Καβαλάρηδες από το πουθενά

Всадники ниоткуда #1

by Alexander Abramov, Sergei Abramov, Γιάννης Στολτίδης (Translator)

Κανείς δεν φανταζόταν ότι οι ρόδινοι σχηματισμοί που εμφανίζονται στον ουρανό της Ανταρκτικής θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από σύννεφα. Παράξενα και ασυνήθιστα, αλλά πάντως σύννεφα. Το ίδιο πιστεύουν και τα μέλη της Σοβιετικής αποστολής που αναλαμβάνουν να ερευνήσουν το φαινόμενο. Όταν όμως συνέρχονται ύστερα από ένα ατύχημα στην παγωμένη ερημιά, ο κόσμος που αντικρίζουν δεν είναι πια ο ίδιος. Η φύση μοιάζει να μην υπακούει στους νόμους της και όσο πληθαίνουν τα παράξενα φαινόμενα πληθαίνουν και τα ερωτήματα. Η ανθρωπότητα βρίσκεται για πρώτη φορά αντιμέτωπη όχι μόνο με τα μυστήρια του σύμπαντος αλλά και με τις ίδιες της τις προκαταλήψεις.
Χαρακτηριστικό δείγμα της χρυσής εποχής στη σοβιετική επιστημονική φαντασία, το βιβλίο των Αμπράμοφ, πέρα από τη λογοτεχνική του αξία και την πρωτότυπη πλοκή, παρουσιάζει ανάγλυφα τις διαφορετικές φιλοσοφικές και πολιτικές αντιλήψεις των δύο υπερδυνάμεων στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου.

Genres: Science Fiction

396 pages, Paperback

First published January 1, 1968

About the author

Александр Иванович Абрамов — писатель, критик, киносценарист. Родился в 1900 году в Москве. Окончил Литературный институт имени В.Я. Брюсова и Институт иностранных языков. Был членом Союза писателей СССР. Александр Иванович дебютировал в литературе еще в двадцатые годы, первым его опытом стала повесть (фантастическая) «Гибель шахмат» (1926). В последующие сорок лет он работал в жанре литературной критики, писал киносценарии, реалистические повести о наших современниках. В конце 50-х — начале 60-х годов выходят его повести «Я ищу Китеж-град», «Прошу встать!», «Когда скорый опаздывает».

Лишь в 1966 году Александр Иванович вновь обратился к фантастике. Популярный альманах «Мир приключений» опубликовал повесть «Хождение за три мира». Но авторов у этой повести было уже двое. Несведущие люди часто называют их братьями. Видимо, по аналогии со Стругацкими. На самом же деле Александр и Сергей Абрамовы — отец и сын. Сергей Абрамов к тому времени заканчивал Московский автодорожный институт и к литературной деятельности себя не готовил, хотя писал стихи, печатал заметки в московских газетах. Именно Сергей Александрович навел своего отца на мысль о фантастической повести, рассказав тому об идее множественности пространств.

Новый литературный дуэт был встречен читателями, да и критикой тоже, вполне доброжелательно. Очевидно, повесть пришлась по душе и самим авторам, потому что вслед за нею они написали серию рассказов, составивших сборник «Тень императора» (1967). В основу этих рассказов легли гипотезы из области биологии, физики, кибернетики, отталкиваясь от которых авторы строили острый, увлекательный сюжет. В 1968 году Абрамовы выпустили свой первый большой фантастический роман «Всадники ниоткуда», который, несмотря на разноречивые отклики в прессе, вероятно, можно назвать лучшим из всего, что написано ими вдвоем. «Всадники ниоткуда» — типичный роман «о контакте», контакте с существами, абсолютно не похожими на людей и получившими название «розовых облаков».

Reviews

[Smassing Culture · Rating 5 out of 5]

Κείμενο στο Smassing Culture

Μια διαφορετική συνάντηση με εξωγήινους

Το 2018 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγνωστη Καντάθ το βιβλίο Καβαλάρηδες από το Πουθενά (δεύτερο βιβλίο της σειράς η Διεθνής του Φανατστικού), ένα από τα σημαντικότερα έργα σοβιετικής επιστημονικής φαντασίας, στην οποία έχουμε ξεκινήσει αφιέρωμα ως Smassing Culture. Οι συγγραφείς Αλεξάντρ και Σεργκέι Αμπράμοφ (πατέρας και γιος, αντίστοιχα) υπήρξαν ένα από τα πιο γνωστά δίδυμα επιστημονικής φαντασίας στη Σοβιετική Ένωση και οι Καβαλάρηδες από το Πουθενά ήταν το πρώτο έργο τους (1969) και γνώρισε μεγάλη επιτυχία στη Σοβιετική Ένωση. Ακολούθησαν άλλες δύο συνέχειες του βιβλίου, που δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά.

Η ιστορία ξεκινάει από την Ανταρκτική, όπου σοβιετικές και αμερικανικές αποστολές έρχονται αντιμέτωπες με το παράδοξο φαινόμενο των ρόδινων σύννεφων. Ο κινηματογραφιστής Γιούρι Ανόχιν, μετά από ένα ατύχημα, έρχεται σε επαφή για πρώτη φορά με τα σύννεφα και ανακαλύπτει ότι είναι ικανά να δημιουργήσουν αντίγραφα ανθρώπινων κατασκευών (όπως οχήματα) αλλά και των ίδιων των ανθρώπων. Τα αντίγραφα μετά από λίγο εξαφανίζονται χωρίς κανείς να μπορεί να δώσει απάντηση στο πώς δημιουργούνται και για ποιο σκοπό.

Η πλοκή εξελίσσεται από την Ανταρκτική στη Μόσχα και από εκεί στο Παρίσι. Ο Ανόχιν, ο πρωταγωνιστής μας, έχει καταφέρει να καταγράψει σε βίντεο τα ρόδινα σύννεφα και τα αντίγραφα που δημιουργούν. Μετά από νέες εμφανίσεις, αυτή τη φορά στις ΗΠΑ, το μυστήριο πυκνώνει. Ένα πλήθος επιστημόνων συζητάει και αντιπαρατίθεται. Με ελάχιστα στοιχεία στη διάθεσή τους, διατυπώνουν υποθέσεις που δεσμεύονται από τις βασικές γνωστικές αρχές του εκάστοτε επιστημονικού πεδίου. Τα πράγματα περιπλέκονται όταν συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας προσφέρουν τις δικές τους υποθέσεις, καθώς αυτή η εξωγήινη μορφή ζωής είναι παντελώς άγνωστη και κανένας συμβατικός τρόπος μελέτης της δεν φαίνεται να αποδίδει.

Οι Καβαλάρηδες από το Πουθενά είναι ένα κλασικό έργο επιστημονικής φαντασίας, με την έννοια ότι η πλοκή δεν καθορίζεται τόσο από τη δράση αλλά από τη φαντασία και τα γνωστικά όρια των πρωταγωνιστών. Όπως και στο μυθιστόρημα Ανίκητος, η λύση του μυστηρίου δε βρίσκεται στην κατίσχυση επί του εχθρού ούτε στην ανάπτυξη κάποιας νέας τεχνολογίας. Η πρόκληση είναι να πέσουν τα τείχη ανάμεσα στη φαντασία και την επιστήμη και να προκύψουν νέοι, απρόσμενοι συνδυασμοί που μπορούν να προσφέρουν νέα γνώση. Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους χαρακτήρες του βιβλίου είναι να ανοίξουν τους ορίζοντες της σκέψης τους, να προσεγγίσουν χωρίς φόβο και προκατάληψη νέες μορφές ζωής και νέους τρόπους επικοινωνίας.

Προφανώς δεν θα μπορούσε να λείπει από την πλοκή ο Ψυχρός Πόλεμος και η σύγκριση ΗΠΑ-Σοβιετικής Ένωσης. Για τους σοβιετικούς επιστήμονες και τον πρωταγωνιστή μας, η συνάντηση με εξωγήινες μορφές ζωής είναι μία μεγάλη πρόκληση για γνώση και έρευνα, ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της επιστήμης. Από την άλλη, οι Αμερικάνοι εμφανίζονται διχασμένοι. Κάποιοι μοιράζονται τη σοβιετική αντίληψη και έρχονται κοντά με τη σοβιετική αποστολή και μοιράζονται τις περιπέτειες τους με ανοιχτό πνεύμα. Από την άλλη, εμφανίζεται η φιγούρα του Τόμπσον, ενός στρατιωτικού των ΗΠΑ που προσπαθεί να κινητοποιήσει την κυβέρνηση και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα ώστε να προετοιμαστεί για πολεμική σύγκρουση. Το βιβλίο δεν ξεπέφτει στο επίπεδο της προπαγάνδας και σε εύκολες καρικατούρες του αντίπαλου στρατοπέδου. Αποτυπώνει όμως μία πολιτική θέση: απαξίωση της στρατιωτικής ηγεσίας των ΗΠΑ, που στρέφεται διαρκώς στην πολεμοκαπηλία αλλά και ελπίδα ότι οι δύο λαοί μπορούν να συνυπάρξουν και να ξεπεράσουν τις διαφορές τους.

Συνεχίζοντας σε αυτό το πνεύμα, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι οι Καβαλάρηδες από το Πουθενά μοιράζονται πολλά κοινά στοιχεία με τη σειρά Star Trek (πέρα από το ότι κυκλοφόρησαν με 3 χρόνια διαφορά). Μάλλον οι Αμπράμοφ δεν είχαν δει τη σειρά του Roddenberry, ούτε αυτός θα είχε διαβάσει παλαιότερα σοβιετικά βιβλία sci fi, πριν γράψει το σενάριο της πρώτης σεζόν του Star Trek. Όμως οι ομοιότητες είναι έντονες και σημαντικές. Ο σεβασμός σε κάθε μορφή ζωής, η εξύμνηση της διαφορετικότητας, η πίστη στο διάλογο και τη λογική ως μέσα επίλυσης των προβλημάτων, η βαθιά αισιοδοξία στη δυνατότητα της προόδου για το σύνολο της ανθρωπότητας είναι μερικά από τα στοιχεία που διέπουν τους Καβαλάρηδες και το Star Trek. Είναι στοιχεία μίας άλλης εποχής της επιστημονικής φαντασίας, κατά την οποία οι δημιουργοί εμπνέονταν τόσο από τις επαναστάσεις του 20ου αιώνα όσο και από τις δυνατότητες που άνοιγε η εξέλιξη της επιστήμης καθώς και η τεχνολογική πρόοδος στην εξερεύνηση του διαστήματος.

Παρόλο που τα αντίστοιχα έργα αναπτύσσονται στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου και της απειλής ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος, τα διαπερνά πλήρως η εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της ανθρωπότητας και στη γενική τάση της ιστορίας προς την πρόοδο. Η αισιοδοξία αυτή εκφράζεται στην πίστη των πρωταγωνιστών μας ότι θα καταφέρουν εν τέλει να επικοινωνήσουν με τους εξωγήινους και, με ειρηνικά μέσα, θα κατανοήσουν τους σκοπούς των επισκεπτών μας. Το ανοιχτό πνεύμα του Ανόχιν τροφοδοτείται από την προσδοκία ενός άλλου τρόπου ζωής, ειρηνικού και αρμονικού · αν μπορούν να συνυπάρξουν οι γήινοι μεταξύ τους, γιατί όχι και οι γήινοι με τους εξωγήινους;

Ίσως τα παραπάνω να μας φαίνονται πολύ ξένα σήμερα που κυριαρχεί η δυστοπία τόσο στις ζωές μας, όσο και στη συλλογική φαντασία μας — όχι τυχαία, της αφιερώσαμε τόσο μεγάλο κομμάτι στο καλοκαιρινό online φεστιβάλ μας. Ίσως όμως και να μην είναι και τόσο ξένα. Η ταινία Arrivalτου 2016 ήταν ένα από τα καλύτερα έργα επιστημονικής φαντασίας των τελευταίων χρόνων και, επίσης, έθεσε στο επίκεντρο της το ζήτημα μίας ουσιαστικής επικοινωνίας και την πρόκληση να μην καταφύγουμε σε πολεμικά μέσα για να αντιμετωπίσουμε το νέο και το διαφορετικό

Οι Καβαλάρηδες από το Πουθενά δεν είναι ένα κειμήλιο μίας χαμένης κληρονομίας, αλλά ζωντανό παράδειγμα των καλύτερων στιγμών μίας άλλης περιόδου της επιστημονικής φαντασίας και μίας άλλης παράδοσης σε αυτό το πεδίο, της σοβιετικής. Είναι ένα εξαιρετικό δείγμα πολιτικής και καλλιτεχνικής ουτοπίας: ας γράψουν την ιστορία οι επιστήμονες, οι καλλιτέχνες, οι άνθρωποι με φαντασία και ελπίδα, όχι οι στρατιωτικοί και οι πολεμοκάπηλοι πολιτικοί.

[Antonis · Rating 4 out of 5]

Εξωγήινη νοημοσύνη στη γη προσπαθεί να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Πολύ διαφορετική από τα χολιγουντιανά πρότυπα αυτή η σοβιετική προσέγγιση της έλευσης εξωγήινων στη γη, μπορεί να διαβαστεί και ως αλληγορία του τι σημαίνει πραγματικά επικοινωνία.
Πολύ καλή η επιλογή της Άγνωστης Καντάθ που μας έδωσε μια προσεγμένη έκδοση με χρήσιμες διευκρινιστικές σημειώσεις και ρέουσα μετάφραση.

[FK_THIS_SITE · Rating 5 out of 5]

Супер приятна фантастика от старата школа. Напомни ми за книгите, с които се зарибих по жанра. На някого може да му се стори старомодна, но тъкмо в това е част от чара й.

В Антарктида се появяват странни феномени под формата на розови облаци, които режат полярния лед и го отнасят нанякъде. Скоро става ясно, че те притежават разум и се интересуват от хората. Съветските изследователи се сблъскват със свои двойници, създадени от розовите облаци, явно с цел изучаване на човечеството. По-късно започват да се появяват копия на цели градове и даже имитации на исторически периоди и човешки фантазии. Нашите герои ще се опитат да проумеят ставащото и да установят контакт с посетителите.

Книгата ми напомни с нещо ранните произведения на Стругацки, само дето е по-непретенциозна и приключенска. Освен това е почти лишена от типичните за онова време пропагандни клишета - даже имаме положителен герой американец! Е, има и един малко по-отрицателен, за баланс, но дори той не е зъл, а по-скоро заблуден.

Стилът е много четивен и изгълтах книжлето на един дъх. Без съмнение скоро ще посегна и към продълженията. Препоръчвам!

[César Carranza · Rating 4 out of 5]

Este librito sigue la receta de la ciencia ficción soviética, un extraño fenómeno que nadie se explica, y los apuros del grupo de científicos para descubrir qué sucede, y qué hacer. Aunque es una formula bastante conocida, no deja de ser divertido e interesante, en realidad uno se intriga por saber que sucede.

La trama va de que unas nubes rosas aparecen en la Antártida, tienen un comportamiento bastante extraño, pues a los científicos en misión los clonan para luego desaparecer al clon, de hecho no queda claro inicialmente si en realidad son clones, a partir de aquí los héroes se llenan de situaciones extrañas causada por las nubes, o por lo menos eso parece...

Es un libro entretenido, lo recomiendo para algo ligero, de esos momentos donde sólo se antoja una golosina mental.

[Eliatan · Rating 4 out of 5]

This was a fantastic example of early sci fi, with an alien invasion like none I've ever read. The Russians, and in fact all the characters, were all so sensible and logical about what was going on. Clearly, people were just a whole lot more practical and stoic back in the good old days.

I had to laugh though at their positive reaction to the total loss of the ice caps. Global warming, yay! I suppose if you live in Siberia, a bit of global warming sounds like a bit of alright.

Somewhere around the middle I got a little lost in the weird invented memory world the rose clouds had created for the characters to interact with, but the ending left me hanging and wanting more. Like all the best sci fi, a lot of questions were asked, and very few answers given, leaving plenty to the imagination.

[Charitos Kallinikos · Rating 5 out of 5]

Μια εξαιρετική πολύ διαφορετική προσέγγιση στην Ε.Φ.

[Airam Avitok · Rating 5 out of 5]

The last two chapters.... Were a pain in the ass. This book goes to a speciao category of mine along with Kafka's book where in the end i want to *insert this meme that throws the table away*. Highly recommended. Beautiful book!

[CorvaX · Rating 3 out of 5]

Помню первый рассказ, про наблюдения и попытки контакты с этими облаками, вроде как понравился тогда, второй рассказ про вот этот мир, где все из всех стран земли перемешалось уже меньше, тем не менее перечитывать нет желания.

[Maylin Sosa · Rating 5 out of 5]

Lo mejor de lo mejor en ciencia ficción es interesante y entretenido 100% recomendable para los lectores.

[Joao · Rating 3 out of 5]

uma obra cativante.os autores engendraram um enredo sóbrio mas pleno de fantasia.a questão do comportamento humano face a um contacto com uma civilização extraterrestre inteligente está bastante bem presenteada através das histerias,do medo do inexplicável,das incertezas científicas e morais que os personagens transmitem.
li o livro com um entusiasmo crescente.e sem mais,recomendo a leitura desta obra.
um ponto a acrescentar:o assunto é actual e não carece de realidade.é muito possível sermos visitados por uma civilização em todos os aspectos diferente e alienígena com a qual a humanidade terá de enfrentar o desafio da comunicação e da ética.poderão necessitar do nosso gelo ou outra coisa e poderão surgir em formas de nuvens ou de forma á qual não estamos ainda preparados.