Ondeeds is het verhaal van de boetvaardige kluizenaar en monnik Ondeeds de Loutere die vreselijk zijn best doet de hoogste toppen van zijn moeilijke professie te bereiken. Maar helaas, het vlees is zwak en de begeerte nog lang niet uitgeblust en in een ogenblik van wankelmoedigheid valt hij uit de genade van zijn schutsheilige, Sinte Agnese van Valtherheerde. Alle geestelijke verheffing waarvoor hij zich jarenlang zo noest heeft ingespannen is gevloden, tegelijk met zijn louteringsvlam, en hij raakt noodgedwongen in de macht van een tegenpool van het Goede, schijn het... al beweert die tegenpool het tegendeel.
Ondeeds heeft geen keus dan op reis te gaan om de doeleinden van de onbekende macht te volbrengen. Zal aan het einde van deze barre tocht door het geestelijk duister dan toch weer het Licht gloren? Ondeeds kan het alleen maar hopen. In ieder geval staat hem een spannende ontdekkingreis te wachten, vol gevaren en opwinding, onverwachte - en onverdiende? - roem, de aandacht van een bijzondere vrouw, een reis waaruit hij beslist wijzer omtrent zichzelf te voorschijn zal komen. Hij hoeft slechts de streken van zijn demon te overleven...
8- Dit boek was in mijn ogen iets minder sterk dan 'De Schrijvenaar van Thyll', het eerst gepubliceerde boek voor volwassenen van Peter Schaap. Maar het scheelde niet veel en ik heb ervan genoten. Ik hou zelf wel van niet te dikke boeken die in 200 pagina's hun verhaal weten te vertellen. In dit geval gaat het om een voor Nederlandstalige begrippen erg origineel fantasyverhaal. Het speelt zich af op een parallelle Aarde waar andere landen zijn dan die we kennen. Er is wel een katholieke kerk die lijkt op de onze, maar mensen die een staat van heiliging bereiken, de 'gelouterden', dragen een letterlijke vlam met zich mee. Zondigen ze, of houden ze zich niet aan de rituelen, dan verliezen ze hun Loutering. En hun vlam. Er zijn ook zieners, natuurgoden, dwaallichten en hellehonden. In deze wereld verliest de kluizenaar Ondeeds zijn loutering. Hij wil naar Valterheerde reizen om zich weer toe te wijden aan zijn schutsheilige Sinte Agnese. Onderweg wordt hij door de natuurgod Pan opgezadeld met een opdracht. Hij moet in de stad gaan melden dat er een invasie dreigt van barbaren ... Er volgen tal van verwikkelingen. Ondeeds wordt aangezien als wonderdoener en dreigt op de brandstapel te geraken. En dat is nog niet eens het wondelijkste. Ondertussen wil hij maar één ding: zijn Loutering terugkrijgen. De monnik heeft niet een heel actieve rol in het verhaal. Hij doet niet zo veel zelf en wordt door gebeurtenissen meegesleurd. Ondertussen denkt hij daar wel veel over na. Een zo introspectieve, nadenkende hoofdpersoon vond ik wel intrigerend. Het einde van het verhaal was ook mooi, kleinschalig en tot nadenken stemmend. Schaap schrijft het allemaal met een dikke knipoog en mooi taalgebruik dat een behoorlijk grote kennis van de Nederlandste taal laat zien. De beschrijvingen bevatten naar moderne maatstaven soms wat veel bijvoeglijke naamwoorden, maar ik vind dat zelf niet erg. Ik zag de duidelijke invloed van Jack Vance, die ik ook in Schaaps andere boek al bespeurde. Achteraf beklijft het idee dat deze wereld en de concepten erachter wellicht een groter verhaal hadden verdiend. Een zo originele wereld had nog verder uitgediept mogen worden. Het blijft nu bij een plezierig leesbaar tussendoortje. Geen hoogschieter daardoor, en zeker niet onmisbaar, maar wel een herinnering hoe goed Nederlandse fantasy kan zijn.
Dit als tweede verschenen, maar als eerste geschreven fantasyverhaal is meteen een van de originelere fantasyboeken in de Nederlandse taal. Geen orks, elven of dwergen, geen magiers. Ondeeds, de hoofdpersoon is een kluizenaar, dit na lang bidden en vasten gelouterd wordt met het magische vuur van Sint Agnese. Door een kleine dwaling raakt hij dit weer snel kwijt, en we volgen in dit boek zijn lotgevallen om weer in de genade van zijn Sint te geraken.
Het speelt zich af in een soort parallel universum, waar ook een katholieke kerk bestaat, met grote overeenkomsten met die in onze wereld, maar waar magie een wezenlijk onderdeel vormt. De plaatsnamen en de omgeving doet erg oud-Nederlands/oud-Duits aan, met grote, dichte wouden en middeleeuwse dorpen en steden. Een erg vermakelijk boek, met satirische elementen. Mijn grootste bezwaar is dat Ondeeds vooral zaken overkomen: hij trekt weinig zijn eigen plan. Dat kost dit boek uiteindelijk de 4e ster.
Alleskunner Peter Schaap brengt hiermee zijn twee fantasy boek uit, een boek dat geschreven werd voor "De schrijvenaar van Yhyll'. De humoristische ondertoon kennen en smaken we. Hier gaat het eigenlijk om de universele strijd tussen goed en kwaad. Ondeeds heeft de beste bedoelingen, maar... het vlees is zwak. Hierdoor komt hij in allerlei komische situaties terecht. Des te meer hij eerlijk tracht op te biechten - op een gegeven ogenblik legt hij zich zelf neer bij een doodstraf wegen ketterij - des te meer zijn ster stijgt en zijn licht begint te schijnen. Tot groot ongemak van Ondeeds zelf. De ultieme confrontatie is een duel tussen Ondeeds tegen de Boze zelf. Verrassende plotwendingen zorgen er voor dat de lezer zich geen moment verveelt. En dwingen hem/haar ook steeds een nieuw standpunt in te nemen. Alle sympathie gaat vanaf het begin uit naar Ondeeds. Hij maakt een lange (voet)reis, levert een zeeslag en rijst tot een hoog ambt. Spannend, hilarisch, vol misverstanden en heerlijk om te lezen. Opmerkelijk is dat Peter Schaap uitdrukkelijk duidt dat er een hiernamaals is en dat God en de Duivel wel degelijk bestaan. Hij steekt wel de draak met de kerkelijke hoogwaaridgheidsbekleders die denken de waarheid in pacht te hebben en een inquisiie nodig hebben om dat bij de massa te latne doordringen.
Vlot geschreven verhaal. Vanaf de eerste bladzijde zit je in het hoofd van de hoofdpersoon, je wilt nadrukkelijk weten hoe het met hem gaat aflopen. Zijn passie, de verleidingen, zijn keuzes en de dilemma's waarvoor hij geplaatst wordt.