What do you think?
Rate this book
Byzantinisches Erotikon
„Având în vedere observația banală că istoria bizantină a fost făcută cu precădere de bărbați – așa cum și reflecția teologică este tot opera lor –, este cazul să ne întrebăm cum a fost percepută și poziționată cultural femeia. Pe urmele acestei întrebări, Beck dezvoltă un discurs diversificat, erudit, bazat pe o lectură vastă a izvoarelor, pe care nu de puține ori le citează din memorie. În Erotikonul bizantin, femininul este observat în imensul lui areal semantic (de la prostituată la sfântă). El este punctul de tematizare și articulare a discursului despre erotică în totalitatea fără mulier fascinans și fără bărbatul care trăiește și se lăsă răpit de feminitate (sau distrus de ea), eroticul nu există. Beck se ferește de clișeul asocierii placative și precipitate a femeii direct cu sexualul. [...] De aceea, privirea lui Beck se apleacă asupra receptării femeii în societatea, politica, teologia sau literatura Bizanțului. Evident că aspecte ale acestei receptări sunt determinate de sexualitate, dar aceasta nu este în ochii lui Beck un argument suficient pentru a destrăma și ignora misterul cultural și social FEMEIE, reducându-l la finalități și sensuri comune.“ – Mihai-D. Grigore
- GenresHistory
234 pages, Hardcover
First published February 1, 1984
1 person is currently reading
13 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
November 25, 2022
Informativna studija o erotici u vizantijskoj književnosti u raljama visokih ideala uzdržavanja od životnih radosti koje propisuje pravoslavlje i vizantijske svakodnevice koja ta pravila nije poštovala. Nije moj rejon poznavanja, ali Hans-Georg Bek je bio ugledan nemački vizantolog i par njegovih knjiga je prevedeno na naš jezik. Nisam mogao da se oslobodim utiska da kod Beka postoji prikriveni stav, tako tipičan za zapadnu vizantologiju još of Gibona, po kojoj je istočna Romeja second hand verzija rimske imperije. Studija nije pažljivo odnegovana, izgleda više kao da je autor nabacao podatke i probleme za razmišljanje bez želje da ih upregne u čvršču strukturu. Voleo bih da je cela knjiga napisana sigurnom rukom kako je napisan epilog.
Par zabeleški i zapažanja.
1. Pravoslavni jerarsi, barem ovi najveći, bili su tvrđi i od Novog zaveta. Dok je Sveti Pavle ostavljao hrišćanima mogućnost između celibata i heteroseksualnog braka, nekoliko vekova kasnije Sveti Vaslije Veliki i Sveti Jovan Zlatousti celibatu daju primat, a brak svode na nužno zlo - o ostalim, izvan ili predbračnim aktivnostima nema ni govora. Doduše, veći deo vizantijske crkve, plemstva i plebsa nije imao tako visoke zahteve, niti je verovao u Vasilijevu tvrdnju da ne postoji razlika između lakog i teškog greha. Generlano, pravoslavnoj vizantijskoj crkvi, kao i svim njenim potonjim sestrama, erotski problemi nisu bili u centru interesovanja. Zvanična pravila su bila stroga, ali životi visokog plemstva, skandali u manastirima i različite anegdote iz života običnih građana u Carigradu i Aleksandriji svedoče da je svakodnevica bila daleko od čednosti.
2. Obrazovaniji sloj Vizantinaca je književni jezik učio velikim delom na korpusu antičke literature sa paganskim shvatanjem erotike. Antičko nasleđe je prihvaćeno kao deo vizantijskog identiteta i upravo je on garantovao vezu sa starom Grčkom i starim Rimom čiji su se naslednici osećali. A opet, ni najslobodumnijem vizantijskom književniku nije padalo na pamet da ospori ideje pravoslavlja. Upravo na tom dvojnom suprostvaljenom identitetu razvijala se erotska književnost. Ona je bila epigonska i retko otvoreno pornografksa.
3. Prikazi ljubavi u vizanijskoj književnosti su uglavnom tipski i neoriginalni. Vizantijska kultura nije bila u stanju da stvori, a kasnije ni da prihvati koncept kurtuoazne ljubavi koji se javio u rimokatoličkim zemljama. Na pameti su mi knjige Denija de Ružmona koji je korene dvorske ljubavi na zapadu video u represiji, iskušenjima katarske jeresi i težnji ka smrti.
4. Za milenijum postojanja istočnog rimskog carstva nemamo zabeleženo da je istočna crkva zabranila ili spalila ijednu knjigu zbog erotskog sadržaja, za razliku od redovnog zabranjivanja i spaljivanja jeretičkih knjiga koje nisu bile u skladu sa pravoslavnim teološkim dogmama.
5. Dvostruki vizantijski identitet se video i u njihovoj filološkoj delatnosti prikupljanja i čuvanja različitih antičkih žanrova. Zbornik epigrama, koji će kasnije postati Palatinska antologija, uključivao je i homoerotske epigrame Stratona iz Sarde. Uz njih je, naravno, išlo i pravdanje u stilu nije Straton bio peder, on je pevao o dečacima zbog stila i jezika, ne zbog predmeta. Isti model „čišćenja i pravdanja od nepoželjnih erotskih ponašanja“ primenjivaće i građanska filologija nekoliko vekova kasnije. Plastičan primer - Miloš N. Đurić „pravda i čisti“ homoerotsku starogrčku liriku.
6. Grčki tip ljubavnog romana o rastavljenom momku i devojci se negovao u svim periodima Vizantije. Pravoslavni tumači su njihovo čitanje pravdali sugestijom da se ti paganski narativi sa bogovima i čudesima moraju interpretirati kao alegorije o borbi hrićanske duše da nadživi iskušenja. Naposletku, tako su Isusove pristalice čitali i erotske delove Starog zaveta (Recimo, „Pesmu nad pesmama“).
7. Tekstovi pojedinih ljubavnih romana došli su nam i u formi molitvenika, u koje su bili prerušeni kako bi se prekratili dugi sati manastirskih bogosluženja.
8. Heliodorov roman „Etiopske zgode ili Teagen i Harikleja” bio je vrlo uticajan i poštovan. Pošto se o životu autora ništa nije znalo, vekovima kasnije se raširila priča da je Heliodor bio episkop. Jedan zapis tvrdi da je Heliodor bio prisiljen da bira ili da se javno odreklne i spali svoj ljubić iz mladosti ili da se odrekne titule episkopa. Neočekivani perokret, autor je odlučio da sačuva roman. Tako barem kaže legenda.
9. Odnos vizantijske kulture prema erotskom najubedljivije prikazuje jedan epigram i zapisa na margini nepoznatog prepisivača.
"U mladim srcima raspirujući plamen mudrosti
Želim da delo ovo započnem erosom.
On je taj koji knjigu puni svojom vatrom."
Prepisivač zbirke, koji je knjigu prepisao otpilike 50 godina kasnije, dopisao je na margini upozorenje čitaocu: "Beži, mladeži, od strela Erosa, sina Afrodite”
Par zabeleški i zapažanja.
1. Pravoslavni jerarsi, barem ovi najveći, bili su tvrđi i od Novog zaveta. Dok je Sveti Pavle ostavljao hrišćanima mogućnost između celibata i heteroseksualnog braka, nekoliko vekova kasnije Sveti Vaslije Veliki i Sveti Jovan Zlatousti celibatu daju primat, a brak svode na nužno zlo - o ostalim, izvan ili predbračnim aktivnostima nema ni govora. Doduše, veći deo vizantijske crkve, plemstva i plebsa nije imao tako visoke zahteve, niti je verovao u Vasilijevu tvrdnju da ne postoji razlika između lakog i teškog greha. Generlano, pravoslavnoj vizantijskoj crkvi, kao i svim njenim potonjim sestrama, erotski problemi nisu bili u centru interesovanja. Zvanična pravila su bila stroga, ali životi visokog plemstva, skandali u manastirima i različite anegdote iz života običnih građana u Carigradu i Aleksandriji svedoče da je svakodnevica bila daleko od čednosti.
2. Obrazovaniji sloj Vizantinaca je književni jezik učio velikim delom na korpusu antičke literature sa paganskim shvatanjem erotike. Antičko nasleđe je prihvaćeno kao deo vizantijskog identiteta i upravo je on garantovao vezu sa starom Grčkom i starim Rimom čiji su se naslednici osećali. A opet, ni najslobodumnijem vizantijskom književniku nije padalo na pamet da ospori ideje pravoslavlja. Upravo na tom dvojnom suprostvaljenom identitetu razvijala se erotska književnost. Ona je bila epigonska i retko otvoreno pornografksa.
3. Prikazi ljubavi u vizanijskoj književnosti su uglavnom tipski i neoriginalni. Vizantijska kultura nije bila u stanju da stvori, a kasnije ni da prihvati koncept kurtuoazne ljubavi koji se javio u rimokatoličkim zemljama. Na pameti su mi knjige Denija de Ružmona koji je korene dvorske ljubavi na zapadu video u represiji, iskušenjima katarske jeresi i težnji ka smrti.
4. Za milenijum postojanja istočnog rimskog carstva nemamo zabeleženo da je istočna crkva zabranila ili spalila ijednu knjigu zbog erotskog sadržaja, za razliku od redovnog zabranjivanja i spaljivanja jeretičkih knjiga koje nisu bile u skladu sa pravoslavnim teološkim dogmama.
5. Dvostruki vizantijski identitet se video i u njihovoj filološkoj delatnosti prikupljanja i čuvanja različitih antičkih žanrova. Zbornik epigrama, koji će kasnije postati Palatinska antologija, uključivao je i homoerotske epigrame Stratona iz Sarde. Uz njih je, naravno, išlo i pravdanje u stilu nije Straton bio peder, on je pevao o dečacima zbog stila i jezika, ne zbog predmeta. Isti model „čišćenja i pravdanja od nepoželjnih erotskih ponašanja“ primenjivaće i građanska filologija nekoliko vekova kasnije. Plastičan primer - Miloš N. Đurić „pravda i čisti“ homoerotsku starogrčku liriku.
6. Grčki tip ljubavnog romana o rastavljenom momku i devojci se negovao u svim periodima Vizantije. Pravoslavni tumači su njihovo čitanje pravdali sugestijom da se ti paganski narativi sa bogovima i čudesima moraju interpretirati kao alegorije o borbi hrićanske duše da nadživi iskušenja. Naposletku, tako su Isusove pristalice čitali i erotske delove Starog zaveta (Recimo, „Pesmu nad pesmama“).
7. Tekstovi pojedinih ljubavnih romana došli su nam i u formi molitvenika, u koje su bili prerušeni kako bi se prekratili dugi sati manastirskih bogosluženja.
8. Heliodorov roman „Etiopske zgode ili Teagen i Harikleja” bio je vrlo uticajan i poštovan. Pošto se o životu autora ništa nije znalo, vekovima kasnije se raširila priča da je Heliodor bio episkop. Jedan zapis tvrdi da je Heliodor bio prisiljen da bira ili da se javno odreklne i spali svoj ljubić iz mladosti ili da se odrekne titule episkopa. Neočekivani perokret, autor je odlučio da sačuva roman. Tako barem kaže legenda.
9. Odnos vizantijske kulture prema erotskom najubedljivije prikazuje jedan epigram i zapisa na margini nepoznatog prepisivača.
"U mladim srcima raspirujući plamen mudrosti
Želim da delo ovo započnem erosom.
On je taj koji knjigu puni svojom vatrom."
Prepisivač zbirke, koji je knjigu prepisao otpilike 50 godina kasnije, dopisao je na margini upozorenje čitaocu: "Beži, mladeži, od strela Erosa, sina Afrodite”
Displaying 1 of 1 review