Το αίμα της αγάπης: Ο πόθος και ο φόνος στη δημοτική ποίηση

Πιάνω γραφή να γράψω... Δοκίμια για το δημοτικό τραγούδι #2

by Παντελής Μπουκάλας

Άφθονο και ακατάσχετο ρέει το αίμα στην επικράτεια του έρωτα, όπως τη γεωγραφεί η δημοτική ποίηση, από τις παραλογές έως τα καθαυτό ερωτολογικά τραγούδια, εκτενή ή δίστιχα. Της αγάπης τα αίματα, στη μεταφορική ή την κυριολεκτική τους χρήση, λειτουργούν σαν απόλυτο τεκμήριο της ψυχικής συγκίνησης, σαν ακράδαντο πειστήριο της πίστης και της αφιέρωσης. Και σαν αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ερωτικού πάθους, και των παθημάτων που αναπόφευκτα συνεπάγεται.

Ένα κόκκινο ποτάμι διασχίζει την επικράτεια της αγάπης, και με τη ροή του υπηρετεί τον μέγα στόχο: Να γίνει νόημα το αίμα. Να ειπωθούν καθαρά και να ακουστούν δίχως παρερμηνείες ιστορίες κορυφωμένων αισθημάτων, ακόμα και καταστροφικών ή αυτοκαταστροφικών. Τα υψηλά –και τί υψηλότερο από την αγάπη– θίγονται με τον τρόπο του απλού και του ταπεινού, που έχει την ισχύ να καθιερώνει και τη φαινομενική υπερβολή, εντάσσοντάς τη στον κόσμο της φυσικότητας. Τον εσωτερικό, τον ηθικό ρυθμό στα τραγούδια τον προσφέρει το αμέριστο σέβας στην ιερότητα της αγάπης.

Η σειρά δοκιμίων «Πιάνω γραφή να γράψω...» πορεύεται ελπίζοντας ότι θα αντιστρατευτεί το δεύτερο μισό του στίχου που την τιτλοδοτεί, το «... και ξεγράφεται», ο οποίος απαντά σε δημοτικό τραγούδι της ξενιτιάς: Πιάνω γραφή να γράψω και ξεγράφεται. Πρώτος σταθμός, στα τέλη του 2016, η «Αγαπώ», όπου μελετήθηκε η γλώσσα των δημοτικών, οι νοηματικά καίριες επινοήσεις της, τα τερπνά παιχνίδια, η φυσική ελευθερία της. Ο δεύτερος σταθμός, ο παρών τόμος, υποδέχεται το αίμα της αγάπης, που ρέει πλούσιο και κατακόκκινο, αποτελώντας την επαλήθευση και την επικύρωσή της.

Με κέντρο το ελληνικό δημοτικό τραγούδι, το κείμενο κινείται ακτινωτά προς την ανώνυμη ποίηση των σύνοικων αλλά και των περίοικων λαών, καθώς και προς την άγνωστης πατρότητας βυζαντινή ποίηση και την επώνυμη της αρχαίας και της νεότερης Ελλάδας.

Genres: Nonfiction

832 pages, Paperback

First published November 1, 2017

About the author

Γεννήθηκε το 1957 στο Λεσίνι του Μεσολογγίου. Αποφοίτησε από την Οδοντιατρική Αθηνών. Από το 1989 επιμελείται την ανά Τρίτη σελίδα του βιβλίου στην εφημερίδα "Καθημερινή", όπου επίσης δημοσιεύει καθ' εκάστην επιφυλλίδες κοινωνικού και πολιτικού σχολιασμού. Είναι διορθωτής και επιμελητής εκδόσεων. Από το 1980 έχει δημοσιεύσει στις εκδόσεις "Άγρα" τα βιβλία ποίησης "Αλγόρυθμος", "Η εκδρομή της Ευδοκίας", "Ο μέσα πάνθηρας", "Σήματα λυγρά", "Ο μάντης", "Οπόταν πλάτανος", καθώς ένα τόμο δοκιμίων και βιβλιοκριτικών, υπό τον τίτλο "Ενδεχομένως: Στάσεις στην ελληνική και ξένη τέχνη του λόγου". Έχει μεταφράσει, για τον ίδιο εκδοτικό οίκο, τον ελληνιστικό "Επιτάφιο Αδώνιδος του Βίωνος του Σμυρναίου" και τα ποιήματα του τόμου "Επιτάφιος λόγος: αρχαία ελληνικά επιτύμβια επιγράμματα".
Το 2010 βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για την ποιητική του συλλογή "Ρήματα".

Reviews

[foteini_dl · Rating 5 out of 5]

Αν είδες το επίθετο Μπουκάλας και δεν σκέφτηκες "άλα, άνοιξε κι άλλον Μπουκάλα", ε τότε τι να πω κι εγώ... Ντροπή. Φαν φακτ: στις γυναίκες φαν παίζει ο χαρακτηρισμός Μπουκαλίτσα, μην τα ρωτάς.

Πάντως, το να προγραμματίζεις 17 βιβλία για το δημοτικό τραγούδι, χωρίς να είσαι μουσικός/φιλόλογος, θέλει guts. Ε, και ο Μπουκάλας τα έχει. Εδώ με το 2ο βιβλίο της σειράς λες απλά ότι και εδώ να σταμάταγε, θα έφτανε για να το πεις έργο ζωής, γεμάτο αγάπη.

Και όσο πιο πολύ τον διαβάζω, τόσο περισσότερο δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι δεν είναι φιλόλογος. Ρισπέκτ.

[Johann_tor · Rating 4 out of 5]

Πλούσιο υλικό και ενδιαφέρουσες σκέψεις και παραπομπές, αλλά διαβάζεται μόνο για διασκέδαση. Είναι πολύ δύσκολο να το χρησιμοποιήσει κανείς ως εργαλείο, ακόμα και για τις ίδιες του σκέψεις του συγγραφέα, αφού κάθε είδους σκέψη μπορεί να εντάσσεται στο κείμενο, στις υποσημειώσεις ή στις σημειώσεις στο τέλος, χωρίς καμία χρήσιμη διάκριση. Όποιος αναλάβει να κάνει θεματικά ευρετήρια για αυτόν και για τους μελλοντικούς τόμους αξίζει διπλή μερίδα φαγητό.

[Christos Koulis · Rating 5 out of 5]

Αναπάντεχα το βρήκα παρα πολύ ενδιαφέρον παρόλο που ποτέ στο παρελθόν δεν με ενδιέφερε η λαογραφία. Απο τα λιγα βιβλία που θα έλεγα οτι αξιζει πολλες φορές περισσότερο απο το κόστος αγοράς.