Volume X of al-Tabari's massive chronicle is devoted to two main subjects. The first is the selection of Abu Bakr as the first caliph or successor to the Prophet Muh'ammad following the Prophet's death in 632 C.E. This section of the History reveals some of the inner divisions that existed within the early Muslim community, and sheds light on the interests and motivations of various parties in the debates that led up to Abu Bakr's acclamation as caliph.
The second main subject of Volume X is the riddah or "apostasy"--actually a series of rebellions against Muslim domination by various tribes in Arabia that wished to break their ties with Medina following the Prophet's death. The History offers one of the more extensive collections of accounts about this early sequence of events to be found in the Arabic historical literature. It provides richly detailed information on the rebellions themselves and on the efforts made by Abu Bakr and his Muslim supporters to quell them. It also tells us much about relationships among the tribes of Arabia, local topography, military practice, and the key personnel, organization, and structure of the early Islamic state.
The successful suppression of the riddah marked the transformation of the Muslim state from a small faith community of importance only in West Arabia to a much more powerful political entity, embracing all of the Arabian peninsula and poised to unleash a wave of conquests that would shortly engulf the entire Near East and North Africa. The riddah era is, thus, crucial to understanding the eventual appearance of Islam as a major actor on the stage of world history.
Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir al-Tabari (224 – 310 AH; 839 A.D–923 A.D) was a prominent and influential Persian scholar, historian and exegete of the Qur'an from Tabaristan, modern Mazandaran in Iran. Even if today he's better known for his expertise in Islamic sciences (Qur'anic commentary and law) or history, he has been described as "an impressively prolific polymath. He wrote on such subjects as poetry, lexicography, grammar, ethics, mathematics, and medicine."
His most influential and best known works are his Qur'anic commentary known as Tafsir al-Tabari and his historical chronicle Tarikh al-Rusul wa al-Muluk (History of the Prophets and Kings), often referred to Tarikh al-Tabari. Al-Tabari founded his own madhhab which is usually designated by the name Jariri.
تاریخ الرسل و الملوک یا تاریخ الامم و الملوک معروف به تاریخ طبری کتابی است به زبان عربی که توسط محمد بن جریر طبری تاریخنگار و پژوهشگرِ ایرانی مسلمان در اواخر سده سوم پس از هجرت به رشته تحریر درآمدهاست و یکی از بزرگترین و معتبرترین منابع دوره اسلامی است. طبری نویسندهٔ مشهورترین، مهمترین و ارزشمندترین مجموعههای مفصل تاریخ عمومی اسلام و جهان بهشمار میآید. این کتاب، تاریخ را از زمان خلقت شروع کرده و سپس به نقل داستان پیامبران و پادشاهان قدیمی میپردازد. در بخش بعدی کتاب طبری به نقل تاریخ پادشاهان ساسانی میپردازد، و از آنجا به نقل زندگی پیامبر اسلام، محمد میپردازد. در این کتاب وقایع پس از شروع تاریخ اسلامی (مقارن با هجرت به مدینه) به ترتیب سال تنظیم شده و تا سال ۲۹۳ هجری شمسی را در بر میگیرد.
تاریخ طبری شامل دو بخش کلی است:
تاریخ پیش از اسلام: بخش پیش از اسلام مشهورترین، مهمترین قسمت آن است و نویسنده این بخش از کتاب را پس از پایان تفسیر طبری تألیف نمود. پس از اسلام: در تاریخ پس از اسلام این کتاب، نویسنده وقایع را به صورت وقایع نگاری نقل میکند. این بخش (پس از اسلام) خود مشتمل بر سه بخش جداگانه دیگر است. نکته در خور توجه این است که طبری از چه سالی شروع به نوشتن کتابهای خود کردهاست ؟ برخی میگویند که او در سال ۲۱۰ ه.ق شروع به تحریر کتاب خود کردهاست و برخی روایتها حاکی از آن است که طبری بخش تاریخ عباسیان را در کتاب جداگانهای به نام القطعین تألیف کردهاست و این خود نشان دهنده این است که طبری تاریخ خود را فقط تا پایان دوره عباسیان نوشتهاست.
تاریخ الرسل و الملوک یا تاریخ الامم والملوک، معروف به تاریخ طبری در اصل توسط محمدبن جریر طبری، تاریخ نگار و محقق ایرانی در اواخر سده سوم هجری به زبان عربی نوشته شده. این کتاب که مهم ترین مجموعه ی تاریخ عمومی جهان اسلام است، از داستان خلقت آغاز کرده و به نقل زندگی پیامبران (به روایت اسلامی) و پادشاهان قدیم ایران پرداخته، و پس از وقایع دوران ساسانی، به نقل زندگی پیامبر اسلام، اهل بیت، نقل تاریخ اسلامی تا سال تنظیم کتاب (۲۹۳ هجری ) گریز زده است. کتاب که در اصل ۱۶ جلد بوده، از آن پس منبع بسیاری از وقایع نگاران پس از طبری بوده. تاریخ طبری را ابوعلی بلعمی به فارسی ترجمه و خلاصه کرده و از خود مطالبی به آن افزوده و تغییراتی در آن داده، به گونه ای که ترجمه ی فارسی طبری، تألیفی تازه محسوب می شود و گاه با نام "تاریخ بلعمی" از آن نام می برند. تاریخ طبری را "ابوالقاسم پاینده" در 1352 ترجمه و بی هیچ تغییر، در همان 16 جلد، منتشر کرده است. ترجمه ی دیگری هم توسط صادق نشات صورت گرفته که بنگاه ترجمه و نشر کتاب در 1351منتشر کرده است.
تاریخ طبری یکی از مهمترین منابعی است که می تواند بخش بزرگی از تاریخ را نمایان سازد(چه پیش و چه پس از اسلام) و یا دست کم سرنخ هایی را به پژوهشگران بدهد. نباید اندیشید که این سر نخ ها روشن و شفاف هستند، بلکه این سرنخ ها گاهی در حد جمله ای وجود دارند. هرچند خواندن این کتاب با توجه به نثر آن دشوار زیادی ندارد (در مقایسه با کتاب هایی چون تاریخ جهان گشا) و خواندنش خالی از لطف نیست اما باید توجه داشت که بیشترین اهمیت این کتاب در پژوهش است و نه مطالعه.