Όταν, μετά από μια σύντομη κουβέντα, η Έλενα Χουσνή μου έστειλε το καινούριο της μυθιστόρημα, δεν ήξερα τι θα διαβάσω – πέρα απ’ το ότι το θέμα θα είναι δύσκολο, όπως και στα προηγούμενα βιβλία της. Το κάνει η Έλενα αυτό, καταπιάνεται με θέματα που ζορίζουν. Και το κάνει καλά.
Σε τούτο το καινούριο βιβλίο, το «Κλίμακα F», ξεπερνά τα προηγούμενα. Μιλάει για τον φασισμό, τον νεοναζισμό, τον ρατσισμό, που αυξάνονται με αλματώδεις ρυθμούς στην Ευρώπη, χωρίς ν’ αφήνουν απ’ έξω τη χώρα μας. Μιλάει ακόμα για τα ΜΜΕ και τα social media, την επιρροή που μπορεί να ασκήσει κανείς μέσα απ’ αυτά, θετική ή αρνητική, τη χειραγώγηση. Με μικρά κεφάλαια, με κοφτές φράσεις, με προσεκτικά διαλεγμένες λέξεις χτίζει κομματάκι κομματάκι την ιστορία της.
Από την απελπισία των ανθρώπων της εποχής μας, την αδράνεια, την αδιαφορία, την απομάγευση της πολιτικής, μέχρι τα ρατσιστικά και “τρομοκρατικά” χτυπήματα ομάδων που προσπαθούν να τρομοκρατήσουν αυτούς που θεωρούν αντίπαλους, η Έλενα θεμελιώνει τις απόψεις της –μέσα από το στόμα του καθηγητή Δημήτρη Πουλιέζου ή των δημοσιογράφων Άρη και Μιλτιάδη– λέξη τη λέξη, φράση τη φράση.
«Χρησιμοποιούν τον ρατσισμό για να αποκτήσουν πολιτική πελατεία. Έχουν βρει τη χρυσή μέθοδο. Συσπειρώνουν τον κόσμο εναντίον ενός κοινού εχθρού. Τώρα είναι οι μετανάστες. Χθες ήταν οι προδότες του έθνους. Αύριο θα είναι ίσως η πολιτική ηγεσία, οι θεσμοί. Δεν έχει σημασία ποιος. Το ζήτημα είναι να υπάρχει ένας εχθρός. Και να χρεώνεται σε αυτόν κάθε δεινό. Κάθε πρόβλημα. Το πολιτικό σύστημα από μόνο του δεν δημιουργεί συσπειρώσεις. Έχει χάσει κάθε αξιοπιστία. Κανείς δεν πιστεύει τους πολιτικούς, κανείς δεν αναμένει τίποτε από αυτούς, κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να υπάρξει ηγέτης. Άρα το να περιορίζεις την ρητορική σου ενάντια στα συστημικά κόμματα δεν φτάνει. Δεν σου δίνει πελατεία. Δεν σου φέρνει ψήφους. Αλλά ο άλλος εχθρός; Ο μαύρος, ο εισβολέας, ο αλλόθρησκος, ο πορθητής που θα αλώσει τον πολιτισμό σου; Ε, αυτός πουλάει. Βασικά πουλάει η ιδέα του μεγάλου εχθρού, του προαιώνιου που έρχεται να μας ξανακάνει ραγιάδες.»
Είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για θέματα που καίνε στο σήμερα. Στο βιβλίο φαίνεται η έρευνα πίσω από την ιστορία. Τα “περιστατικά” που περιγράφονται είναι μεν φανταστικά, θα μπορούσαν όμως να έχουν συμβεί. Η ομάδα ΘΕ.ΛΙ. που επηρεάζει την κοινή γνώμη μέσα από τα social media μοιάζει με υπαρκτές ομάδες troll, κομμάτων ή κρατικών οργανισμών, που διαμορφώνουν απόψεις – το έχουμε δει να συμβαίνει. Η στοχοποίηση των “αντιπάλων”, η δολοφονία χαρακτήρων, τα τρομοκρατικά χτυπήματα, ο εκφοβισμός, οι εκβιασμοί, τα ψέματα από κάθε μεριά, η χειραγώγηση, η εκμετάλλευση των γεγονότων. Όλα χτισμένα άψογα, πειστικά, με τρόπο που σε κάνουν να σκέφτεσαι δυο και τρεις φορές την κάθε παράγραφο.
Το ζήτημα είναι, θα καταφέρουμε να ξεφύγουμε από όλον αυτόν τον κλοιό; Θα μπορέσουμε ποτέ να σκοτώσουμε τα φίδια που βγήκαν από τα αβγά τους και θέριεψαν; «Ποια είναι η κόλαση τελικά; Η δική σας ή η δική μας;»
Δεν ξέρω. Ούτε η Έλενα, μάλλον. Δεν υπάρχουν έτοιμες λύσεις. Το πρώτο βήμα είναι να τα κατανοήσουμε – εδώ είμαστε τώρα. Και μετά να το παλέψουμε όλοι μαζί, να βρούμε την κλωστή που θα ξηλώσει το πουλόβερ.
Το βιβλίο βοηθάει στην κατανόηση του προβλήματος. Με γροθιά στο στομάχι. Τελικά, μόνο έτσι γίνεται.
υγ. Παρ' ότι δεν το συνηθίζω, βάζω 5 αστεράκια. Όχι μόνο γιατί είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο, και τα αξίζει, αλλά και για την τόλμη της Έλενας -και του εκδότη της- να το βγάλουν στην αγορά. Καλή επιτυχία, μέσα απ' την καρδιά μου :-)