What do you think?
Rate this book
Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου;
Όταν ο πατέρας του διάσημου συγγραφέα κόμικς Ζοάν Σφαρ πεθαίνει, ο γιος, που δεν είχε και τις καλύτερες σχέσεις μαζί του, πιάνει την πένα και γράφει ένα βιβλίο πολύ προσωπικό, συγκινητικό, δηκτικό και τρυφερό συνάμα. Με γέλια και με δάκρυα.
160 pages, Paperback
First published August 17, 2016
5 people are currently reading
100 people want to read
About the author
Joann Sfar
485 books508 followersJoann Sfar (born August 28, 1971 in Nice) is a French comics artist, comic book creator, and film director.
Sfar is considered one of the most important artists of the new wave of Franco-Belgian comics. Many of his comics were published by L'Association which was founded in 1990 by Jean-Christophe Menu and six other artists. He also worked together with many of the new movement's main artists, e.g. David B. and Lewis Trondheim. The Donjon series which he created with Trondheim has a cult following in many countries.
Some of his comics are inspired by his Jewish heritage as the son of Jewish parents (an Ashkenazi mother and a Sephardic father). He himself says that there is Ashkenazi humor in his Professeur Bell series (loosely based on Joseph Bell), whereas Le chat du rabbin is clearly inspired by his Sephardic side. Les olives noires is a series about a Jewish child in Israel at the time of Jesus. Like Le chat du rabbin, the series contains a lot of historical and theological information.
His main influences are Fred and André Franquin as well as Marc Chagall, Chaim Soutine, Will Eisner, Hugo Pratt and John Buscema.
From 2009 to 2010, Sfar wrote and directed 'Serge Gainsbourgh: Une Vie Heroique', a biopic of the notorious French songwriter, of whom Sfar is a self-confessed fanatic. The film, which draws substantially on Sfar's abilities as a comic book artist through its extensive use of fantasy artwork, animation and puppetry, was released in 2010 to general critical acclaim.
Sfar is considered one of the most important artists of the new wave of Franco-Belgian comics. Many of his comics were published by L'Association which was founded in 1990 by Jean-Christophe Menu and six other artists. He also worked together with many of the new movement's main artists, e.g. David B. and Lewis Trondheim. The Donjon series which he created with Trondheim has a cult following in many countries.
Some of his comics are inspired by his Jewish heritage as the son of Jewish parents (an Ashkenazi mother and a Sephardic father). He himself says that there is Ashkenazi humor in his Professeur Bell series (loosely based on Joseph Bell), whereas Le chat du rabbin is clearly inspired by his Sephardic side. Les olives noires is a series about a Jewish child in Israel at the time of Jesus. Like Le chat du rabbin, the series contains a lot of historical and theological information.
His main influences are Fred and André Franquin as well as Marc Chagall, Chaim Soutine, Will Eisner, Hugo Pratt and John Buscema.
From 2009 to 2010, Sfar wrote and directed 'Serge Gainsbourgh: Une Vie Heroique', a biopic of the notorious French songwriter, of whom Sfar is a self-confessed fanatic. The film, which draws substantially on Sfar's abilities as a comic book artist through its extensive use of fantasy artwork, animation and puppetry, was released in 2010 to general critical acclaim.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 30 reviews
February 22, 2018
3,5 για την ακρίβεια :)
September 1, 2019
Jenny Manaki
Το βιβλίο το Ζοάν Σφαρ, '' Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου; '' βιβλίο κόντρα στη σοβαροφάνεια, την υποκριτική συμπεριφορά, απέναντι στην αρρωστημένη προσκόλληση σε θρησκευτικά και εθιμοτυπικά καθηκόντα, σηκώνει την τρίχα κάγκελο κάθε σοβαροφανούς αναγνώστη.
Δεν μπορώ να φανταστώ τι είδους αφήγηση θα περίμενε κανείς από έναν συγγραφέα κόμικς, σκιτσογράφο – γελοιογράφο, που για να είναι ήδη τόσο διάσημος, σημαίνει ότι τουλάχιστον τον χαρακτηρίζει η έντονη σατιρική διάθεση, η αυθάδεια, η ειρωνεία, μαζί με μία βαθιά αίσθηση του χιούμορ. ΄Ισως, θα σκεφθεί κανείς, θα μπορούσε να μη λέει όλα τα πράγματα με το όνομά τους. Μα αυτού του είδους η ''ευπρέπεια'' δεν χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο είδος καλλιτεχνών.
Η απόλυτη φυσικότητα εξακολουθεί στις μέρες μας να είναι ένα πολύ σοβαρό παράπτωμα.
Διατυπώνω αυτές τις σκέψεις μετά από σχολιασμούς κάποιων συν-αναγνωστών που έχουν σοκαρισθεί από την ελευθεροστομία του.
Δεν θα χαρακτήριζα το βιβλίο του ''αριστούργημα'', είναι όμως μία έντιμη, ειλικρινής αυτοβιογραφία, με συναίσθημα, ειλικρίνεια, χιούμορ, ειρωνεία, με σχολιασμούς γύρω την διεθνή πολιτική, τον πόλεμο Ισραήλ – Παλαιστίνης, και μεγάλη δόση επανάστασης κόντρα στο κατεστημένο εθιμοτυπικό της φυλής του, ( Εβραίος με καταγωγή από Αλγερία και σεφαραδίτικη ρίζα), που τόσο υποκριτικά τηρήθηκε από τον πατέρα του, όταν εκείνος δεν είχε τη δυνατότητα να είναι ''ανέντιμος'', από φυσική ή ψυχολογική αιτία.
Και η εντιμότητα στον τομέα των σεξουαλικών σχέσεων, δυστυχώς, ακολουθεί τους κανόνες της αγοράς. Είσαι ενεργός, όταν μπορείς. Είσαι ευάλωτος, όταν οι προτάσεις πέφτουν βροχή . Μένεις άπραγος όταν ...δεν. Παρθένος, όταν δεν αρέσεις σε κανέναν. Για να λέμε τα σύκα , σύκα και τη σκάφη, σκάφη. ΄Οταν είσαι ενεργός και συγχρόνως ''λαχταριστός'' πάσης φύσεως, και φύλου, δίπλα σου ελλοχεύει ο πειρασμός. Και εδώ, εμφιλοχωρεί η ρήση του αείμνηστου ΄Οσκαρ η σχετική με τον πειρασμό Υποκύπτεις. ( Προσοχή: Με μέτρο...και κράτημα από σταθερές αξίες ). Αυτά για να μπαίνουν τα πράγματα στη θέση τους, με ρεαλισμό και ειλικρίνεια.
Στον Σφαρ, παρά τον κυνισμό, που μας αποκαλύπτει, διακρίνουμε έναν πλούσιο εσωτερικό κόσμο. Στο βάθος, δείχνει να είναι ένας θλιμμένος άνθρωπος που με άμυνα το χιούμορ γιατρεύει τις παιδικές του πληγές.
Η απώλεια της μητέρας τον πληγώνει μέχρι την ενήλικη ζωή του, όπως κάθε συναισθηματικό άντρα. Ο θάνατος του πατέρα, του προκαλεί βαθιά θλίψη, που προσπαθεί να καταλαγιάσει στην Κρήτη, όπου τα ''κακά δάκρυα'', κατά την έκφραση ΄Ελληνα οφθαλμιάτρου, του προκάλεσαν πρόβλημα στα μάτια. ( Δεν γλιτώνουμε, εννοείται, από την σκωπτική του ματιά, εδώ) .
Ο Ζοάν Σφαρ, έζησε σ΄ένα υποκριτικό περιβάλλον, με έναν πατέρα, ωραίο, ατίθασο, επιθετικό, με έντονο το στοιχείο του δονζουανισμού. Υπήρξε μάρτυρας στα σεξουαλικά κατορθώματα του πατέρα του, ήταν φυσικό λοιπόν, ν΄αντιδράσει όταν εκείνος, μετά το θάνατο της γυναίκας και μητέρας του Ζοάν καταλήφθηκε από θρησκοληψία. Και όμως παρά την πλήρη αντίληψη του, σχετικά με τα γεγονότα, είναι τόσο στοργικός απέναντι του.
Η αγάπη προς τον πατέρα, ή η διαδεδομένη άποψη της μοιραίας μίμησης του γιου, τον κάνει να θέλει ν΄ ακολουθήσει τα χνάρια του μετά τον δικό του χωρισμό, για τον οποίο παίρνει όλο το βάρος επάνω του, από την επί τριάντα χρόνια γυναίκα του, Σαντρίνα, με την οποία συνδεόταν από παιδιά. '' Εγώ μόνο την Σαντρίνα έκανα να κλάψει''. Εδώ η κληρονομικότητα δεν λειτούργησε. Περιορίζεται σε μία ''αραβωνιαστικιά''. Γράφει με πολλή τρυφερότητα τόσο για τις δικές του γυναίκες όσο και για τις γυναίκες του πατέρα του, που υπήρξε ένας πετυχημένος δικηγόρος, αφού προηγουμένως έκανε διάφορα άλλα επαγγέλματα, από πιανίστας σε μπορντέλο έως μποξέρ.
'' Πάντα έλεγα ότι αν είχα την τύχη να μαγνητίζω τόσο τις γυναίκες, θα βαριόμουν γρήγορα. ΄Οταν κάποιος είναι πιανίστας, γνωστός δικηγόρος κι έχει και γιωτ, να χρησιμοποιεί και την ομορφιά του για να την πέφτει στις γυναίκες ... ε, αυτό παραπάει. Εγώ θα είχα επωφεληθεί απ΄αυτό μερικές βδομάδες κι έπειτα θα είχα γίνει μονογαμικός ή πούστης, ή θα απείχα από το σεξ. Ο πατέρας μου όχι...''
Με φλας – μπακ στην παιδική ηλικία θυμάται τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες του με τις διάφορες ''γυναίκες'' του μπαμπά, αλλά και με τη νταντά του.
΄Ερχεται στο νου του η τελετή ενηλικίωσής του,το Μπαρ – Μιτσβά, στα δεκατρία και η ανάγκη να εκφωνήσει έναν λόγο που να το πιστοποιεί. Η ομιλία τότε, υπαγορευμένη από τον πατέρα, και αργότερα, η όψιμη δική του εκδοχή. Η αντίθεση ανάμεσα στην υποκρισία και την ειλικρίνεια, όπου η αντικειμενικότητά του ταλαντεύεται υπέρ της φυλής του, αλλά συγχρόνως αναφέρεται σε πολλές αλήθειες, όπως στην ανθρώπινη αδυναμία για ειρήνη, από το αδιέξοδο του πολιτικού και θρησκευτικού κατεστημένου.
'' εκεί κάτω θα γίνει ειρήνη όταν οι άνθρωποι θα το θέλουν πραγματικά. Και σήμερα δεν το θέλουν''.
''..... Οι ΄Αραβες έχουν αποδεχθεί τις χειρότερες δικτατορίες, θρησκευτικές και κοσμικές, αλλά, όταν ακούνε για μια περιοχή που διοικείται από Εβραίους τους ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι.''
'' Και οι Εβραίοι; ΄Εχουν καταντήσει αηδία με το να μην εμπιστεύονται κανέναν. Αυτή η εβραϊκή επιμονή, να μην κάθονται να τους εξοντώσουν, είναι εκνευριστική, συμφωνώ, επομένως, ναι, είναι αλήθεια, πιστεύω πως ούτε οι Εβραίοι θέλουν την ειρήνη, γιατί δεν εμπιστεύονται κανέναν.''
΄Εφηβος πηγαίνει συχνά στη συναγωγή, αλλά όταν αυτή φρουρείται μετά από βομβιστικές επιθέσεις αισθάνεται ότι η προσευχή γίνεται πολιτική πράξη. ΄Ετσι παύει να πηγαίνει. ''Ζω μια χαρά και χωρίς. Αλλά εντάξει, αυτό δεν είναι λύση''. '' Οι άνθρωποι δεν έχουν το σθένος να είναι απλώς ΄Ανθρωποι. '' '' Ειρήνη θα υπάρξει όταν οι άνθρωποι τολμήσουν να μην ανήκουν σε καμία φατρία.''
Στα δεκαέξι του μαθαίνει πολεμικές τέχνες, μαζί με άλλους νέους γίνεται φύλακας της συναγωγής χωρίς ποτέ να εμφανισθεί κάποιος να την απειλήσει. Οι σκινχεντ της Νίκαιας είναι παιδιά πλουσίων που γίνονται τρομοκράτες από πλήξη. Ωστόσο η προπόνηση είναι εντατική και η δυνατότητα να ''καθαρίσουν'' έναν αντίπαλο ζήτημα δέκα δευτερολέπτων. Ο πατέρας του πλακώνεται από πάντα και δεν είδε κανέναν αντίπαλο να καταφέρει να τον ρίξει κάτω. Οι αντίπαλοί του υποτάσσονται μόνο με το βλέμμα του πριν από το χτύπημα. Το ίδιο και με τα λόγια του. Είναι γιατί έχει πολύ θυμό μέσα του. Αυτή τη λύσσα που διψάει για δικαιοσύνη. ''΄Οπως ο Χριστός''. Αποδίδει τη λύσσα αυτή στο ότι δεν τον έστειλαν ποτέ σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, και τελικά αυτό του προκάλεσε μία ισόβια ενοχή. Ο Χίτλερ δεν πρόλαβε να ασχοληθεί με τους Εβραίους της Αλγερίας, κι απ αυτήν την παράλειψη απέκτησε έναν εχθρό, τον μπαμπά.
΄Εγινε δικηγόρος γιατί '' Δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο θρίαμβος της δικαιοσύνης είναι κάτι που σπανίως συμβαίνει''.
Μετά τον θάνατο του πατέρα του ασχολείται με την πυγμαχία, τον βοηθάει να τα βάζει με διάφορους ενοχλητικούς τύπους, σαν απομεινάρι του αγώνα των προγόνων του να αποσείσουν από πάνω τους το '' βρωμοεβραίε '' και ''χονδροκώλη'', ωστόσο καταφέρνει να ξεπεράσει ταμπού και να κάνει φιλίες ακόμη και με κάποιον ναζί που γνώρισε στο γυμναστήριο.
'' Αγωνίζομαι για μένα. Είναι λίγο άκυρο, επειδή δεν πονάει . Φαίνεται πως αυτό πρέπει να σημαίνει ότι ενηλικιώνεσαι. Ο πατέρας πεθαίνει και δεν έχεις άλλον εχθρό εκτός από τον εαυτό σου.''
Ειρωνικό σχόλιο για την Αριστερά - '' η εργασία δεν είναι αξία της Αριστεράς και δυσκολεύομαι να το κατανοήσω. Αν αγαπάς τους εργάτες, καλά θα κάνεις να αποφασίσεις να τρέφεις κι ένα μίνιμουμ αγάπης για την εργασία.''
Σιγά – σιγά διαπιστώνει πόσο μοιάζει του πατέρα του, χωρίς να έχει τις δικές του ικανότητες παρά τους επαίνους της γιαγιάς του.
Αναφερόμενος σε σκόρπια γεγονότα της ζωής του αναμειγνύει το προσωπικό με την πολιτική και την οικουμενικότητα με το εβραϊκό στοιχείο.
'' Σε όλη μου την εφηβεία ονειρευόμουν ότι ο Ζαν-Μαρί-Λεπέν ερχόταν σ΄ένα μπιστρό της Παλιάς Νίκαιας και πως κατάφερνα να τον πείσω ότι οι θάλαμοι αερίων δεν ήταν ''μια λεπτομέρεια της Ιστορίας''.
Ο Ζοάν Σφαρ για πρώτη φορά ένιωσε ότι μπορεί να κάνει κάτι καλύτερα από τον πατέρα του, όταν του ζήτησε να σχεδιάσει κι εκείνος δεν τα κατάφερε. Τον ευχαριστεί που άφησε έναν απάτητο χώρο για εκείνον.
Τελειώνει την αφήγησή του λυρικά. Σινεμά στον πόλεμο των ΄Αστρων σε ηλικία έξι – επτά χρόνων, στο Ορόν. Κάτι που έκανε μόνος. Κάτι που προοιωνίζει την επιλογή αυτού που ακολούθησε από αγάπη, ως επάγγελμα. Μαγεμένος βγαίνει στο δρόμο. Χιόνιζε.
'' Δεν είχα δει ποτέ μου τέτοιο θέαμα. Βγήκα από το σινεμά του βουνού και ήταν τελείως σκοτάδι. Είχε λάμπες στον δρόμο, που έριχναν ένα πορτοκαλί φως. Χιόνιζε. Σήκωνα τη μύτη σαν χαζό και οι νιφάδες μού πέφτανε στον λαιμό, στα ρουθούνια, κι εγώ τις έτρωγα σαν ένα αρκουδάκι πεινασμένο γι΄αστέρια''
Τζένη Μανάκη (first published : Fractal )
Το βιβλίο το Ζοάν Σφαρ, '' Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου; '' βιβλίο κόντρα στη σοβαροφάνεια, την υποκριτική συμπεριφορά, απέναντι στην αρρωστημένη προσκόλληση σε θρησκευτικά και εθιμοτυπικά καθηκόντα, σηκώνει την τρίχα κάγκελο κάθε σοβαροφανούς αναγνώστη.
Δεν μπορώ να φανταστώ τι είδους αφήγηση θα περίμενε κανείς από έναν συγγραφέα κόμικς, σκιτσογράφο – γελοιογράφο, που για να είναι ήδη τόσο διάσημος, σημαίνει ότι τουλάχιστον τον χαρακτηρίζει η έντονη σατιρική διάθεση, η αυθάδεια, η ειρωνεία, μαζί με μία βαθιά αίσθηση του χιούμορ. ΄Ισως, θα σκεφθεί κανείς, θα μπορούσε να μη λέει όλα τα πράγματα με το όνομά τους. Μα αυτού του είδους η ''ευπρέπεια'' δεν χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο είδος καλλιτεχνών.
Η απόλυτη φυσικότητα εξακολουθεί στις μέρες μας να είναι ένα πολύ σοβαρό παράπτωμα.
Διατυπώνω αυτές τις σκέψεις μετά από σχολιασμούς κάποιων συν-αναγνωστών που έχουν σοκαρισθεί από την ελευθεροστομία του.
Δεν θα χαρακτήριζα το βιβλίο του ''αριστούργημα'', είναι όμως μία έντιμη, ειλικρινής αυτοβιογραφία, με συναίσθημα, ειλικρίνεια, χιούμορ, ειρωνεία, με σχολιασμούς γύρω την διεθνή πολιτική, τον πόλεμο Ισραήλ – Παλαιστίνης, και μεγάλη δόση επανάστασης κόντρα στο κατεστημένο εθιμοτυπικό της φυλής του, ( Εβραίος με καταγωγή από Αλγερία και σεφαραδίτικη ρίζα), που τόσο υποκριτικά τηρήθηκε από τον πατέρα του, όταν εκείνος δεν είχε τη δυνατότητα να είναι ''ανέντιμος'', από φυσική ή ψυχολογική αιτία.
Και η εντιμότητα στον τομέα των σεξουαλικών σχέσεων, δυστυχώς, ακολουθεί τους κανόνες της αγοράς. Είσαι ενεργός, όταν μπορείς. Είσαι ευάλωτος, όταν οι προτάσεις πέφτουν βροχή . Μένεις άπραγος όταν ...δεν. Παρθένος, όταν δεν αρέσεις σε κανέναν. Για να λέμε τα σύκα , σύκα και τη σκάφη, σκάφη. ΄Οταν είσαι ενεργός και συγχρόνως ''λαχταριστός'' πάσης φύσεως, και φύλου, δίπλα σου ελλοχεύει ο πειρασμός. Και εδώ, εμφιλοχωρεί η ρήση του αείμνηστου ΄Οσκαρ η σχετική με τον πειρασμό Υποκύπτεις. ( Προσοχή: Με μέτρο...και κράτημα από σταθερές αξίες ). Αυτά για να μπαίνουν τα πράγματα στη θέση τους, με ρεαλισμό και ειλικρίνεια.
Στον Σφαρ, παρά τον κυνισμό, που μας αποκαλύπτει, διακρίνουμε έναν πλούσιο εσωτερικό κόσμο. Στο βάθος, δείχνει να είναι ένας θλιμμένος άνθρωπος που με άμυνα το χιούμορ γιατρεύει τις παιδικές του πληγές.
Η απώλεια της μητέρας τον πληγώνει μέχρι την ενήλικη ζωή του, όπως κάθε συναισθηματικό άντρα. Ο θάνατος του πατέρα, του προκαλεί βαθιά θλίψη, που προσπαθεί να καταλαγιάσει στην Κρήτη, όπου τα ''κακά δάκρυα'', κατά την έκφραση ΄Ελληνα οφθαλμιάτρου, του προκάλεσαν πρόβλημα στα μάτια. ( Δεν γλιτώνουμε, εννοείται, από την σκωπτική του ματιά, εδώ) .
Ο Ζοάν Σφαρ, έζησε σ΄ένα υποκριτικό περιβάλλον, με έναν πατέρα, ωραίο, ατίθασο, επιθετικό, με έντονο το στοιχείο του δονζουανισμού. Υπήρξε μάρτυρας στα σεξουαλικά κατορθώματα του πατέρα του, ήταν φυσικό λοιπόν, ν΄αντιδράσει όταν εκείνος, μετά το θάνατο της γυναίκας και μητέρας του Ζοάν καταλήφθηκε από θρησκοληψία. Και όμως παρά την πλήρη αντίληψη του, σχετικά με τα γεγονότα, είναι τόσο στοργικός απέναντι του.
Η αγάπη προς τον πατέρα, ή η διαδεδομένη άποψη της μοιραίας μίμησης του γιου, τον κάνει να θέλει ν΄ ακολουθήσει τα χνάρια του μετά τον δικό του χωρισμό, για τον οποίο παίρνει όλο το βάρος επάνω του, από την επί τριάντα χρόνια γυναίκα του, Σαντρίνα, με την οποία συνδεόταν από παιδιά. '' Εγώ μόνο την Σαντρίνα έκανα να κλάψει''. Εδώ η κληρονομικότητα δεν λειτούργησε. Περιορίζεται σε μία ''αραβωνιαστικιά''. Γράφει με πολλή τρυφερότητα τόσο για τις δικές του γυναίκες όσο και για τις γυναίκες του πατέρα του, που υπήρξε ένας πετυχημένος δικηγόρος, αφού προηγουμένως έκανε διάφορα άλλα επαγγέλματα, από πιανίστας σε μπορντέλο έως μποξέρ.
'' Πάντα έλεγα ότι αν είχα την τύχη να μαγνητίζω τόσο τις γυναίκες, θα βαριόμουν γρήγορα. ΄Οταν κάποιος είναι πιανίστας, γνωστός δικηγόρος κι έχει και γιωτ, να χρησιμοποιεί και την ομορφιά του για να την πέφτει στις γυναίκες ... ε, αυτό παραπάει. Εγώ θα είχα επωφεληθεί απ΄αυτό μερικές βδομάδες κι έπειτα θα είχα γίνει μονογαμικός ή πούστης, ή θα απείχα από το σεξ. Ο πατέρας μου όχι...''
Με φλας – μπακ στην παιδική ηλικία θυμάται τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες του με τις διάφορες ''γυναίκες'' του μπαμπά, αλλά και με τη νταντά του.
΄Ερχεται στο νου του η τελετή ενηλικίωσής του,το Μπαρ – Μιτσβά, στα δεκατρία και η ανάγκη να εκφωνήσει έναν λόγο που να το πιστοποιεί. Η ομιλία τότε, υπαγορευμένη από τον πατέρα, και αργότερα, η όψιμη δική του εκδοχή. Η αντίθεση ανάμεσα στην υποκρισία και την ειλικρίνεια, όπου η αντικειμενικότητά του ταλαντεύεται υπέρ της φυλής του, αλλά συγχρόνως αναφέρεται σε πολλές αλήθειες, όπως στην ανθρώπινη αδυναμία για ειρήνη, από το αδιέξοδο του πολιτικού και θρησκευτικού κατεστημένου.
'' εκεί κάτω θα γίνει ειρήνη όταν οι άνθρωποι θα το θέλουν πραγματικά. Και σήμερα δεν το θέλουν''.
''..... Οι ΄Αραβες έχουν αποδεχθεί τις χειρότερες δικτατορίες, θρησκευτικές και κοσμικές, αλλά, όταν ακούνε για μια περιοχή που διοικείται από Εβραίους τους ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι.''
'' Και οι Εβραίοι; ΄Εχουν καταντήσει αηδία με το να μην εμπιστεύονται κανέναν. Αυτή η εβραϊκή επιμονή, να μην κάθονται να τους εξοντώσουν, είναι εκνευριστική, συμφωνώ, επομένως, ναι, είναι αλήθεια, πιστεύω πως ούτε οι Εβραίοι θέλουν την ειρήνη, γιατί δεν εμπιστεύονται κανέναν.''
΄Εφηβος πηγαίνει συχνά στη συναγωγή, αλλά όταν αυτή φρουρείται μετά από βομβιστικές επιθέσεις αισθάνεται ότι η προσευχή γίνεται πολιτική πράξη. ΄Ετσι παύει να πηγαίνει. ''Ζω μια χαρά και χωρίς. Αλλά εντάξει, αυτό δεν είναι λύση''. '' Οι άνθρωποι δεν έχουν το σθένος να είναι απλώς ΄Ανθρωποι. '' '' Ειρήνη θα υπάρξει όταν οι άνθρωποι τολμήσουν να μην ανήκουν σε καμία φατρία.''
Στα δεκαέξι του μαθαίνει πολεμικές τέχνες, μαζί με άλλους νέους γίνεται φύλακας της συναγωγής χωρίς ποτέ να εμφανισθεί κάποιος να την απειλήσει. Οι σκινχεντ της Νίκαιας είναι παιδιά πλουσίων που γίνονται τρομοκράτες από πλήξη. Ωστόσο η προπόνηση είναι εντατική και η δυνατότητα να ''καθαρίσουν'' έναν αντίπαλο ζήτημα δέκα δευτερολέπτων. Ο πατέρας του πλακώνεται από πάντα και δεν είδε κανέναν αντίπαλο να καταφέρει να τον ρίξει κάτω. Οι αντίπαλοί του υποτάσσονται μόνο με το βλέμμα του πριν από το χτύπημα. Το ίδιο και με τα λόγια του. Είναι γιατί έχει πολύ θυμό μέσα του. Αυτή τη λύσσα που διψάει για δικαιοσύνη. ''΄Οπως ο Χριστός''. Αποδίδει τη λύσσα αυτή στο ότι δεν τον έστειλαν ποτέ σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, και τελικά αυτό του προκάλεσε μία ισόβια ενοχή. Ο Χίτλερ δεν πρόλαβε να ασχοληθεί με τους Εβραίους της Αλγερίας, κι απ αυτήν την παράλειψη απέκτησε έναν εχθρό, τον μπαμπά.
΄Εγινε δικηγόρος γιατί '' Δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο θρίαμβος της δικαιοσύνης είναι κάτι που σπανίως συμβαίνει''.
Μετά τον θάνατο του πατέρα του ασχολείται με την πυγμαχία, τον βοηθάει να τα βάζει με διάφορους ενοχλητικούς τύπους, σαν απομεινάρι του αγώνα των προγόνων του να αποσείσουν από πάνω τους το '' βρωμοεβραίε '' και ''χονδροκώλη'', ωστόσο καταφέρνει να ξεπεράσει ταμπού και να κάνει φιλίες ακόμη και με κάποιον ναζί που γνώρισε στο γυμναστήριο.
'' Αγωνίζομαι για μένα. Είναι λίγο άκυρο, επειδή δεν πονάει . Φαίνεται πως αυτό πρέπει να σημαίνει ότι ενηλικιώνεσαι. Ο πατέρας πεθαίνει και δεν έχεις άλλον εχθρό εκτός από τον εαυτό σου.''
Ειρωνικό σχόλιο για την Αριστερά - '' η εργασία δεν είναι αξία της Αριστεράς και δυσκολεύομαι να το κατανοήσω. Αν αγαπάς τους εργάτες, καλά θα κάνεις να αποφασίσεις να τρέφεις κι ένα μίνιμουμ αγάπης για την εργασία.''
Σιγά – σιγά διαπιστώνει πόσο μοιάζει του πατέρα του, χωρίς να έχει τις δικές του ικανότητες παρά τους επαίνους της γιαγιάς του.
Αναφερόμενος σε σκόρπια γεγονότα της ζωής του αναμειγνύει το προσωπικό με την πολιτική και την οικουμενικότητα με το εβραϊκό στοιχείο.
'' Σε όλη μου την εφηβεία ονειρευόμουν ότι ο Ζαν-Μαρί-Λεπέν ερχόταν σ΄ένα μπιστρό της Παλιάς Νίκαιας και πως κατάφερνα να τον πείσω ότι οι θάλαμοι αερίων δεν ήταν ''μια λεπτομέρεια της Ιστορίας''.
Ο Ζοάν Σφαρ για πρώτη φορά ένιωσε ότι μπορεί να κάνει κάτι καλύτερα από τον πατέρα του, όταν του ζήτησε να σχεδιάσει κι εκείνος δεν τα κατάφερε. Τον ευχαριστεί που άφησε έναν απάτητο χώρο για εκείνον.
Τελειώνει την αφήγησή του λυρικά. Σινεμά στον πόλεμο των ΄Αστρων σε ηλικία έξι – επτά χρόνων, στο Ορόν. Κάτι που έκανε μόνος. Κάτι που προοιωνίζει την επιλογή αυτού που ακολούθησε από αγάπη, ως επάγγελμα. Μαγεμένος βγαίνει στο δρόμο. Χιόνιζε.
'' Δεν είχα δει ποτέ μου τέτοιο θέαμα. Βγήκα από το σινεμά του βουνού και ήταν τελείως σκοτάδι. Είχε λάμπες στον δρόμο, που έριχναν ένα πορτοκαλί φως. Χιόνιζε. Σήκωνα τη μύτη σαν χαζό και οι νιφάδες μού πέφτανε στον λαιμό, στα ρουθούνια, κι εγώ τις έτρωγα σαν ένα αρκουδάκι πεινασμένο γι΄αστέρια''
Τζένη Μανάκη (first published : Fractal )
April 4, 2018
Dissacrante, ironico, commovente.
Un romanzo profondo e acuto. Una sorta di memoir in cui l'autore celebra la figura del padre.
Attraverso una serie di ricordi d'infanzia Sfar tratteggia in modo geniale e a tratti irriverente il suo rapporto di amore/odio con l'uomo più importante della sua vita: un personaggio sui generis, ebreo praticante dalle mille contraddizioni.
Una lettura piacevole che strappa più di un sorriso sotto i baffi ma anche qualche lacrima.
Consigliato a tutti.
Un romanzo profondo e acuto. Una sorta di memoir in cui l'autore celebra la figura del padre.
Attraverso una serie di ricordi d'infanzia Sfar tratteggia in modo geniale e a tratti irriverente il suo rapporto di amore/odio con l'uomo più importante della sua vita: un personaggio sui generis, ebreo praticante dalle mille contraddizioni.
Una lettura piacevole che strappa più di un sorriso sotto i baffi ma anche qualche lacrima.
Consigliato a tutti.
November 9, 2016
Joann Sfar a perdu son père, après avoir assisté à son agonie, sur son lit d’hôpital. Ce livre, c’est son kaddish, celui qu’il n’a pas pu réciter devant la tombe.
En un récit très décousu, il raconte son père, ses grands-parents, sa mère morte à vingt-six ans alors que lui-même en avait trois et demi et dont la mort lui a été longtemps cachée par son père, justement. Il raconte aussi sa propre vie, ses amours plutôt raisonnables, sa difficulté à se détacher du modèle paternel, le havre que représente pour lui le dessin, son territoire réservé.
C’est un livre impossible à résumer, dense comme la vie, riche de l’héritage culturel que l’auteur a reçu des parents qui l’ont précédé.
Joann Sfar se retrouve définitivement orphelin à quarante-trois ans. Ne plus être l’enfant de personne, c’est un cap à franchir, ce peut être une épreuve. Tout le monde y est confronté à un moment donné de sa vie, plus ou moins tôt, dans des conditions très différentes selon la nature des décès. Joann Sfar, qui a toujours admiré son père, a eu le temps de voir la déchéance de celui-ci au cours de sa maladie. C’est aussi cela qu’il faut digérer, accepter et laisser derrière soi pour vivre sa propre vie, enfin libre de toute entrave du passé.
C’est un livre émouvant et sincère mais pas triste. On rit souvent des anecdotes qu’il raconte à propos de son père et de lui-même. On imagine sans peine l’enfant que Joann Sfar a été, déchiré par l’absence de sa mère et ébloui par la vie trépidante de son père. C’est un livre très personnel, l’écrire lui a sans doute fait du bien.
En un récit très décousu, il raconte son père, ses grands-parents, sa mère morte à vingt-six ans alors que lui-même en avait trois et demi et dont la mort lui a été longtemps cachée par son père, justement. Il raconte aussi sa propre vie, ses amours plutôt raisonnables, sa difficulté à se détacher du modèle paternel, le havre que représente pour lui le dessin, son territoire réservé.
C’est un livre impossible à résumer, dense comme la vie, riche de l’héritage culturel que l’auteur a reçu des parents qui l’ont précédé.
Joann Sfar se retrouve définitivement orphelin à quarante-trois ans. Ne plus être l’enfant de personne, c’est un cap à franchir, ce peut être une épreuve. Tout le monde y est confronté à un moment donné de sa vie, plus ou moins tôt, dans des conditions très différentes selon la nature des décès. Joann Sfar, qui a toujours admiré son père, a eu le temps de voir la déchéance de celui-ci au cours de sa maladie. C’est aussi cela qu’il faut digérer, accepter et laisser derrière soi pour vivre sa propre vie, enfin libre de toute entrave du passé.
C’est un livre émouvant et sincère mais pas triste. On rit souvent des anecdotes qu’il raconte à propos de son père et de lui-même. On imagine sans peine l’enfant que Joann Sfar a été, déchiré par l’absence de sa mère et ébloui par la vie trépidante de son père. C’est un livre très personnel, l’écrire lui a sans doute fait du bien.
Read
January 13, 2017Charabia. Avant d'éditer un carnet de notes et d'idées, il faut au minimum le mettre en ordre. Et rédiger des phrases avec un minimum de grammaire.
April 12, 2024
Acheté pour le titre, conservé pour toute une vie
Read
February 24, 2018http://www.athina984.gr/2018/02/05/po...
“Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου;” Το κεντρικό ερώτημα, που δανείζει τον τίτλο στο αφήγημα του διάσημου κομίστα Ζοάν Σφαρ, ανοίγει τους ουρανούς σε έναν κατακλυσμό επαναδιαπραγμάτευσης θεμελιωδών ζητημάτων.
Χωρίς να πρωτοτυπεί – ο Σαίξπηρ έγραψε τον Άμλετ λίγο μετά το θάνατο του δικού του πατέρα, γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο από τον πατέρα της ψυχανάλυσης, τον Φρόιντ – ο Σφαρ διερευνά και μοιράζεται την εμπειρία της απώλειας και της επανατοποθέτησης του ανθρώπου στον κόσμο μετά από αυτήν.
Ο συγγραφέας μετατρέπει τη νέα συνθήκη της ζωής του σε 135 σελίδες πένθους (που του προκαλεί ισόποσο γέλιο και κλάμα), λόγων που ήθελε να είχαν ειπωθεί και πράξεων που θα έπρεπε να έχουν τελεστεί και αιωρούνται από πάνω του σαν σκιές.
Ο δημιουργός του περίφημου “Γάτου του ραβίνου”, ο σκηνοθέτης του “Γκενσμπούργκ”, το μέλος της δημιουργικής ομάδας του “Λαβύρινθου του Πάνα” απομονώνεται στο Ηράκλειο, “τη δική του γη της επαγγελίας” και γράφει για τον πατέρα του. Και με αφορμή αυτόν, για τον εαυτό του, τη μητέρα του που έχασε τρισήμισι ετών, για τα παιδιά του, τις γυναίκες της ζωής του, για την πόλη του τη Νίκαια, την εβραϊκή του καταγωγή, για τη δουλειά του, τον Ούγκο Πρατ, τις επιλογές του.
Κι ενώ ξεκίνησε να γράφει σχεδόν τυφλός (φταίνε τα κακά δάκρυα του λέει ο κρητικός γιατρός του), το βλέμμα σταδιακά καθαρίζει. Έως το τέλος που, όπως αρμόζει, είναι κινηματογραφικό!
Το βιβλίο του Ζοάν Σφαρ “Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου;” σε μετάφραση Ρούλας Γεωργακοπούλου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ.
“Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου;” Το κεντρικό ερώτημα, που δανείζει τον τίτλο στο αφήγημα του διάσημου κομίστα Ζοάν Σφαρ, ανοίγει τους ουρανούς σε έναν κατακλυσμό επαναδιαπραγμάτευσης θεμελιωδών ζητημάτων.
Χωρίς να πρωτοτυπεί – ο Σαίξπηρ έγραψε τον Άμλετ λίγο μετά το θάνατο του δικού του πατέρα, γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο από τον πατέρα της ψυχανάλυσης, τον Φρόιντ – ο Σφαρ διερευνά και μοιράζεται την εμπειρία της απώλειας και της επανατοποθέτησης του ανθρώπου στον κόσμο μετά από αυτήν.
Ο συγγραφέας μετατρέπει τη νέα συνθήκη της ζωής του σε 135 σελίδες πένθους (που του προκαλεί ισόποσο γέλιο και κλάμα), λόγων που ήθελε να είχαν ειπωθεί και πράξεων που θα έπρεπε να έχουν τελεστεί και αιωρούνται από πάνω του σαν σκιές.
Ο δημιουργός του περίφημου “Γάτου του ραβίνου”, ο σκηνοθέτης του “Γκενσμπούργκ”, το μέλος της δημιουργικής ομάδας του “Λαβύρινθου του Πάνα” απομονώνεται στο Ηράκλειο, “τη δική του γη της επαγγελίας” και γράφει για τον πατέρα του. Και με αφορμή αυτόν, για τον εαυτό του, τη μητέρα του που έχασε τρισήμισι ετών, για τα παιδιά του, τις γυναίκες της ζωής του, για την πόλη του τη Νίκαια, την εβραϊκή του καταγωγή, για τη δουλειά του, τον Ούγκο Πρατ, τις επιλογές του.
Κι ενώ ξεκίνησε να γράφει σχεδόν τυφλός (φταίνε τα κακά δάκρυα του λέει ο κρητικός γιατρός του), το βλέμμα σταδιακά καθαρίζει. Έως το τέλος που, όπως αρμόζει, είναι κινηματογραφικό!
Το βιβλίο του Ζοάν Σφαρ “Πώς να μιλήσεις για τον πατέρα σου;” σε μετάφραση Ρούλας Γεωργακοπούλου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ.
August 21, 2018
Bonjour les lecteurs..
Tout le monde a déjà entendu parler de Joann Sfar .. mais si l'auteur ( entre autre ) de la fameuse BD " le chat du rabbin "
Le registre est ici tout autre, Joann Sfar évoque la disparition de son père. Ce manque, ce vide qui reste après..
Hommage à ce père haut en couleurs.
Sont aussi évoqués l'absence de mère ( l'auteur s'est retrouvé orphelin de mère à 3 ans), le sexé ( de façon très humoristique), les femmes de sa vie (peu) et la politique israélo-palestinienne (un iota).
Ce court récit ( 150p) est gai, remplis de souvenirs plus ou moins loufoques. Il est émouvant et se présente un peu comme un bilan de vie.
L'écriture peut paraitre parfois décousue, les courts chapitres sautent d'un sujet à l'autre, mais cela ne gêne en rien la lecture.. et le but n'était pas de faire de la grande littérature.
On sent l'auteur de BD derrière ce récit .. une adaptation serait d'ailleurs assez sympathique je pense.
Voici le Kaddish de Joann Sfar adressé à son père.
Une belle déclaration d'amour.
J'ai passé un bon moment de lecture et vais peut-être me replonger dans la BD du chat
Tout le monde a déjà entendu parler de Joann Sfar .. mais si l'auteur ( entre autre ) de la fameuse BD " le chat du rabbin "
Le registre est ici tout autre, Joann Sfar évoque la disparition de son père. Ce manque, ce vide qui reste après..
Hommage à ce père haut en couleurs.
Sont aussi évoqués l'absence de mère ( l'auteur s'est retrouvé orphelin de mère à 3 ans), le sexé ( de façon très humoristique), les femmes de sa vie (peu) et la politique israélo-palestinienne (un iota).
Ce court récit ( 150p) est gai, remplis de souvenirs plus ou moins loufoques. Il est émouvant et se présente un peu comme un bilan de vie.
L'écriture peut paraitre parfois décousue, les courts chapitres sautent d'un sujet à l'autre, mais cela ne gêne en rien la lecture.. et le but n'était pas de faire de la grande littérature.
On sent l'auteur de BD derrière ce récit .. une adaptation serait d'ailleurs assez sympathique je pense.
Voici le Kaddish de Joann Sfar adressé à son père.
Une belle déclaration d'amour.
J'ai passé un bon moment de lecture et vais peut-être me replonger dans la BD du chat
March 21, 2022
C’est brouillon, tout se mélange et ça part dans tous les sens. C’est plein de colères et d’émotions. C’est vivant et ça raconte le deuil.
Avec des perles d’amour dans la confusion
https://www.noid.ch/comment-tu-parles...
Avec des perles d’amour dans la confusion
https://www.noid.ch/comment-tu-parles...
February 28, 2023
malgré une seconde partie moins convaincante, un livre qui retrace avec justesse le récit du deuil. où la poésie trouve racine dans les récits du quotidien. où la figure du père, bien qu'idolâtrée, est décryptée et décousue
July 15, 2024
Le titre m’a saisi, je cherchais une réponse. Pas trouvé, mais après le chat du rabbin, j’insiste jm l’humour de joann et les questions connes qu’il se pose trop profond ce mec. Je le relirai je me souviens a part l’ironie pas trop du style.
May 8, 2017
déception totale
June 16, 2017
Ça se lit vite, c'est peut être le point positif le plus remarquable. Les anecdotes sont balançées en vrac et il aurait été difficile de tenir sur la longueur.
Il y a quelques passages émouvants.
Il y a quelques passages émouvants.
February 25, 2018
Ο Σφαρ δεν γράφει μόνο για τον πατέρα του πενθώντας. Γράφει για όλους τους γιους -ακόμα κ τις κόρες τολμώ να πω- που η σχέση με τον πατέρα ειναι μια νάρκη κρυμμένη στα βάθη του πελάγους και με το πέταγμα ενός βότσαλου θα εκραγεί κ θα αφανίσει κάθε ύπαρξη. Κ όπως επιτάσσει μια τόσο βαθια υπαρξιακή σχέση για να γίνει ανεκτή, μιλάει γι αυτην με πολύ χιούμορ και κυνισμό..
April 3, 2018
Ασυνάρτητο.
August 14, 2018
Très belle lecture, pleine d'humour et de mélancolie à la fois, très personnelle et pourtant universelle.
November 13, 2020
Bel hommage d'un fils à son père.
Drôle, bien écrit, sans complexes. Vive Sfar !
Drôle, bien écrit, sans complexes. Vive Sfar !
August 1, 2022
Με δυσκόλεψαν οι παραπομπές πίσω, για την εξήγησε κάποιων εκφράσεων γιατί διέκοπταν τον ειρμό μου. Μου φάνηκε κάπως άναρχ�� και δυσκολεύτηκα να καταλάβω τι ακριβώς θέλει να πει.
April 20, 2024
Ce fût probablement très thérapeutique à écrire mais le résultat n'est franchement pas très intéressant pour le lecteur.
December 21, 2016
4,5/5. Heureusement que ce n'était pas plus long car je me serais surement lassé. Cependant, c'était quand même émouvant et mélancolique. L'auteur nous raconte les semaines qui ont suivi la mort de son père et revient sur des moments marquant de son enfance, de sa relation avec ses parents, de sa sexualité... Les deux ou trois chapitres sur le était cependant quelque peux superflus, et m'ont un peux déplus.
C'était très beau et très intéressant.
C'était très beau et très intéressant.
September 5, 2016
Ce livre m'a globalement fait passer un bon moment car il est vraiment plein de tendresse et d'authenticité. On sent que Joann Sfar aborde un sujet personnel, sans sortir les violons ou essayer de tirer une larme facile à son lecteur. Son écriture est simple mais enrichie de pas mal d'humour, ce qui lui permet d'aborder pas mal de souvenirs sensibles sans sombrer dans une gravité pesante.
En revanche, la structure du livre m'a posé problème. J'ai trouvé que le livre avait un côté bazar parfois déconcertant (pas dans le bon sens du terme) et qu'un travail de cohérence l'aurait amélioré. J'apprécie les livres qui ne sont pas linéaires, mais j'aime quand même avoir le sentiment de progresser au coeur de l'histoire. Et là, j'ai eu la sensation de passer toute ma lecture à la périphérie de l'histoire.
Un bon livre donc, mais il manque un peu de cohérence pour lui faire gagner une ampleur universelle.
En revanche, la structure du livre m'a posé problème. J'ai trouvé que le livre avait un côté bazar parfois déconcertant (pas dans le bon sens du terme) et qu'un travail de cohérence l'aurait amélioré. J'apprécie les livres qui ne sont pas linéaires, mais j'aime quand même avoir le sentiment de progresser au coeur de l'histoire. Et là, j'ai eu la sensation de passer toute ma lecture à la périphérie de l'histoire.
Un bon livre donc, mais il manque un peu de cohérence pour lui faire gagner une ampleur universelle.
May 27, 2019
Sfar explore le personnage de son père et comment il a influencé son dévelopment, son caractère et sa vie. Il fait cela par vignettes, dans le désordre chronologique. C'est intéressant, mais, comme souvent dans les œuvres de Sfar, donne une impression d'ébauche qui profiterait d'être d'avantage poffinée et complétée. Par exemple, quelle était la relation de son père avec sa deuxième femme (la mère de la sœur de Joann) ? Quelle était la relation de sa sœur avec le père ? Comment est-ce que Joann Sfar lui-même a-t-il trouvé son rôle de père, en quoi est-ce qu'il ressemble à son propre père et en quoi est-ce qu'il essaye d'être différent ? En somme, c'est un bon amuse-gueule en attendant l'auto-biographie complète un jour.
Read
January 14, 2017Hummm... Je dois admettre que Joann Sfar me laisse un peu sans voix. J'ignore si j'ai adoré ou pas du tout apprécié ce livre. En fait, j'avais l'impression de lire des épisodes de vie d'un homme un peu naïf, vu à travers les yeux d'un enfant clairvoyant. Il y a des moments que j'ai adoré, d'autres qui ne m'ont pas plu du tout, d'autres encore où Joann me forçait à rire, un peu malgré moi, et d'autres enfin où je me sentais attendrie et révoltée en même temps. C'était un page turner un peu envoûtant mais pas nécessairement de la façon attendue. Bref, un livre plein de contradiction que je serais bien incapable de noter ou de critiquer plus avant.
October 17, 2016
"En résumé, c'est un roman que j'ai apprécié lire par sa justesse, son honnêteté et son émotion. L'auteur est brut de décoffrage, il dit les choses telles qu'elles lui viennent et parle de ses souvenirs tels quel. C'est un livre qu'on lit d'une traite, car cela nous permet d'entrer dans son intimité, sans y voir du mal, mais plutôt pour apprendre à le connaître à travers ses propres mots."
Chronique complète: http://lireunepassion.blogspot.fr/201...
Chronique complète: http://lireunepassion.blogspot.fr/201...
November 7, 2023
Ενδιαφέρον βιβλιαράκι, πολυεπίπεδο, μεταξύ αυτοβιογραφίας και μυθοπλασίας, με χιούμορ αλλά και πίκρα.
Μου άρεσε το ότι ο συγγραφέας ήθελε να τονίσει την σχέση με τον πατέρα του, με αφορμή τον θάνατό του, αλλά από μία οπτική όχι τόσο συναισθηματική, όσο κατασταλαγμένη. Πολλές οι αναφορές περί θρησκείας, κοινωνικών προτύπων κλπ., που βέβαια κάνουν και το κείμενο χαοτικό σε σημεία μεταξύ των κεφαλαίων, εναλλάσσοντας συνεχώς διαθέσεις.
Μου άρεσε το ότι ο συγγραφέας ήθελε να τονίσει την σχέση με τον πατέρα του, με αφορμή τον θάνατό του, αλλά από μία οπτική όχι τόσο συναισθηματική, όσο κατασταλαγμένη. Πολλές οι αναφορές περί θρησκείας, κοινωνικών προτύπων κλπ., που βέβαια κάνουν και το κείμενο χαοτικό σε σημεία μεταξύ των κεφαλαίων, εναλλάσσοντας συνεχώς διαθέσεις.
August 21, 2016
Écrit avec légèreté et sensibilité
Read
June 23, 2017J ai adoré. Tout. Le style, qui mélange rire, tendresse et tristesse. Je pense avoir la trouvé un nouvel auteur a suivre.
January 30, 2018
2.5 * Il y a quelques passages qu'on aurait pu éviter de trouver, d'autres qui sont très émouvants.
Displaying 1 - 30 of 30 reviews