خود خواننده آن‌ها را ردیابی کند، جالب‌تر و چالش‌برانگیزتر می‌شد. پس از آن نیز، امید دارم که در ویراست‌های بعدی کتاب، ویراستاری بهتری صورت بگیرد؛ چراکه نیم‌فاصله‌ها در برخی از بخش‌های کتاب، به‌درستی اعمال نشده بود و با قوانین و عرف فرهنگستان ادب پارسی مغایرت داشتند.

[مهشید · Rating 1 out of 5]

اولش از کتاب بدم نیومد و تمام نقدهای منفی رو غرض‌ورزانه دونستم. جز نگارش نیم فاصله‌های غیر مرسوم که به نظرم‌ یه جور ادا بود، داستان تو دو بخش اول تو ذوقم نزد. اما از بخش سوم، نظرم عوض شد. فهمیدم این داستان قرار نیست هیچ انسجامی داشته باشه و داستانی که بر پایه پنج شخصیت می‌گرده، قرار نیست تو لایه‌های شخصیت‌هاش بره و قراره از دور وایسه و لفاظی کنه. رفتن به پارک و غذا دادن به معتادها برای از رو بردن آقا مهندس، بسیار کلیشه‌ای و نخ‌نما بود و ایده برای نویسنده‌ای کارکشته و پخته، بسیار خام بود. در مجموع این داستان خام، به قلم‌ نویسنده‌ای که استاد داستان‌نویسیه، جای تاسف داره. شخصیت آقای دکتر و آقای مهندسی که ناجی دخترهای آس و پاس میشه و افق‌های روشنی پیش روشون میذاره، همون ایده نخ‌نمای فیلم فارسیه که تو کارهای سناپور زیاد وجود داره و گاهی فکر میکنم یه خصومت شخصی یا آرزوی پنهان تو دکترها دیده که این شخصیت تو کارهاش تکرار شده. و در آخر چیزی که تیر خلاص رو به نظر منفیم در مورد این کتاب زد، تقلیل کردن زندانی سیاسی و رنج‌هایی بود که تو زندان می‌کشن. نویسنده، رفتن به زندان به دلایل سیاسی رو نوعی بازی و سرگرمی در نظر گرفته و به قدری این از دست دادن حق انسانی رو تقلیل داده که امتیازم به کتاب رو به کمترین حد ممکن کاهش داد.

[Amene · Rating 4 out of 5]

خیلی دوست داشتم.
زندگی شخصیت‌ها برای من و هم‌نسلانم قطعا خیلی ملموس هست.
چند وقتی بود بعد از اتمام یک کتاب انقدر سرشار نشده بودم.
واقعا نسخه‌ی فیزیکی خوبی هم داشت.
چاپ با کیفیتی هم داشت.

[Mostafa Masjedi Arani · Rating 3 out of 5]

بازتابی از آینده امروز و سرگشتگی‌ها و نرسیدن‌های نسل ما ولی انگار خود کتاب هم جزوی از این سرگشتگی و نرسیدن است

[Afshin Hakimiyan · Rating 3 out of 5]

رضا، کیومرث، کمال، سودابه و مهناز؛ پنج دوست جوانی که هشت‌شان گِروی نُه‌شان به کافه‌ و گالری‌گردی و دورهم‌نشینی‌های عاطل و باطل؛ انگاری که می‌خواهند روزوروزگار برزخی خود را به فراموشی بسپارند.

رضا اِسمن روزنامه‌نگار است. به یادداشت‌های گاه‌گُدارش توی این روزنامه و آن یکی مجله، مگر چرخ زندگی‌اش می‌چرخد؟ کمال هم سرش به نمایش و تئاتر مثلن گرم است. کیومرث هم اگرچه مدرک کارشناسی ریاضی محض توی جیب‌اش دارد آب می‌خورد؛ دل‌اش خوش است که توی یک کتاب‌فروشی همین راسته‌ی کریم‌خان به کتاب‌فروشی مشغول است. حال و روز مهناز و سودابه هم از این سه پسر، بهتر که نیست. مهناز به کار ترجمه مشغول است و سودابه به نقاشی؛ ولی آبی از کاروبار نصفه و نیمه‌ی هیچ‌کدام‌شان برای گذران روزوروزگارشان گرم نمی‌شود. ازبس کارشان نمی‌گیرد و نانی از توش درنمی‌آید به آس و پاس‌ها بدل شده‌اند.

نه پای ماندن دارند که گویی دوره و زمانه‌ی عجیبی دارد از راه می‌رسد که نشانه‌های فلاکت و بدبختی‌اش از همین پیاده‌روهای شهر گرفته تا پارک و کافه‌های‌اش را حتی دارد دربر می‌گیرد. به نویسنده‌ای که از بی‌کاری کارش به نوازنده‌گی دوره‌گرد رسیده. به کارتن‌خواب‌هایی که این‌جا و آن‌جای شهر پخش و پلای‌اند و اگر جوینده‌اش باشی، چندین آدم سابقن کاردرست را می‌توانی از آن میان پیدا کنی.

و پای رفتن و مهاجرت هم اگر باشد که هست؛ که هرکدام‌شان در گریز از این جایی که دیگر گویی بوی اَرحم‌الراحمین‌اش آن‌قدری بالا گرفته است که مهاجرت به کانادا و ترکیه، نقل و نبات هر دورهمی‌شان باشد؛ ولی مگر برادر مهناز که به هلند مهاجرت کرده است؛ اگر تن و جان به سلامت برده است؛ آیا روح و روان را از غم غربت توانسته است که نجات‌اش دهد؟

قصه‌ی آخرین کتاب #حسین_سناپور، قصه‌ی آواره‌گی و استیصال و درمانده‌گی و تنهایی و پوچی است که مثل موریانه‌ به تن و جان‌ آدم‌هایش افتاده است. پوچی از درون آن‌ها را تهی می‌کند و فلاکت و بدبختی از بیرون. فلاکت و بدبختی که آخرین فرآورده‌ی تداوم سیاستی است که مثل بختک بر سینه‌ی آدم‌های روزوروزگار قصه‌ی نویسنده نشسته است و فکر برخواستن ندارد.

[Katayoon · Rating 1 out of 5]

تو‌رو خدا دیگه ننویس استاد

[Soraya · Rating 1 out of 5]

فقط نیمه غایب اش خوبه