Το κόκκινο ποτάμι: Η τραγωδία του Ελληνισμού της Ανατολής 1908-1923

by Harry Tsirkinidis, Χάρης Τσιρκινίδης

Σήμερα, εδώ πάνω στα νεκρά ερείπια, αισθάνθηκα τη μεγαλύτερη δύναμη ζωής. Ένιωσα σαν να βγαίνει μέσα απ' το χώμα και τις πέτρες μια μυστηριώδης δύναμη και να μπαίνει στις φλέβες μου σαν μια ζεστασιά. Να διαχέεται σ' όλο το κορμί μου, να εξαφανίζει τις φοβίες και τους δισταγμούς μου. Να με λυτρώνει απ' τα επίγεια.
Ακούω, Μίλτο, τα βογκητά και τα παρακάλια των προγόνων μας, που ζητούν δικαίωση για τους αγώνες και τις θυσίες τους. Θέλουν ν' αντισταθούμε και να διώξουμε αυτούς που βεβήλωσας τους τάφους τους, για να μπορούν τα πνεύματά τους να κυκλοφορούν ελεύθερα, ανάμεσα στους δικούς τους ζωντανούς.
Ναι, Μίλτο, θα αγωνιστώ, γιατί πια νίκησα τη ζωή. Κι αν τύχει και πεθάνω, τα παιδιά μας, οι γονείς μας, οι πρόγονοί μας θα με δεχθούν στις θερμές αγκάλες τους, γιατί θα ξέρουν, πως όσο ζούσα δεν του ξέχασα. Έκαμα το καθήκον μου!

Genres: History, Historical

319 pages, Hardcover

Published January 1, 2006

About the author

Greek: Χάρης Τσιρκινίδης

Harry Tsirkinidis was born in 1938 in Lekani Kavala in Greece. His parents were refugees from Pontus, Asia Minor. He grew up during the German occupation of Greece during WW2 and the Greek Civil wars of 1946-49.

He was deeply affected by the tragic stories his refugee parents told him about the genocide of the Greeks in the Ottoman Empire, in particular their stories from Pontus. He was also affected by the expulsion of the Greeks of Constantinople (Istanbul) in 1955, and the Turkish occupation of Cyprus.

In 1961 he graduated from the School of Efelpidon as an Artillery lieutenant. He served as a staff member in Greece as well as Cyprus. He is a graduate of the Greek and French War Academies. He also graduated in law at the Salonica University. He served as a military Attaché at the Greek Embassy in France and later retired.

He has written a number of books. His book on the Greek Genocide titled 'At Last we Uprooted them' came about following his lengthy research of the French military and diplomatic archives.

Reviews

[Maria Bikaki · Rating 3 out of 5]

Δε μπορώ να πω ότι ήταν αυτό που περίμενα. Δεν ξέρω βέβαια κατά πόσο είναι σωστό ως κριτική το δεν ήταν αυτό που περίμενα δεδομένου ότι μιλάμε για ένα βιβλίο το οποίο βασίζεται στην εξιστόρηση ενός συγκεκριμένου και υπαρκτού ιστορικού γεγονότος άρα ξέρεις λίγο πολύ τι θα συναντήσεις. Από ιστορικής άποψης νομίζω ότι πρόκειται για μια πολύ καλή δουλειά δεδομένου ότι δεν παρατήρησα κάποια ιστορική ανακρίβεια και μου φάνηκε ότι ο συγγραφέας έκανε αρκετά καλή δουλειά στο κομμάτι της έρευνας. Λογοτεχνικά όμως το βρήκα αρκετά μέτριο. Η κεντρική ιστορία γύρω από την οποία εξιστορήθηκαν τα ιστορικά γεγονότα στα δικά μου μάτια ήταν αρκετά αδύναμη και ο συγγραφέας δεν κατάφερε να συνδυάσει επαρκώς το ιστορικό με το λογοτεχνικό κομμάτι. Οι πρωταγωνιστές, άνθρωποι που βασανίζονται, περνούν δυσκολίες κατά τη διάρκεια της ιστορίας δε μου προκάλεσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ούτε συναισθηματική σύνδεση. Μου φάνηκε μια ιστορία που λίγο πολύ την έχω ξαναδιαβάσει και αλλού άρα δεν την βρήκα συγκινητική.
Η βαθμολογία μου είναι στα 3 αστέρια. Δε μου άρεσε λογοτεχνικά αλλά νομίζω θα ήταν άδικη χαμηλότερη βαθμολογία. Ιστορικά είναι προσεγμένο και διαβάζεται εύκολα. Θα δοκιμάσω κάποια στιγμή και την ομώνυμη τηλεοπτικά σειρά.

[Stella · Rating 5 out of 5]

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2019
Πρόκειται για ένα πολύ ιδιαίτερο ιστορικό βιβλίο που φωτίζει άγνωστες πτυχές του αγώνα που έκαναν οι Έλληνες του Πόντου.Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας αναφέρει στο εισαγωγικό του σημείωμα είναι αληθινή ιστορία, Το φθινόπωρο θα μεταφερθεί και στην τηλεόραση με την υπογραφή του κορυφαίου σκηνοθέτη Μανούσου Μανουσάκη. Μην το χάσετε!!

[Dora · Rating 5 out of 5]

Σαν αφήγηση έχει κάποια κλισέ αλλά τα γεγονότα είναι συγκλονιστικά. Μακάρι να γραφόταν κι άλλες εξιστορήσεις τέτοιου είδους

[Μηνάς Τσαμπάνης · Rating 5 out of 5]

Είναι πραγματικά κρίμα να μαθαίνεις την ύπαρξη τέτοιων βιβλίων από τη προβολή μιας τηλεοπτικής σειράς, όσο καλοδουλεμένη και να είναι.
Το παρελθόν πρέπει να το σεβόμαστε αλλιώς το παρόν και το μέλλον θα το αντιγράψουν και αυτό το λέω χωρίς κανένα ίχνος ρατσισμού (τον οποίο μισώ).

[Ariel Lekaditis · Rating 3 out of 5]

Αν δεν γινόταν σειρά, ομολογώ δεν θα το ήξερα.Μπορώ να πω πως είναι ένα ωραίο βιβλίο, το οποίο περιγραφεί τα ιστορικά γεγονότα της εποχής εκείνης. Δεν θα μπορούσα να πω πως είναι της κατηγορίας ''Ματωμένα Χώματα''. Ο συγγραφέας μας παρουσιάζει τα ιστορικά γεγονότα όπου το κάνει άριστα, αλλά πιο πολύ παρουσιάζει τη μαρτυρία ενός ιερέα.
Από λογοτεχνικής άποψης είναι μέτριο αλλά από ιστορικής πολύ καλό.
Όποιος έχει διαβάσει Phillip Kerr καταλαβαίνει τι εννοώ.

[Δέσποινα Σωτηροπούλου · Rating 5 out of 5]

Συγκλονιστικό!!!Το διάβασα μέσα σε δύο μέρες...
Είναι ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσουν όλοι οι Έλληνες!

[Maria · Rating 3 out of 5]

Δεν έχω λόγια για τα ιστορικά γεγονότα και την περιγραφή τους! Θεωρώ ότι θα έπρεπε να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Στα αρνητικά η ελλιπής επιμέλεια.

[Vicky Ziliaskopoulou · Rating 4 out of 5]

Ο συγγραφέας στην τελευταία σελίδα λέει ότι είναι βασισμένο στην αληθινή ιστορία των πρωταγωνιστών, οπότε δεν υπάρχει σε αυτήν την περίπτωση η επιλογή "δεν μου άρεσε". (Ούτε και σε αυτούς άρεσε όταν τα ζούσαν, αυτό είναι το μόνο σίγουρο). Περιγράφει τις ζωές του Μίλτου και της Ιφιγένειας στην Τουρκία και σε χώρες της Ευρώπης τη χρονική περίοδο 1912- 1923. Δύσκολα χρόνια, με μεγάλες ανακατατάξεις, όλο πόλεμοι και θάνατος.

Θεωρώ ότι η πλοκή ήταν δεδομένη αφού πρόκειται για αληθινή ιστορία, οπότε δεν θα σχολιάσω και πολλά επί αυτής. Θα πω μόνο ότι δεν μπορώ να αποφασίσω αν θεωρώ τους πρωταγωνιστές τυχερούς ή άτυχους, σκεπτόμενη ότι οι γνωριμίες τους με άτομα που είχαν εξουσία κάποιες φορές τους βοήθησαν αλλά στο τέλος νομίζω ότι ήταν καταστροφικές για τις ζωές τους. Δεν υπάρχουν πολλές περιγραφές συναισθημάτων, όχι όσες θα μπορούσαν να υπάρχουν βάση του θέματος που διαπραγματεύεται η ιστορία. Οπότε ένιωσα ότι γνώρισα μόνο επιφανειακά την Ιφιγένεια και τον Μίλτο και όχι σε βάθος.

Μου άρεσε πολύ η απόδοση των ιστορικών γεγονότων. Ο συγγραφέας έβαλε σε τάξη και σε χρονική σειρά όλα όσα έγιναν τη δεκαετία που προηγήθηκε της γενοκτονίας του Πόντου (αναφέρω τη γενοκτονία και όχι τους υπόλοιπους διωγμούς και καταστροφές επειδή εκεί επικεντρώνεται η πλοκή) και θέτει μια ωραία βάση ώστε να πάρει ο κάθε αναγνώστης μια ιδέα της ιστορίας χωρίς να κουραστεί. Αυτό που δεν μου άρεσε είναι οι διάλογοι, τους βρήκα κάπως αδύναμους σε σχέση με την ένταση του υπόλοιπου βιβλίου.

Γενικά πρόκειται για μια δυνατή ιστορία, που σε κάποια σημεία φαίνεται ότι είναι αληθινή και σε κάποια άλλα μοιάζει με φαντασία. Αξίζει σίγουρα τον χρόνο σας ειδικά εάν σας ενδιαφέρει η ιστορία της περιοχής μας.

https://thematofylakes.gr

https://kiallovivlio.blogspot.com/

[Lelia · Rating 3 out of 5]

Για χάρη των ιστορικών γεγονότων και μόνο, που ο συγγραφέας αφηγείται τόσο παραστατικά, του αξίζει 7.5 στα 10.

[Μ · Rating 5 out of 5]

Είχα διαβάσει πριν πολλά χρόνια τα "Ματωμένα Χώματα" της Διδούς Σωτηρίου αλλά γενικά απέφευγα να διαβάζω σχετικά με την Μικρασιατική καταστροφή και τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας γιατί είναι ένα ζήτημα που με πονάει και με εξοργίζει πολύ. Παρ' όλα αυτά, επέλεξα το παρόν βιβλίο κυρίως λόγω της τηλεοπτικής σειράς, με την οποία έχει κάποιες διαφορές μέχρι στιγμής, και έχοντας ολοκληρώσει το βιβλίο, αναρωτιέμαι πόσα από αυτά τα τραγικά γεγονότα και σε τι βαθμό θα αποτυπωθούν στην οθόνη. Ο κ. Τσιρκινίδης, αν και όχι ιδιαίτερα χαρισματικός ως συγγραφέας, έχει κάνει θαυμαστή δουλειά στο να καταγράψει μια δεκαπενταετία πολιτικών γεγονότων σε 500 σελίδες. Εν τούτοις, το βιβλίο δεν διαβάζεται ως μυθιστόρημα ή για την λογοτεχνική του αξία, είναι εξ' άλλου διήγημα, αλλά ως ιστορικό τεκμήριο γεγονότων που δεν πρέπει επ' ουδενί να ξεχαστούν, όσο δυσβάσταχτα και αν είναι, γιατί ακόμη και εκατό χρόνια μετά θριαμβεύει η προδοσία. Των Τούρκων, των Ευρωπαίων, αλλά και των ίδιων των Ελλήνων.

[Eirini · Rating 4 out of 5]

Ένα καθαρά ιστορικό βιβλίο, με γραφή όμως που δεν κουράζει τον αναγνώστη. Σκοπός του είναι να μάθει ο κόσμος πως εξελίχθηκαν τα γεγονότα την χρονική στιγμή αυτή. Σκληρές περιγραφές που μόνο πόνο, θλίψη, οργή και συμπόνια μπορούν να προκαλέσουν. Αληθινά γεγονότα που διαβάζοντάς τα, νιώθει κάποιος ότι μπορεί έστω και λίγο να μνημονεύσει αυτές τις ψυχές που τόσο άδικα χάθηκαν.

[Katerina Efstathiou · Rating 4 out of 5]

Ιστορικο Διηγημα . Αρα πολυ ιστορικο back up. Γνωστο το στορυ αν εχετε δει τη σειρα βεβαια πολυ πιο ζωντανές περιγραφες. Βεβαια, η παρουσα εκδοση εχει τα χαλια της και χρειαζεται επειγοντως διορθωση επιμελητη...

[Chrisa · Rating 5 out of 5]

Η σειρά είναι βασισμένη πάνω στο βιβλίο αλλά έχουν αρκετές διαφορές.
Το βιβλίο δεν είναι μυθιστόρημα ακριβώς. Είναι περισσότερο καταγραφή των γεγονότων. Και η αλήθεια είναι ότι το προτιμώ έτσι παρά να μας ζάλιζε με ανούσια πράγματα.
Αυτά που καταγράφει είναι συγκλονιστικά και πολυ δύσκολα για να τα καταλάβουμε εμείς οι προνομιούχοι. Όταν το τελείωσα είχα έναν κόμπο στο στομάχι.

[Harris (GrecOnTrek) · Rating 3 out of 5]

Παρόλο που διαθέτει αρκετά κλισέ σε μεγάλο μέρος, εκτός της τελικής κατάληξης, είναι αρκετά περιγραφικό, γεγονός που το καταστά επίπονο στο διάβασμα λόγω των λεπτομερειών...

[Ellie · Rating 4 out of 5]

Διάβασα το βιβλίο με αφορμή την εξαιρετική τηλεοπτική σειρά και, πραγματικά, λυπάμαι που τέτοιες δουλειές πρέπει να περιμένουν την τηλεόραση για να γίνουν γνωστές.
Όπως είπαν και άλλοι, το βιβλίο δίνει μεγαλύτερη βάση στο ιστορικό κομμάτι. Ο κύριος Τσιρκινίδης φαίνεται πως έχει κάνει βαθιά και λεπτομερέστατη μελέτη στο ζήτημα του ελληνισμού της Ανατολής, το βιβλίο είναι θησαυρός για όποιον επιθυμεί να διαβάζει ευσύνοπτα και κατανοητά τα όσα διαδραματίστηκαν στη Μαύρη Θάλασσα εναντίον των Ελλήνων του Πόντου, για το πως ξεκίνησε, εκτυλίχθηκε και τελείωσε η Γενοκτονία. Απολύτως ιστορικά σωστό, με ανατριχιαστικές περιγραφές και γλώσσα κατανοητή και ζωντανή.
Στο λογοτεχνικό κομμάτι υστερεί, θα έλεγα ότι η ιστορια των πρωταγωνιστών υποτάσσεται στην ιστορία της περιόδου, κάπως παραγκωνίζεται. Δεν θα διαβάσετε, δηλαδή, το βιβλίο τόσο για να απολαύσετε την εξέλιξη της ιστορίας του Μίλτου και της Ιφιγένειας, όσο για να αποκτήσετε σφαιρικές γνώσεις για εκείνη την πτυχή της ιστορίας του Ελληνισμού. Η γραφή του κυρίου Τσιρκινίδη είναι απλοϊκή όταν πρόκειται για την εξιστόρηση των γεγονότων της ζωής των ηρώων, με κάποια όμως εξαιρετικά αποκορυφώματα, ιδιαίτερα όταν μιλά για τον έρωτα, την αγάπη, την πατρίδα και το χρέος σε προγόνους και απογόνους. Υπάρχουν λίγα αλλά ξεχωριστά κομμάτια που ταράζουν και συγκλονίζουν συναισθηματικά, φανερώνουν ευαισθησία ψυχής και λεπτότητα αισθημάτων του συγγραφέα.
Αξίζει να το διαβάσετε, είναι από τα λίγα βιβλία που δίνουν περισσότερη σημασία στο ιστορικό και όχι στο λογοτεχνικό πλαίσιο και, παρόλα αυτά, καταφέρνουν να σε συγκινούν και να σε παρασύρουν!

[Andri Laouri · Rating 3 out of 5]

Αξίζει να διαβαστεί για τα συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα, τα οποία περιγράφονται στις σελίδες του.

Από λογοτεχνικής πλευράς δε λεει σπουδαία πράγματα. Ελλιπής είναι και η επιμέλεια του έργου. Λάθη και αφηγηματικά κενά, εντοπίζονται σε διάφορα σημεία του.

Οι χαρακτήρες του και η αφήγηση του, δεν έχουν την ένταση που εγώ θα ήθελα να έχει ένα βιβλίο αυτού του τύπου.

Παρόλα αυτά όμως, πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο σκιαγραφεί πραγματικά ιστορικά γεγονότα.

Ο συγγραφέας φαίνεται να έχει κάνει αξιόλογη έρευνα την οποία προσπαθεί να συνδέσει με το λογοτεχνικό, προκειμένου να καταλήξει σε αυτό το έργο.

Εξού και τα τρία αστεράκια.

Και αυτά, για το ιστορικό του κομμάτι.

[ΑΝΝΑ · Rating 5 out of 5]

Τι να πεις και τι να αφήσεις όταν διαβάζεις ιστορικά διηγήματα. Κυρίως όταν σου μεταφέρουν την βία και την κτηνωδία.
Μίλτος και Ιφιγένεια.
Δύο τραγικές φιγούρες που δεν κατάφεραν να ζήσουν πολλά , παρασυρόμενοι μέσα στην δίνη των πολιτικών παρασκηνίων και στον κυκεώνα των εξελίξεων λίγο πριν,κατά την διάρκεια και μετά της μικρασιατικής καταστροφής.

[Νατασα · Rating 5 out of 5]

Συντονιστικό!!! Παρακολουθώ την σειρά και ήθελα να διαβάσω και το βιβλίο. Δεν μπορούσα να διαβάσω πάνω από 2 σελιδες την μέρα. Τα όσα βλέπουμε στην σειρά δεν είναι τίποτα μπροστά στην περιγραφή του βιβλίου.

[Lefkothea · Rating 5 out of 5]

Πολύ καλό βιβλίο

[Sissy Pantoti · Rating 5 out of 5]

Ασυναγωνιστο!

[ΧΡΙΣΤΙΝΑ · Rating 4 out of 5]

Συγκλονιστικο βιβλιο που πρεπει να το διαβασουν ολοι οι ελληνες.. περιγραφει ιστορικα γεγονοτα που ζησανε οι ελληνες με το διωγμο τους..

[Book_routes · Rating 4 out of 5]

Συγκλονιστικο και ανατριχιαστικο. Οι περιγραφές των βασανιστηριων σε αφήνουν άφωνο! Περιέχει πολλά ιστορικά γεγονότα με λεπτομέρειες για το τι γινόταν στην πολιτική ζωή της χώρας.

[FABIO · Rating 5 out of 5]

Συναρπαστικό

[John Sakellaris · Rating 3 out of 5]

Με έντονη περιγραφή των δεινών που υπέστη ο ελληνισμός του Πόντου.. εχειδιάφορες με την τηλεοπτική σειρά
Πλέον νιώθω 10χφορες περήφανος για τα ποντιακά δρώμενα κ χορευτικά που συμμετέχω

[Eirini · Rating 5 out of 5]

Katapliktiko. Ginetai na to diabasei kaneis apo edw?

[Bella Baxter · Rating 3 out of 5]

Αυτή δεν είναι μια ιστορία φαντασίας, αλλά η σκληρή, αληθινή περιπέτεια του Μίλτου και της Ιφιγένειας, δύο ανθρώπων που βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα: τη γενοκτονία του Πόντου. Από το 1912 έως το 1923, οι ζωές τους είναι ένα συνεχές κυνηγητό επιβίωσης, από την Τουρκία σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Η πλοκή είναι δεδομένη από τα πραγματικά γεγονότα, με πρωταγωνιστές που βιώνουν βασανιστήρια και απώλειες που σε ανατριχιάζουν. Μέσα από τις σελίδες ξεδιπλώνεται η τραγωδία ενός ολόκληρου λαού, με φόντο ιστορικές ανακατατάξεις, πολέμους και τον φόβο του θανάτου .
Ο συγγραφέας ήθελε, πάνω απ’ όλα, να καταγράψει μια αληθινή μαρτυρία, να βάλει σε τάξη τα ιστορικά γεγονότα και να μην αφήσει τη μνήμη να ξεθωριάσει. Το νόημα του βιβλίου είναι μια υπενθύμιση του ανθρώπινου πόνου, της αντοχής της ψυχής και του πώς οι άνθρωποι συνεχίζουν τις ζωές τους μετά από ανείπωτες φρικαλεότητες. Είναι μια ωμή μαρτυρία για το τίμημα της επιβίωσης, όπου οι γνωριμίες με ισχυρά πρόσωπα (όπως ο Ζαχάρωφ) μπορεί να βοηθούν προσωρινά, αλλά στο τέλος αποδεικνύονται καταστροφικές για τις ζωές των πρωταγωνιστών.
Το ύφος γραφής κλίνει πολύ περισσότερο προς το ιστορικό ντοκουμέντο/μαρτυρία παρά προς το κλασικό μυθιστόρημα. Η έρευνα του συγγραφέα είναι σχολαστική, τα γεγονότα αποδίδονται με χρονολογική ακρίβεια και χωρίς ιστορικές ανακρίβειες, πράγμα που κάνει το βιβλίο ένα πολύτιμο ιστορικό εργαλείο. Ωστόσο, το λογοτεχνικό κομμάτι είναι μέτριο. Οι διάλογοι είναι αδύναμοι σε σχέση με την ένταση του θέματος και οι περιγραφές συναισθημάτων είναι ελάχιστες, κάτι που εμποδίζει τη συναισθηματική σύνδεση με τους ήρωες.
Ο Μίλτος και η Ιφιγένεια δεν είναι λογοτεχνικοί ήρωες με ψυχολογικό βάθος. Είναι πραγματικοί άνθρωποι, επιζώντες μιας τραγωδίας. Η αφήγηση τους παρουσιάζει κάπως επιφανειακά, χωρίς να μπαίνει σε βάθος στα συναισθήματά τους – ίσως γιατί η ίδια η πραγματικότητα ήταν τόσο σκληρή που δεν άφηνε χώρο για πολλά συναισθηματικά ξεσπάσματα. Είναι χαρακτήρες που δρουν και αντιδρούν στα γεγονότα, με τις επαφές τους με την εξουσία να καθορίζουν τη μοίρα τους.
Πρόκειται για μια πολύ καλή δουλειά από ιστορικής άποψης, προσεγμένη και διαβάζεται εύκολα. Ωστόσο, η αδυναμία του συγγραφέα να συνδυάσει επαρκώς το ιστορικό με το λογοτεχνικό κομμάτι και η έλλειψη συναισθηματικής σύνδεσης με τους πρωταγωνιστές, το καθιστούν μέτριο ως μυθιστόρημα.
Ντοκιμαντέρ, Όχι Μυθιστόρημα .

. Μέτριο συγγραφικά

[Niki Karaoli · Rating 5 out of 5]

Συγκλονιστικό! Ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει και να παρακινήσει ή να προκαλέσει συναισθήματα με όπλο την λογοτεχνική του πένα. Με μια απλή αφήγηση σου δημιουργεί ατόφια συναισθήματα, δικά σου, όχι των ηρώων. Δεν ξέρω αν εξηγώ σωστά αυτό που νοιώθω, αυτό που ξέρω όμως είναι ότι διαβάζοντας αυτό το βιβλίο βίωσα τα πιο έντονα συναισθήματα.

[Penelope Tikoudi · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσουν όλοι οι Έλληνες, γιατί όποιος λαός ξεχνάει το παρελθόν του, είναι καταδικασμενος να το ξαναζήσει.

[Tania Khriapina · Rating 4 out of 5]

A horrible true story about Greek people who suffered genocide on their native land in Anatolia, modern-day Turkish territory, after World War I.

[Nikos Papanikolaou · Rating 1 out of 5]

Πρόχειρο όσο δε φαντάζεστε. Από τα πιο κακογραμμένα βιβλία που έχουν πέσει στα χέρια μου.