Perfekcyjna maszyna do czytania. O ergonomii książki

by Roland Reuß

Druga, pozycja z serii „Estetyka Książki” porusza znaczenie formy i treści książki w komunikacji.

Roland Reuß przedstawia i analizuje projekty i rozwiązania typograficzne, metody oprawy i wyroby papiernicze. Bada jak zmieniała się relacja między treścią a formą książki w ciągu ostatnich 200 lat.

Niniejszy esej koncentruje się na zagadnieniu właściwej ergonomii książki, która jest i pozostaje najważniejszym elementem przekazu tradycji kulturowej i nie może być zastąpiona przez media cyfrowe ze względu na swój haptyczny i zmysłowy wymiar.

Tytuł przywołuje słynny esej Paula Valéry'ego, który stwierdził, że idealna książka jest perfekcyjną maszyną do czytania. Dobra typograficznie książka pozwala na maksymalną oszczędność energii i czasu podczas czytania!

Roland Reuß (ur. 1958) studiował germanistykę, historię, filozofię i muzykologię na Uniwersytecie w Heidelbergu. Współzałożył działający w ramach tej uczelni Instytut Krytyki Tekstu. Od 2007 roku jest profesorem literaturo­znawstwa na Uniwersytecie w Heidelbergu, a od 2008 roku profesorem honorowym edytorstwa naukowego na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie. Razem z Peterem Staenglem był redaktorem historyczno-krytycznej edycji dzieł Franza Kafki oraz brandenburskiego wydania dzieł Heinricha von Kleista. Szerszej publiczności dał się poznać jako inicjator »apelu heidelberskiego« skierowanego przeciwko Google Books i open access. Jego najnowsze publikacje to: Das Ende der Hypnose. Vom Netz und zum Buch (2012), Fors. Der Preis des Buches und sein Wert (2013) oraz Philologie als Rettung (2016).

Genres: Design

96 pages, Paperback

First published May 26, 2014

Reviews

[Marta Dec · Rating 1 out of 5]

Jest w tej książce kilka przydatnych rzeczy, ale poza tym polecałabym przeczytać ją wyłącznie tym, którzy chcą parę razy śmiechem. Większość tekstu to narzekania autora, że kiedyś było lepiej, Internet zniszczył książki, nieużywanie myślników sprawia, że ludzie "zatracają zdolność myślenia", a używanie ilustracji i zdjęć na okładkach jest dowodem na to, że wydawcy i typografowie zapomnieli, czym tak naprawdę jest książka. Na dodatek całość napisana jest stylem tak pełnym patosu i krótkowzrocznego samozadowolenia, że ciężko uwierzyć, że ktoś wydał to w roku 2014, a nie 1914.

Nie wydawajcie pieniędzy.

[Sever · Rating 4 out of 5]

Proszę pana, -0.5 za nerdów.

[nika · Rating 4 out of 5]

Jak się zaakceptuje fakt, że autor na każdą rzecz może ponarzekać (często słusznie), to mamy fajny zbiór podstaw. Szkoda, że to była dla mnie bardziej powtórka niż nowa wiedza.
[przeczytane na zajęcia]

[Msr2d2 · Rating 4 out of 5]

Szanowni Państwo!

Oto książka! Książka o narzekaniu, że kiedyś było lepiej, nie to co teraz. Acz narzekanie to jest słuszne. Wyraźnie bowiem wytyka pościg za ilością i zyskiem kosztem jakości i trwałości tytułowej perfekcyjnej maszyny do czytania. W słowach niekiedy ostrych wręcz autor wytyka cięcie kosztów na każdym etapie tworzenia książek oraz zbyt chętne przenoszenie zwyczajów z nieopierzonych jeszcze publikacji internetowych na wielowiekowe rzemiosła typograficzne i drukarskie. Do narzekania przyłączam się i ja.

Ponadto treść i tytuł tego tytułu idealnie podkreśla wykorzystany krój pisma - elegancki o belkowych szeryfach, kojarzący się z literami wybijanymi przez maszyny do pisania. Uczta dla oczu.

[verbava · Rating 5 out of 5]

роланд реусс — сноб і вередун, який терпіти не може електронних книжок, то в цьому ми з ним точно не зійдемося. але з тим, що друкована книжка — це (може бути) досконала машина для читання, я погоджуюся абсолютно, і якщо треба вередливого сноба, щоб пояснити, чому
• букви — це не гарні карлючки, а інструмент із важливою функцією,
• папір — це не просто матеріал, а інструмент із важливою функцією,
• береги й міжрядкові відступи — це не втрачене місце, а інструмент із важливою функцією,
— або чим відрізняється дефіс від тире, а лапка — від апострофа, то я радо почитаю його пристрасні філіппіки й усім довкола теж рекомендуватиму (серйозно, дуже раджу).

сама книжка зроблена за правилами, дотримуватися яких закликає реусс, тож функціонує і як ілюстрація, і як доказ того, що він не просто доскіпується, а таки відстоює практики, які роблять читання зручним і приємним. і навіть у якийсь спосіб спільнотним, чи що. бо книжка як машина для читання — це не холодний автомат. вона каже нам щось про людей, які піклувалися про її вигляд, дбайливо працюючи над нею — для інших людей. вона — продукт культури.