Why do some of us become overweight? Why is it so difficult to lose weight? How can we adopt healthy attitudes towards food?
The Psychology of Dieting takes a broad and balanced view of the causes of weight gain and the challenges involved in dieting. Exploring the cognitive, emotional and social triggers which lead us to make poor decisions around food, the book considers what it means to diet well. By understanding our psychological selves, the book shows how we can change our unhealthy behaviours and potentially lose weight.
In an era of weight problems, obesity, and dangerous dieting, The Psychology of Dieting shows us that there is no such thing as a miracle diet, and that we must understand how our minds shape the food choices we make.
Tâm Lý Học Nói Gì Về Ăn Kiêng? cung cấp cái nhìn bao quát về nguyên nhân dẫn đến tình trạng tăng cân cũng những thách thức liên quan trong việc ăn kiêng và cách để thay đổi hành vi ăn kiêng của bạn.
Tổng quan
Từ cổ chí kim, từ nam đến nữ đều mong muốn mình có được hình thể đẹp. Vậy nên ăn kiêng là một chủ đề luôn nhận được sự quan tâm.
Thế nhưng bất kỳ ai đã từng cố gắng kiểm soát cân nặng nhằm sở hữu hình thể đẹp đều biết: ăn kiêng là việc không hề dễ dàng.
Quyển sách Tâm Lý Học Nói Gì Về Ăn Kiêng? của tác giả Jane Ogden sẽ bóc tách những vấn đề tâm lý khi ăn kiêng, từ đó đưa ra phương pháp ăn kiêng hiệu quả, thay đổi hành vi và giúp chúng ta gia tăng tỉ lệ ăn kiêng thành công.
Nội dung thứ nhất: Một "môi trường dễ gây béo phi".
Chế độ ăn kiêng bắt nguồn từ sự thay đổi về hình thể lý tưởng trong truyền thông và ngành công nghiệp thời trang. Định kiến về kích thước tồn tại trong hai ngành ấy khiến mọi người liên tưởng người có thân hình gầy với những điều tốt đẹp, còn những người thừa cân thì bị gán cho sự thiếu ý chí, kém hấp dẫn, mất kiểm soát và lười biếng. Định kiến ấy ngày càng nặng nề hơn khi nó bị thúc đẩy bởi nền công nghiệp ăn kiêng với hàng loạt các chương trình, dụng cụ, cộng đồng, sản phẩm ăn kiêng, nhằm giáo dục người dùng rằng kích thước cơ thể có thể dễ dàng thay đổi, dù cho sự thật hoàn toàn ngược lại.
Và điều gì khiến ta phải ăn kiêng? Đó chính là do tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Dù ở góc độ sinh học, chúng ta có thể dễ tăng cân bởi yếu tố di truyền, nhưng điều khiến tình trạng béo phì trở nên nghiêm trọng hơn lại chính là cách con người xây dựng môi trường sống đi ngược lại với lý tưởng về kích thước. Thế giới đang tạo nên một "môi trường dễ gây béo", khiến chúng ta xa rời vóc dáng khỏe mạnh bằng các quảng cáo về thức ăn nhanh đầy hấp dẫn, những bữa ăn giá rẻ nhiều dầu mỡ cùng với cơ man đồ ăn vặt béo ngậy. Đó là chưa kể đến sự tiến bộ trong công nghệ và khoa học làm cho tần suất vận động thể chất giảm đi đáng kể. Nếu như trước đây bạn phải đi bộ vài tầng lầu hay vài trăm mét để mua một món ăn yêu thích thì giờ đây thang máy và các ứng dụng giao hàng đã giành lấy phần việc của đôi chân bạn.
Bên cạnh đó, các tương tác xã hội biến việc ăn uống trở thành một nghi thức mỗi khi ta có dịp tụ họp hoặc kỷ niệm một sự kiện nào đó.
Việc xem đồ ăn như một phần thưởng cũng khiến chúng ta không thể nào cưỡng lại việc ăn uống theo tâm trạng. Chúng ta ăn một cách vô độ, bất kể vui buồn. Cứ như thế, béo phì là chuyện khó tránh khỏi. Tình trạng béo phì dẫn đến những hệ quả xấu đối với tâm lý và thể chất con người. Về tâm lý, người béo phì thường có biểu hiện không hài lòng về chính mình. Họ tự ti, lo âu, tâm trạng và tinh thần sa sút, thành tích học tập và làm việc cũng bị ảnh hưởng tiêu cực. Về thể chất, béo phì gắn liền với những căn bệnh khó trị như hen suyễn, tim mạch, tiểu đường tuýp 2,...
Hơn nữa, thể trạng người béo phì thường không đáp ứng được các hoạt động thể chất nên họ thường thụ động, kém năng nổ. Vậy là càng lúc họ càng tăng cân và sức khoẻ cũng ngày càng kém hơn.
Để xác định chính xác chúng ta có đang béo phi hay không, một trong những cách tốt nhất là tính chỉ số BMI dựa trên chiều cao và cân nặng. Nhiều người có thể rơi vào cái bẫy ăn kiêng mặc dù cân nặng của họ hoàn toàn bình thường. Vì họ không xác định được chỉ số BMI và tự cảm thấy không hài lòng về cân nặng hiện tại. Ngược lại, nếu chỉ số BMI của chúng ta ở ngưỡng béo phì thì đây chính là lúc ta cần nghiêm túc nghĩ đến một chế độ ăn kiêng.
Nội dung thứ 2: Vì sao chúng ta ăn kiêng?
Nhìn từ góc độ tâm lý, có 3 mục đích chính khiến một người quyết định ăn kiêng, bao gồm: giảm cân, phản ứng với sự bất mãn về cơ thể, và rối loạn ăn uống. Ăn kiêng để giảm cân là câu trả lời chúng ta thường nhận được nhiều nhất khi hỏi ai đó về mục đích ăn kiêng. Từ năm 1960, ta đã có vô số chế độ ăn kiêng như: ăn trái cây, sử dụng thực phẩm ít carbohydrate và chất béo, khuyến khích bỏ bữa, hạn chế calo hay nhịn ăn gián đoạn,... Nhưng tựu trung thì vấn đề cốt lõi vẫn là làm sao để ăn ít hơn bình thường và áp đặt một mức độ kiểm soát việc ăn uống để giảm cân.
Ăn kiêng đồng thời cũng là một biểu hiện cho thấy chúng ta bất mãn về cơ thể của chính mình. Khi tâm trí bắt đầu so sánh giữa kích thước cơ thể thực với hình mẫu lý tưởng, ta dễ bị rơi vào sự bất mãn. Trong trường hợp ấy, chúng ta chọn ăn kiêng như một biện pháp nhằm nâng cao mức độ hài lòng với cơ thể mình, cũng như để xoa dịu nỗi bất mãn của bản thân. Tuy nhiên, sự thỏa mãn bản thân bằng việc ăn kiêng có thể dẫn đến rối loạn ăn uống. Dù ăn kiêng thường được hiểu là một phương pháp lý tưởng để điều chỉnh chế độ ăn uống, nhưng thực tế đã chứng minh rằng việc ăn kiêng có góp phần vào sự khởi phát của chứng rối loạn ăn uống.
Có người ăn kiêng thành công, nhưng cũng có không ít người thất bại. Kết quả ăn kiêng có ảnh hưởng rất lớn đến thể chất và tâm lý chúng ta. Một người ăn kiêng thành công sẽ có được tâm trạng tốt, tự tin hơn với ngoại hình của mình. Họ cảm giác như được "tái sinh" hay trở thành một "con người mới",", bản sắc cá nhân từ đó cũng thay đổi. Người ăn kiêng không thành công thì ngược lại. Họ không chỉ thấy tồi tệ, tự ti, mà việc ăn kiêng bất thành còn khiến họ ăn nhiều hơn những loại thức ăn đáng lẽ phải kiêng. Và rồi vòng quay "ăn kiêng - thất bại - rối loạn ăn uống - ăn kiêng" lại tiếp diễn tuần hoàn.
Nội dung thứ 3: Bộ công cụ ăn kiêng hiệu quả.
Để ăn kiêng thành công, dù là bằng phương pháp nào, chúng ta cũng cần có một kế hoạch chặt chẽ từ tinh thần cho đến hành động. Trong hai chương cuối của quyển sách, tác giả đưa ra "bộ công cụ ăn kiêng hiệu quả" bao gồm 5 bước:
- Bước 1 là Tìm kiếm yếu tố kích hoạt để thay đổi. Đó có thể là một bước ngoặt trong cuộc sống hay một sự kiện quan trọng nào đó như tiệc sinh nhật, lễ kỷ niệm,... Lựa chọn yếu tố kích hoạt sẽ giúp chúng ta tận dụng nó như một cơ hội để thay đổi, tập trung vào mục tiêu của mình và biến đó thành động lực.
- Bước 2 là Thay đổi cách nghĩ. Điều duy nhất chúng ta nên tin tưởng trong quá trình ăn kiêng là ta có thể thay đổi cơ thể của mình. Bên cạnh đó, ta cần phân tích về lợi ích và chi phí để thấy được những thứ tốt đẹp mà chế độ ăn kiêng mang lại cho cơ thể, lối sống lẫn tinh thần.
- Bước 3 là Tạo ra một chế độ hành vi mới. Mỗi khi muốn ăn, chúng ta cần tự hỏi mình: Ăn gì? Ăn ở đâu? Ăn khi nào? Tại sao lại ăn? Khi câu trả lời cho 4 câu hỏi này phù hợp với chế độ ăn kiêng thì hành vi ăn uống mới được kiểm soát tốt và có sự thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn.
- Bước 4 là Kiểm soát môi trường. Chúng ta cần kiểm soát tốt môi trường gia đình và thế giới bên ngoài nếu muốn ăn kiêng. Hãy thông báo với người nhà về chế độ ăn kiêng của mình nhằm hạn chế người trong gia đình nấu hoặc mua những món nằm ngoài chế độ ăn. Chúng ta cũng cần lưu ý tránh "môi trường dễ gây béo phì" ở thế giới bên ngoài mỗi khi rời khỏi nhà.
- Bước 5 là Chuẩn bị cho tương lai. Chuẩn bị tinh thần đón chờ kết quả cho việc ăn kiêng bằng sự tử tế với chính mình. Chúng ta cần lên kế hoạch để đương đầu với rủi ro và nguy cơ thất bại. Hãy ghi lại những thành tựu bản thân đã đạt được trong suốt quá trình ăn kiêng và chia sẻ nó với người thân để thấy mình có sự tiến bộ thế nào. Nếu bạn thành công trong việc ăn kiêng thì xin chúc mừng, đây là lúc bạn cần chuẩn bị để đón nhận diện mạo mới và sống một cuộc đời mới cho mình.
Ăn kiêng không phải là chuyện dễ dàng cả trong suy nghĩ lẫn hành động. Tuy nhiên, thông qua những gì quyển sách truyền tải, mong bạn sẽ có niềm tin hơn vào việc ăn kiêng thành công và ăn kiêng bằng sự tử tế với chính minh.