Over wetenschappelijk denken

by Jan Heylen

Het meest succesvolle denken over de natuur vind je in de natuurwetenschappen. Filosofie wordt wel eens omschreven als denken over denken. In het handboek Over wetenschappelijk denken behandelen we het denken over het wetenschappelijk denken. Dat maakt van dit boek zowel een algemene inleiding in de wijsbegeerte als meer in het bijzonder een inleiding tot de wetenschapsfilosofie.

Eerst gaan we dieper in op de natuurfilosofische revolutie in het antieke Griekenland. De mythische verklaringen voor natuurfenomenen zoals regenbogen moesten toen plaatsmaken voor natuurfilosofische verklaringen die een beroep doen op zuiver fysische oorzaken, zoals gekleurde wolken. Vervolgens komt de natuurwetenschappelijke revolutie aan bod. Het filosofisch denken over de natuur en het Aristotelische wereldbeeld worden op hun beurt verdrongen door de moderne natuurwetenschap en de astronomie van Copernicus, Kepler, Galilei, Descartes, Newton en Lavoisier.

Zowel de oude Grieken als de moderne filosofen en natuurwetenschappers zoals Bacon en Newton dachten niet alleen na over de natuur, maar ook over de manier waarop het best over de natuur wordt nagedacht. Wetenschappelijke redeneervormen zoals deductie, inductie en abductie hebben daarin een prominente plaats. Elk van deze redeneervormen en ook logica en waarschijnlijkheid bekijken we van naderbij. De observatie van één zwarte zwaan volstaat om te deduceren dat niet alle zwanen wit zijn, ook als we door talloze vroegere observaties van witte zwanen inductief hadden afgeleid dat het waarschijnlijk is dat alle zwanen wit zijn. Zo komen we tot een reflectie op wat wetenschap nu eigenlijk is en hoe we wetenschap kunnen onderscheiden van pseudowetenschap.

Genres: Nonfiction

2019 pages, Paperback

About the author

Due to a rather severe limitation of the Goodreads software, the identity of an author is determined entirely by their name, i.e., it is considered impossible for several authors to have exactly the same name.

The "Jan Heylen" who wrote about scientific thinking may not be the same person who illustrated children's stories, although you never know.

Reviews

[Justpassingby]

Jan Heylen is a philosophy lecturer at KULeuven and this book is based on his epistemology lectures for science freshmen. Epistemology is the study of knowledge.

The first part outlines the early history of scientific thinking starting from the natural philosophy revolution in ancient Greece and ending with the modern age revolution as exemplified by Newton and Lavoisier. This is the least interesting part because it omits many of the more recent cases where the thinking about science had to be adapted to the radically changed scientific theories themselves, most notably in 20th century physics.

The second and longer part distinguishes between the 3 mechanisms of deduction, induction and abduction as the methods by which scientific truth can be arrived at. It indicates some of the major problems associated with each of the methods, and describes attempts to solve these problems such as the use of probability theory and causality.

The final chapter considers the question "what is science" including the notions of pseudoscience, proto-science and falsifiability. It is the most interesting bit because of the treatment of concrete cases such as creation science, global warming, marxism and freudian psychoanalysis.

A pleasant and intelligent read; if I had been younger I might have registered for professor Heylen's course.

[Neilepiel]

Read the 2024 edition from Owl Press that consists of 416 pages. EAN 9789464946413