Bhokarvadichya Goshti

by D.M. Mirasdar

Yet another set of stories 14 in all, based on the characters living in Bhokarwadi. A glimpse on a few of Shiva Jamdade and his team, lost in dreams of establishing Bhokarwadi High to extract kerosene from the well and earn like never before Nana Chengat lost in the lust of hidden treasures, roaming from one place to another Babu Wrestler decides to go on a long lasting fast, but just a day before his announced fast he consumes a lot Bapu had promised his wife that he will take her for a movie after he is able to sell the mawa, but could he keep his promise? How did the Headmaster allow Bawale Sir to continue with his bad habit of consuming nasal tobacco? Really, what a lot is happening at Bhokarwadi! We all must visit this place and witness the happenings. The comedy is something not to miss.

Genres: Marathi

180 pages, Kindle Edition

Published January 1, 1983

About the author

Dattaram Maruti Mirasdar (Devanagari: दत्ताराम मारुती मिरासदार) (born 1927) is a Marathi writer and narrator principally of humorous stories. He hails from Pandharpur(Maharashtra).

Many of Mirasdar's humorous stories revolve around village life in Maharashtra. However, some of his stories concern the serious social issues and lives of the poor living in villages. His stories Gavat, Ranmanus, Kone Eke Kali, Bhavaki, Hubehub, and Sparsha belong to the latter class.

For some years, Shankar Patil, Vyankatesh Madgulkar, and Mirasdar jointly presented, in different towns in Maharashtra, highly popular public recitations of their short stories.

Mirasdar was a professor of Marathi in a college in Pune. He is currently the Acting President of Maharashtra Sahitya Parishad, Pune.

Reviews

[Dr.J.G. · Rating 3 out of 5]

Most of this collection isn't about hilarious, unexpected turns as much as very familiar characters and a gentle humour that grows.

But one story in the collection, very different, is hideous in its humour, and it's unclear if this tale with detailed descriptions about a new bride being assaulted by her husband - and by disappointed thieves - is a vicious revenge by the author, or written in spirit of disturbing the society that takes such happenings around as normal.
***

भोकरवाडी ‘हाय’

"शिवा जमदाड्याचा सकाळचा कार्यक्रम अगदी आखीव असायचा. सकाळी उठून पाण्याची तपेली घेऊन गावाबाहेरच्या रानात जायचे. देहकर्म उरकून विहिरीत हातपाय, तोंड धुवायचे. लिंबाची काडी घेऊन तेथेच दात घासण्याचा कार्यक्रम उरकायचा. मग परत येता-येता दुसऱ्याच्या रानात कडेला जे काही दिसेल, ते उपटून धोतराच्या घोळात टाकायचे. कधी मिरची-कोथिंबीर, कधी कांदे, वांगी, भोपळा असले माळवे. जमले तर चार-दोन ऊससुद्धा उपटायचे. मोळी करून घरी आणायचे. महाराजांच्या कृपेने झालेला पोरगा आता पाच-सात वर्षांचा होता. त्याला उठल्याबरोबर रोज सकाळी खायला लागत असे. ते घेतल्याशिवाय तो अंथरुणातून उठतच नसे. आता शिवा रोज विकत खायला कुठून आणणार? म्हणून हा धंदा सोर्इचा होता. कधी गाजरे, कधी काकड्या, तर कधी ऊस. रानातल्या मालकाने आरडाओरडा केलाच, तर दुसऱ्या बाजूच्या रानात घुसायचे. चार-आठ दिवस दक्षिण-दिग्विजय मग उत्तर-दिग्विजय असा त्याचा रोजचा नेम सुरळीतपणे सुरू होता."
***


"सपावरच्या पाण्यात पाय बुडवले. हात खंगाळले. मग ओंजळीत पाणी घेऊन त्याने चूळ भरली.

"पण भरली कसली? तोंडात गेलेले पाणी त्याला असे काही चमत्कारिक लागले की, ते आपोआपच त्याच्या तोंडातून बाहेर पडले. एकदम रॉकेलसारखा वास आला. तोंड वेडेवाकडे करून ‘थु: थु:’ करीत शिवाने विहिरीतील पाण्याकडे निरखून पाहिले.

"सबंध पाण्यावर तेलाचा दाट तवंग दिसत होता. नव्हे, सगळे तेलच आहे, असे दिसत होते. ... "
***


"आपल्या नवऱ्याला तसे डोके नाहीच, हे शिवाच्या बायकोचे मत फार पूर्वीपासून होते. पण जे काय आहे ते आज फिरले असावे, अशी तिला जोरदार शंका आली. शिवाने मग जीव तोडून-तोडून काय घडले ते समजावून सांगितले, तेव्हा तीही चकित झाली. नवऱ्याकडे टकामका बघतच राहिली. चमत्कार! नक्की हा देवाने काहीतरी चमत्कार दाखवलेला आहे खरा. शिवाची तर खात्रीच पटली. महाराजांच्या कृपेने जसा मागे मुलगा झाला, तशीच ही पण महाराजांची कृपा आहे. दुसरे काय? हे महाराजलोक फार विलक्षण असतात. दुसऱ्यावर कृपा करण्याचा त्यांचा उद्योग सतत सुरुच असतो. त्यांना अंतर्ज्ञानाने कळले असावे की, यांच्या घरात रॉकेल नाही म्हणून. चला... सबंध विहीर रॉकेलने भरून टाकली. छू: मंतर... घ्या, पाहिजे तेवढे रॉकेल घ्या. स्वत: घ्या, दुसऱ्याला द्या."
***



"शिवाने आपला विचार पूर्ण केला. डोळे बारीक करून खासगी आवाजात तो म्हणाला,

"‘‘ही बातमी आता आणखी पर्कूलेट करू नका. हीर माजी – कबूल. पण आपल्या समद्या कंपनीला मी वाटा दीन की. मला तरी एकट्याला हे समदं रेटतं काय?’’ त्याबरोबर सगळ्यांचे चेहरे एकदम उजळले.

"‘‘म्हंजे? कसं-कसं म्हनतोस गड्या?’’"
***


"अशी बोलणी झाली. उद्या सकाळी शिवा जमदाड्याच्या विहिरीकडे सगळ्यांनी गुपचूप जायचे आणि या सगळ्या गोष्टीची नीट शहानिशा करून घ्यायची, हे ठरले. शिवाने शपथेवर सांगितल्याप्रमाणे ती तेलाची विहीरच असेल, तर मग ‘भोकरवाडी हाय’ म्हणून एक तेल कंपनीच आपण सगळ्यांनी मिळून काढायची, हेही सगळ्यांनी एकमताने मान्य केले. ... गणामास्तराने आणखीही काही गमतीदार माहिती पुरवली. आपल्या महाराष्ट्रात अनेक ‘शुगरकिंग’ आहेत. तिकडे मध्य प्रदेशात कुणी तरी एक ‘बिडी-किंग’ आहे. निपाणीकडं कुणीतरी एक ‘तंबाखू-किंग’ म्हणून राज्य करतो म्हणतात. ही तेल कंपनी जर जोरदार चालली, तर आपण सगळे शिव्या जमदाड्याला पण ‘घासलेट-किंग’ म्हणून जाहीर करून टाकू."
***


" ... रॉकेलचा मोठा साठा करून काळा बाजार करायचा. पब्लिकचा आन् आमचा जीव खायचा –’’

"‘‘मग?’’

"‘‘आम्ही धाड घालायच्या आत माल पळवला साल्यांनी. डबेच्या डबे या विहिरीत आणून टाकले. ढुंगणावर लाथा घातल्या, तेव्हा कबूल झाले ... "
***

गुप्त धन


"‘‘बाबा, तोंडावरनं माणूस वळखतो मी. मागचं-पुढचं बराबर सांगतो.’’

"एवढे बोलून त्या माणसाने पुढे बराच वेळ बडबड केली. त्यावरून नाना चेंगटाला समजले की, हा माणूस म्हणजे साधासुधा असामी नव्हे. अख्ख्या होल इंडियात प्रसिद्ध असलेला असा तो ज्योतिषी आहे. सध्या काशीहून रामेश्वरला पायी चाललेला आहे. वाटेत योगायोगाने भोकरवाडी गाव लागते. म्हणूनच घटकाभर थांबला आहे, इतकेच. एरवी असल्या ठार खेडेगावात तो कशाला येतो? हा ज्योतिषी पत्रिका बघतो, हात बघतो... एवढेच नव्हे, तर नुसते तोंड बघून भविष्य सांगतो. अन् असे तसे नव्हे, अगदी करेक्ट सांगतो. तशी त्याची फी जबरदस्त आहे. पण नानाची परिस्थिती जाणून त्याला पाच रुपये दिले, तरी संतुष्ट होण्यासारखा आहे. मात्र या पाच रुपयांत तो जे काही सांगेल, ते पृथ्वीमोलाचे असेल. ते कधीही खोटे होणार नाही. कारण पैशासाठी काहीतरी गोडगोड बोलणे, हे त्याच्या स्वभावात नाही."
***



बाबू पैलवानाचे उपोषण


"बाबू पैलवान उद्यापासून उपोषणाला बसणार आहे, ही बातमी वाऱ्याच्या वेगाने पसरली आणि संबंध भोकरवाडीत फार मोठी खळबळ उडाली.

"भोकरवाडीत खळबळ उडायला तसे फार मोठे कारण लागायचे नाही. मागे गोपाळ रेडे डोक्याला बँडेज बांधून कुणाच्या तरी मोटरसायकलीवर बसून गावात आला होता आणि मागच्या मागे उशी खाऊन पुन्हा जोरात आदळला होता, तेव्हाही गावात खळबळ माजली होती. खुद्द बाबू पैलवान एका फडात कुस्ती जिंकून कुणाच्या तरी खांद्यावर बसून गावात घुसला होता, त्या वेळीही अशीच खळबळ माजली होती. एकदा खाकी ड्रेसातील एक-दोघे पोलीस कसल्यातरी चौकशीसाठी गावात येऊन गेले होते. त्या वेळी सगळे गाव कुतूहलाने चावडीपाशी गोळा झाले होते. सारांश काय, भोकरवाडी जागी व्हायला अगदी लहानसहान गोष्टसुद्धा चालते. मग आज समजलेली गोष्ट तर फार मोठी होती. बाबू म्हणजे पैलवानगडी. दिवसभर चरणारा उमेदवारगडी. तो उपोषण करील, ही गोष्ट कुणाच्या स्वप्नातही येणे शक्य नव्हते. तो उद्यापासून उपोषणाला बसणार आहे, ही गोष्ट ऐकली आणि सगळे गाव खडबडून जागे झाले."
***

भोकरवाडीतील भुताटकी


"‘‘त्यो तुकाराम –’’

"‘‘हां –’’

"‘‘भुताचा एजंट आसंल. भुतांनी इथं येऊन दंगा करायचा आन् ह्यानं कमिशन खायचं. भुतांना मेजवानी आन् ह्येला दक्षिणा.’’

"बाबूचे हे संशोधन अभूतपूर्व होते. भुताचे कुणी एजंट असतात आणि ते भुतांना घेऊन येतात, त्यांच्या मदतीने कमिशन मिळवतात, हा प्रकार अद्यापि कुणाच्या कानावर आलाही नव्हता. भूत काढण्याबद्दल देवरुषाला पैसे मिळत होते, ही गोष्ट खरी. भुतांनाही मुर्गी पुलाव, दहीभात मिळू लागला होता, हीही गोष्ट खरी. पण दोघांचा मिळून भागीदारीतील हा धंदा चालला असेल, हे कुणाच्याही टाळक्यात आले नव्हते. त्यामुळे बाबूचा हा निष्कर्ष ऐकल्यावर जो-तो एकमेकाच्या तोंडाकडे पाहू लागला."
***

खव्याचा गोळा


"मधल्या वेळचे काम संपवून सखाराम आत आला आणि त्याचे लक्ष त्या खव्याच्या परातीकडे गेले. त्याच्या तोंडाला एकदम पाणी सुटले. हाडकुळा, एक डोळ्याचा हा पोरगा मोठा कलमी होता. कुणाला नकळत हॉटेलातील चांगल्या-चांगल्या पदार्थांवर कसा ताव मारावा, या बाबतीतील त्याचे कसब वाखाणण्याजोगे होते. पांडूसारख्या खवीस मालकालासुद्धा तो कधी सापडला नव्हता."
***

भोकरवाडीतील मारामारी


"बाबूला आश्चर्य वाटले. ही कसली मारामारीची पद्धत? तो म्हातारा तिथेच उभा राहून ऐकतोय आन् हा लेकाचा सांगतोय – ‘तू हिकडनं ये आन् तू तिकडनं ये’– काय टाळकंबिळकं हाये का न्हार्इ? मारामारी कशी एकदम सुरू झाली पाहिजे. कुणाला काही कळायच्या आत एकदम पटात शिरून , दन्नादन्नी करून , आपटाआपटी करायची आणि पसार व्हायचं. ही कसली मारामारी? तो म्हातारा वेडपटच असावा. काय चाललंय, हे तो कानांनी ऐकतोय. पण लेकाचा पळून काही जात नाही. तिथंच उभा आहे. थूत् त्याच्या...."
***

परसातील खजिना


"बाबूने इकडे-तिकडे करून त्या तांब्याशी जोरदार झटापट केली. वरच्या झाकणावर बुक्क्या हाणल्या. त्याचा परिणाम एवढाच झाला की, एकदा तो जड तांब्या त्याच्या हातातून पडून एकदम त्याच्याच एका पायावर आदळला. पायाला चांगलाच मार लागला. दुसऱ्या खेपेस तांब्या जो उडाला तो गर्दीत पुढे तोंड काढून बघणाऱ्या नाना चेंगटाच्या थोबाडावर दाण्कन् आपटला आणि खाली पडला. नानाचे थोबाड चांगलेच सुजले. ‘आगं आर्इ गं... मेलो... मेलोऽऽ तिच्या आयला...’ असे ओरडत तो बाजूला झाला. असा आणखी दोघा-तिघांना कमी-अधिक प्रसाद मिळाला.

"अखेरीस बाबूने अंगणातलाच एक दगड घेऊन तांब्याच्या झाकणावर हाणला. मग मात्र झाकण फुटले. तांब्याचे तोंड मोकळे झाले."
***

पाठलाग


"‘‘लागलं तर लागू दे गं, त्याचं एवढं इशेष न्हार्इ. पर ते कुत्रं पिसाळल्यालं न्हार्इ, एवढं नक्की. एवढ्या भानगडीत ते कुण्णा कुण्णाला चावलं म्हणून न्हार्इ. आता काय घाबरायचं कारण न्हार्इ.’’"
***

दक्षता


"मूर्ती बनवल्यानंतर ऐन गणेशचतुर्थीच्या आदल्या दिवशी एक ऑर्डरच्या गणपतीची सोंड गणप्याच्या लहान पोराने मोडली होती. गणप्याने ती घार्इघार्इत चिकटवली होती आणि पुन्हा रंग लावून, बेगड फासून जिथल्या तिथे सगळे करून ठेवले होते. कुणाला काही पत्ता नव्हता. पण तो दुसरा कुठला तरी सार्वजनिक गणपती होता. दादा गल्लीचा नव्हता, हे नक्की. मग त्याची सोंड कशी तुटली? काय भानगड आहे, कोण जाणे. पण आता वादावादी करून उपयोग नाही. मिटवामिटवी केली पाहज."
***

तपकीर


"‘‘हे तपकीर-प्रकरण मला बिलकुल आवडत नाही.’’

"बावळ्यांना हेडमास्तरांचे हे म्हणणे बिलकुल समजले नाही. आवडत नाही म्हणजे काय? नसेल आवडत. प्रत्येकाला हे प्रकरण आवडलेच पाहिजे, असा कायदा थोडाच आहे? नसेल आवडत तर तुम्ही ओढू नका. तुमचे हातपाय दाबून कुणी नाकात तपकीर कोंबते आहे की काय इथं? गंमतच आहे!...."
***

दरोडा


" ... म्हादा चिडून बोलला, ‘‘पोलिसाचं माजं ठरलं होतं, त्यांना निदान दोन हजार तरी द्यायचं म्हणून. हितं मुदलात खोट. पदरचं पैसे द्यायची पाळी आली. म्हणून पैसंच परत दिलं. दरोडा पडलाच न्हाई. पुलिसात कंप्लेट गेलीच न्हाई तर काई द्यावं लागणार न्हाई. न्हाई तर पदराला खारष्ठ हं, चला –’’"
***

बबीचे मंगळसूत्र

"मग कितीतरी वेळ बबी मोठ्यांदा ओरडत राहिली आणि छगन तिला सटके देत राहिला."
***

कावळ्यांचे मानसशास्त्र

"कॉमनरुमच्या दारापाशी उभे राहून कावळ्यांनी गोडबोल्याची सहज इतर चौकशी केली. त्याबरोबर गोडबोल्याने भराभरा आपली माहिती सांगून टाकली. त्यावरून त्याची परिस्थिती फारच गरिबीची असावी, हे कावळ्यांच्या एकदम लक्षात आले. सगळेच शिकणारे भाऊ, लग्न न झालेल्या बहिणी, खाणारी तोंडे जास्ती अन् वडिलांचे तुटपुंजे उत्पन्न. रोज एक वेळच जेवावे लागते. कपडे, पुस्तके, फी... सगळे कठीणच. इतक्या सगळ्या अडचणीतून कॉलेजचे शिक्षण कसे घ्यायचे?"
***

रघोबा : एक स्वातंत्र्यसैनिक


"‘‘एक-दोन जण झाले. मग आले आपले नारायणाचार्य –’’

"‘‘हां हां –’’

"नारायणाचार्य मला माहीत होते. नारायणाचार्य वैष्णव हे गावातले जुन्या वळणाचे भिक्षुक गृहस्थ. कथा-कीर्तनं करून उदरभरण चालायचं. तेही सत्याग्रहात गेले होते. मला ऐकून माहिती होती.

"‘‘बरं मग, पुढं काय झालं?’’

"‘‘पुढं काय? त्या दाढीवाल्यानं विचारलं की – ‘तुम्हारा नाम?’ हे म्हणाले, ‘नारायणाचार्य’. त्यानं तोंड वेडेवाकडे करून कसं तरी ते उर्दूत लिहिलं बाबा. मग म्हणाला, ‘तुम्हारे वालिद का नाम?’ हे म्हणाले, ‘अनिरुद्धाचार्य.’ ’’ दाढीवाला खेकसला,

"‘‘क्या?’’

"‘‘अनिरुद्धाचार्य.’’

"‘‘फिरसे बोलो.’’

"‘‘अ-नि-रु-द्धा-चा-र्य.’’

"‘‘क्या नाम भी एकेक होते है साले –’’ असं म्हणून त्यानं तोंड वाकडं करीत कसंतरी ते वहीत लिहिलं. त्यांना दिलं आत पाठवून. हा सगळा संवाद ऐकला की आमच्या लायनीतल्या लोकांनी. त्यांना मजाच वाटली. आम्ही म्हटलं, ‘‘चला रे, ह्या दाढीवाल्याची जरा मजा करू या.’’ बाळ्या कुलकर्णी सगळ्यात पुढं. त्याला विचारलं, ‘‘तुम्हारा नाम?’’

"बाळ्या म्हणाला,

"‘‘प्रद्युम्नाचार्य.’’

"‘‘क्या? –’’ दाढीवाला असा खिंकाळला म्हणतोस! आम्ही सगळे खॅ: खॅ: करून हसायला लागलो.

"‘‘नाम बताव सिधे.’’

"‘‘बताया ना, प्रद्युम्नाचार्य.’’

"घेतलं बुवा कसं तरी वेडवाकडं लिहून. मग त्यानं विचारलं, ‘‘अच्छा, वालिद का नाम?’’

"‘‘धृष्टद्युम्नाचार्य.’’ बाळ्या शांतपणे म्हणाला.

"तो जो संतापला... बाळ्याला म्हणाला,

"‘‘जाव-जाव अंदर. चिल्लाना मत.’’

"मग मला विचारलं, ‘‘तुम्हारा नाम?’’ आम्ही तयारच. मी सांगितलं,

"‘‘राघवेंद्राचार्य –’’

"‘‘जाव अंदर –’’ तो दाढीवाला असा ओरडला म्हणतोस! वही बंदच केली त्यानं.

"‘‘सब चार्य लोग अंदर भागो. बकवास मत करो.’’

"सत्याग्रहात लोकांनी दाबून खोटी नावं सांगितली होती, हे मला ऐकून माहीत होते. पण ह्यात इतक्या गमतीजमती झालेल्या असतील याची कल्पना नव्हती. खरेखोटे कोण जाणे, पण रघ्याने सांगितलेली हकिगत ऐकून हसू मात्र फार आले. आम्ही दोघंही पोट धरधरून हसत राहिलो. त्या गडबडीत रघूचे माफी-प्रकरण मी पार विसरून गेलो. रघू अशा काही गोष्टी आठवून-आठवून सांगायचा. खूप हसू यायचे. ... "
***

[Suyash W · Rating 4 out of 5]

14 Stories of 14 different characters. Similar to Pu La's 'Vyakti ani Valli' & V. Madgulkar's 'Maandeshi Maanse'

[Pranav Punde · Rating 4 out of 5]

While some stories feel laboured, some other are quite a delight to read.

[Ravindra Kharade · Rating 5 out of 5]

Now ve book

All Stories are well written and crisp... You can not put book down once you begin. Awesome stories and character

[Mohammad Sabbir Shaikh · Rating 3 out of 5]

A collection of short stories of a fictional village called Bhokarvadi. These are simple, light-hearted and fun short stories. Just the kind of stories to be enjoyed over a weekend. Go for it.

[Prajkta Waditwar · Rating 5 out of 5]

I really really really loved this book. It was very refreshing read.