Jump to ratings and reviews
Rate this book

Helium

Rate this book
De jeugd, een liefde, de vitaliteit van ouders: alles is vluchtig, alles vervliegt. De tijd is ongrijpbaar – en toch doet Bart Moeyaert een poging hem in taal te vangen. Omdat afscheid nemen ook opnieuw beginnen is, opnieuw beginnen tegen wil en dank soms, maar niettemin: opnieuw beginnen. De gedichten in Helium zijn er de intieme getuigenissen van.

44 pages, Hardcover

First published October 15, 2019

5 people are currently reading
163 people want to read

About the author

Bart Moeyaert

109 books1,951 followers
De boeken, het toneel en de gedichten van Bart Moeyaert zijn sinds zijn debuut in 1983 door lezers van alle leeftijden ontdekt, wat hem een aparte plek geeft binnen de Nederlandstalige literatuur. Tot de meest bekende titels behoren ‘Het is de liefde die we niet begrijpen’, ‘Broere’, ‘Tegenwoordig heet iedereen Sorry’, ‘Morris’, ‘Atman!’ en ‘Een ander leven’. Hij publiceerde drie dichtbundels: ‘Verzamel de liefde’, ‘Gedichten voor gelukkige mensen’ en ‘Helium’.

Tot 1995 was Moeyaert eindredacteur van een magazine voor jongeren, daarna werd hij fulltime schrijver. Zijn werk is vaak bekroond, zowel in binnen- als buitenland, o.a. met de Vlaamse Cultuurprijs (de huidige Ultima), de Boekenleeuw, de Zilveren Griffel, de Woutertje Pieterse Prijs, de Gouden Uil, de Deutsche Jugendliteraturpreis, en de Norske Oversetterpremien. In 2019 won hij de internationale Astrid Lindgren Memorial Award (https://alma.se/en/laureates/2019-bar...). In 2002, 2012, 2020 en 2024 eindigde hij op shortlist voor de internationale Hans Christian Andersen Award.

Zijn werk verscheen tot hiertoe in achtentwintig talen. In 2014 werd Moeyaert aangesteld als artistiek intendant van het project Gastland Vlaanderen en Nederland op de Frankfurter Buchmesse 2016. Van 2000 tot 2021 was Bart Moeyaert hoofddocent Schrijven aan de afstudeerrichting Woord in Antwerpen. In 2019 verliet hij Antwerpen, de stad waar hij in 2006 en 2007 Stadsdichter was, en verhuisde naar de bossen en de rust van Heide, Kalmthout.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
57 (25%)
4 stars
106 (46%)
3 stars
53 (23%)
2 stars
7 (3%)
1 star
3 (1%)
Displaying 1 - 23 of 23 reviews
Profile Image for Jeroen Decuyper.
202 reviews43 followers
January 29, 2021
In het leven lijkt het een wetmatigheid: hoe harder je iets probeert vast te houden, des te sneller ben je het kwijt. Tegelijk geldt dat wie goed kan vergeten, vaker gelukkig is. Maar er zijn twee zijden aan de medaille van het vergeten: iemand langzaam zien verdwijnen uit een lichaam dat nog steeds vertrouwd aandoet, de langzame dood, is hard. Dat is wat het titelgedicht "Helium" - één van de mooiste gedichten van de hele bundel - meegeeft.

Bart Moeyaert schetst aan de hand van een heel toegankelijke en beeldrijke taal wat het verglijden van de tijd met ons doet, maar weet dat te vatten in poëzie die blijft plakken. Hij springt van moeders, vaders en kinderen over grootouders naar liefdesrelaties. De gedichten staan kriskras door elkaar - de inhoudstafel lijkt dat te bevestigen: die lijkt op een 'tegelstructuur' over twee bladzijden opengetrokken - hetgeen ervoor zorgt dat je de gedichten niet in volgorde dient te lezen, integendeel.

De gedichten in deze bundel zijn heel visueel. Na het gedicht "Blootsvoets", een andere favoriet uit deze bundel - betrap ik me er soms op dat ik zit te kijken naar de voeten van mijn oudste zoon. Die haalt de schoenmaat van zijn mama in. Maar wanneer is dat gebeurd? En wanneer stel je dat vast?

"(...) We hebben vaders die
ons over hun schouder gooien.
Ons bed wordt korter dan
de rest. De dagen worden
ouder. We lopen blootsvoets.
Zonder schoenen zien we
niet dat onze voeten groeien."


"Helium" is bedrieglijk dun en licht, maar de inhoud is dat niet. Om nu en dan eens te herlezen.
Profile Image for Nathalie.
687 reviews20 followers
January 15, 2020
Voor Bart Moeyaert (1964), Vlaams auteur voor lezers tussen 8 en 88 jaar oud, was 2019 ongetwijfeld een jaar om in te kaderen: in het voorjaar van dat jaar had hij letterlijk de Astrid Lindgren Memorial Award jury aan de lijn die hem verraste door hem, na zestien jaar op een rij genomineerd te zijn geweest, uiteindelijk die grootste erkenning op het vlak van jeugdliteratuur ook toe te kennen. Dat net Astrid Lindgren hem enorm inspireerde als jonge lezer deed Moeyaert veel moois zeggen over deze Zweedse grande dame in zijn speech en in een aantal interviews.

Het geluk straalde van hem af tijdens talrijke interviews en een aantal feestjes die volgden voor de auteur en zijn fans. Gretig nam hij de kans aan om in verschillende gesprekken een lans te breken voor kwaliteitsvolle jeugdliteratuur. Hij werd een graag geziene gast van Zweden tot in Mexico. In het najaar volgde naast enkele succesvolle heruitgaven zijn nieuwste dichtbundel Helium waarnaar zeker ook reikhalzend werd uitgekeken. De bundel sluit, zowel qua inhoud als lay-out, aan bij zijn vorige dichtbundels Verzamel de liefde (2003) en Gedichten voor gelukkige mensen (2009), waarin de stadsgedichten van zijn Antwerps stadsdichterschap tussen 2006 en 2007 integraal terug te vinden zijn.

De poëzie van Moeyaert is altijd heel toegankelijk en herkenbaar: een breed publiek wordt er door aangesproken en jongeren gaan er mee aan de slag. Dat is met deze bundel Helium niet anders. Moeyaert moest in de periode rond de uitreiking van de ALMA afscheid nemen van zijn vader die toen net gestorven was. Zijn moeder was mentaal voordien ook al de wereld van het vergeten binnengetreden, en ‘verdwijnt langzaam in de tijd’. In deze gedichtenbundel heeft Moeyaert het in vertrouwelijke intimiteit met de lezer over dat verlies en de dementie, die dubbel toegeslagen had, in ontroerende en rake woorden. De eerste zinnen van het titel- en tevens slotgedicht tonen onmiddellijk de kern van deze ziekte aan:

‘Sommige vaders sterven langzaam.
Hun oogopslag verraadt hoe almaar trager het vanbinnen gaat.’

De slotzinnen van dit gedicht laten de wereld rondom je even stilstaan en geven je de kans na te denken over de zin van je leven:

‘Als rook erboven werd hij een gedachte.
Je kunt hier weinig anders doen
dan zijn, een tijd graag zien
en daarna op z’n zachtst verdwijnen.’

Moeyaert legt in zijn gedichten opnieuw de subtiliteit en de zeggingskracht die voor hem zo kenmerkend zijn. In deze bundel staat het afscheid van het leven centraal, evenals het loslaten, de zoektocht naar en het gaan van je eigen weg. De capaciteit om zijn jeugdherinneringen terug te halen en het kind in zichzelf niet te vergeten, is een belangrijk element in het werk van Moeyaert. Met ‘Verlegen’ doet hij zijn lezer aan Bianca uit Tegenwoordig heet iedereen sorry herinneren. In ‘Opstel’ toont Moeyaert in enkele prachtige zinnen aan dat volwassenheid komt met niet meer zo snel gelukkig te worden zoals we dat als kind konden:

‘Er is een tijd geweest dat ik van
blijdschap in mijn handen klapte.

En dat een bal, gevallen brood,
een busreis onvergetelijk leken.’

Daarnaast blijken jassen en kleren wel een rode draad te vormen in zijn gedichten. Want naast de ‘jas van bont van teddyberen, sla je armen om me heen en al je winterkleren’ (‘Siberië’, Verzamel de liefde), is er nu ook ‘Wat als het niet de schuld is van mijn krappe jas’ en ‘Dat ik moet leren vliegen met / de kleren die ik draag. Dat mijn / schouders breder worden / en de wereld weer mijn maat’ (‘De wens’, Helium). Jassen of dons als een beschermingsfort tegen de echte wereld: het is een beeld dat je kan blijven achtervolgen.

Je kan in een recensie niet alle gedichten van een bundel verwerken, maar heel soms zou je willen dat je dit kon. Zoals met deze opnieuw onvergetelijke bundel. Laat de schitterende gedichten en de fonkelende wit-blauwe cover van Helium je verlichten en verluchten, daar is deze parel voor gemaakt.

Deze recensie verscheen eerder op Hebban.nl: https://www.hebban.nl/recensie/nathal...
Profile Image for Els.
1,424 reviews111 followers
October 28, 2019
Helium van Bart Moeyaert.

Bij deze ga ik geen recensie schijven over Helium. Ik houd mijn woorden, mijn mening in. Misschien wel even lang als het wachten was na Gedichten voor gelukkige mensen (11 jaar).

Na zo lang wachten is Helium een onverwacht geschenk, een Bart in bundel-formaat, een verzameling letters die beroeren, roeren en ontroeren. Ik heb geen mening omdat een mening te kort is, ik heb geen woorden omdat ik niet met taal kan toveren; Bart wel.

Helium voelt zoals de woorden van Bart: zacht en troostend. De cover past bij de vorige bundels (onze boekenkast is dankbaar voor dit moois) en springt er, net als de inhoud, ook uit. Dit is geen bundel vol liefde, geen bundel vol geluk. En toch. De cover glinstert van de tranen, blinkt als glitter-confetti en wil bovenal licht vangen, je blik vangen en vasthouden.

De poëzie van Bart raakt; je hoofd, je hart, je buik, je handen. En handen kunnen wel schrijven, maar recenseren is een brug te ver. Handen voelen, nemen Helium vast, leggen het neer, zachtjes. Ze blijven vasthouden; aan de zachtheid, aan de rafels die je hart nu tooien. Na Verlegen voelde ik me weer helemaal Bianca. Na De wens moest ik even pauze nemen.
Licht deed me verlangen naar de thuiskomst van mijn Mary Poppins. En wat geeft het als je geen gedicht krijgt maar je wel als fundering dient voor een Helium-huis dat er staat? Helium is een eerbetoon aan een moeder, een vader, een man. Het is een kleinood dat groots is in zijn kleinheid, dat verwoordt wat niet te zeggen valt. Dat inwerkt op een lichaam en daarom niet te recenseren valt.

Maar wie dit leest, met open geest weet natuurlijk al lang hoeveel ik om Helium geef. Ik kan niet wachten om te horen hoe Bart zijn eigen woorden voorleest. En moge de (ALMA-) vrijheid die hem gegeven is resulteren in nog meer van dit; een ‘stukje van de hemel’.
Profile Image for Cindy.
530 reviews7 followers
January 16, 2022
Verliefd op die schitterende cover, maar zeker ook veel hartjes voor de pareltjes die er in staan. Hoe mooi schrijft Bart Moeyaert over liefde en afscheid en vergeten!
Profile Image for Malou Vandevorst.
87 reviews
March 29, 2023
(...)
Je kunt hier weinig anders doen
dan zijn, een tijd graag zien
en daarna op z'n zachtst verdwijnen.

(p.40-41)
Profile Image for Line.
47 reviews
December 30, 2023
jag ÖNSKAR att jag kunde nederländska för att kunna läsa bart moeyaert på originalspråk för HERRE vad bra han är
Profile Image for Nike.
534 reviews
December 4, 2019
Die was raak!
Komt voorlopig nog niet van mijn nachtkastje af.
Profile Image for David Troch.
Author 11 books80 followers
July 20, 2020
Het is moeilijk om niet van Bart Moeyaert te houden. Dat geldt ook voor mans poëzie. Ook nu weer weet hij met eenvoud niet alleen een grote herkenbaarheid op te wekken, maar bovenal emoties los te weken. Zijn regels werpen mij onherroepelijk terug in stukjes verleden waar ik soms vrolijk, soms enigszins droef van word. Fraai is dat, wanneer poëzie de lezer niet onberoerd laat. Helium wordt gegarandeerd een van die dichtbundels die ik regelmatig uit de kast pluk om naar parels als Houvast, De wens en Japans te bladeren.
Profile Image for Babiche.
131 reviews3 followers
February 26, 2020
Het is een mooie mix van gedichten. Soms is het heel helder waar het over gaat, ook al staan er weinig woorden. Soms moet ik daarentegen een gedicht nog een keer lezen om ook maar een klein beetje te begrijpen waar het over gaat. Toch raakt hij je wel. Soms is dat niet begrijpen toch ook best wel heerlijk.
Profile Image for Luciënne.
140 reviews
August 14, 2022
3,5 ⭐️ Bart Moeyaert has a great voice and made the audiobook almost ASMR.
54 reviews8 followers
June 11, 2023
Ett sånt där tillfälle då man skulle ha läst efterorden först för det lyfte dikterna. Efterorden gav ett sammanhang och ökad förståelse för dikternas innebörd, det var synd att det kom först efteråt, hade gärnat fått vara förord istället.
Profile Image for Hanne Vande Velde.
6 reviews
April 11, 2025
prachtig boekje
gekocht nadat ik een hele tijd geleden 'de wens' had gelezen. is dan ook mijn lievelingsgedicht van Bart.
Profile Image for Chris.
283 reviews119 followers
October 8, 2023
Bart Moeyaert dicht deze keer niet over de liefde of over gelukkige mensen. ‘Helium’ gaat wat mij betreft en zoals de titel al enigszins verraadt, over ‘de vluchtigheid der dingen’. Over dat wat we allemaal, zonder uitzondering meemaken, aanraken, denken en voelen gedurende een mensenleven, maar niet kunnen vasthouden. Dat wat waarde heeft, zin geeft, geluk en liefde in zich draagt (dus ja, toegegeven, hij heeft het wel weer over liefde en geluk), maar ons ooit meedogenloos tussen de vingers glipt. Gelukkig bestaat er voor zo’n diepe emoties en pijnlijke situaties zoiets als poëzie. En bij Bart Moeyaert is dat altijd kraakheldere, vervaarlijk eenvoudige poëzie die ons door het doodgewone het universele doet ontdekken.

Centraal lijken de ouders te staan die langzaam, elk op hun eigen wijze ‘verdwijnen’ en tegelijk de verloren kinderjaren oproepen. Het fijnzinnige ‘Mama’ bijvoorbeeld, het pijnlijk-grappige ‘Veurne-Ambacht’, maar vooral het pakkende ‘Houvast��. ‘Blootsvoets’ roept in slechts veertien versregels een scène op die zo uit een roman van Moeyaert kon komen, terwijl ‘Opstel’ de onderweg verloren kinderlijke (zelf)verwondering bezingt. Bij ‘Grootvader’ wordt er pas na de dood een lastige afstand overbrugd. Herkenbaar allemaal.

Maar er is ook de liefde, het kwijtspelen en het teloorgaan ervan, maar ook het verlangen. Voor mij was ‘Verlegen’ niet alleen raak geschetst, maar ook uiterst herkenbaar. ‘De ware liefde’ is speels, ‘Twaalf dagen’ nog speelser, maar ook verraderlijk en ‘Geen gedicht’ een prachtige liefdesverklaring. Terwijl ‘Japans’ en ‘Bondig’ verwerkt liefdesverdriet ademen.

Er zitten nog enkele ongrijpbare pareltjes tussen, zoals ‘Ongewist’ over wat je dan weer net niet kan laten verdwijnen of doen vergeten. Of ‘Werk’, waarin het weer even over gelukkige mensen mag gaan. Maar het mooiste verdwijngedicht/vadergedicht is het laatste, dat de titel van de hele bundel wondermooi samenvat. En dan is er nog de inventieve, Szymborska waardige, meer dan eens knipogende stijl met vloeiende verzen en weldoordacht en perfect gedoseerd (binnen)rijm.

Kortom: de dichter in Bart Moeyaert is voor mij tot volle wasdom gekomen met deze bundel. Niet dat ik de twee vorige niet goed vond, maar ze lieten mij telkens met een (ongetwijfeld onterecht) gevoel achter van vrijblijvendheid, terwijl er hier naar mijn bescheiden gevoel meer noodzaak in doorschemert. Tegelijk schaam ik mij om deze overvloed aan woorden die uiteindelijk nooit recht kunnen doen aan de 28 uitgekiende miniatuurtjes van onze ALMA-laureaat.
258 reviews3 followers
January 25, 2023
Jag kände inte till Bart Moeyaert innan han fick ALMA-priset 2019, men han seglade snabbt upp som en favorit med ungdomböckerna Kärleken vi inte förstår och Alla är ledsna nuförtiden. Jag visste inte att han skrev poesi förrän Helium släpptes.

Precis som sin prosa så tacklar Moeyaert allvarliga ämnen på ett lågmält sätt. I dikterna är föräldrarnas åldrande och en trasslande kärleksrelation i centrum. Dikterna står bra för sig själva och passar även in i en helhet, vilket jag tycker är ett plus. Det finns en underliggande oro i dikterna, men också längtan och de vardagliga betraktelserna. Sammantaget gör det dem ganska allmängiltiga och lätta att känna igen sig själv i. Smärtan över föräldrarnas tillstånd blir väldigt tydlig i dikten "Veurne-Ambacht", som börjar:

Mina föräldrar
hålls uppe
med klädnypor
i axlarna.
Under skinnet faller
kotorna ner.
Det är inte läggdags på länge än.

Lisette Keustermans, som översatt dikterna tillsammans med Eva Runefelt, förtjänar också ett stort plus för ett mycket bra efterord.
Profile Image for Tessa Kerre.
Author 2 books182 followers
December 26, 2019
Zeer. Zeer. Schoon. Ik ga ze nog vaak herlezen, deze pareltjes.
2 reviews
January 8, 2020
Een boek waar we (onze voltallige familie) echt naar uitkeken. En het was meer dan 't wachten waard. Ik blijf het lezen.
Profile Image for Benjamin Heirbaut.
158 reviews8 followers
May 20, 2025
Dezelfde mooie eenvoud als altijd bij Moeyaert, maar voor mij waren veel van de beelden misschien net iets te voor de hand liggend.

Uitschieter: Geen gedicht
Profile Image for Will.
488 reviews1 follower
Read
October 13, 2019
Deze gedichten zijn er om voorgelezen te worden.
Displaying 1 - 23 of 23 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.