Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές. Το αίνιγμα της τοξικομανίας

by Κατερίνα Μάτσα

Με ποιό τρόπο ασκείται η καταλυτική επίδραση του κοινωνικού πάνω στο υποκείμενο της τοξικομανιακής εμπειρίας ; Πώς και πόσο δραματικά αποτυπώνονται τα χνάρια της Ιστορίας πάνω στη σπαραγμένη από αντιφάσεις ψυχική πραγματικότητα των τοξικομανών ; Μέσα από ποιές διαμεσοποιήσεις η Ιστορία του σύγχρονου ανθρώπου και του πολιτισμού του εκφράζεται στην προσωπική, δραματική ιστορία του τοξικομανούς, ναρκοθετώντας χωρίς έλεος όλο το οικοδόμημα της σύγχρονης προόδου ; Ό,τι αποκαλούμε πρόοδο, έλεγε ο Walter Bemjamin είναι εκείνη η τρομερή θύελλα που ωθεί ασταμάτητα προς το μέλλον, την ίδια στιγμή που τα ερείπια συσσωρεύονται μέχρι τον ουρανό. Ανάμεσα σ' αυτά τα ερείπια βρίσκονται και οι τοξικομανείς, άνθρωποι-σκιές, παρουσίες-απουσίες, ζωντανοί-νεκροί. Αυτοεξόριστοι από τον εαυτό τους και την ιστορία αντιπροσωπεύουν την ήττα, τη χρεοκοπία του κοινωνικού υποκειμένου μέσα σε όρους ιστορικής παρακμής. Γαιτί, όμως, πήραν αυτό το δρόμο ; Ήταν μόνο οι περιστάσεις, τα γεγονότα, τραυματικής και άλλης φύσης, που τους ώθησαν ή υπήρχε και κάτι άλλο ;
Πού θα πρέπει να αναζητήσει κανείς τη λύση του αινίγματος της τοξικομανίας ; Στην εποχή μας, τα ναρκωτικά, όλες δηλαδή οι ψυχότροποι ουσίες που μπορούν να γίνουν αντικείμενο τοξικομανιακής χρήσης, έρχονται να καλύψουν θεμελιακά ελλείμματα στον ψυχισμό του ανθρώπου. Παίρνουν τη θέση μιας αινιγματικής απουσίας, της απουσίας του Άλλου, της αδύνατης επικοινωνίας.
Στο βιβλίο επιχειρείται να δοθεί μια απάντηση σε όλα αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν την τοξικομανία και έχουν συνέπειες στη ζωή χιλιάδων ανθρώπων. Επιχειρείται η ανάλυση της θεραπευτικής διαδικασίας απεξάρτησης στην επιστημονική της διάσταση, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα και τις άλλες εξίσου σημαντικές διαστάσεις της, την ηθική, την ιδεολογική, την κοινωνική. Επιχειρείται επίσης μια διαλεκτική προσέγγιση των μεγάλων ζητημάτων που αφορούν τη βία, το ρίσκο, την παραβατικότητα του τοξικομανούς, τον κοινωνικό έλεγχο, το νομικό καθεστώς των ναρκωτικών και τις θεωρίες που στην εποχή μας συμβάλλουν στη δημιουργία πολλών μύθων. Σ' αυτή την προσπάθεια αποτυπώνεται η αγωνία και η επιστημονική αναζήτηση στο χώρο που δίνεται η μάχη της απεξάρτησης, στο θεραπευτικό πρόγραμμα του 18 ΑΝΩ. (Από την ιστοσελίδα του εκδότη)

Αντί προλόγου
O Felix Guattari για το 18 άνω
Ι. ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΗΣ ΤΟΞΙΚΟΜΑΝΙΑΣ
ΙΙ. ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ
ΙΙΙ. Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΒΑΘΙΑΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
IV. ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ
V. Ο ΤΟΞΙΚΟΜΑΝΗΣ ΣΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΕΞΙΛΑΣΤΗΡΙΟΥ ΘΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
VI. ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Genres: Psychology

344 pages, Paperback

First published January 1, 2001

Reviews

[gkanorrah · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο αυτό γράφει ό,τι δεν έγραψε ποτέ του ο ηγεμονικός λόγος: Πως τα ναρκωτικά από συντελεστής της παγκόσμιας -καπιταλιστικης- οικονομίας υπεισέρχονται στον κοινωνικό ιστό η σαθρή δομή του οποίου, από το ευρύτερο στο ενδοοικογενειακό επίπεδο, τα καθιστα παρηγοριά σε ένα πόνο δίχως τέλος που ο ίδιος νομιμοποιεί. Πως ο πόνος γίνεται μορφή κι αυτή η μορφή σχηματοποιεί τον -παντα απαραίτητο- παρία αυτής της κοινωνίας. Πως η αδιαφορία είναι η πιο σκληρή και ζωωδης μορφή βίας και πως συμφιλιωθηκαμε με αυτή, ενώ δίπλα μας χύνεται αίμα. Πως ένας άνθρωπος μισεί τον εαυτό του και τον μισούν και μισεί ακόμα παραπάνω ψάχνοντας διέξοδο σε ένα λαβύρινθο με σβησμένα φώτα. Πως η ταυτότητα μηδενίζεται και πως πρέπει να αγωνιστεί κάποιος για να επανυποκειμενικοποιηθει. Πως η τέχνη σώζει, πως ο άνθρωπος σώζει, πως αξίζει πραγματικά να συνυπάρχεις και να αγωνίζεσαι, πως είναι να καταλαβαίνεις πως είναι ο άνθρωπος δίπλα σου και πως άνθρωποι σα τη κυρία Μάτσα κρατούν ακόμα το φως μέσα σε λέξεις όπως γυναίκα και αγάπη όταν ολοένα και περισσότερο το μόνο που μένει να φωτίζει τα μάτια των πλασμάτων γύρω γύρω είναι οθόνες. Οι Κατερίνες εδώ πέρα είναι ακραία αναγκαίες.

[NaNas · Rating 5 out of 5]

<< Να δώσουμε τα ναρκωτικά στον τοξικομανη για να μας αφησει ήσυχους >>, υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι της νομιμοποίησης. Μεσα σε μια πραγματικότητα τρομακτικης κρισης που συνθλιβει τον νεο ανθρωπο εκεινο που προτείνεται σαν λυση ειναι οι νομιμες οδοι διαφυγής στο ονομα της ατομικης ησυχίας του μικροαστικου βολεματος. Ομως η καλλιέργεια ενος κλιματος κοινωνικης απαθειας απεναντι στο δραμα του εξαρτημενου ατομου και στις κοινωνικες αιτίες του προβληματος των ναρκωτικων δεν οδηγεί παρα σε μια κοινωνια αγριανθρωπισμου, ακομα μεγαλύτερης απεξαρθρωσης του κοινωνικου ιστου και ετσι μεγαλυτερης στροφής των νεων στις ουσιες.

[Namos7 · Rating 5 out of 5]

Η κυρία Μάτσα παρουσιάζει μέσα από αυτό το βιβλίο αναλύσεις και προβληματισμούς γύρω από το φαινόμενο της τοξικομανίας. Εξετάζει το φαινόμενο της χρήσης ψυχοτρόπων ουσιών εκτενώς και πολυδιάστατα αντικατοπτρίζοντας το εντυπωσιακό μέγεθος του κοινωνικού έργου που έχει επιτελέσει για χρόνια στη μάχη υπέρ της ζωής, στο πλευρό των περιθωριοποιημένων.
Αναμφίβολα φορέας σοφίας και ελπίδας για όλους εμάς, για τους συγγενείς, γνωστούς, φίλους μας που έχουμε βρει στη χρήση ουσιών (ακόμα και περιστασιακά) καταφύγιο από την οδυνηρή πραγματικότητα που βιώνουμε.