La danĝera lingvo: Studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto

by Ulrich Lins

This is Volume 1 of Dangerous Language . This book examines the rise of the international language Esperanto, launched in 1887 as a proposed solution to national conflicts and a path to a more tolerant world. The chapters in this volume chart the emergence of Esperanto as an answer to a widespread democratic desire for direct person-to-person international communication regardless of political boundaries. Its early success was limited, mostly because of the Czarist regime's suspicion of direct communication with foreigners, and, later, similar suspicion by dictatorial regimes generally. As speakers of a "dangerous language," its adepts were harassed and persecuted, especially in Germany and the Soviet Union. This book argues that the fate of Esperanto over the 130 years of its existence serves as a barometer to measure the degree to which regimes tolerate spontaneous personal contact with other countries and allow the pursuit of self-education outside prescribed national or ideological constraints. This book will appeal to a wide readership, including linguists, historians, political scientists and others interested in the history of the twentieth century from the unusual perspective of language. This volume is complemented by the sister volume Dangerous Language - Esperanto and the Decline of Stalinism which offers a concentration on the Cold War history of Esperanto in Eastern Europe.

Genres: Linguistics, History, Language

565 pages, Hardcover

First published January 1, 1988

Reviews

[Adam · Rating 2 out of 5]

Unless you have a specific interest in the history and the early challenges in the adoption of Esperanto I do not recommend this book.

An excellent introduction to the history and challenges faced by Esperanto adoption. The book is extremely well referenced and provides in-depth insights from France, Germany and the Russian empire during the languages early years.
Some of the arguments made by national bodies against Esperanto seem ridiculous. I wonder if they are still being used now that English has become a de facto global language. One argument I particularly remember is, because Esperanto is so easy to learn it would discourage children from learning their native language. In Eastern Europe it was labeled as a language of revolutionaries and could give the working classes too much freedom. It was called soulless and France tried to block it at the League of Nations as they had aspirations for France to be a global language.

I read about a third of the book as I had no reason to continue.

[Ully · Rating 2 out of 5]

The author certainly did a great job of finding Esperanto newspapers, magazines, articles, letters, from many years, but that is the only good thing that can be said about this book.

In Esperanto mythology, a major part of it is given to a myth that Esperanto failed to become the international language due to presumed persecution. The author tries to twist and cajole his sources to corroborate this myth. Every sentence on these pages is twisted to the author's agenda. Basically any opinion that is not 100% uncritically pro-Esperanto is called a 'persecution'. This is not an honest scientific approach. The book is very lean on third-party primary sources, as if the author tries to dissuade us to judge the sources and their intention by ourselves.

This is not a history book, it is book full of myths and whining about the evil Universe having hurled oh-so-great conlang Esperanto in the depths of oblivion where it belongs.

[Luke · Rating 3 out of 5]

Ulrich Lins malkaŝas pli malhelan flankon de la historio de Esperanto en Danĝera Lingvo - Esperanto sub Hitlero kaj Stalino (de nun Danĝera Lingvo). Ĉi tiu unua volumo de la du-parta verko de Lins kovras la aperon de Esperanto, konstruita lingvo inventita de la pola okulisto Ludwik Zamenhof por servi kiel tutmonda lingua franca, kaj la traktadon de ĝiaj parolantoj en milita Eŭropo. Kvankam kelkaj adeptoj engaĝiĝis al la originalaj ideoj de Zamenhof por mondpaco, Esperanto baldaŭ estis tirita en la konturojn de eŭropa politiko.

La unua duono esploras la premon de esperantistoj en Nazia Germanio. Membroj de germanaj esperantistaj organizoj estis devigitaj montri la svastikon apud la ikoneca verda stelo de Esperanto ĉe la ĉiujara Monda Kongreso, kaj poste enkondukis membrecan klaŭzon elpelantan judajn parolantojn antaŭ ol esti tute malfonditaj. Esperantistoj konservis sian lingvon vivanta en Bergen-Belsen kaj ŝirmis judojn aliloke tra Nazi-okupata Eŭropo, sed multaj ĉefaj esperantistoj suferis pro la manoj de la SS: ekzemple, la tri infanoj de Zamenhof mortis en Treblinka, kaj multaj aliaj parolantoj mortis en Aŭŝvico kaj Dachau.

La libro provizas mallongan ripozon de la hororoj de la milito per reliefigo de la mallonga ora epoko de Esperanto, kun referencoj al Esperanto-helporganizoj funkciantaj el Svislando dum la Unua Mondmilito, kaj la adopto de Esperanto fare de katalunaj naciistoj kiel sia diplomatia lingvo de elekto dum la Hispana Enlanda Milito. Nitobe Inazō, Vic-Generalsekretario de la Ligo de Nacioj, eĉ agnoskis Esperanton kiel manieron por homoj aliri “belajn leterojn kaj sciencajn traktaĵojn en la originalo... Esperanto tiel fariĝas motoro de internacia demokratio."

La dua duono diskutas Esperanton en la emerĝanta Sovetunio. Esperantistoj estis kuraĝigitaj skribi al siaj samideanoj en la Okcidento, priskribante kondiĉojn en la socialisma eksperimento de Lenino. Graduale tamen, stalinaj restriktoj postulis ke esperantistoj engaĝiĝu en “kolektiva korespondado”, fokusiĝante al socialisma propagando kaj petante donacojn por la latenta industriiĝo de Rusio. Korespondado rapide sekigis, kaj formalaj ligoj inter rusaj esperantistoj kaj la resto de la mondo estis rompitaj ĉe la tagiĝo de la Dua Mondmilito.

Danĝera Lingvo estas fascina historio de idealistoj kiuj forĝis fratecon trans klaso, lingvo kaj nacieco en tempo kiam ĉiuj tri estis uzataj por disigi homojn. Ĝi kaptas la kuraĝon de esperantistoj kiuj eltenis la duoblajn minacojn de nazismo kaj stalinisma dum provado negoci maltrankvilan kunekziston - plej multaj esperantistoj tamen malsukcesis kompreni la malkongruecon de tutmonda lingvo, evoluigita de judo, kun aŭtoritatismo. Danĝera Lingvo estas, bedaŭrinde, eksterordinare densa, kaj degeneras en rakontojn de esperantista organiza infighting kaj marksista lingvistiko. Ĉi tio faras ĝin hontinde malfacila rekomendi al iu ajn krom simpatiantaj esperantistoj.

Kiam ili venis por la judoj, Martin Niemöller fame nenion diris, ĉar li ne estis judo. Poste, kiam ili venis por la socialistoj, li nenion diris, ĉar li ne estis socialista. Fine, kompreneble, ne estis neniu restanta por paroli por li. Se ne estus Ulrich Lins, eble ne estus neniu por paroli por la esperantistoj - Danĝera Lingvo meritas rekonon por tio, almenaŭ.

[Scott Wells · Rating 5 out of 5]

Five stars if you an English-reading (for this edition) Esperantist who isn't satisfied with the thumbnail review that "Esperanto was oppressed by Hitler and Stalin alike" though this first volume did not address Stalin's purges.

I was less inclined, on first reading at least, to be interested in the politics of Soviet linguistics towards the end of the book, but the theme of the challenge of nationalism, imperialism and the outsize role of intellectual elites made this an interesting and illuminating read.

[Hyunsoo Paz · Rating 4 out of 5]

Elstara historia studo pri Esperanto!