Autonomia: ทุนนิยมความรับรู้ แรงงานอวัตถุ การเมืองของการปฏิวัติ

by เก่งกิจ กิติเรียงลาภ, ธเนศ วงศ์ยานนาวา (Foreword)

หนังสือเล่มนี้ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อนำเสนอที่มาทางประวัติศาสตร์ แนวคิด ทฤษฎี มโนทัศน์พื้นฐาน และมุมมองทางการเมืองมาร์กซิสต์สำนัก Autonomia [...] แบ่งเนื้อหาออกเป็น 6 บท ดังนี้

บทที่ 1 อธิบายกำเนิดที่มาทางประวัติศาสตร์ของกลุ่ม Autonomia ในอิตาลีในทศวรรษ 1960 และ 1970 รวมถึงชี้ให้เห็นอิทธิพลของนักมาร์กซิสต์อย่าง Mario Tronti ที่มีต่อการพัฒนากรอบคิดทฤษฎีของกลุ่ม

บทที่ 2 อรรถาธิบายมโนทัศน์ "ทุนนิยมความรับรู้" (cognitive capitalism) ในฐานะที่เป็นขั้นตอนใหม่ของระบบทุนนิยม และมโนทัศน์ "แรงงานอวัตถุ" (immaterial labour) ซึ่งถูกคิดค้นขึ้นเพื่ออธิบายลักษณะการผลิตของชนชั้นแรงงานในระบบทุนนิยมความรับรู้ ในบทนี้จะให้ความสำคัญกับการขยายมโนทัศน์ "แรงงาน" (labour) ให้กว้างขวางกว่าเดิมและครอบคลุมการผลิตที่อยู่นอกโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งน่าจะมีประโยชน์ต่อการศึกษาสังคมวิทยาแรงงานและเศรษฐศาสตร์แรงงาน

บทที่ 3 นำเสนอมุมมองเกี่ยวกับเพศและเพศสภาพซึ่งถูกเสนอขึ้นโดยกลุ่มเฟมินิสต์สำนัก Autonomia โดยเฉพาะงานของ Leopoldina Fortunati และ Silvia Federici ที่กลับไปพัฒนาประเด็นเรื่องการแบ่งงานกันทำระหว่างเพศและขยายมโนทัศน์มูลค่าแรงงานของ Marx เสียใหม่ เพื่ออธิบายว่า เพราะเหตุใดปริมณฑลของการผลิตซ้ำ (reproduction) และงานบ้านจึงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างมูลค่าให้แก่ระบบทุนนิยม

บทที่ 4 มุ่งศึกษางานของ Franco 'Bifo' Berardi ที่สนใจเรื่องความป่วยไข้ของแรงงานในระบบทุนนิยมความรับรู้ โดยเริ่มต้นด้วยการวิพากษ์มโนทัศน์ "ความแปลกแยก" (alienation) ที่เคยแพร่หลายในหมู่นักทฤษฎีมาร์กซิสต์ในศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะอิทธิพลของแนวคิดมนุษยนิยมที่แพร่หลายในนักคิดฝ่ายซ้าย หลังจากนั้นจะชี้ให้เห็นว่า การผลิตในระบบทุนนิยมความรับรู้มีส่วนเข้ามาจัดการกับตัวตน (self) ของมนุษย์อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งมันนำมาสู่การสร้างความป่วยไข้ทางจิตให้แก่แรงงานในระบบทุนนิยม บทนี้น่าจะเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาทางสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา โดยเฉพาะการศึกษาสภาวะความป่วยทางจิต การฆ่าตัวตาย และการประกอบสร้างตัวตนในโลกดิจิทัล ซึ่งมีลักษณะเฉพาะแตกต่างออกไปจากความป่วยในระบบทุนนิยมอุตสาหกรรม

บทที่ 5 นำเสนอการเมืองและการต่อสู้ทางการเมืองในทรรศนะของ Antonio Negri ซึ่งมักจะถูกมองว่าเป็นนักคิดที่ปฏิเสธหรือต่อต้านความคิดแบบเลนินนิสต์ ในบทนี้จะชี้ให้เห็นความสำคัญของวิธีวิทยาแบบเลนินที่ Negri นำมาใช้ และจะชี้ให้เห็นว่า งานเขียนของ Gilles Deleuze และ Felix Guattari มีความสำคัญอย่างมากต่อ Negri และงานเขียนของพวก Autonomia โดยเฉพาะข้อเสนอเกี่ยวกับยุทธศาสตร์และการจัดองค์กรทางการเมืองของชนชั้นแรงงาน

และบทที่ 6 อภิปรายเกี่ยวกับกลไกการขูดรีดแบบใหม่ของระบบทุนนิยมความรับรู้ ซึ่งแตกต่างออกไปจากกลไกการขูดรีดในระบบทุนนิยมอุตสาหกรรม โดยจะชี้ให้เห็นว่า "ค่าเช่า" (rent) และการใช้อำนาจแบบชีวะอำนาจ (biopower) ที่เข้ามาควบคุมชีวิตทั้งหมดของมนุษย์ได้กลายมาเป็นกลไกของการปกครองควบคุมของทุน และในส่วนสุดท้ายจะชี้ให้เห็นความสำคัญของมโนทัศน์ "ส่วนรวม" (common) ซึ่งจะกลายมาเป็นฐานคิดเกี่ยวกับประชาธิปไตยในทรรศนะของกลุ่ม Autonomia


(บางส่วนจากบทนำ)

Genres: Nonfiction

304 pages, Paperback

Published August 1, 2018

Reviews

[Kin · Rating 3 out of 5]

ตามอ่านบางชิ้นมาตั้งแต่เป็นบทความแยกๆ กัน ยอมรับว่าใครไม่มีพื้นฐานเลยน่าจะอ่านไปร้องไห้ไปกันบ้าง อ่านจบแล้วเหนื่อยมากครับ ยิ่งบทว่าด้วย Bifo นี่ทำให้นึกถึงวันวานที่อ่าน After The Future คือไม่เข้าใจยังไงวันนี้ก็ไม่เข้าใจยังงั้น จริงๆ ก็เหมือนจะเก็ทว่าเขาจะเสนออะไร เพียงแต่ไม่เข้าใจว่าต้องเสนอให้ซับซ้อนขนาดนั้นเลยเหรอ

ชอบบทมดลูกกับบทสุดท้าย รู้สึกว่าอ่านแล้วเคลียร์สุด จบในตัว ใช้พลังน้อย แต่เอาไปคิดต่อได้มาก

[loonchies · Rating 3 out of 5]

อ่านยากมาก เปิดมาตกใจกับสำนวนวิชาการ
ผ่านบทแรกไปถึงเพิ่งเริ่มปรับตัวได้แล้วค้นพบความน่าสนใจของหนังสือเล่มนี้
แต่ก็กลับมาตกม้าตายที่บทที่ 5-6
อ่านช้าก็ไม่ช่วย พยายาม skim ไปหาตรงที่เราพอจะเข้าใจ ก็พอเจออยู่บ้าง
....
แต่คิดดูอีกที ที่อ่านบท 2-4 แล้วเข้าใจกว่า น่าจะเป็นเพราะเขียนถึงหัวข้อที่เราสนใจและคิดว่าเข้าถึงได้รึเปล่า
อย่างเรื่อง ศิลปินกับระบบทุนนิยม การเปลี่ยนแปลงของครอบครัวกับการเติบโตของสังคมทุนนิยม ความป่วยไข้ทางจิตในโลกทุนนิยม
เราเลยสนใจและตั้งใจอ่าน เลยเข้าใจมากกว่าบทอื่น ๆ
อ่านสนุกเลย
...
หนังสือนำเสนอมุมมองใหม่ ๆ ต่อระบบทุนนิยม (อาจจะไม่ใหม่ แต่มันใหม่สำหรับเรา)

ถึงเวลาอ่านจะคิดในใจว่า คิดแบบนั้นมันก็เกินไปนะในบางจุด เข้าใจว่าเป็นแนวคิดของนักวิชาการอิตาลีหลาย ๆ คน ก็คงนำเสนอแนวคิดตามทฤษฎีนั้น ๆ

แต่สำนวนบางบทเข้าใจยากมาก คำฟุ่มเฟือยเยอะเกินไปรึเปล่า อ่านแล้วเหมือนจมตัวอักษร

เข้าใจว่าพวกงานวิจัยคงจะต้องใช้ภาษาวิชาการเพื่อความน่าเชื่อถือของข้อมูล
แต่อันนี้มันเกินไปรึเปล่านะ

สุดท้ายได้แต่โทษตัวเองว่าพื้นความรู้เราอาจจะไม่ถึง ทำให้อ่านบางบทงงมาก
แต่ก็แอบเอ้ะในใจว่า ทำไมเขาไม่เขียนให้มันเหมือนบท 2-4 นะ อันนั้นกำลังดีเลย

ความมึนอีกอย่างคือ บางทีเอาศัพท์แสงมาใส่ ไม่ขยายความ อ่านไปกลับเจอคำขยายความหมายให้ในจุดที่ไม่ต้องไม่ต้องใส่แล้วก็ได้ (แล้วทำไมไม่ขยายยังแต่ทีแรกนะ) หรือบางทีก็ไม่ขยายเลยราวกับว่าคำนี้เป็นคำที่คนทั่วไปน่าจะรู้กันอยู่แล้ว
....

โดยรวมหนังสือน่าสนใจดีแค่อ่านยากไปหน่อยสำหรับคนนอกสายอย่างเรา
ไม่ใช่หนังสือที่อ่านแล้วผ่อนคลาย
หนังสือวิชาการจ๋า รู้สึกเหมือนอ่านตำรา
แต่ก็สนุกดี

[Sumpunta · Rating 5 out of 5]

แนวคิดเรื่องไรโซม การมีส่วนร่วมของประชาชน คือคำตอบของสังคมไทย

[g0dmarryjane · Rating 4 out of 5]

ชอบแต่มีความอ่านยาก เพราะคนอ่านไม่ทีความรู้เรื่องนี้มาก่อน ใช้เวลาราวๆ7ชั่วโมงถึงจะอ่านจบ