Notre siècle a quinze ans, et semble déjà si négatif aux yeux d’une majorité de nos contemporains : des attaques terroristes à répétition, un secteur financier sans boussole, une mondialisation économique anxiogène pour les classes moyennes, notre planète Terre maltraitée, des tensions internationales qui augmentent et font affluer vers l’Europe des centaines de milliers de réfugiés, cette Europe qui semble elle-même douter de ses institutions au point de voir la Grande-Bretagne décider de les quitter… Comment répondre à ces défis qui alimentent la peur ? Gémir ou détourner le regard ne servirait à rien. Il faut agir.
Broederschap is een helder opgebouwd pleidooi, waarin Timmermans pleit voor meer solidariteit in de Europese samenleving. Het is natuurlijk wel op een populaire manier geschreven en de stijl viel mij een beetje tegen. In zijn pleidooi plaatst hij de vluchtelingencrisis in het bredere kader van Europa.
Volgens Timmermans zit Europa verlegen om een meer Europees collectief bewustzijn. Hij gebruikt de idealen ´vrijheid, gelijkheid en broederschap´ waarbij hij verwijst naar Victor Hugo (pluspuntje). De samenhang tussen deze drie idealen zou zijn weggezakt in in het collectieve bewustzijn van Europa. Broederschap ziet hij als solidariteit, en dat kan worden bereikt door een gevoel van verbondenheid. Zijn aanbeveling is om te kijken, luisteren, praten .
Hij waarschuwt voor het sluipend proces van intolerantie. Angst is een gevaarlijk en veel gebruikt politiek instrument. Een leugen goed genoeg verteld en voldoende herhaald wordt waarheid in de hoofden van mensen. Zo wordt gif omgezet in haat. Timmermans noemt daarbij het risico op herhaling van de geschiedenis, die altijd in een andere verschijningsvorm plaatsvindt en vaak pas als herhaling wordt herkend als het te laat is. Daarom vindt het herinneren zo belangrijk. De (aanloop van de ) Tweede Wereldoorlog helpt ons beseffen waartoe intolerantie kan leiden, namelijk een langzame ontmenselijking van wie anders is. Hij waarschuwt voor de algemene onverschilligheid in Europa, we zouden een ´nou-en-samenleving´ worden. En het is juist die onverschilligheid die de ontsporing van de gehele samenleving mogelijk maakt. Tolerantie kan alleen ontstaan bij actief en betrokken burgerschap, waarmee de jonge generatie Europeanen in het onderwijs al mee geconfronteerd moeten worden. Volgens Timmermans hoeven we niet allemaal één te zijn, juist diversiteit in een samenleving maakt dat wij meer over onszelf leren.
Timmermans pleit niet voor een grenzeloosheid. Hij noemt dit een illusie, een speeltje van mensen die hun eigen ik tot galactische proporties denken op te kunnen blazen. Grenzen zijn juist heel belangrijk, een samenleving bestaat bij de gratie van grenzen. Ze zijn nuttig, want het definieert wie je bent en hoe je je verhoudt tot iemand aan de andere kant van de grens. Grenzen zijn er om uitwisseling en onderling begrip juist te vergroten, zonder dat nuttige verschillen tussen gemeenschappen verloren gaan.
De uitdaging is verbinding zoeken in het volle besef van onze diversiteit, met respect voor verschillen. Het verbinden is geen doel op zich, maar een instrument om de gemeenschap sterker te maken en het individu in die gemeenschap de kans te geven het beste uit zichzelf te halen.
Frans Timmermans, nu lijsttrekker voor de PvdA- Groen Links combinatie schreef in 2o15 het boekje Broederschap, een pleidooi voor verbondenheid. Hij benadrukt hierin het belang van Europese samenwerking, juist vanwege diverse crisissen zoals de vluchtelingencrisis. Je moet wel grenzen stellen, maar geen muren bouwen, de menselijkheid voorop stellen zonder naïef te worden. Zijn betoogtrant is helder, al is het hier en daar ook wat clichématig. Hij is in ieder geval een politicus met een verhaal en een overtuiging en hij weet zaken te benoemen. Hij is niet optimistisch maar ziet wel mogelijkheden om problemen aan te pakken, niet door mensen uit te sluiten maar door met elkaar in gesprek te gaan.
Als Frans zich nu zo zou profileren zoals toen hij 10 jaar geleden dit boek schreef, zou hij voor veel meer verbinding kunnen zorgen in de huidige politiek.
Frans Timmermans, a former Dutch foreign minister, is the First Vice-President of the European Commission, and one of his staff kindly gave me a signed copy of the French translation of this pamphlet for my birthday. In fact my Dutch is still better than my French, so I bought the original text off Amazon and read it instead, cross-checking with the French where I wasn't completely sure of it. (For example, in the paragraph quoted above I think the Dutch original of the last sentence is less well expressed than the French translation.)
Timmermans is one of the unsung heroes of the current EU setup - he is capable of emotional yet coherent speeches, and also works as a political fixer behind the scenes - notably, he negotiated the migration deal between the EU and Turkey, which most commentators said could never be agreed, and then that it would never last once it had been agreed (it has). Of course, because he is not as flamboyant as his boss and generally handles complex issues competently, he is barely noticed in the British media, which is solely interested in negative coverage of the EU. Yet he is the second most important person in the European Commission, and the highest ranking EU official from the political Left now that Martin Schulz has returned to Germany.
The pamphlet has one of those titles which cannot easily be translated into English. "Broederschap" fairly obviously equates to "fraternité"; but the English words "brotherhood" and "fraternity" are not synonyms, and are both freighted with very different connotations. The "fraternité" of the title is a direct reference to "Liberté, égalité, fraternité", France's national motto, whose Dutch stock translation is "Vrijheid, gelijkheid en broederschap"; it's telling that when we refer to it in English, we tend to stick to the French original.
The sub-title is different in Dutch and French. The Dutch original is perhaps best translated as "A call for connection", but "verbondenheid" also has connotations of commitment, of the state of being connected as well as the act of connecting, which can't easily be summed up in English. The French subtitle could be translated "Renewing our links" but that misses both the imperative mood of the verb, and the fact that "retisser" literally means "to reweave". If I were to advise on the eventual English translation, I think I'd recommend "Fraternal values: (re)connecting", which is far from the literal meaning of the Dutch or French titles but I think closer to the intended message.
And what is that message? Writing at the end of 2015, in the immediate aftermath of the Paris attacks, Timmemans argues forcefully for a revival of fraternité/broederschap or perhaps "solidarity", as a guiding pricple of politics; he points to the risks of growing anti-Semitism, and of divisions in society exploited by the far right; of the difference between migrants and refigees, but the obligation to show humamity to both; of the difference between borders and walls, between identity and barriers; and he calls for an active engaged citizenship on the basis of shared values. "Jammeren helpt niet." "Rien ne sert de se plaindre". "Whining achieves nothing." It's a pretty clear manifesto, delivered directly from both heart and brain, and I found a lot to agree with.
I wonder if anyone will bother translating it into English?
“Want we komen er samen uit, of we komen er niet uit. Het heeft geen enkele zin om te zeggen: wij doen het goed, zij doen het slecht.”
4 ⭐️ — wanting to know more about Frans Timmermans and his ideas in relation to Dutch and European politics, I enjoyed reading this manifesto that is — although being written in 2015 — still extremely relevant. It discusses borders and refugees (something that made the previous Dutch cabinet collapse), the danger of right-wing extremism, education about (European) citizenship and storytelling, as well as the role of Europe and overall struggles concerning identity, connection, responsibility and brotherhood.
Personally, I particularly enjoyed his references to ‘not increasing the distance humankind has towards mistakes made in the past and repeating history’, ‘setting boundaries but not building walls’, and the importance of ‘the middle’: both in terms of the connections that the people in the middle of society have and how they can enact positive change ([S]olidariteit kun je alleen maar organiseren als de mensen die dat moeten organiseren - die mensen in het midden - het gevoel hebben dat hun niet alleen iets wordt gevraagd, maar dat hun ook iets wordt geboden: een samenleving die ook voor hen opkomt als ze die samenleving nodig hebben) , as well as finding the balance between the ‘I’ and ‘we’ (“[A]lleen de ander ons kan laten zien wie we zijn, maar alleen wijzelf dragen de verantwoordelijkheid voor het benutten van onze vrijheid”).
I am a big advocate for more listening, observing and talking as Timmermans also advocates for in this plea, although in light of current politics I would like to see more taking action (also in terms of climate change, which is not really touched upon in this book, even though it definitely addresses the need to remove current obstacles to successful action), and in light of this book I would like — for it to be 5 ⭐️ — to have seen more concrete measures that need to be taken for a more social and sustainable country (and Europe). All in all, however, a short, clear, and interesting read with some excellent points and many quotes that still have present-day relevance.
••• “Solidariteit zonder eigenbelang bestaat niet. Solidariteit en altruisme zijn niet hetzelfde. Altruïsme is iets geven, solidariteit is iets delen. Het is belangrijk die begrippen niet te verwarren. Want solidariteit droogt op als degene van wie het wordt gevraagd, de indruk heeft dat zin solidariteit neerkomt op afgedwongen altruisme - dat hij iets moet weggeven wat hij eigenlijk liever zou houden. Dat houdt zelfs de meest goedwillende mens niet eeuwig vol. Op altruisme kun je geen samenleving bouwen, vroeg of laat is al te goed buurmans gek.”
“We zijn de schoonheid van het verhalen vertellen kwijtgeraakt en tegelijkertijd is de behoefte aan verhalen misschien wel groter dan ooit.”
“Maar voor wie vrijheid een dierbaar goed is, moet het toch altijd mogelijk zijn een ander de vrijheid te gunnen in zijn of haar God te geloven?”
“Pas als je de vreemdeling wilt zien en wilt kennen, weet je of je hem moet vrezen. Als we voor de zekerheid maar bang zijn voor iedereen, kunnen we onmogelijk de essentiële voorwaarde van samenleven vervullen, namelijk de erkenning dat we als mensen met elkaar verbonden zijn.”
“[A]ls mensen bang zijn, zoeken ze nog maar een ding, zien ze nog maar den ding: bevestiging voor de rechtvaardiging van de angst. En er zijn genoeg politici in Europa die staan te popelen om die bewiizen voortdurend maar aan te dragen. Als die angst domineert, zien we alleen nog maar de bedreiging en niet meer de kansen.”
“Grenzeloosheid is een fictie, een illusie, een speeltje van mensen die hun eigen ik tot galactische proporties denken op te kunnen blazen. leder mens, ieder gezin, iedere gemeenschap, groot en klein, bestaat bij de gratie van grenzen. Waar de een ophoudt, begint de ander. Waar de een de grens van de ander respecteert, begint het respect van de ander voor de grens van de een. […]. Grenzen zijn er just om uitwisseling en onderling begrip te vergemakkelijken en vergroten, zonder dat de nuttige verschillen tussen gemeenschappen verloren gaan.”
“[H]et is de gedachte van 'nee, vooral niet integreren, want dan gaan ze wel terug' die mensen zo ongelukkig maakt.”
“Een sociale staat die alleen nog maar gericht is op het comfort bieden aan mensen daar waar ze zich bevinden en niet meer de ambitie heeft mensen te stimuleren zich te verbeteren, is als een fastfoodrestaurant: snel, handig en af en toe ontzettend lekker, maar niet een plek waar je je hele leven moet rondhangen. Dan wordt het ongezond.”
Een sterk geschreven pleidooi voor vrijheid, gelijkheid en vooral broederschap. De vraag om wat liever en verdraagzamer voor elkaar te zijn, maar vooral om elkaar meer te begrijpen. Daar tussen door schemert de roep naar een sterker en beter samenwerkend Europa, om een veilige basis te kunnen bieden. De vraag is alleen: is het tij nog te keren? Zoals Timmermans zelf al schrijft:
'Als mensen bang zijn, zoeken ze nog maar één ding, zien nog maar één ding: bevestiging voor de rechtvaardiging van de angst. Als die angst domineert, zien we alleen nog maar de bedreiging en niet meer de kansen.'
Het wegnemen van die angst en de onwetendheid naar andere culturen toe is de eerste stap naar het realiseren van broederschap tussen volkeren. Je kunt je echter afvragen of de verschillen niet te groot zijn en of die broederschap er überhaupt al geweest is. Kijkend naar de loop van de geschiedenis vrees ik dat het antwoord op de laatste vraag nee is. Daarmee komen we op een ander punt dat Timmermans aanstipt: de vloek van fatalisme. Dat een samenleving die vlucht in fatalisme mislukt is. Opgeven elkaar te begrijpen maakt dat een samenleving gedoemd is te mislukken. Zoals klinkt in de musical Rent van Jonathan Larson : 'het tegendeel van oorlog is niet vrede maar creativiteit.' We moeten samen de weg naar elkander vinden en daar creatief in zijn. Het hart volgen zonder daarbij elkaars wensen en behoeften uit het oog te verliezen.
Compelling an quick read, but sometimes elitist. "We all grow up reading Shakespeare" to signify European culture? I think a) more people listen to Tchaikovsky than read Shakespeare and b) few people actually read Shakespeare at all. European culture is not confined to the European Union, in my opinion.
Het is goed dat Timmermans dit pleidooi voor verbondenheid en broederschap heeft geschreven, en ik hoop dat zijn boodschap zoveel mogelijk mensen bereikt. Maar hij blijft wel veel hangen in grote woorden, en zoomt weinig in op concrete ideeën of oplossingen.
Als Timmermans een belangrijke fractie gaat leiden. De fractie waar ik op ga stemmen wil ik zijn gedachtengoed wel eens lezen. Dit boekje, een soort pleidooi voor verdraagzaamheid van een ultra-europeaan, staat bol van de mooie, wijze, idealistische woorden, vol van warmbloedigheid en goede bedoelingen. Het is vlak na de aanslagen geschreven in Parijs 2015 en ademt een toon van de-escalatie om niet xenofoob en anti-moslim te worden. Als Timmermans dit als leider van een grote fractie daadwerkelijk in de praktijk weet te brengen gaan we een andere tijd in. een tijd waarin economie en kapitalisme een stapje terug moeten doen en saamhorigheid en empathie meer aangewakkerd dan afgezwakt gaan worden. Ik hoop dat er meer mensen hierop zitten te wachten. Meer aandacht voor klimaat, voor openheid en dialoog, voor het accepteren van verschillen, voor duurzaamheid en tegen afhankelijkheid van materie en groei. Op naar een tijd van broederschap (zusterschap? siblingschap?) Zou mooi zijn.
Mooi dat Timmermans dit geformuleerd heeft. Genuanceerd, kritisch en toch ook nog een beetje perspectief. Oproep aan ons allemaal om verbinding te blijven zoeken en met elkaar in gesprek te blijven. Mooie zaak! Ik vind het boekje wel niet zo een sterke rode draad hebben, maar het is natuurlijk ook maar een pamflet.... In ieder geval mooi dat het er is!
Zeer leesbaar en geeft stof tot nadenken. De tips die ik mee neem: Solidariteit is wederkerig en niet gelijk aan altruïsme Tollerantie mag geen onverschilligheid zijn Verdragen zijn er om elkaar te kunnen verdragen