Het huis van de regering I

by Yuri Slezkine

Een familiesaga uit de sovjet-tijd
Deel I

Het Huis van de Regering vertelt het verhaal van de bewoners van een monumentaal pand in Moskou, aan de oever van de gelijknamige rivier. De bouw vond plaats tussen 1928 en 1931 als onderdeel van het eerste, door Stalin bedachte vijfjarenplan en was het grootste, modernste en meest luxueuze flatgebouw van heel Europa. Het was een voorbeeld van ‘de communistische manier van de organisatie van het dagelijks leven'. In het reusachtige gebouw bevonden zich 500 volledig ingerichte appartementen en uiteenlopende faciliteiten zoals een bioscoop, een bibliotheek en een tennisbaan. Het ideale thuis voor de top van de partij en hun families, voor hoge officieren, acteurs, schrijvers en andere helden van het Sovjetregime: revolutionairen die het voor het zeggen hadden tot ze uit de gratie vielen, het huis uit werden gezet en één voor één in de gevangenis belandden of ter dood werden gebracht.

Aan de hand van brieven, dagboeken, interviews en veel zeldzame foto’s combineert Slezkine de levensverhalen van de bewoners met architectuurgeschiedenis en historische sociologie. Het resultaat is een onvergetelijke, epische vertelling, alsmede een nieuwe interpretatie van de Russische Revolutie.

Het Huis van de Regering verschijnt in twee delen. Deel I gaat over ontwerp, indeling en bouw van het Huis van de Regering en het aangename leven van de eerste bewoners. Deel II vertelt over de Grote Terreur van 1937-1938 die het leven van de bewoners drastisch veranderde.

Yuri Slezkine werd geboren in Rusland en studeerde aan de universiteit van Moskou. Hij woont sinds 1983 in de Verenigde Staten. Hij is hoogleraar Russische geschiedenis en directeur van het institituut voor Slavische, Oost-Europese en Eur-Aziatische Studies aan de universiteit van Californië. Eerder verscheen van hem The Jewish Century, dat werd bekroond met de National Jewish Book Award.

944 pages, Kindle Edition

First published August 15, 2017

About the author

Yuri Lvovich Slezkine (Russian: Ю́рий Льво́вич Слёзкин Yúriy L'vóvich Slyózkin; born February 7, 1956) is a Russian-born American historian, writer, and translator.
He is a professor of Russian history, sovietologist and Director of the Institute of Slavic, East European, and Eurasian Studies at the University of California, Berkeley.
He is best known as the author of the book The Jewish Century (2004) and The House of Government: A Saga of The Russian Revolution (2017).

Reviews

[Jet · Rating 4 out of 5]

Met het Huis van de Regering als ‘ideale samenleving’ als centraal thema, beschrijft Slezkine de opmaat naar de Russische revolutie en de historische ontwikkelingen tot in de dertiger jaren van de vorige eeuw.
De aandacht voor de personen die een belangrijke rol speelden in die ontwikkelingen, maakt het boek tot veel meer dan alleen maar een geschiedschrijving. Slezkine geeft een idee van de gevolgen die de snelle wisselingen in politieke opvattingen hadden op deze personen. De beschrijving van de onvoorstelbare manier waarop grote delen van de bevolking uitgeroeid werden, deed mij beseffen dat het nog vele malen erger geweest moet zijn dan ik ooit gehoord, geleerd en gedacht had.
Het evenwicht tussen details, de persoonlijke geschiedenissen en de grote lijn van het verhaal, maakt het boek eigenlijk wel 5 sterren. Doordat mijn basiskennis van deze geschiedenis te gering was, werd het toch wel wat taaiere kost. Voor mij persoonlijk dus 4 sterren en dat lag niet aan het boek zelf.

[Netty · Rating 3 out of 5]

Dit boek was uiteindelijk niet wat ik er van had verwacht. Ik heb na lezing van 60% besloten om niet verder te lezen.
Het deel dat over Het Huis van de Regering handelt is uiteindelijk maar een betrekkelijk klein deel van het boek.
Verder vond ik het lastig om geconcentreerd te blijven. Er worden heel veel verschillende personen opgevoerd, terwijl het mij niet altijd duidelijk was waarom.
Jammer. Misschien ga ik nog eens in de herkansing, maar voorlopig leg ik het boek opzij.

[Boudewijn Hogeboom · Rating 3 out of 5]

Boeiende fragmenten en observaties die verdrinken in een overdaad aan details.

[André Rodenburg · Rating 3 out of 5]

Het Huis van de Regering is als boek haast net zo kolossaal als het gebouw in Moskou met zijn talloze bewoners die Slezkine beschrijft.

Als opmaat citeert de auteur Georges Perec - Het leven een gebruiksaanwijzing (een roman over de bewoners van een Parijs appartementengebouw) maar hij doet er lang over om bij zijn bestemming uit te komen.

Het Huis is omstreeks 1930 gebouwd voor het tweede echelon van de Sovjet-regering, schuin tegenover het Kremlin (waar de echte kopstukken woonden). Lang was het gebied een moeras (een beeldspraak waar Slezkine telkens op terugvalt), in de 19e eeuw werd het een eiland met wat fabriekjes, een kerk met opvang van daklozen, een meisjesschool waar Rachmaninov nog muziekles gaf. Dat beschrijft hij allemaal eerst, legt dan uit dat het bolsjewisme is te beschouwen als een sekte die gelooft in een Jongste Dag en Laatste Oordeel (de Revolutie van oktober 1917 en de volgende herverdeling van alle bezit) - een niet geheel originele gedachte, bij ons schreef Karel van het Reve al over Het Geloof der Kameraden.
Slezkine gaat dan eerst tweeduizend jaar sektes beschrijven, van de eerste christenen en de wederdopers tot sektes in China en Zuid-Afrika aan toe, voor hij aan de Russische revolutie toekomt. Het deed me in zijn uitvoerigheid denken aan Gibbon - De ondergang van het Romeinse Rijk - terwijl de aanpak via een groot aantal fragmenten uit brieven, dagboeken, literatuurfragmenten en verslagen van partijcongressen herinnerde aan hoe Zamoyski in 1813, de Russische veldtocht van Napoleon beschrijft.
De focus ligt ook niet alleen op wat er in het Huis gebeurt: in de jaren ‘20 wonen de apparatsjiks nog in genummerde Huizen van de Sovjets, gevorderde hotels verspreid over de stad. Ze reizen rond naar afgelegen streken om er onder barre omstandigheden fabrieken uit de grond te stampen of om de landbouw te collectiviseren, waarbij ze niet op een mensenleven kijken.
Terwijl elders het traditionele leven wordt afgebroken, kunnen zij in 1931 (met familie en bedienden) hun intrek nemen in appartementen in het Huis van de Regering, met in het gebouwencomplex een theater, kliniek, bioscoop, wasserij en winkels.

Het is een buitengewoon knappe prestatie van de auteur om al die teksten te vinden van al die mensen die in het Huis hebben gewoond en iets hebben betekend in de vroege Sovjet Unie, maar het ontbreekt aan een hoofdpersoon of groep centrale figuren (de ondertitel “een familiesaga uit de Sovjettijd” van de Nederlandse uitgeverij lijkt me niet de lading te dekken), met wie je je zou kunnen identificeren. Er zijn ook maar liefst drie vertalers mee bezig geweest en je merkt de verschillen. Helaas is het derde deel “Wederkomst” nogal slordig geredigeerd: de Russische namen zijn niet altijd consequent gespeld (een verklarende lijst van personages achterin biedt uitkomst) en er staan foutjes als “marxisistisch” tussen. Dat maakt het boek al met al zware kost.