Η Μεταφυσική Της Μιας Νύχτας

by Ανδρέας Αγγελάκης

ΤΑ ΧΕΡΙΑ

Τα χέρια δεν λένε ποτέ ψέματα, είτε σφίγγουν
άλλα ροζιασμένα, προσπαθώντας να πούνε κάτι
για τη μοναξιά τους αδέξια,
είτε χαϊδεύουν άγνωστα δάχτυλα στη σκοτεινιά,
άμαθα από τέτοια, όπως των εργατών του Αρίωνα,
πάντα θυμίζουν κάτι.
Έχουν γνωρίσει, βλέπεις, την παγωνιά του αποχαιρετισμού,
τον ιδρώτα της αστυνομικής εφόδου,
τον τρόμο του εκβιασμού,
γι’ αυτό είναι επιεική,
με το παραμικρό δακρύζουν
-κάποτε φίλησαν τις φλέβες τους.
Κι αν πάρουν μια βραδιά το περίστροφο
κι αυτό θα γίνει με μια μετρημένη χειρονομία,
ελάχιστα θεατρική, γεμάτη νοσταλγία,
όπως όταν κλείνουμε τα μάτια μας στον ήλιο
βάζοντας γαλάζια ομπρέλα την παλάμη μας,
όπως δίνουμε όρκο σ’ έναν ξένο
πως θα τον θυμόμαστε για πάντα
κι αύριο δεν μένει τίποτα:
ούτε τα χείλη, ούτε ο ιδρώτας,
ούτε καν το τηλέφωνό του που πετάξαμε…

Genres: Poetry

60 pages, Unknown Binding

Published January 1, 1982

About the author

[Πρώτη δημοσίευση, περιοδικό,
Οδός Πανός, τεύχος 93-94/9,12,1997, σελίδες 96-109]

Γιώργος Μπαλούρδος : Ποια πιστεύετε ότι είναι η λειτουργία της ποίησης στην εποχή μας;

Ανδρέας Αγγελάκης : Μην περιμένεις να σου απαντήσω σε ύφος ότι η ποίηση είναι το μέλλον της ανθρωπότητας, ή ότι η ποίηση θα λυτρώσει τον άνθρωπο, και ότι ο ποιητής είναι το φαινόμενο εκείνο προς το οποίο αποβλέπει ο κόσμος. Δυστυχώς δεν τα πιστεύω όλα αυτά. Η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει σε καθαρά ατομικό επίπεδο, δηλαδή, για τον γράφοντα, αν οι άλλοι, του δώσουν τον χαρακτηρισμό και τον αξίζει, μπορεί να έχει μια λυτρωτική σημασία για εκείνην την στιγμή, γιατί δεν πιστεύω στις μακροχρόνιες καταστάσεις λύτρωσης. Και πάλι, μπορεί να προσφέρει μια χαρά για τον αναγνώστη, αν υποτεθεί ότι ο ποιητής είναι ικανός και δεν γράφει ανοησίες. Η απάντησή μου λοιπόν είναι, ότι είναι σε πάρα πολύ εξειδικευμένο ατομικό επίπεδο και δεν μπορούμε να γενικεύουμε.

Γιώργος Μπαλούρδος : Ποια είναι η πρώτη ύλη της ποίησής σας;

Ανδρέας Αγγελάκης : Τα πάντα κύριε Μπαλούρδο, τα πάντα μπορούν να γίνουν πρώτη ύλη για την ποίηση. Μπορεί να γίνει ένα βλέμμα κάποιου περαστικού, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν ερέθισμα. Μπορεί να γίνει πρώτη ύλη ένα όνειρο, μια ανάμνηση, το σφίξιμο ενός χεριού, μια επιθυμία…, τα πάντα στο ικανό χέρι ενός γράφοντος μπορούν να μετουσιωθούν και πολλές φορές να γίνουν ύλη εύφλεκτη και δυναμική. Τίποτα δεν μπορείς να αποκλείσεις, μπορεί επίσης να γίνει πρώτη ύλη ο στίχος κάποιου άλλου ποιητή, ένα αίσθημα παροδικό, μια αγωνία, τα πάντα.

Γιώργος Μπαλούρδος : Ποιο είναι το κυρίαρχο στοιχείο στην ποίησή σου;
Στην ποίησή σου ανακαλύπτουμε θα έλεγα δύο «μονομάχους». Από την μια είναι ο Έρωτας και από την άλλη ο Θάνατος. Ο ένας αντιμάχεται τον άλλον, μονομαχούν μεταξύ τους; είναι οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος; Είναι οι παιδικοί σας εφιάλτες που σας ακολουθούν και μας ακολουθούν; Τι ρόλο αλήθεια παίζει μέσα στην δημιουργία σας ο Έρωτας και ο Θάνατος;

Ανδρέας Αγγελάκης : Κοίταξε Γιώργο, δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να τους διαχωρίσει τόσο εύκολα αυτούς τους δύο πόλους, τους δύο άξονες. Είναι διπολική η σχέση μας με αυτούς. Ας πούμε πολύ σεμνά, ότι αν εσύ διακρίνεις δύο τέτοιους άξονες μέσα στην ποίησή μου, δηλαδή τον πόλο του ερωτικού άγχους-θα πρόσθετα εγώ-γιατί δεν υπάρχει η ευδαιμονική πλευρά του έρωτα στα ποιήματά μου όπως γνωρίζεις αρκετά καλά, και τον άξονα του θανάτου όπως εσύ τον διακρίνεις, εγώ θα σου έλεγα, ότι αυτά τα δύο στοιχεία είναι δεμένα. Και είναι δικαιολογημένη αυτή η συνύπαρξη. Το ένα οδηγεί στο άλλο. Δεν μπορεί να υπάρχει η ζωή χωρίς το θάνατο, το συν χωρίς το πλην. Εγώ τα βρίσκω πάρα πολύ κοντινά αυτά τα πράγματα.

Γιώργος Μπαλούρδος : Αυτό το συν και το πλην που αναφέρεις, μήπως είναι μια διασπαστική μετάφραση του κόσμου; Από εδώ το καλό από εκεί το κακό. Το γιαν και το γιν, μια και έχεις μεταφράσει και Κινέζικη ποίηση, το άσπρο και το μαύρο, μια μανιχαϊστική αντίληψη;
Υπάρχει δηλαδή μια ανατολίτικη δυαρχία που τέμνει τη ζωή αντί να την ενώνει σαν ένα ενιαίο όλο; Πιστεύεις ότι η Τέχνη θα πρέπει να επιδιώκει να ενώσει αυτά τα δύο, να ολοκληρώσει τη ζωή σαν ενιαία έκφραση;

Ανδρέας Αγγελάκης : Η Τέχνη, καλέ μου Γιώργο Μπαλούρδο, είναι ανυπεράσπιστη μπροστά στα συγκλονιστικά γεγονότα της εποχής μας. Τα πολιτικά, τα στρατιωτικά, τα οικονομικά, τα διάφορα γεγονότα του καιρού μας. Ας μην γελιόμαστε, προς στιγμή κάτι είπες για Ανατολική σκέψη, πιθανόν επειδή δεν είμαι ιδιαίτερα εξοικειωμένος με αυτά, άσχετα αν έχω μεταφράσει ορισμένα κομμάτια Κινέζικης ή Ιαπωνικής ποίησης που άρεσαν σε εμένα, δεν θάθελα να πω ότι είμαι γνώστης του χώρου, γιαυτό δεν θέλω η συζήτηση να στραφεί προς τα εκεί πολύ σεμνά λέγοντάς σου. Αλλά αν εσύ βλέπεις την ύπαρξη του φωτός και του σκοταδιού, του συν και του πλην, εγώ συμφωνώ. Αλλά ας μην ξαναγυρίσουμε πάλι στο θέμα, στο αν η ποίηση είναι λυτρωτική κ.λ.π. Τι λύτρωση να φέρει η καημένη, και τι να βοηθήσει, μπροστά στις πυρηνικές απειλές και στους ολέθρους, καις την οικονομική κρίση που μαστίζει την