Bilimin Büyüsü

by A.M. Celâl Şengör

Bilim dışında bilgi kaynağı olduğunu iddia edenler yanılmaktadır, ki bunun tarihte sayısız örneği mevcuttur. Ne mitolojiler ve dinler ne büyü ne de falcılık bilgi kaynağıdır. Tarih boyunca bilim adı altında "yalancı bilimler" (psödobilim) diyebileceğimiz; kehanet, astroloji, sihirbazlık, "gizli" (okült) bilimler gibi konular insanlara bilim diye sunulmuştur. Ama bunların hiçbiri bilim değildir; arkalarında ya safdil inanış ya da düpedüz sahtekarlık vardır. İnsan, düşünmeye başladığı andan itibaren merak ederek öğrenmek, çevresinde olan biteni anlamak istemiştir. Bu biyolojik evrimin insana verdiği bir dürtüdür. İnsan, fiziksel olarak zayıf bir varlıktır. Ne kendini koruyabilecek doğal silahları (boynuz, tırnak, zehir vb.) ne de hız, uçmak gibi düşmanlarından kaçışını kolaylaştıracak becerileri vardır. Tek silahı aklıdır. "Sorgulamanın cezalandırıldığı bir toplumda gelişme nasıl oldu?" diye düşünebilirsiniz. Bunun cevabı Her toplumda asi kafalar, her türlü ceza ve zorlamaya karşı duyduğunu, gördüğünü sorgulayan zeki bireyler türer. İşte yenilik ve gelişme bu nadir kişilerin sorgulamaları ve yeni düşünceler üretmeleri sayesinde olmuştur.

Genres: Science, Nonfiction

160 pages, Paperback

Published January 1, 2019

About the author

Türk jeolog ve profesör.
24 Mart 1955'te İstanbul'da doğdu. 1973 yılında Robert Kolej'i bitirdi. 1978'de State University of New York at Albany'den jeolog olarak mezun oldu ve aynı üniversiteden 1979'da yüksek lisansını bitirdi. 1981'de İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi, Genel Jeoloji kürsüsünde asistan olarak görev yapmaya başladı. 1982'de de State University of New York at Albany'den doktora aldı. 1984 yılında Londra Jeoloji Cemiyeti'nin Başkanlık Ödülü'nü, 1986'da TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü aldı. Aynı yıl İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Genel Jeoloji Anabilim Dalında doçent oldu. 1988'de Neuchâtel Üniversitesi Fen Fakültesi'nden şeref bilim doktoru (Docteur ès sciences honoris causa) pâyesi aldı. Academia Europaea'ya 1990 yılında kabul edildi ve cemiyetin ilk Türk üyesi oldu. Aynı yıl Avusturya Jeoloji Servisi muhabir üyesi, 1991 yılında ise Avusturya Jeoloji Derneği şeref üyesi oldu. Yine 1991 yılında Kültür Bakanlığı'nın Bilgi Çağı Ödülünü kazandı. 1992 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Genel Jeoloji Anabilim Dalı'nda profesörlüğe yükseltildi. 1993 yılında Türkiye Bilimler Akademisi en genç kurucu üyesi oldu ve Akademi konseyine seçildi. Aynı yıl TÜBİTAK Bilim Kurulu üyesi oldu. 1994 yılında Rusya Doğa Bilimleri Akademisi üyeliğine, Fransız ve Amerikan jeoloji dernekleri şeref üyeliğine seçildi. Ayrıca kendisine Fransız Fizik Cemiyeti ve École Normale Supérieure Vakfı tarafından Rammal Madalyası verildi. Şengör 1997 yılında, Fransız Bilimler Akademisi tarafından yerbilimleri dalında büyük ödül (Lutaud Ödülü) ile taltif edildi. 1998 Mayıs ayı içerisinde Şengör, Collège de France'da misafir profesör olarak bir kürsü işgal etti. Burada "XIX. Yüzyılda Tektoniğin Gelişmesine Fransız Jeologlarının Katkısı" konulu bir ders verdi ve 28 Mayıs 1998'de Collège de France'ın madalyasını aldı. 1999'da Londra Jeoloji Cemiyeti kendisine Bigsby Madalyasını tevcih etti. 2000 yılının Nisan ayında Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi yabancı üyeliğine seçilen ilk Türk oldu. Rus Bilimler Akademisi'ne Fuad Köprülü'den sonra seçilen ikinci Türktür.[2] Ayrıca 2013 yılında Leopoldina Doğa Araştırıcıları Akademisi üyeliğine seçilmiştir.[3]
Şengör, jeolojide bilhassa yapısal yerbilim ve tektonik dallarındaki çalışmaları ile ün yapmıştır. Şerit kıtaların dağ kuşaklarının yapısına etkisini ortaya koymuş ve Kimmer Kıtası adını verdiği bir şerit kıta keşfetmiştir. Orta Asya’nın jeolojik yapısını ortaya çıkarmış, Kıta-kıta çarpışmasının ön ülkeleri nasıl etkilediği meselesini çözmüştür. Yücel Yılmaz ile birlikte, Levha tektoniği içinde Türkiye'nin yerini değerlendiren ve atıf klasiği haline gelen bir makale yazmıştır.[4] Jeoloji ve tektonik konularında 6 kitap, 175 bilimsel makale, 137 tebliğ özeti, pek çok popüler bilim makalesi, tarih ve felsefe ile ilgili de iki kitap ve 300’e yakın deneme yazısı yayınlamıştır. 86 ülkenin Bilimler Akademisine üye olan Şengör'ün yayınlanmış 1826 makalesi vardır ve bu makalelere 12658 atıf yapılmıştır. Bunların 1997-1998 yılları arasında Cumhuriyet Bilim Teknik dergisindeki "Zümrütten Akisler" köşesinde çıkmış olanları Yapı Kredi Yayınları tarafından 1999'da "Zümrütnâme" başlığı altında kitaplaştırılmıştır.
Fransa, İngiltere, Avustarya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde misafir öğretim üyesi olarak çalışmalarda bulunan Şengör, Collège de France dışında İngiltere'de Oxford (Royal Society Araştırıcı bursuyla), ABD'de California Institute of Technology (Moore Distinguished Scholar olarak) ve Avusturya'da Salzburg Lodron-Paris Üniversitesi'nde misafir profesörlük yapmıştır. Şengör ayrıca pek çok uluslararası dergide editör, yardımcı editör ve yayın kurulu üyeliği yapmıştır ve yapmaktadır.

Reviews

[Cahit Erdem · Rating 5 out of 5]

Celal Abiyle ilgili bir değerlendirme görmüştüm 'Bulduğunuz yer yazısı okunması gerek' diyordu. Katılıyorum. Sırf muhabbet olsun diye bile okunur. Babacan tavrı ve dobralığı ile 'delikanlı' bilimci sıfatına gayet uyduğunu düşündüğüm kişidir kendisi. Bazen fikirlerine katılmasam bile anlatırkenki çoşkusu için bile dinlenir. Çok değerli düşüncelerinin yanında 'aa bilim yapılabiliyormuş' da dedirtmiştir. Şimdi kitapta aldığım notları yazıyorum:
Bilim insanı; tutkulu, meraklı ve korkusuz olmalıdır (merak kamçılanması gerekir yoksa söner)
Bilim yanlışlayarak gider.
İnsan ilgisini çeken konulardan ulaşılabilir olanlarının kodlanabilir olanlarını ancak bilgiye çevirebilir.
Ne yaparsan yap adam(doğru düzgün, layıkıyla) yap
İnsan zayıftır. Hayal gücü, aklı, merakı onu özel kılar.
Bilgi arttıkça dogmaları (sorgulanmayan kabulleri) beraberinde getirir
Çıkıntılar, isyankarlar, 'delikanlı'lar bilimi geliştirebilir
Maxwell 4 denklem: Gauss(elektrik alan), Gauss(manyetik alan), Faraday indüksiyonu, Ampere~~ Sonuç: Işık elektromanyetik dalgadır. Hızı sabittir
Genel görelilik ve kuantumun birleştirilmesi güncel sorundur
Platon 'evrenseller sorununu' (mesela kediler binbir çeşit olsa da kedi diyince herkes aynı şeyi anlar) idealar ile açıklamıştır. Kedi fikri herkesin zihninde vardır ve dünyadaki bunun çarpık bir taklididir.
Lucasion professor of Mathematics (Newton ve Hawking)
Karadelikler; kütle, elektrik yükü, dönmesi olarak farklılık gösterir sadece
Hawking, karadelik tüm bilgiyi yok eder diyordu. Susskind (sicim kuramı kurucu ve ex tesisatçı) bunun yanlış olduğunu gösterdi.
Paleo: eski
Ontos: Varlık
Logos: Söylem

[Caner · Rating 4 out of 5]

Celal Şengör'ün Habertürk'teki köşe yazılarını topladığı bir kitap. Şengör'ü medyadan sürekli olarak takip eden, konuşmalarını dinleyenler için çok fazla yeni bir şey vadetmese de tarafsız okuyan birisine bile önsözde vadettiği bilimsel bakışı kazandırma amacını başarıyla gerçekleştirebileceğini düşünüyorum.

[Sermet Bulut · Rating 4 out of 5]

Kitap, bilim tarihine meraklı olanlar için bir çırpıda, keyifle okunabilecek türden bir eser. Celal hocanın çeşitli platformlarda daha önce yapmış olduğu konuşmaları dinlemiş olanlar için kitapta anlatılanlar büyük oranda bir tekrar niteliğine sahip. Yine de hocanın daha önce anlatmış olduklarının derli toplu bir özeti olan bu eserin okuyucular için oldukça faydalı olacağını düşünüyorum.

[Kerem Ince · Rating 3 out of 5]

Celal Şengör'ün sosyal medyadaki konuşmalarını takip eden biri olarak bu kitabı biraz sıkıcı buldum. Zira benim için tekrar oldu. Derleme olduğu için konular da biraz dağınık, tam bir kurgu yok. Yine de konular kendi içlerinde güzel. Kitaptaki müze tavsiyeleri de oldukça ilginç.

[Arda Buluc · Rating 4 out of 5]

Celal Şengör hocamızın Habertürk yazılarının derlenmesi ile oluşmuş bir bilim tarihi kitabı.
Genel Olarak Kitap Celal Hocanında mesleği olan jeoloji üstünde duruyor fakat Evrim gibi başka başka konulara da giriyor. Kitabı çok sevdim

[Emre Karagöl · Rating 5 out of 5]

Celal hocamın okuduğum ilk kitabıydı diğer kitaplarınıda en kısa sürede okuyacağım

[Nezir Oral]

b deyerli bilim adamin hic kitabini henuz okumadim ama cok dakdir etigim takip etihim deger verdigim bilimadamin dilerim zaman bukur önemli eserleri de okuyavam
en azinda bilimin buyusunu

[Emrah · Rating 5 out of 5]

Türkiye'de eşi benzeri olmayan bir bilim insanının halka bilimi sevdirmek için kaleme aldığı makalelerden oluşan kitap.
Kitap özeti: Akıl ve bilim her şeyden üstündür.

[Cem Ozargun · Rating 5 out of 5]

Fosillerden gezegenlere, tarih boyunca bilimsel gelişmelerin akıcı şekilde anlatıldığı, pek çok konuda bilgi veren bir kitap. Celal hocam ailesini de uzunca anlatmış. Keyifliydi.

[Lucillius · Rating 4 out of 5]

Bu kitabı bitireli bir süre oldu, insanın bilime, araştırmaya olan aşkını körükleyen bir söyleyişi kitabıdır.Aslında tam olarak söyleyişi de denemez kimi yazılar zamanında Celal Beyin (kendisi hoca denilmesinden hoşlanmıyor) gazetelerde toplumu bilgilendirme bilinçlendirme amaçlı yazdığı popüler bilim yazılarıdır..
Bilim nasıl gelişti? Medeniyet sanat bir az da bunların tarihine ilgiliyseniz kitap size güzel bir dizi gibi gelecektir..