What do you think?
Rate this book
Μικρές Εισαγωγές
Φιλελευθερισμός
Η φιλελεύθερη προσέγγιση στην πολιτική, τις κοινωνικές σχέσεις και την οικονομία, ξεχωρίζει επειδή δίνει προτεραιότητα στην ελεύθερη επιλογή. Οι μεγάλοι φιλελεύθεροι διανοητές, που εμπέδωσαν και διέδωσαν αυτή τη σχολή σκέψης, θέλησαν το άτομο να είναι ελεύθερο όταν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμα επιλογής. Για να επιτευχθεί αυτό, οι φιλελεύθεροι θέλησαν να δομήσουν μια Ανοικτή Κοινωνία. Η έμφαση των φιλελευθέρων στην ελευθερία των ατόμων, ιδεών, δραστηριοτήτων και επιλογών, με ανοχή και προτεραιότητα στην πρόοδο, στις νέες ιδέες και αντιλήψεις, δημιουργεί ισάριθμα πεδία σύγκρουσης με άλλες φιλοσοφικές και πολιτικές προσεγγίσεις.
Η παρούσα εισαγωγή στις αρχές του φιλελευθερισμού παρουσιάζει τις βασικές αρχές και ιδέες: ανοχή, αυτοκτησία, κράτος δικαίου και δικαιώματα, όπως καθοριστικά επηρέασαν τις σύγχρονες συνταγματικές δημοκρατίες. Ποιά είναι όμως η σχέση των φιλελεύθερων αντιλήψεων με την ελεύθερη αγορά και τον καπιταλισμό; Πώς συνδέεται με την κριτική στον οικονομικό φιλελευθερισμό;
Ποια είναι όμως η σχέση των φιλελεύθερων αντιλήψεων µε την ελεύθερη αγορά και τον καπιταλισμό; Πώς συνδέεται µε την κριτική στον οικονομικό φιλελευθερισμό;
Η παρούσα εισαγωγή στις αρχές του φιλελευθερισμού παρουσιάζει τις βασικές αρχές και ιδέες: ανοχή, αυτοκτησία, κράτος δικαίου και δικαιώματα, όπως καθοριστικά επηρέασαν τις σύγχρονες συνταγματικές δημοκρατίες. Ποιά είναι όμως η σχέση των φιλελεύθερων αντιλήψεων με την ελεύθερη αγορά και τον καπιταλισμό; Πώς συνδέεται με την κριτική στον οικονομικό φιλελευθερισμό;
Ποια είναι όμως η σχέση των φιλελεύθερων αντιλήψεων µε την ελεύθερη αγορά και τον καπιταλισμό; Πώς συνδέεται µε την κριτική στον οικονομικό φιλελευθερισμό;
112 pages, Paperback
First published January 25, 2017
5 people are currently reading
53 people want to read
About the author
Αριστείδης Χατζής
6 books72 followersΟ Αριστείδης Χατζής είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Ιστορίας & Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Διδάκτωρ Δικαίου & Οικονομικών (Law & Economics) του University of Chicago και Διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ).
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1967. Τελείωσε το Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Π.Σ.Π.Θ.) το 1985 και σπούδασε νομικά από το 1985 έως το 1989 στο Τμήμα Νομικής του Α.Π.Θ. Συνέχισε σε μεταπτυχιακό επίπεδο σπουδάζοντας Ιστορία Θεσμών, Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία του Δικαίου στο Α.Π.Θ. (1989-1993) και Θεωρία του Δικαίου και Οικονομική Ανάλυση του Δικαίου στη Νομική Σχολή του University of Chicago (LL.M. 1994). Το 1999 έλαβε το διδακτορικό του (με τίτλο An Economic Theory of Greek Contract Law) υπό την επίβλεψη των Καθηγητών Νομικής και Δικαστών Richard A. Posner (chair) και Frank H. Easterbrook, και του Καθηγητή Οικονομικών William M. Landes. Ο R.A. Posner είναι ο νομικός με τον μεγαλύτερο αριθμό αναφορών στην ιστορία της Νομικής Επιστήμης.
Το Νοέμβριο του 2000 εξελέγη Λέκτορας, το Μάιο του 2005 Επίκουρος Καθηγητής, τον Απρίλιο του 2011 Αναπληρωτής Καθηγητής και τον Ιανουάριο του 2018 Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Ιστορίας & Φιλοσοφίας της Επιστήμης (πρώην ΜΙΘΕ) του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδάσκει, ως επισκέπτης καθηγητής, στη Νομική και τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ καθώς και στο ΠΜΣ "Δίκαιο & Οικονομία" του Πανεπιστημίου Πειραιώς ενώ από το 2006 είναι μέλος ΣΕΠ του ΕΑΠ.
Είναι δικηγόρος, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης από το 1992 και του American Bar Association από το 1994.
Το Σεπτέμβριο του 2001 εξελέγη μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της European Association of Law & Economics (επανεξελέγη για δεύτερη θητεία το 2003) ενώ το 2002 ήταν ο τοπικός οργανωτής του 19ου ετήσιου συνεδρίου της. Τον Ιούνιο του 2005 εξελέγη μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Society of European Contract Law και τον Ιανουάριο του 2006 μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του European Network for Better Regulation. Από τον Οκτώβριο του 2017 είναι Fellow του Institute for Research in Economics and Fiscal Issues (IREF). Είναι επίσης μέλος των Επιστημονικών Συμβουλίων του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και του Ινστιτούτου για τη Δικαιοσύνη και την Ανάπτυξη.
Από τον Μάρτιο του 2014 μέχρι τον Μάιο του 2016 ήταν μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ). Από τον Νοέμβριο του 2019 είναι μέλος της Επιτροπής "Ελλάδα 2021".
Έχει τιμηθεί με υποτροφίες και ακαδημαϊκά βραβεία, εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους, έχει διδάξει και έχει δώσει πλήθος διαλέξεων, σεμιναρίων και ομιλιών σε συνέδρια στην Ευρώπη, στη Βόρειο Αμερική, στην Αφρική, στη Μέση και την Άπω Ανατολή. Συμμετείχε σε επιτροπές του Αμερικάνικου Δικηγορικού Συλλόγου καθώς και στο διάλογο για τη σύνταξη του Ευρωπαϊκού Αστικού Κώδικα. Είναι μέλος της συντακτικής επιτροπής του European Review of Contract Law.
Είναι τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας Καθημερινή και του Protagon, έχει αρθρογραφήσει σε εφημερίδες και έντυπα στην Ελλάδα (Τα Νέα, Το Βήμα, Ελευθεροτυπία, VICE, Ημερησία, Βοοκs' Journal κ.α.) και σε μεγάλα ξένα μέσα ενημέρωσης (New York Times, Financial Times, Wall Street Journal, Washington Post, CNBC, Korea Herald κ.α.) ενώ έχει παραχωρήσει συνεντεύξεις σε πλήθος ελληνικούς ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς και διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1967. Τελείωσε το Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Π.Σ.Π.Θ.) το 1985 και σπούδασε νομικά από το 1985 έως το 1989 στο Τμήμα Νομικής του Α.Π.Θ. Συνέχισε σε μεταπτυχιακό επίπεδο σπουδάζοντας Ιστορία Θεσμών, Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία του Δικαίου στο Α.Π.Θ. (1989-1993) και Θεωρία του Δικαίου και Οικονομική Ανάλυση του Δικαίου στη Νομική Σχολή του University of Chicago (LL.M. 1994). Το 1999 έλαβε το διδακτορικό του (με τίτλο An Economic Theory of Greek Contract Law) υπό την επίβλεψη των Καθηγητών Νομικής και Δικαστών Richard A. Posner (chair) και Frank H. Easterbrook, και του Καθηγητή Οικονομικών William M. Landes. Ο R.A. Posner είναι ο νομικός με τον μεγαλύτερο αριθμό αναφορών στην ιστορία της Νομικής Επιστήμης.
Το Νοέμβριο του 2000 εξελέγη Λέκτορας, το Μάιο του 2005 Επίκουρος Καθηγητής, τον Απρίλιο του 2011 Αναπληρωτής Καθηγητής και τον Ιανουάριο του 2018 Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Ιστορίας & Φιλοσοφίας της Επιστήμης (πρώην ΜΙΘΕ) του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδάσκει, ως επισκέπτης καθηγητής, στη Νομική και τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ καθώς και στο ΠΜΣ "Δίκαιο & Οικονομία" του Πανεπιστημίου Πειραιώς ενώ από το 2006 είναι μέλος ΣΕΠ του ΕΑΠ.
Είναι δικηγόρος, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης από το 1992 και του American Bar Association από το 1994.
Το Σεπτέμβριο του 2001 εξελέγη μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της European Association of Law & Economics (επανεξελέγη για δεύτερη θητεία το 2003) ενώ το 2002 ήταν ο τοπικός οργανωτής του 19ου ετήσιου συνεδρίου της. Τον Ιούνιο του 2005 εξελέγη μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Society of European Contract Law και τον Ιανουάριο του 2006 μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του European Network for Better Regulation. Από τον Οκτώβριο του 2017 είναι Fellow του Institute for Research in Economics and Fiscal Issues (IREF). Είναι επίσης μέλος των Επιστημονικών Συμβουλίων του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και του Ινστιτούτου για τη Δικαιοσύνη και την Ανάπτυξη.
Από τον Μάρτιο του 2014 μέχρι τον Μάιο του 2016 ήταν μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ). Από τον Νοέμβριο του 2019 είναι μέλος της Επιτροπής "Ελλάδα 2021".
Έχει τιμηθεί με υποτροφίες και ακαδημαϊκά βραβεία, εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους, έχει διδάξει και έχει δώσει πλήθος διαλέξεων, σεμιναρίων και ομιλιών σε συνέδρια στην Ευρώπη, στη Βόρειο Αμερική, στην Αφρική, στη Μέση και την Άπω Ανατολή. Συμμετείχε σε επιτροπές του Αμερικάνικου Δικηγορικού Συλλόγου καθώς και στο διάλογο για τη σύνταξη του Ευρωπαϊκού Αστικού Κώδικα. Είναι μέλος της συντακτικής επιτροπής του European Review of Contract Law.
Είναι τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας Καθημερινή και του Protagon, έχει αρθρογραφήσει σε εφημερίδες και έντυπα στην Ελλάδα (Τα Νέα, Το Βήμα, Ελευθεροτυπία, VICE, Ημερησία, Βοοκs' Journal κ.α.) και σε μεγάλα ξένα μέσα ενημέρωσης (New York Times, Financial Times, Wall Street Journal, Washington Post, CNBC, Korea Herald κ.α.) ενώ έχει παραχωρήσει συνεντεύξεις σε πλήθος ελληνικούς ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς και διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
February 23, 2022
Τις προάλλες, καθώς χάζευα στο χαζοκούτι μια καθόλου ενδιαφέρουσα συζήτηση με αφορμή την εντεινόμενη καταστολή των πανεπιστημιακών καταλήψεων, σε συνέχεια της κατάργησης κάθε μορφής φοιτητικής εκπροσώπησης στη διοίκηση, σε ακολουθία των λυσσαλέων αντισυνδικαλιστικών και αντεργατικών νόμων, της πανεπιστημιακής αστυνομίας, του περιορισμού των διαδηλώσεων και των λοιπόν χουντικών τεχνουργημάτων της παρούσας κυβέρνησης, συνειδητοποίησα ότι από τις φιλελεύθερες πένες επανέρχεται διαρκώς στο δημόσια διαβούλευση το λογικοφανές επιχείρημα πως «στην δημοκρατία το πανεπιστημιακό άσυλο δεν έχει πια νόημα», καθώς «σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο δεν υπάρχει κανένας περιορισμός της γνώμης».
Παρότι έχει ενδιαφέρον το πώς κατάφερα και συνδύασα την ενστικτώδη παρόρμηση για εκτόνωση της αηδίας που μου προκαλεί αυτό το είδος επιχειρηματολογίας με τη συνέχιση παρακολούθησης από μέρους μου της εν λόγω συζήτησης, παρά ταύτα, θα ήθελα να αραδιάσω μια σειρά σκέψεων που γεννήθηκαν απ' αυτή.
Είναι, σε κάθε περίπτωση, εύκολο να επιχειρηματολογεί έτσι κάποιος όταν οι απόψεις του συμπορεύονται με τις απόψεις της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής εξαπάτησης, δηλαδή 5 εφοπλιστών και ενός μεγαλοβιομηχάνου, ήτοι του 0.00006% του πληθυσμού. Αδιαφορώντας λοιπόν γι' αυτή την προφανή αντινομία, οι φιλελεύθερες πένες, συνεπικουρούμενες από τους πνευματικούς λοχίες του δόγματος «νόμος και τάξη» επιτίθενται στο άσυλο και σε κάθε δημοκρατικό ή λαϊκό θεσμό αυτοδιοίκησης, παρουσιάζοντάς το ως μια χωρική ζώνη εγκατεστημένης βίας, που, εξ αιτίας της, διαστρεβλώνεται πλήρως η δημοκρατική κανονικότητα με αποτέλεσμα να επικρατούν εντός της οι εντελώς μειοψηφούσες ιδέες της Αριστεράς και της αναρχίας. Η επίκληση μιας κατεστημένης βίας ως θεμελιώδους αιτίας αυτής της αντιστροφής είναι σίγουρα μια εύκολη εξήγηση. Είναι όμως η ορθή;
Έχουμε, άραγε, αναρωτηθεί ποτέ γιατί σχεδόν σε κάθε γενική συνέλευση σχολής, λαϊκή συνέλευση γειτονιάς, σωματείου, συλλόγου ή οποιαδήποτε άλλη παρόμοια ανοιχτή διαβούλευση, όποτε συζητιούνται ουσιαστικά ζητήματα που αφορούν τη ζωή των συμμετεχόντων, κυριαρχούν οι σκανδαλώδεις (κατά τους φιλελεύθερους) «ισοπεδωτικές» ιδέες αριστερών και αναρχικών, την ίδια στιγμή που οι αντίστοιχες αστικές, αν και κυρίαρχες στην κοινωνία, μετατρέπονται (αργά ή γρήγορα) σε ισχνή μειοψηφία;
Η κυρίαρχη αφήγηση συνηθίζει να αποδίδει αυτό το γεγονός στη «βία της Αριστεράς» ή στον «λαϊκισμό των αντιεξουσιαστών». Καμία όμως τέτοια εξήγηση δεν μπορεί να ερμηνεύσει επαρκώς ένα τόσο αντιφατικό και καθολικό κοινωνικά φαινόμενο. Ποια άραγε μυστηριώδη, σαγηνευτική δύναμη, διαθέτουν αυτοί οι «αναρχικοί και μπολσεβίκοι» που καταφέρνει να αντιστρέψει πλήρως τους συσχετισμούς της κοινωνικής δυναμικής προς όφελός τους. Είναι μήπως καλύτεροι ρήτορες; Μετέρχονται χθόνιων μεθόδων καθοδήγησης των μαζών; Η εξήγηση είναι μάλλον πολύ πιο απλή.
Στη βάση κάθε φιλελεύθερης ιδεολογίας βρίσκεται μια αντιστροφή του κόσμου· μια κολοσσιαία διαστρέβλωση της πραγματικότητας έτσι ώστε αυτή να μπορεί να προβάλει το συμφέρον των κυρίαρχων ως καθολικό συμφέρον της κοινωνίας. Η μέθοδος είναι παμπάλαια. Οι φιλελεύθεροι ταυτίζουν την ελευθερία με την «οικονομική ελευθερία». Μόνο που η τελευταία ούτε υπάρχει για όλους τους ανθρώπους και όταν υπάρχει για αυτούς που υπάρχει, δεν υπάρχει στον ίδιο βαθμό. Και ο προφανής λόγος για αυτό είναι το «τείχος της ιδιοκτησίας». Οι φιλελεύθεροι, μιλώντας στο όνομα της ελευθερίας, μιλούν στην πραγματικότητα για μια κοινωνία συστηματικής ανελευθερίας και εντεινόμενων αποκλεισμών, αφού ο αιώνιος νόμος της αγοράς (συσσώρευση) κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους, πετώντας σε κάθε κύκλο όλο και περισσότερους από το τρένο της «φιλελεύθερης ελευθερίας». Πόσοι έχουν σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο πλήρη πρόσβαση σε ποιοτική υγεία, πλήρη πρόσβαση στην εκπαίδευση, πόσοι έχουν την δυνατότητα να κάνουν διακοπές, να έχουν ποιοτικό ελεύθερο χρόνο, πόσοι έχουν την «ελευθερία» να κάνουν μια δραστηριότητα ή μια δουλειά που επιλέγουν χωρίς τον εκβιασμό της ανεργίας; Σχεδόν κανένας. Κι όμως, η φιλελεύθερη οπτική των πραγμάτων, μέσω της συστηματικής προπαγάνδας, πείθει την κοινωνική πλειοψηφία πως είναι προς το συμφέρον της να ενισχυθεί η ιδιωτική ιδιοκτησία έναντι του δημόσιου χώρου και των καθολικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Και αυτό το καταφέρνει με παιδαριώδη επιχειρήματα που όμως μοιάζουν λογικά γιατί η τάξη που τα πλασάρει κατέχει το σύνολο των δημόσιων βημάτων λόγου και «διαλόγου».
Πρόκειται φυσικά για μια παρωδία διαλόγου που η κυρίαρχη ιδεολογία κατασκευάζει δια μέσου ενός οργουελικά σκηνοθετημένου σκηνικού όπου οι «αντίθετες» απόψεις μοιάζουν σαν φράκταλ αυτοομοιότητες, ενώ οι διαφορές τους είναι μόνο «επί διαγραμμάτων». Αυτή όμως η παρωδία στο τηλεοπτικό σαλονάκι των αφεντικών έχει την αυθάδεια να θεωρεί πως εκφράζει τον κοινωνικό όλον. Έτσι οι φιλελεύθερες ιδέες κυριαρχούν… σε ένα γήπεδο που παίζουν μόνες τους.
Οι κλασικοί θεωρητικοί του φιλελευθερισμού ήταν τουλάχιστον πιο ειλικρινείς όταν αρνιόντουσαν το καθολικό δικαίωμα ψήφου αφού θεωρούσαν αδύνατον, εντός δημοκρατικού πλαισίου, οι συντριπτικά πλειοψηφούντες φτωχοί να είναι τόσο ηλίθιοι που να ψηφίζουν ενάντια στα συμφέροντά τους. Μια δημοκρατία, πίστευαν οι κλασικοί του φιλελευθερισμού, θα οδηγούνταν αυτόματα στην οικονομική και πολιτική ισότητα. Δεν ήξεραν, βλέπετε τότε, τι κτηνώδη δύναμη θα αποκτούσε στο μέλλον η προπαγάνδα, ούτε μπορούσαν ποτέ να φανταστούν πως στην αυγή του 21ου αιώνα θα μπαίναμε με την τραγική διαπίστωση του Ουμπέρτο Έκο: «Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση».
Σε κάθε λαϊκή συνέλευση, σε κάθε σωματείο, σε κάθε σύλλογο, εκεί που οι άνθρωποι ελεύθερα, ισότιμα, με μόνη τη δύναμη του λόγου και της ψυχής τους, εκεί που χάνεται το τείχος προστασίας των κυρίαρχων φιλελευθέρων ιδεών και αυτές έρχονται αντιμέτωπες με τους πραγματικούς υλικούς όρους της ζωής, η οπτική του κόσμου αντιστρέφεται και ο ίδιος ο κόσμος στέκεται πάλι όρθιος στα πόδια του (Μαρξ). Γι' αυτό και οι σαλιωμένοι εκπρόσωποι των κυρίαρχων φιλελεύθερων και φασιστικών ιδεών αρνούνται να βρεθούν σε οποιοδήποτε πεδίου διαλόγου όπου οι κανόνες του παιχνιδιού δεν θα είναι εκ των προτέρων στημένοι. Γι' αυτό τρέμουν κάθε ανοιχτή διαβούλευση, κάθε κοινωνικό άσυλο, κάθε κοινωνική κατάκτηση που αποτέλεσε και αποτελεί ανάσα των καταπιεσμένων. Γι' αυτό και θέλουν να κόψουν κάθε οξυγόνο από την κοινωνική πλειοψηφία.
Γιατί, κανένας σύγχρονος φιλελεύθερος (φυσικά ούτε ο συγγραφέας του παρόντος πονήματος) δεν είχε ποτέ την τόλμη να παραδεχτεί πως μόνο από μια θέση παγιωμένων προνομίων, από τη θέση του κοινωνικά κυρίαρχου, είναι δυνατή η φιλελεύθερη οπτική.
Παρότι έχει ενδιαφέρον το πώς κατάφερα και συνδύασα την ενστικτώδη παρόρμηση για εκτόνωση της αηδίας που μου προκαλεί αυτό το είδος επιχειρηματολογίας με τη συνέχιση παρακολούθησης από μέρους μου της εν λόγω συζήτησης, παρά ταύτα, θα ήθελα να αραδιάσω μια σειρά σκέψεων που γεννήθηκαν απ' αυτή.
Είναι, σε κάθε περίπτωση, εύκολο να επιχειρηματολογεί έτσι κάποιος όταν οι απόψεις του συμπορεύονται με τις απόψεις της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής εξαπάτησης, δηλαδή 5 εφοπλιστών και ενός μεγαλοβιομηχάνου, ήτοι του 0.00006% του πληθυσμού. Αδιαφορώντας λοιπόν γι' αυτή την προφανή αντινομία, οι φιλελεύθερες πένες, συνεπικουρούμενες από τους πνευματικούς λοχίες του δόγματος «νόμος και τάξη» επιτίθενται στο άσυλο και σε κάθε δημοκρατικό ή λαϊκό θεσμό αυτοδιοίκησης, παρουσιάζοντάς το ως μια χωρική ζώνη εγκατεστημένης βίας, που, εξ αιτίας της, διαστρεβλώνεται πλήρως η δημοκρατική κανονικότητα με αποτέλεσμα να επικρατούν εντός της οι εντελώς μειοψηφούσες ιδέες της Αριστεράς και της αναρχίας. Η επίκληση μιας κατεστημένης βίας ως θεμελιώδους αιτίας αυτής της αντιστροφής είναι σίγουρα μια εύκολη εξήγηση. Είναι όμως η ορθή;
Έχουμε, άραγε, αναρωτηθεί ποτέ γιατί σχεδόν σε κάθε γενική συνέλευση σχολής, λαϊκή συνέλευση γειτονιάς, σωματείου, συλλόγου ή οποιαδήποτε άλλη παρόμοια ανοιχτή διαβούλευση, όποτε συζητιούνται ουσιαστικά ζητήματα που αφορούν τη ζωή των συμμετεχόντων, κυριαρχούν οι σκανδαλώδεις (κατά τους φιλελεύθερους) «ισοπεδωτικές» ιδέες αριστερών και αναρχικών, την ίδια στιγμή που οι αντίστοιχες αστικές, αν και κυρίαρχες στην κοινωνία, μετατρέπονται (αργά ή γρήγορα) σε ισχνή μειοψηφία;
Η κυρίαρχη αφήγηση συνηθίζει να αποδίδει αυτό το γεγονός στη «βία της Αριστεράς» ή στον «λαϊκισμό των αντιεξουσιαστών». Καμία όμως τέτοια εξήγηση δεν μπορεί να ερμηνεύσει επαρκώς ένα τόσο αντιφατικό και καθολικό κοινωνικά φαινόμενο. Ποια άραγε μυστηριώδη, σαγηνευτική δύναμη, διαθέτουν αυτοί οι «αναρχικοί και μπολσεβίκοι» που καταφέρνει να αντιστρέψει πλήρως τους συσχετισμούς της κοινωνικής δυναμικής προς όφελός τους. Είναι μήπως καλύτεροι ρήτορες; Μετέρχονται χθόνιων μεθόδων καθοδήγησης των μαζών; Η εξήγηση είναι μάλλον πολύ πιο απλή.
Στη βάση κάθε φιλελεύθερης ιδεολογίας βρίσκεται μια αντιστροφή του κόσμου· μια κολοσσιαία διαστρέβλωση της πραγματικότητας έτσι ώστε αυτή να μπορεί να προβάλει το συμφέρον των κυρίαρχων ως καθολικό συμφέρον της κοινωνίας. Η μέθοδος είναι παμπάλαια. Οι φιλελεύθεροι ταυτίζουν την ελευθερία με την «οικονομική ελευθερία». Μόνο που η τελευταία ούτε υπάρχει για όλους τους ανθρώπους και όταν υπάρχει για αυτούς που υπάρχει, δεν υπάρχει στον ίδιο βαθμό. Και ο προφανής λόγος για αυτό είναι το «τείχος της ιδιοκτησίας». Οι φιλελεύθεροι, μιλώντας στο όνομα της ελευθερίας, μιλούν στην πραγματικότητα για μια κοινωνία συστηματικής ανελευθερίας και εντεινόμενων αποκλεισμών, αφού ο αιώνιος νόμος της αγοράς (συσσώρευση) κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους, πετώντας σε κάθε κύκλο όλο και περισσότερους από το τρένο της «φιλελεύθερης ελευθερίας». Πόσοι έχουν σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο πλήρη πρόσβαση σε ποιοτική υγεία, πλήρη πρόσβαση στην εκπαίδευση, πόσοι έχουν την δυνατότητα να κάνουν διακοπές, να έχουν ποιοτικό ελεύθερο χρόνο, πόσοι έχουν την «ελευθερία» να κάνουν μια δραστηριότητα ή μια δουλειά που επιλέγουν χωρίς τον εκβιασμό της ανεργίας; Σχεδόν κανένας. Κι όμως, η φιλελεύθερη οπτική των πραγμάτων, μέσω της συστηματικής προπαγάνδας, πείθει την κοινωνική πλειοψηφία πως είναι προς το συμφέρον της να ενισχυθεί η ιδιωτική ιδιοκτησία έναντι του δημόσιου χώρου και των καθολικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Και αυτό το καταφέρνει με παιδαριώδη επιχειρήματα που όμως μοιάζουν λογικά γιατί η τάξη που τα πλασάρει κατέχει το σύνολο των δημόσιων βημάτων λόγου και «διαλόγου».
Πρόκειται φυσικά για μια παρωδία διαλόγου που η κυρίαρχη ιδεολογία κατασκευάζει δια μέσου ενός οργουελικά σκηνοθετημένου σκηνικού όπου οι «αντίθετες» απόψεις μοιάζουν σαν φράκταλ αυτοομοιότητες, ενώ οι διαφορές τους είναι μόνο «επί διαγραμμάτων». Αυτή όμως η παρωδία στο τηλεοπτικό σαλονάκι των αφεντικών έχει την αυθάδεια να θεωρεί πως εκφράζει τον κοινωνικό όλον. Έτσι οι φιλελεύθερες ιδέες κυριαρχούν… σε ένα γήπεδο που παίζουν μόνες τους.
Οι κλασικοί θεωρητικοί του φιλελευθερισμού ήταν τουλάχιστον πιο ειλικρινείς όταν αρνιόντουσαν το καθολικό δικαίωμα ψήφου αφού θεωρούσαν αδύνατον, εντός δημοκρατικού πλαισίου, οι συντριπτικά πλειοψηφούντες φτωχοί να είναι τόσο ηλίθιοι που να ψηφίζουν ενάντια στα συμφέροντά τους. Μια δημοκρατία, πίστευαν οι κλασικοί του φιλελευθερισμού, θα οδηγούνταν αυτόματα στην οικονομική και πολιτική ισότητα. Δεν ήξεραν, βλέπετε τότε, τι κτηνώδη δύναμη θα αποκτούσε στο μέλλον η προπαγάνδα, ούτε μπορούσαν ποτέ να φανταστούν πως στην αυγή του 21ου αιώνα θα μπαίναμε με την τραγική διαπίστωση του Ουμπέρτο Έκο: «Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση».
Σε κάθε λαϊκή συνέλευση, σε κάθε σωματείο, σε κάθε σύλλογο, εκεί που οι άνθρωποι ελεύθερα, ισότιμα, με μόνη τη δύναμη του λόγου και της ψυχής τους, εκεί που χάνεται το τείχος προστασίας των κυρίαρχων φιλελευθέρων ιδεών και αυτές έρχονται αντιμέτωπες με τους πραγματικούς υλικούς όρους της ζωής, η οπτική του κόσμου αντιστρέφεται και ο ίδιος ο κόσμος στέκεται πάλι όρθιος στα πόδια του (Μαρξ). Γι' αυτό και οι σαλιωμένοι εκπρόσωποι των κυρίαρχων φιλελεύθερων και φασιστικών ιδεών αρνούνται να βρεθούν σε οποιοδήποτε πεδίου διαλόγου όπου οι κανόνες του παιχνιδιού δεν θα είναι εκ των προτέρων στημένοι. Γι' αυτό τρέμουν κάθε ανοιχτή διαβούλευση, κάθε κοινωνικό άσυλο, κάθε κοινωνική κατάκτηση που αποτέλεσε και αποτελεί ανάσα των καταπιεσμένων. Γι' αυτό και θέλουν να κόψουν κάθε οξυγόνο από την κοινωνική πλειοψηφία.
Γιατί, κανένας σύγχρονος φιλελεύθερος (φυσικά ούτε ο συγγραφέας του παρόντος πονήματος) δεν είχε ποτέ την τόλμη να παραδεχτεί πως μόνο από μια θέση παγιωμένων προνομίων, από τη θέση του κοινωνικά κυρίαρχου, είναι δυνατή η φιλελεύθερη οπτική.
March 1, 2018
Μια μικρή εισαγωγή στον φιλελευθερισμό, με απλά λόγια, απτά παραδείγματα και συνοπτική παρουσίαση.
Ο φιλελευθερισμός δεν έχει ως στόχο να δημιουργήσει τον Παράδεισο επί της γης γιατί αυτό δεν είναι επιθυμητό ούτε εφικτό, ειδικά όταν διαλέξει κάποιος άλλος το είδος του παραδείσου για σένα.
Οι φιλελεύθεροι φιλοδοξούν απλώς να δομησουν μια ανοιχτή κοινωνία. Μια κοινωνία ελευθερίας, ανοχής και προόδου, στην οποία τα άτομα θα μπορούν να διαμορφώσουν τη ζωή τους και να καθορίσουν την πορεία της.
Πως επιτυγχάνεται αυτό; Ελευθερία, ισότητα, ισονομία,δικαιοσύνη, συναίνεση.
Ο φιλελευθερισμός δεν έχει ως στόχο να δημιουργήσει τον Παράδεισο επί της γης γιατί αυτό δεν είναι επιθυμητό ούτε εφικτό, ειδικά όταν διαλέξει κάποιος άλλος το είδος του παραδείσου για σένα.
Οι φιλελεύθεροι φιλοδοξούν απλώς να δομησουν μια ανοιχτή κοινωνία. Μια κοινωνία ελευθερίας, ανοχής και προόδου, στην οποία τα άτομα θα μπορούν να διαμορφώσουν τη ζωή τους και να καθορίσουν την πορεία της.
Πως επιτυγχάνεται αυτό; Ελευθερία, ισότητα, ισονομία,δικαιοσύνη, συναίνεση.
March 27, 2017
Εξαιρετικά καλογραμμένο, εξαιρετικά συμπυκνωμένο. Μια ευκολοδιάβαστη, αλλά καθόλου απλουστευτική εισαγωγή στο φιλελευθερισμό, τα ρεύματά του, την ιστορία του και τις βασικές ιδέες του, που ανοίγει την όρεξη στον αναγνώστη να μελετήσει περισσότερο. Η περιεκτική λίστα με βασικά έργα της φιλελεύθερης πολιτικής φιλοσοφίας στις τελευταίες σελίδες, αποτελεί ιδανικό σημείο εκκίνησης για αυτό.
June 6, 2019
Το βιβλίο του καθ. Αριστείδη Χατζή είναι εξαιρετικό και αποτελεί μια περιεκτικότατη εισαγωγή για όσους θέλουν να κατανοήσουν τί πρεσβεύει ο «Φιλελευθερισμός».
Το βιβλίο οχι μόνο επιθυμεί να προβληματίσει τον αναγνώστη, αλλα σε ορισμένα σημεία προτείνει και λύσεις στα προβλήματα που επισημαίνονται.
Το βιβλίο οχι μόνο επιθυμεί να προβληματίσει τον αναγνώστη, αλλα σε ορισμένα σημεία προτείνει και λύσεις στα προβλήματα που επισημαίνονται.
January 17, 2022
Στην αρχή το θεώρησα απλοϊκό, έτσι μου φάνηκε, κυρίως επειδή δεν λαμβάνει υπόψη του το μοντέλο της Κίνας (την αναφέρει μόνο στο τέλος) και το ότι διανύουμε μια περίοδο προβληματικού καπιταλισμού, την μεταβιομηχανική περίοδο του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού. Ωστόσο η συζήτηση που ακολουθεί είναι ενδιαφέρουσα και σου δίνει εύληπτα τα βασικά της συζήτησης περί φιλελευθερισμού.
May 20, 2017
Ένα εξαιρετικό βιβλίο σκοπός του οποίου είναι να αποτελέσει μια εισαγωγή στην έννοια του Φιλελευθερισμού.
Το πετυχαίνει πλήρως.
Το πετυχαίνει πλήρως.
Read
December 2, 2025Εξαιρετικά καλογραμμένο, τεκμηριωμένο, ειλικρινές και κατατοπιστικό. Ο «Φιλελευθερισμός» του Αριστείδη Χατζή είναι μια άριστη πρώτη επαφή με την έννοια, την ιστορία και την ουσία του φιλελευθερισμού και ανοίγει την όρεξη για περισσότερο διάβασμα και σχετική έρευνα. Ο ίδιος αναφέρει στον πρόλογο πως, για τις ανάγκες της σειράς, φρόντισε να κρατήσει το βιβλίο όσο πιο σύντομο γινόταν. Προσωπικά θα διάβαζα με μεγάλο ενδιαφέρον και και ένα εκτενέστερο έργο του με το ίδιο θέμα.
December 22, 2022
Είναι ένα βιβλίο που περιγράφει ιστορικά και με ορισμούς, με παραπομπές και αναλύσεις.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews