Ο Γιάννης που αγάπησα: Ιστορίες ανατροπής από την τάξη των μαθηματικών

by Κατερίνα Καλφοπούλου

"Το τελευταίο κουδούνι της μέρας έχει χτυπήσει.
Μόνη, μπροστά στον γεμάτο πίνακα, μέσα στην άδεια τάξη ανακεφαλαιώνει, αξιολογεί, στοχάζεται.

Τι έκανα καλά, τι δεν μου βγήκε; Διερεύνηση παραμετρικής εξίσωσης σήμερα. Σίγουρα τους δυσκόλεψε. Κάποιοι δεν θα κατάλαβαν Χριστό. Μάλλον θα πρέπει να επανέλθω.
Ο Γιάννης έδειχνε κουλ. Αυτός ίσως το 'πιασε. Αύριο θα τον βάλω να λύσει την άσκηση στον πίνακα. Για να δούμε!...

Ετούτο το βιβλίο είναι γεμάτο από ιστορίες ανατροπής. Η τάξη είναι ένα σώμα ζωντανό, μεταβλητό, συχνά κυκλοθυμικό, καμιά φορά απρόβλεπτο...
...Είναι [ένα βιβλίο] πολύτιμο τόσο για τον καινούριο δάσκαλο που τώρα ανοίγει τα φτερά του, όσο και για τον έμπειρο, περπατημένο εκπαιδευτικό,...
...Είναι πολύτιμο για τον γονιό, που έστω κι αν δεν κατανοεί τις λεπτομέρειες των μαθηματικών που διδάσκουμε στο παιδί του, θα ζήσει μέσα από αυτές τις σελίδες την ατμόσφαιρα της τάξης και θα στοχαστεί πάνω στις ποικίλες απαντήσεις που προκαλεί το ερώτημα τι σημαίνει διδάσκω μαθηματικά. Είναι, τέλος, πολύτιμο για τον μαθητή που διαβάζοντάς το θα προβληματιστεί πάνω στην άποψη και τις επιδιώξεις της άλλης πλευράς, θ' αρχίσει ίσως να καταλαβαίνει τι κάνουμε, γιατί το κάνουμε και γιατί καμιά φορά γινόμαστε... τυραννικοί".

Τεύκρος Μιχαηλίδης [από το απόσπασμα του προλόγου στο οπισθόφυλλο]

254 pages, Paperback

Published January 1, 2017

Reviews

[Ανδρέας Μιχαηλίδης · Rating 4 out of 5]

Αναμφίβολα, το βιβλίο της Κατερίνας Καλφοπούλου απευθύνεται κατά πρώτο λόγο στον εκπαιδευτικό: στον φρέσκο σαν μπούσουλας και προειδοποίηση, στον ψημένο ως "ομοιοπαθή" - και σίγουρα αποτελεί μια σειρά μαρτυριών ενός ανθρώπου ερωτευμένου με την τάξη και τη διδασκαλία.

Τα περιστατικά του βιβλίου είναι πραγματικά. Τα ονόματα έχουν αλλαχτεί για να προστατευτούν οι αθώοι - εκτός από κάτι τύπους σαν τον Ευκλείδη, των οποίων το έργο διδάσκεται στην τάξη των μαθηματικών.

Αν ωστόσο θεωρήσει κανείς πως το βιβλίο απευθύνεται μόνο στον εκπαιδευτικό ή τον λάτρη των μαθηματικών, κάνει λάθος: οι ιστορίες που μοιράζεται η Κατερίνα από τις εμπειρίες της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συνοδευόμενες από τις σκέψεις της και παραθέσεις από τη διδακτική, είναι πολύτιμες για να καταλάβουν ο μαθητής και η μαθήτρια (κάποιους από) τους προβληματισμούς των δασκάλων τους. Ακόμα περισσότερο, το βιβλίο είναι πολύτιμο για να κατανοήσει ο γονιός ενάντια σε τι παλέυει ο εκπαιδευτικός: ένα στρεβλό, μεταβαλλόμενο και διαρκώς, περαιτέρω στρεβλούμενο σύστημα.

Η Κατερίνα Καλφοπούλου παραθέτει τα πάντα με ειλικρίνεια και όπως είναι αναγκαίο σε μια-δυο περιπτώσεις, με ελεγχόμενη ωμότητα - διότι μερικές φορές, τα καλά και τα κακά πρέπει να λέγονται έξω από τα δόντια και όχι ν' ακροβατούμε στα τσόφλια της όποιας υποτιθέμενης "τήρησης των τύπων".

Πάνω από όλα είναι ένα αληθινό βιβλίο, (επιτρέψτε μου την υπερβολή) ένα ημερολόγιο πολέμου του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Να σημειώσω επίσης εδώ πως το βιβλίο κοσμούν οι εικονογραφήσεις του Λουκά Δαγδιλέλη, σε στυλ κάπου μεταξύ του Petit Nicolas και του Quino.

[L'amante des livres · Rating 4 out of 5]

Το "αδεσποτάκι" του πάρκου, το υιοθέτησα εγώ τελικά εφόσον δε το αναζήτησε ο ιδιοκτήτης του. Ένα βιβλίο για τα μαθηματικά, για κάθε εκπαιδευτικό, για το μαθητή, αλλά και για τον απλό αναγνώστη. Τα σχολεία θα ήταν σαφώς καλύτερα αν υπήρχαν περισσότεροι δάσκαλοι σαν την κυρία Καλφοπούλου, άνθρωποι γεμάτοι ενσυναίσθηση, κατανόηση, αγάπη για τη ζωή, το επαγγελμά τους, τα νέα παιδιά. Άνθρωποι δραστήριοι, με πολλή όρεξη, παραδείγματα προς μίμηση. Πέρασα όμορφα διαβάζοντάς το κι ας μισούσα την άλγεβρα και τη γεωμετρία στο λύκειο. Συνειδητοποίησα βέβαια πως ο λόγος που μισούσα κάποια μαθήματα ήταν γιατί ύπηρξαν "καθήγητες" που δεν με έκαναν να τα αγαπήσω, δεν μπήκαν στον κόπο να εξηγήσουν, να καλύψουν κενά, δεν είχαν διάθεση, κέφι, όρεξη για αυτή την τόσο απαιτητική δουλειά κι αυτό φαινόταν. Είχαν κουραστεί, είχαν βαρεθεί, το μυαλό τους ήταν ήδη εκτός τάξης. Αυτά περίπου 20 χρόνια πριν. Τα πράγματα πλέον έχουν αλλάξει. Ή μήπως όχι;

[Dimitrios · Rating 4 out of 5]

Το επόμενο χωρίο το παίρνω αυτούσιο από τον πρόλογο:
"Η τέχνη του δασκάλου είναι να μπορεί να προσαρμοστεί στην ποικιλία των καταστάσεων της τάξης, να μπορεί να παρεκκλίνει αν χρειαστεί από την πορεία του, χωρίς ποτέ να φεύγει από τον στόχο του."

Αυτή είναι και η ουσία του βιβλίου. Μέσα από παραδείγματα του σχολείου, από διαφορετικές χρονιές, τάξεις, γυμνασίου και λυκείου προσπαθεί να μας δείξει η συγγραφέας πως προσάρμοσε το μάθημά της ανάλογα στο ακροατήριό της. Μεταβλητές είναι η ώρα του μαθήματος (έχει ένα πολύ ωραίο παράδειγμα από την πρώτη ώρα γεωμετρίας Α' Λυκείου και πως προσπάθησε να "ξυπνήσει τους μαθητές της και να τους κινήσει την περιέργεια), η κοινωνία στην οποία ανήκει το σχολείο, τα ενδιαφέροντα των μαθητών, φυσικά το επίπεδο και οι παρανοήσεις τους σε βασικές έννοιες κοκ. Δίνει επίσης μερικά παραδείγματα ασκήσεων άλγεβρας/ανάλυσης/γεωμετρίας και η συζήτηση που ακολούθησε κατά την επίλυσή τους, οι δυσκολίες που συνάντησαν οι μαθητές, οι ιδέες και τα άθη τους.

Γραμμένο κατά κύριο λόγο θα έλεγα για εκπαιδευτικούς, με σκοπό να δώσει ιδέες, να εγείρει προβληματισμούς, να προτείνει στρατηγικές σε όσους ασχολούνται με τη διδασκαλία.