'n Baie lang brief aan my dogter

by Marita van der Vyver

’n Baie lang brief aan my dogter is Marita van der Vyver, een van Afrikaans se mees geliefde skrywers, se ontroerende jeugmemoires. Dit is 'n speurtog deur die skrywer se beginjare, maar dit is ook ’n liefdesbrief aan ’n dogter en ’n taal en ’n land. En bowenal is dit ’n ma se poging om sin te maak van hierdie onverskillige en wrede wêreld waarin sy haar nou begewe.

Genres: Memoir

366 pages, Kindle Edition

Published March 16, 2021

About the author

Marita van der Vyver is the author of a dozen novels, a collection of short stories, two collections of humorous essays, picture books for children, many short stories and essays in anthologies, and regular columns in newspapers and magazines. Her books have been published in English, Dutch and German, and her first novel, published in English as Entertaining Angels, became a bestseller and was translated into twelve languages. She lives in France with her family.

Marita van der Vyver is die skrywer van ’n tiental romans, ’n bundel kortverhale, twee versamelings van humoristiese essays, prenteboeke vir kleuters, talle kortverhale en essays in versamelbundels, en gereelde rubrieke in koerante en tydskrifte. Haar boeke word deurgaans in Engels, Hollands en Duits vertaal na die sukses van haar eerste roman vir volwassenes, Griet skryf ’n sprokie, ’n literêre sensasie wat in sowat ’n dosyn tale gepubliseer is. Twee van haar romans, Die ongelooflike avonture van Hanna Hoekom en Dis koue kos, skat, is verfilm. Sy woon in Frankryk saam met haar familie.

Reviews

[Tania · Rating 3 out of 5]

"Moederskap is sowel die algemeenste en mees doodgewone taak as die moeilikste, mees gewaagde een wat ek nog ooit aangepak het."

3.5 sterre. Hierdie is my 15de boek van Marita, en om 'n boek in my hartstaal te lees is altyd so 'm lekker ervaring. Alhoewel ek 15 jaar jonger is en op myndorpies grootgeword het, het haar beskrywings van haar kinderjare my baie herinner aan my eie. My gunsteling dele is waar sy beskryf wat sy dink sekere gebeurtenisse vir haar beteken het, en ook al die interessante aanhalings en feite oor skrywers waarvan ek meeste nie eers ken nie.

Die brief formaat het die memoir baie meer intiem laat voel, maar ek wens net daar was van haar grootmensjare ook ingesluit, dit sou meer diepte (en minder nostalgie) aan die boek gegee het. Hopelik sal Marita dit in 'n latere opvolg met ons deel.

[Anschen Conradie · Rating 4 out of 5]

#nBaieLangBriefAanMyDogter - Marita van der Vyver
#Tafelberg
#NBUitgewers

Liewe Marita
Jy maak die onderskeid tussen ‘n brief en ‘n dagboek baie oortuigend in hierdie inderdaad lang brief aan jou dogter. In teenstelling met ‘n boekstem wat, soos jy dit stel, gesteriliseer moet word om ‘n menigte lesers tevrede te stel, is die dagboek- en briefstemme beide meer gestroop; dalk ook meer eerlik. Primêr is ‘n dagboek eintlik net vir die oë van die skrywer bedoel, maar ‘n brief normaalweg vir ‘n tweede, naamlik die geadresseerde. Juis daarom skryf ek my indrukke oor hierdie boek van jou as ‘n brief; eerliker en persoonliker as ‘n boekstem - want hierdie boek verdien dit.

Heelwat dinge het my aandag getrek: jou onderskeid tussen die taal van die hart en die taal van die verstand; die konsep van ‘n liefhebber van woorde; die onbetroubaarheid van geheue (ek moet ook Lefteri hier aanhaal: ‘Only a story never told is true in entirety’) en die feit dat jy dit ook pes om oor ‘n telefoon te praat (ek dog dis net ek).

Alhoewel ek effens jonger as jy is, kon ek myself met baie dinge uit jou kinderjare vereenselwig: patriargie; chauvenisme; seksisme; lyfstraf; die doodstraf; die verbode s-woord (seks); die familienaamding: die gewraakte soengroet van familie met krapperige snorre en die obsessie met rugby - ek het grootgeword met dieselfde dinge. Jou aanhaling van Hannah Arendt oor die ‘banaliteit van boosheid’; gawe, doodgewone mense wat immoreel optree omdat ‘almal’ om hulle dit doen, het dus sterk met my geresoneer.

Dieselfde met jou jeugjare; ek onthou ook die vernederende kniel sodat skoolrompe met ‘n liniaal gemeet kon word; radiovervolgverhale; Saal 10 (ja, ek onthou ook Suster Elsie); boekpryse by skoolprysuitdelings (ek het in standerd 7 ‘The thorn birds’ gekies en amper die kansellasie van die prysuitdeling daardeur veroorsaak); die stram foto’s langs ‘n nagemaakte Kersvader; die martelende NG kerkdienste en die ‘garage parties’. Hier het ons nog iets in gemeen: daardie 8 dele van die blou ‘Kinders van die wêreld’ se betowering en die liefde vir die meervlakkige verhale wat tweedehandse boeke betref.

Hierdie boek van jou herinner my sterk aan jou 2 romans wat (vir my) jou mees uitstaande was; in hierdie brief aan jou dogter, lees ek weer die fyn selfspot van ‘Griet skryf ‘n sprokie’ en die nostalgie van ‘Die dinge van ‘n kind’ raak.

Jou deernisvolle beskrywing van Oupa Willie se verlangende laaste jare sal my lank ná die toemaak van hierdie boek bybly en ek deel jou wens aan Mia: ‘Dis my hoop vir jou, my liefste meisiekind. Dat jy nie te ver en te lank sal verdwaal nie. ‘n Bietjie verdwaal is onontbeerlik’. (Bladsy 27)

Mag jou brief aan haar vir haar ‘n plek van stilte in die storms verskaf, soos wat dit gister vir my gedoen het.

#Uitdieperdsebek
⭐️⭐️⭐️⭐️

[Julia · Rating 4 out of 5]

sjoe, wat 'n boek. ek het dit so geniet en dis baie goed geskryf.

ek kon my vereenselwig met soveel goed wat die skrywer beskryf het, veral die politiek en apartheid, en die manier wat ons grootgeword het in hierdie land. ek is bly sy sê haar sê, want ek stem saam en nie baie mense het die 'guts' om dit te doen nie, of hulle oë is nog steeds toe.

dis een van my gunsteling boeke hierdie jaar.

[Gerda Janse van Vuuren · Rating 5 out of 5]

Okei, ek het sopas besluit om hierdie resensie (ek moes die woord google) te skryf in Afrikaans. So vergeef my die Engelse woord hier en daar, maar Marita se boek het my begeester om meer in Afrikaans te skryf, alhoewel ek nie 'n skrywer is nie - net 'n mede boekwurm.
Ek het hierdie boek soveel geniet, amper soos die genot van 'n stukkie sjokolade na 'n week van dieet, happie vir happie, te bang dat dit binnekort klaar gaan wees. Dis hoe ek gevoel het toe ek die laaste bladsy vanoggend toegemaak het (ek het selfs die bronnelys gelees). Ek lees nie baie Afrikaanse boeke nie maar, soos Marita, het ek op skool met lees en fiksie 'n lewenslange liefdesverhouding begin. Ek lees steeds soveel as wat my besige beroep my kan toelaat, maar meesal Engels.
Ek is 'n hele paar jonger as Marita (12 jaar om presies te wees) maar hierdie boek het soveel herinneringe in my wakker gemaak. Dinge wat ek selfs vergeet het (Marita vergelyk dit met 'n duikproses in modderige waters, die geheue ding en die verlede). Skoolreels, garage parties, autograph boekies, kerk toe gaan, die Meisies van Maasdorp reeks (wat ek terloops vir my 8 jarige dogter, wat in 'n Engelse laerskool was, probeer lees het, maar na 'n paar hoofstukke opgegee het want ek moes al die hoogdraende Afrikaanse woorde aan haar verduidelik), die intense gevoel op skool dat ek 'anders' was en die begeerte om een van die gewilde meisies te wees, om in te pas iewers, om uitgenooi te word na die partytjies wat almal bywoon; om net 'n paar te noem.
Maar daar is ook die intense wroeging met skuldgevoelens oor die ignoransie (ek hoop dis 'n regte woord, maar dit voel reg) oor die politieke omgewing waar ek grootgeword het. Die normaalheid van apartheid waarmee ons groot geword het, die bediendes wat deel van ons families was maar wat vandag net vaagweg gesigte en name in my geheue is. Twee jaar gelede het ek my opgeskote dogters saam met my na 'n 30 jaar skoolreunie saamgesleep, en hulle kon een van die jaarboeke bestudeer. My jongste dogter was verstom, want sy het nog nooit 'n skoolfoto gesien met net wit gesigte nie!
Dalk inspireer Marita my om 'n bietjie meer braaf te wees en meer Afrikaans te skryf, maar indien nie, sal dit my hopelik inspireer om meer Afrikaans te praat.
Die boek is effe nostalgies, maar ek dink vir my was dit die regte medisyne gewees. En ek dink ek mag dalk meer Afrikaanse boeke op my leeslys sit ook, wou al hoeka Fiela se Kind weer lees!

[Amanda · Rating 4 out of 5]

“Om oor jou eie verlede te skryf, is soos om in diep seewater te duik. Hoe verder ondertoe jy swem, hoe donkerder word alles, hoe korter raak jou asem.” (p.100) Die skrywer se relaas oor die hoekom en hoé van memoirs was een van my gunsteling gedeeltes van die boek. Sy verduidelik dat die ingewikkeldheid van ’n memoir daarin lê dat jy moet skryf oor dinge soos dit werklik gebeur het, sonder om staat te maak op jou verbeelding.
Marita van der Vyver skryf in 2020 hierdie terugblik oor haar lewe, vanaf die heel begin, daar waar sy nog nie eers bewustelik kan onthou nie, in haar geliefde Afrikaans, al is haar dogter, Mia, meer gemaklik in Frans. Omdat ek net twee jaar ouer is as die skrywer, is die dinge waaroor sy skryf, vir my ook ’n teruggryp na die verlede, LM Radio, lughawes vernoem na staatshoofde, inryteaters, Siembamba.
Waar sy my egter ligjare vooruit is, is haar wêreldreise en haar deeglike kennis van boeke en skrywers, soos blyk uit die lange bronnelys aan die einde van die boek, baie waarvan ek kennis dra, maar wat ek nog nooit self gelees het nie.
Die skrywer wys herhaaldelik hoe sy haar lewenservarings gestalte gegee het in haar fiksie. Sy is eerlik en uitgesproke oor haar liefde vir haar geboorteland en taal, maar ook oor haar oortuigings rakende politiek en die gewraakte beleid van afsonderlike ontwikkeling.

[Bernard Greeff · Rating 5 out of 5]

“ek wil so graag iets
of iemand wees wat rêrig weet
hoe om te wéés, meneer”

Ek is aansienlik jonger as Marita van der Vyver. Die kinderdae waaroor sy met soveel deernis skryf is vir my nog onlangs. Maar dit is twee heeltemal verskillende milieus.

Hierdie boek het my ongelooflik laat dink oor my eie tyd as kind, en selfs meer oor die kinderdae van my ouers en grootouers, waarvan ek skrikwekkend min weet. Hoeveel van my eie storie is ek glad nie eers van bewus nie, en hieveel daarvan gaan eendag heeltemal verlore wees?

Dit het my laat wonder oor my Afrikaaner identiteit en oor my taal. Hier is ‘n plek waar ek myself kan vereenselwig met Marita. As kind was ek nie trots op my taal nie - dit was nie “cool” soos Engels nie. Verbeel jou my verstomming toe ek eenkeer my Pa vra wat die mooiste taal in die wêreld is en hy sê Afrikaans. (in tussentyd het ek darem ook al self, soos Marita, vir Breytenbach ontdek en bietjie wyser geword).

Om te lees oor hoe Marita slryf van die Apartheidsjare en daai vieslike verlede van my mense was ook regtig insigewend. As meer mense vandag net die moed en die begrip gehad het wat Marita het…

Dan het die boek my ook baie laat dink oor die stories wat ons aan onsself vertel om sin te maak van ons lewens. Dit het my laat wonder oor wat ek eendag vir my seun sal kan vertel oor my kinderdae. Soms voel dit asof soveel verlore gegaan het in die moderne wêreld waar ons tegnologie en vooruitgang verafgod.

Daarom al te meer:

“ek wil so graag iets
of iemand wees wat rêrig weet
hoe om te wéés, meneer”

Ek gaan definitief nog boeke van hierdie skrywer, en sommer ‘n klompie ander Afrikaanse skrywers, lees

[Gwynn · Rating 5 out of 5]

Marita van der Vyfer is one of my favourite South African authors.

I read Entertaining Angels in the 1990s and loved her ability to tell a story and the way she weaves an intricate tale of tragedy and self discovery bound together with humour and forgiveness.

My next was Breathing Space which I devoured feeling as if she had been spying on me and was committing my life to paper, I haunted for a copy (the one I read belonged to someone in my book club) and have only just succeeded in finding a well read second hand copy, it makes a wonderful companion to its successor Still Breathing. I could write reams on it, I really identified with everyone and everything in the story, I am of the age of the protagonists and the thoughts and feelings are familiar territory, but my review is for A Long Letter to My Daughter.

I am 4 years older than Marita, so also a 50’s girl, so much of her letter was a replica of my life growing up in South Africa during that era. The clothes, the music and most of all the way we grew up, dominated by our fathers and our mothers always trying to keep the peace, I was also the eldest daughter and full of rebelliousness.

Thank you for this trip down memory lane, so beautifully written and full of lessons learnt being a daughter, a mother and an insightful author observing and recording.

[Ineke · Rating 5 out of 5]

Hierdie boek is 'n gewigtige boek as ek dit so mag stel. Dis reguit en op die man/vrou af. Baie van die beskrywings het my teruggevoer na my eie grootword jare. Ons het ook vakansies gehou naby Hazyview/ Witrivier. Alles is duidelik vertel presies soos dit was in die jare laat 50s, 60s toe ek groot geword het. Marita het beslis 'n skryftrant wat 'n mens se aandag vashou. Ek's bly ek het uiteindelik die boek kon lees omdat ek weggeskram het van haar manier van skryf omdat ek geleer is om nie oor al die dinge van daardie tyd en as vrou, te praat nie; politiek, tieners, kerksake. Dis beslis ook 'n groot aanwins vir Afrikaans. AFRIKAANS BO.

[Trisa Hugo · Rating 5 out of 5]

Hierdie boek het baie emosie is my losgemaak. Ek is 'n bietjie ouer as Marita, nou maak 5 jaar min verskil, maar op skool was dit op enige ouderdom 'n groot verskil. Ons het steeds in dieselfde politieke klimaat grootgeword al verkil ons effens in ouderdom, maar dit is ongeveer waar die ooreenkomste ophou.

Ons wêrelde het egter verskil asof ons in verskillende lande gewoon het. Haar lewe was alles wat ek begeer het en dit verpersoonlik steeds vir my alles wat ek nie is nie.

Die vermoë om hierdie tydvak in die vorige eeu so intens te kon beleef en bowenal so goed uit haar geheue te kon herroep is prysenswaardig. Om dit te kan verwoord soos in hierdie baie lang brief, benydenswaardig.

Alle vorige fiksie uit haar pen maak nou meer sin. Dit is merkwaardig met hoeveel insig sy skryf oor die invloed van grootwordjare, hoe onlosmaaklik deel van fiksie dit is, hoe deel van 'n mens se bewussyn wat dan bewustelik of onbewustelik deur karakters in stories leef.

Die skrywer spaar haarself nie, sy kyk haar eie donkertes vierkantig in die oë en skryf met rou eerlikheid daaroor aan haar dogter.

Haar belesenheid is verstommend, maar soos my ma altyd in my kop gedril het, kennis moet toegepas kan word. En hierin lê die waarde van hierdie boek, alles word geïntegreer. Lewenswysheid, Shakespeare, musiek, reis, verhoudings tussen ouers en sibbe, skool en sport. Vry en verdriet. Alles wat mens méns maak. Ons is almal die produk en samestelling van al die elemente uit ons eie lewens, maar om dit so geskryf te sien staan, is groots.

Mia is die mees bevoorregte dogter op aarde. Sy sal kan sin maak van haar eie lewe, om dit te verstaan in die konteks van hierdie baie lang brief aan haar.

Soveel mense gaan hierdie boek lees en dink: ek kan assosieer hiermee. Tog sou ek wou hê die jonger generasies veral, moet dit lees. Dat hulle ons almal beter kan verstaan. Haar storie is ook haar tydgenote se storie, dit is 'n tydsdokument wat hopelik as sulks erken en bewaar gaan word in literêre instansies. Hierdie boek is 'n stuk geskiedenis.

Vyf welverdiende sterre, want ek gaan dit sekerlik weer lees.

[Anita Williams · Rating 5 out of 5]

I have always loved Marita van Der Vyver's work and this book is certainly no exception. What a wonderful tale that talks to the history of South Africa under apartheid but also coming of age in the 70's. Very beautifully written, in fact it got better and better as it went on.

[Sonja Blom · Rating 3 out of 5]

Didn't enjoy it. Too much reference to other authors

[Luzanne Warren · Rating 3 out of 5]

DNF - first one ever!

[Katinka Steyn · Rating 5 out of 5]

This book was an absolute joy to read. The author ( who grew up in the same Era and country as me) echoes so many of the issues that our generation were confronted with. She manages to convey her feelings of discord with the - then - status quo without becoming negative or depressive. I thoroughly enjoyed the book and think it brings a refreshing personal perspective to an otherwise bleak part of South African history. Proving, that many people were not comfortable in a segregated society.

[Lesley · Rating 3 out of 5]

I enjoyed the life story and though a good 10 years younger than the author could relate to many of her stories in the book especially since this is so similar to what i eant to write for my daughters. Hiwever i listeend to the audio book and the reader Joannie Combrinck? Irritated me 'grensloos'. Used too much of a baby girl's voice in parts that really irritated me. I will have to reread at some stage since i enjoyed her fiction novels 'dinge van n kind' en 'grensgeval'

[Nicolene Murdoch · Rating 4 out of 5]

Hierdie boek was soos ‘n reis deur my eie kinderjare… dit het soveel herinneringe teruggebring. Ek wonder of die skrywer doelbewus nie meer oor haar verhoudings geskryf het nie? Dis tog ‘n groot deel van haar lewe wat nie in hierdie memoir ingesluit is nie. Dalk met goeie rede, maar tog iets wat ek gemis het.

[June Arderne · Rating 4 out of 5]

I really enjoyed the book and the many references to other books and what she learnt from them. However, when it ended I was disappointed as I was looking forward to finding out how she came to be living in France. I also wanted to find out about the father of Mia. Maybe there will be a follow up.

[Anthea Visser vd merwe · Rating 5 out of 5]

Tien jaar jonge maar die Kaap gedeelte van haar brief is my groot word plek en al die reuke en smake en plekke is weer vars herrinnerings in my laat beleef. My kinders verstaan nie ons groot word wêreld nie en die boek kan hulle dalk meer van my kinder wêreld laat verstaan en dat ons is soos ons is. In ons uitkyke ect

[Salomé Kotzé · Rating 5 out of 5]

Uitstekend. Marita van der Vyfer op haar beste... Soveel van my eie grootword herinneringe opgediep.

[Wentzel Lombard · Rating 5 out of 5]

'n Pragtige memoir oor Marita se jeug en lewenslange liefde vir haar kinders, boeke en taal.

[Melanie Pienaar · Rating 4 out of 5]

4.5

[Hjwoodward · Rating 5 out of 5]

'A long letter to my daughter' by Marita van der Vyyer.
This “I hope you will also be able to say, one day, that your mother had been a more or less good person.” (p 302) resonates so much with us, the young people who grew up in the apartheid era. I wish I’d read this in Afrikaans, but I bought an English version for the sake of my bookclub. The translator had a hard job of it, I can see! (‘Dog het ’n veer geplant’ is just one small example!) I am three years four months older than the author, so very many of the cultural references are familiar, from ‘Jane of Lantern Hill’ (a book I loved!) to ‘Jeremy’ (a film that partly influenced my choice of name for my son). Great to be reminded of the many well-loved books Van der Vyver quotes from. Some of the authors she mentions are Salinger, Roth, Tolkein, Woolf, Bessie Head, Brink, Camus, Carroll, Shakespeare of course, and earlier, the Maasdorp series and Alba Bouwer’s Rivierplaas as well as those photo stories that I would find in my cousin’s bedroom whose authors are of course forgotten long ago! She mentions how with shame we dealt with our periods, compared to how many girls today celebrate their first menstruation. And how utterly foreign it sounds to be beaten at home and at school, but yes, we all got smacked – on the hand if you were a girl, sent to the headmaster for cuts if you were a boy. And the way we accepted and were complicit in a certain sense with the injustices in our society. I think she mentions how we are all sort of schizophrenic as a result, can't find the reference but it is so true. The impact the border war had on our brothers and boyfriends. And the freedoms we took for granted. No wonder our world sounds so absolutely foreign to the French daughter. So much is so different. This memoir is very honest (though, perhaps as Salinger says somewhere, you might well admit to cheating in a maths test, but did you tell about the time you stood on your hamster’s head in a fit of pique? Lol). I enjoyed it immensely.

[Madelein J · Rating 5 out of 5]

Hierdie boek is ń moet-lees vir enige dogter/vrou wat in die '70s of '80s in Suid Afrika Afrikaans grootgeword het. Marita is 6 jaar ouer as ek maar ek het in elkeen van die hoofstukke omtrent ooreenstemmende ervarings gehad en het sommer lekker gehuil oor al die gevoelens wat ons vir lank in die donker weggesluit het. Ek was nog nooit noodwendig ń aanhanger van haar boeke nie, maar nou gaan ek almal lees!