Sử Ta Chuyện Xưa Kể Lại (tập 2) by Nguyễn Như Mai, Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Huy Thắng
Bộ sách Sử Ta Chuyện Xưa Kể Lại là bản tóm gọn lịch sử
Việt Nam từ thời các vua Hùng dựng nước cho đến ngày khai sinh ra Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, đem đến những rung động đầy cảm xúc cho độc giả về những dấu ấn đặc biệt của đất nước. Trong đó tập 2 kể về những câu chuyện vẻ vang, bi tráng của nhiều anh hùng dân tộc, về những sự kiện gắn liền với lịch sử đất nước trải dài từ đời Lý - Trần - Hồ - Hậu Trần - Lê Sơ theo cách gần gũi.
Tác giả Nguyễn Như Mai là người hoạt động lâu năm trong ngành báo chí và xuất bản Việt Nam. Ông tốt nghiệp khoa Địa chất ở trường Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1963. Sau đó, ông trở thành trưởng ban biên tập nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. Sự nghiệp của ông tiếp tục khi chuyển sang làm báo Thiếu niên Tiền phong, tham gia sáng lập báo Hoa Học Trò, thư ký tòa soạn báo Sinh viên Việt Nam.
Tác giả Nguyễn Quốc Tín vốn là kỹ sư hóa học. Dù không được đào tạo như một sử gia hay nhà báo, ông vẫn thực hiện thành công nhiều tác phẩm sách sử Việt nhờ sự nhạy cảm của một người yêu mến sách và lĩnh vực lịch sử.
Tác giả Nguyễn Huy Thắng vốn không phải một nhà văn, càng không phải một nhà sử học. Nghề nghiệp của ông là kỹ sư xây dựng. Với niềm đam mê với lịch sử nước nhà, ông đã dành tâm huyết cùng 2 người bạn thân thiết là Nguyễn Như Mai và Nguyễn Quốc Tín để hoàn thiện bộ sách Sử Ta Chuyện Xưa Kể Lại, với mong muốn rèn giũa tư duy, khơi gợi niềm đam mê lịch sử nơi lớp trẻ và lấp đầy khoảng trống ở những bộ sách lịch sử ngoài trường học cho thế hệ sau.
Tổng quan
Bộ sách Sử Ta Chuyện Xưa Kể Lại chia làm bốn tập, theo dòng thời gian gắn với các giai đoạn lịch sử của đất nước. Tập 2 của bộ sách sẽ đưa độc giả về thời kì phong kiến, trải dài từ đời Lý - Trần - Hồ - Hậu Trần - Lê Sơ để cùng chiêm ngưỡng những thành tựu vĩ đại của ông cha ta, những chiến công vang dội của các vị anh hùng cũng như quá trình hưng thịnh và suy tàn của các triều đại.
Nội dung thứ nhất: Nhà nước Đại Việt thời Lý - Trần vừa xây dựng nền độc lập tự chủ, chống ngoại xâm vừa đạt nhiều thành tựu văn hóa nghệ thuật.
Lý Công Uẩn có công khai mở vương triều Lý, là một võ tướng quan trọng cuối đời Lê Đại Hành. Sau khi vua Lê Đại Hành mất, Lê Long Đĩnh giết anh cướp ngôi, trở thành ông vua bạo tàn, thác loạn. Sau khi Lê Long Đĩnh qua đời, nhân dân và quan trong triều tôn Lý Công Uẩn lên làm vua, chấm dứt thời đại nhà Lê.
Trong vòng 19 năm ông trị vì, nhà vua đã đưa xã hội rối ren cuối thời Tiền Lê đi đến ổn định, trong đó dấu ấn lớn nhất ông để lại cho hậu thế là dời đô về Thăng Long, xây dựng một kinh thành xứng đáng là trung tâm cả nước.
Trải qua 9 đời nhà Lý đất nước thanh bình, văn hóa nghệ thuật phát triển. Một số thành tựu có thể kể đến như chùa Một Cột trở thành ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á, hay xây dựng nên Văn Miếu - Quốc Tử Giám - một trong những trường đại học lâu đời nhất của thế giới. Bờ cõi đất nước được mở rộng về phía Nam, đè bẹp ý chí xâm lược của quân Tống. Công lớn này vốn thuộc về danh tướng Lý Thường Kiệt, đã khiến nhà Tổng phải công nhận nước ta là vương quốc độc lập, không còn dám đụng đến.
Năm 1225, nhà Lý chuyển giao quyền cai trị đất nước cho nhà Trần, từ vị nữ hoàng Lý Chiêu Hoàng sang cho vua Trần Cảnh - chồng bà, là một sự chuyển giao quyền lực rất hợp thời thế. Từ đây, dòng họ Đông A dựng nghiệp nhà Trần, trở thành một triều đại hiển hách trong lịch sử dân tộc. Tiêu biểu nhất phải kể đến là nhà Trần đã 3 lần chiến thắng giặc Nguyên Mông xâm lược các năm 1258, 1285 và 1288. Văn hóa và nghệ thuật cũng rất phát triển, tiêu biểu nhất là bộ sử ký đầu tiên của nước ta do nhà sử học Lê Văn Hưu biên soạn.
Giai đoạn suy yếu của triều Trần gắn liền với sự kiện người em Cung Định Vương soán ngôi anh trai là Cung Túc Vương, vì không thể chịu đựng tình cảnh nhà vua rượu chè, dâm dật, triều đình rối ren. Lê Quý Ly phò tá vua gánh vác mọi việc. Thành tựu nổi bật là việc phát hành tiền giấy, chủ trương sử dụng chữ Nôm thay thế chữ Hán, tạo dựng nền văn hóa độc lập với phương Bắc.
Nội dung thứ 2: Bảy năm triều đại nhà Hồ diễn ra một cuộc cải cách chưa từng có trong lịch sử nhà nước phong kiến nhưng tiếc là chưa đem lại kết quả.
Khi vận nhà Trần đã hết, Lê Quý Ly đề xuất dời đô về An Tôn (nay thuộc tỉnh Thanh Hóá), ép vua Thuận Tông nhường ngôi cho con - tức cháu ngoại mình, là Trần Thiếu Đế, mới lên 2 tuổi. Một năm sau, ông truất ngôi cháu, tự lên làm vua, lấy lại tên thật của mình là Hồ Quý Ly.
Triều đại nhà Hồ bắt đầu. Ông đặt tên nước là Đại Ngu với hàm ý yên vui, thái bình. Sự kiện đó xảy ra vào tháng 3/1400. Hồ Quý Ly tiếp tục các cải cách ông đề ra vào cuối triều Trần. Nhà Hồ đổi mới thi cử, chú trọng vào thực chất: bên cạnh thi văn chương, tại kì thi Hương còn có cả thi toán.
Việc đối phó với phương Bắc lúc bấy giờ cũng cả một vấn đề. Biết nhà Minh sớm muộn cũng xâm lược, Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương trực tiếp thị sát địa phương, địa hình sông núi để xây dựng phòng tuyến chống giặc. Nhà Hồ tích cực xây dựng quân đội, vũ khí, đóng cọc, dựng rào chắn và xây dựng thành lũy nhằm ngăn chặn quân giặc xuôi sông Cái về Đông Đô. Đến 1407, giặc Minh ồ ạt đánh sang. Cuộc kháng chiến của cha con Hồ Quý Ly, Hồ Nguyên Trừng, Hồ Hán Thương chỉ kéo dài được 6 tháng.
Bảy năm triều đại nhà Hồ là những cải cách tiến bộ, đi trước thời đại. Sau đó, nhà Minh bắt đầu chính sách đốt sách, triệt hạ văn hóa của người Việt. Giờ đây, trước nỗi nhục mất nước, tôn thất nhà Trần không cam chịu được nữa.
Nhiều người lẩn trốn tìm cơ hội nổi dậy, trong đó có Trần Ngỗi, con vua Trần Nghệ Tông. Khi chạy đến Mô Độ (Ninh Bình), được người dòng dõi nhà Trần dựng lên làm vua, xưng là Giản Định Đế, phất cờ khởi nghĩa. Sử sách gọi thời kì này là nhà Hậu Trần.
Dưới sự hỗ trợ của Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân là những người tài giỏi mưu lược giúp sức, cuộc khởi nghĩa chuyển sang một bước mới, quân Trần đánh thắng nhiều trận mà đỉnh cao là trận Bô Cô. Tuy nhiên, đến cuối năm 1413, những người đứng đầu cuộc kháng chiến qua các thời lần lượt bị giết hại và bắt áp giải.
Cuộc kháng chiến thất bại vì nghe lời gièm pha của bọn ly gián, cũng như âm mưu khôi phục cơ đồ làm ảnh hưởng đến đại cuộc của Trần Ngỗi.
Nội dung thứ 3: Lê Lợi lên ngôi tức Lê Thái Tổ, khôi phục quốc hiệu Đại Việt, đóng đô ở Thăng Long.
Năm 1385, ở xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc, một người con làm rạng rỡ dòng họ Lê đã ra đời.
Đó là Lê Lợi, anh hùng giải phóng dân tộc, vị vua khai mở triều Lê - một triều đại rực rỡ trong lịch sử dân tộc.
Tháng 3/1416, ba năm sau khi cuộc khởi nghĩa nhà Hậu Trần khép lại, diễn ra một sự kiện đi vào lịch sử, gọi là "Hội thề Lũng Nhai", do Lê Lợi cùng 18 người đồng chí hướng tổ chức. Hai năm sau lời thề trang trọng ấy, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ dưới sự lãnh đạo của
Lê Lợi - Bình Định Vương với khẩu hiệu "thay trời hành đạo".
10 năm khởi nghĩa kéo dài vô cùng gian khổ ác liệt, nhiều lần bị quân địch vây khốn, nguy cơ bị tiêu diệt toàn bộ lực lượng. Với sự giúp đỡ của nhiều vị kỳ tài đến tụ nghĩa, như Lê Lai đóng giả vua cứu thoát được Lê Lợi hay Nguyễn Trãi dâng Bình Ngô sách, Nguyễn Chích mang toàn bộ lực lượng gia nhập quân khởi nghĩa,... cuối cùng cuộc khởi nghĩa cũng giành thắng lợi. Cuộc kháng chiến khép lại bằng một sự kiện là "Hội thề Đông Quang", thực chất là mở đường cho quân giặc giảng hòa, đem quân về nước.
Mùa Xuân năm sau, Lê Lợi dời dinh Bồ Đề vào thành Đông Đô, lên ngôi Hoàng đế, tức Lê Thái Tổ.
Cách kể chuyện nhẹ nhàng, dễ nhớ, không theo lối chính sử giúp tái hiện lịch sử hào hùng của dân tộc, những cuộc chiến tàn khốc, những câu chuyện huyền bí được dân gian truyền lại.
Trước khi khép lại cuốn sách, xin gửi đến bạn một trích dẫn hay từ sách về một thời kỳ thái bình trong lịch sử: "Có lẽ ít triều đại nào trong lịch sử phong kiến nước ta lại được lưu truyền là đời thái bình thịnh trị như hai vị vua đầu triều Lê Sơ: Đời vua Thái Tổ, Thái Tông/ Thóc lúa đầy đồng, trâu chẳng buồn ăn".
08.09.2025
N